23.07.2023 Мәгариф

«Буш урыннар юк?» Татарстанда уку елына әзерлек ничек бара?

Урын юк дип кайгырасы түгел! Татарстан Мәгариф һәм фән министрлыгы әти-әниләрне, 1 нче сыйныфка баручы сабыйларның берсе дә урамда калмаячак, дип тынычландыра. Шул ук вакытта мәктәп җитәкчеләрен дә кисәтәләр: укырга алганда, бернинди сынаулар да үткәрергә ярамый. Быел республикада 57 мең бала тәүге тапкыр парта арасына утырыр, дип фаразлана.

Авылда балалар юк, шәһәрдә исә мәктәпләр җитми. Шулай да биш ел эчендә 1 нче сыйныфка баручылар саны 7 меңгә күбәйгән. Кайбер районнарда демография үсеше әллә ни зур булмаса да, ике районда бу сан шактый ишәйгән. Әйтик, шушы вакыт эчендә сабыйлар Питрәчтә – 3,5, Әлмәттә 2 тапкыр арткан. Министрлыкның гомуми белем бирү идарәсе башлыгы Татьяна Алексеева белдергәнчә, әлеге ике районда 1 нче сыйныфка кабул итү буенча вазгыять борчу тудыра. Питрәч районының Көек авылындагы «Алгоритм» технологик лицеенда 150 гаризага күбрәк тапшырганнар. «Әмма борчылырга кирәкми. Буш урыннарга парталар куеп, өстәмә сыйныфлар ачачакбыз», – ди белгеч. Әлмәт шәһәрендә исә әти-әниләрнең күбесенең балаларын инженерлык лицеена бирәсе килә икән. Анда беренче сыйныфка гариза биргән 220 баланың 192сен генә алачаклар. Ә исемлеккә эләкмәүчеләргә күрше мәктәпләрдә урыннар тәкъдим ителәчәк.

Әзерлек төркеменә йөреп кенә мәктәпкә эләгеп булмый. Кагыйдәләр барысына да бертигез. Ә менә бертуганнар өчен тәртип башкачарак. Апасы кайда укыса, мәктәп җитәкчелеге сеңлесен дә шунда кабул итәргә тиеш. Хәрби, полиция вәкилләре, судья, Тикшерү комитеты хезмәткәрләренең балаларын урнаштырганда да өстенлек бирелә.

Министрлыкның Мәгариф өлкәсендә күзәтчелек һәм контроль департаменты җитәкчесе урынбасары Светлана Захарова белдергәнчә, хәзерге вакытта әти-әниләрдән Дәүләт хезмәтләре порталы аша 42 мең гариза кергән. Калганнар аны мәктәпкә барып тапшырган.

– Министрлыкка 1 гыйнвардан бүгенгә кадәр 500 мөрәҗәгать килде. Баштарак әти-әниләр 1 нче сыйныфка кабул итү кагыйдәләре белән кызыксынды. Соңгы шикаятьләр буш урыннар булмауга бәйле. Иң күбесе Питрәч (125), Әлмәт (21), Лаеш (10) районнарына туры килә, – диде Светлана Захарова.

Питрәч районында 1 нчегә генә түгел, 2–9 сыйныф укучыларын кабул итүдән баш тарту очраклары да бар икән. Шундый 147 гариза кергән. Лаеш районындагы Усад һәм Столбище мәктәпләрендә дә укучылар саны ике тапкыр арткан. Шуңа күрә кемнәргәдер автобус белән Олы Кабан, Комлы Кавал мәктәпләренә йөрергә туры килмәгәе.

Урын җитми дип, сыйныфларны балалар белән шыплап тутыру укуга зыян китермәсме соң? Бер сыйныфта 33–36 укучы булачак бит. Татьяна Алексеева, укучы саны күп булу сыйфатка комачауламый, дип тынычландыра. Бу урында ул яңа уку елыннан барлык мәктәпләр өчен дә бердәм программа кертеләчәген искәртте. Бер мәктәптән икенчесенә күчкәндә, укуда кыенлыклар тумаячак, димәк.

– Улыбыз Аязга – 6 яшь. Быел 1 нче сыйныфка бара. Гаризалар тапшырдык инде. Класста балалар 30дан да ким булмаячак. Без ирем белән балалар мәктәпкә үзләре йөрергә тиеш дип саныйбыз. Шуңа күрә шәһәрнең бер башыннан икенчесенә йөртү яклы түгел. Укытучыны сайлап булмый, кайсы эләгә инде. Аптырыйсы юк. Хәзер әти-әниләр укытучыны ошатмаса, дәррәү килеп алыштырып та куя, – ди Казанда яшәүче күпбалалы әни Гөлүзә Василова.

Баулы шәһәрендәге 5 нче мәктәпнең директор урынбасары Рамилә Бәдриева исә әти-әниләргә укытучыны сайламаска куша.

– Беркөнне базарга барган идем. Шунда бер сатучы: «Оныгымны кайсы мәктәпкә бирим икән?» – дип сорады. «Бар мәктәп тә шәп, бар укытучы да яхшы укыта», – дидем. Шәһәр кечкенә булгач, бер-берсенә бәя бирү дигән нәрсә бар. Берәүгә бер укытучы ошамаса, икенчесенә әйтә дә, шуны бер-берсенә тараталар. Һәм ул иң начарга әйләнә. Бу бер дә дөрес түгел. Балаларны укырга биргәндә, укытучыны сайламагыз. Укытырга куйганнар икән, ул үз эше өчен җаваплы. Яшьләргә дә ышанырга кирәк. Алар арасында өлкәннәргә караганда күпкә кызыклырак эшләгәннәре бар. Энергияләре күп, иҗади булырга омтылалар, – ди Рамилә Бәдриева.

Балалар бакчаларына килгәндә, бары Питрәч районында гына урыннар җитми. Көек һәм Царевода яңа йортлар төзелеп, яшь гаиләләр күченүгә бәйле бу. Шуңа күрә бакчалар буш түгел. Көектәге әти-әниләрнең күбесе шәһәргә барып эшли. Алар сабыйларын Казан бакчаларына йөртә ала. Сүз уңаеннан, быел Казанда – 2, Чаллыда, Мамадыш, Биектау, Әлки, Тукай районнарында яңа бакчалар төзеләчәк.

– Бала 2–2,5 яшькә җиткәндә, әти-әниләр аның үсеше турында борчыла башлый. Табиб, логопед, психологларга йөртү ихтыяҗы туарга мөмкин. Соңгы вакытта сабыйларда тел кимчелекләре, психологик яктан тоткарлыклар күзәтелә. Шуңа күрә бакчага йөрмәгән сабыйлар өчен консультация үзәкләре булдырылды. Республикада аларның саны – 220. Әниләр анда балалары белән бергә йөри ала, – ди Татьяна Алексеева.

Сәрия МИФТАХОВА
Ватаным Татарстан
№ --- | 23.07.2023