• 25.10-27.01 16-я специализированная выставка «ДорТрансЭкспо». «Казанская ярмарка»
  • 02.11-04.11 Гүзәл Уразова-Илдар Хәкимов. Эксклюзив программа концертлары. УНИКС, 18:30
  • 03.11-04.11 Филюс Каһиров концерты. Казан. Филармония.
  • 14.11 Азат Абитов концерты. Казан, Филармония. 18.30
  • 22.11-25.11 Российский Форум Маркетинга 2017. г. Москва, ул. Веткина, д.4, Ювелирный Дом «Эстет».
  • 24.11 Илһам Вәлиев концерты. Казан, БКЗ. 19.00
  • 25.11 Elvin Greyның 3D-шоулы концерты, Казан - Боз сарае. Башлана 19:00.
Туган көннәр
  • 23 Октябрь Ленар Сәйфиев
  • 23 Октябрь Марсель Зарипов
  • 23 Октябрь Дания Гыймранова
  • 24 Октябрь Рәис Шәйхелисламов
  • 24 Октябрь Софья Гобәйдуллина
  • 26 Октябрь Раил Өметбаев
  • 26 Октябрь Резидә Галимова
  • 27 Октябрь Фәрит Таишев
  • 27 Октябрь Рөстәм Вәлиев (1961-2014)
  • 27 Октябрь Мансур Кашапов
  • Актаныш. Норка туны сатыла, размер 46-48, тун озын, капюшонлы, кара төстә, яхшы сыйфаттагы тун, бәясе килешү буенча. 89625707653
  • Әтнә районында сатыла: Кама Evro185/65 R15 шипованный көпчәкләр, литой дискалар бн 89518982100
  • Актаныш. Үгез ите сатыла (бер ал, бер арт ботка хуҗа кирәк) 22 октябрьдә үгез суела. 89375757095
  • Арчада йорт сатыла. Кирпич 120 кв.м. Барлык шартлар да бар. Газ мунчасы өйдән керәсе. Сарай ,гараж. Бакчада бар да үскән. 2800000.тел 89656083354
  • Казаннын Ад.Кутуй урамында 18,4кв.м.,5/5 гостинка сатыла.89272469637
  • Пр.Победы тукталышы. Ике булмәле фатирның бер булмәсенә эшли торган, начар гадәтләре булмаган татар кызы эзлим. 89631201352
  • Казан Габишева 17. Бер булмәле квартира озак вакытка бирелә. 14 000+ счетчик. 89178984454
  • Казан Минская 12. Бер бүлмәле фатир сатыла. Ашан, Мегастрой каршында. Бөтен җиһазлары белән. 37 кв метр. 89370093474
  • В продаже самцы кроликов бройлеров для выращивания на мясо. Вес 7-8 кг, цена 1000р. Возможна доставка 89377786691 (вацап) Актаныш. Ферма
  • Казан Глушко 20а бер бүлмәле квартира озак вакытка бирелә. 20 000 +счетчик 8 927 4059202

 

 

 

 
Архив
 

               

09.06.2010 Дин

ХӘСӘН ТУФАН МӘДРӘСӘДӘ УКЫСА ДА НИГӘ ДӘҺРИ БУЛГАН?

1981 елның 10 июнендә татар халкының олы шагыйре Хәсән Туфан якты дөньядан мәңгелеккә күчә. 10 июнь – аны искә алу көне. Х.Туфан мөселманнар өчен кызыклы шәхес, чөнки аның шәхесендә халкыбызның дини тарихы күп аспектларда чагылыш тапкан.

Ул 1900 елның 9 декабрендә «отпавший»лар гаиләсендә туа, ягъни көчләп чукындырылуга карамастан мөселманлыкны саклаган татарлар. Ул катламга үз диннәрен иркен рәвештә тотуга мөмкинчелек фәкать 1905 елгы революциядән соң гына бирелә.
 
Шуннан бирле инде алар күңелдә генә түгел, ә рәсми рәвештә дә мөселманнар булып санала башлыйлар – авылларында мәчет салырга, мәдрәсә ачырга хокуклы булалар.
 
Х.Туфан, кайбер мәгълүматларга караганда, гражданнар сугышы вакытында Милли мәҗлес сәркәтибе булып хезмәт итә, шуның өчен дә ул большевиклардан гомер буе куркып яшәргә мәҗбүр булган, димәк, үз дини карашларын аерата яшергән. Шул сәбәпле совет режимын да артык рәвештә мактарга тырышкан.
 
Хәзер халкыбыз исламлашу процессын кичерә, ул акрын, әмма ышанычлы, тотрыклы рәвештә бара. Бу шартларда мөселманнарның «совет» татар әдәбиятына карашы нинди булырга тиеш?
 
Татар әдәбияты алай ук чиксез түгел, аңардан тулаем бер гасырлык диярлек «дәһри» әдәбиятны чыгарып ташлап та булмый. Инде хәзер ул әдәбиятка яңа методик караш формалаштыруга вакыт килеп җиткәндер. Ул әдәбиятта ике өлешне аерып карарга кирәк – дәһри дәүләт таккан өлешне һәм татарлык даирәсенә тартым өлешне. Болай караганда совет татар әдәбиятының сәламәт өлеше диндарлаша баручы укучысына тансык булып калыр, дип уйларга була. Бай әдәбиятыбыз мөһим өлешен югалтмас иде.
 
Билгеле Х.Туфан совет чорындагы күпчелек язучылар кебек үк Ленинны мактаган, коммунизмны данлаган, хәтта атеистик шигырьләрне дә күп язган. Бу проблема, бу каршылык турында уйланырга кирәк, әлбәттә. Ни өчен мәдрәсәдә белем алган, Ислам динен мөкәммәл белгән татар интеллигенциясенең зур катламы диннән читләшә? Шушы сорауга җавапны табу хәзерге вакытта эшләүче мәдрәсәләргә дә файдалы булыр иде, чөнки, кызганыч ки, бүген дә мәдрәсәне тәмамлаган, Ислам дине тәгълиматын үзләштергән дәһриләр инде арабызда күренә башлады.
 
Х.Туфанга килгәндә исә, минемчә, монда аның «отпавший» гаиләдән чыгуы тәэсире булмый калмаган, чөнки алар царь Россиясе шартларында икеләтә басым астында яшәгән – милли кысуга дини яктан эзәрлекләү өстәлгән. Шундый шартларда булу дәүләткә, хөкүмәткә ачы нәфрәт уяткан. Тәкъдир шулай килә: Х.Туфанга Уфаның мәдрәсәсендә укырга насыйп була. Ә нәкъ Уфада ул вакыттагы Диния нәзарәте урнашкан иде. Революциягә хәтле исә мөфтият дәүләт структурасы иде, мөфтият хадимнәре – дәүләт чиновниклары булып хезмәт иттеләр, ә мөфти – царь сановнигы дәрәҗәсен били иде. Әйтергә кирәк, ул вакыттагы мөфти хәзрәтләре гади мөселманнардан бик ерак, башка эре бер сословие кешесе буларак саналды. Шуның өчен Уфада укуы вакытында диннең артык дәүләтләшкән булды. Х.Туфанга кире тәэсир ясаган, күңелендә протест уяткан күрәсең. Кем белә, бәлкем ул Казанда укыган булса, андый артык дәһриләнмәс тә иде.
 
Дәһрилегенең чамасын күзгә китерү өчен шуны әйтү җитәр: Х.Туфан 1925 һәм 1927 елгы шигырьләрендә үлсә, үзенең тәнен кремацияләвен сорый. Ләкин олыгая баргач андый мәгънәсезлек онытыла. 1970 елдагы «Дәү, уяу кыңгырау» шигырендә шулай яза:
 
Алты аршын кәфен җитә безгә.
Бу дөньядан китеп барганда.
 
Күрәбез, Исламга хас күмү ысулы, кәфен белән уралып гүргә керү бу дөньядан китү белән ассоциацияләнә.
Шулай да иске дини тормышны сурәтләгәндә, хәтта аны тәнкыйть иткәндә барыбер ниндидер симпатия дә сизелә. Мәсәлән, «Тимә Ибәтемә» (Нәни поэма) дигән әсәрендә укыйбыз:
 
Шыгырдамый гына яшик имеш,
Дегет белән майлап арбаны
Гает саен берәр корбан чалып,
Сарык белән җайлап… Алланы.
Китәрмен ди идем бу дөньядан
Шул бәхеткә күңел кандырып;
Җир йөзенә хәлем кадәренчә,
Берәр дистә малай калдырып.
 
Мондый рәвештә авыл тормышын тасвирлауда теләктәшлек мотивлары сизелә.
 
Гомумән, күп мәсьәләләрдә Х.Туфан картаю белән яшьлек максимализмыннан арына. Андый эволюцияне хәмергә мөнәсәбәттә дә күреп була. Башта хәмер шигырьләрдә уңай яктан телгә алына, ләкин соңыннан инде хәмер тискәре контекстта күрсәтелә. Мәсәлән, «Упкыннар өстендә» исемле публицистик поэмада Х.Туфан царь вакытын тәнкыйть иткәндә шулай яза:
 
«Яктыртты» вакларны,
Исертеп «яктыртты»
Өсләтеп аларга
Спиртлы кап-йотны.
 
Биредә ачыктан-ачык царь вакытындагы «агартуны» инкяр итү яңгырый. Чөнки ул «агарту» хәмер кертү белән үрелеп барган. Монда царь администрациянең вак халыкларга сәясәтенең төп кимчелеге итеп алкогольләштерү күрсәтелгән. Х.Туфанның мәдрәсәдә укуы эзсез үтмәгән, чөнки ул әле хәмер белән «яктыртылмаган» татар тормышын хәтерли һәм шунысы мөһим: ул андый хәмерсез яшәүне өстенлекле дип саный, аны сагына да.
 
Әкренләп Ислам белән бәйле лексика шигырьләренә киңрәк үтеп керә, шәрекъ терминнары табигый күренешкә әйләнәләр.
 
Мәсәлән, «Яз да яз инде хәзер» (1961) шигырендә:
 
Алтмышның аргы ягы да,
Билләһи, ямьле икән.
 
Шул ук елда:
 
Ах, билләһи, матур Мари иле,
Карыйсың да – күзләр камаша!
 
1962 елда «Тугызынчы дулкын» шигырендә күрәбез:
 
Тормыш миңа тынгы бирмәде,
Моннан соң да бирмәс, иншалла!
 
Биредә инде чиста дини термин кертеп җибәрелә, димәк фикерләве әлбәттә, мөселманча, шул кысаларда, дини аң кысаларында булуның якты бер дәлиле булып тора.
 
Аннары шигырь ахырында:
 
Йөрәк минем тына белмәде,
Моннан соң да тынмас, иншалла.
 
Шунысы мөһим: ул өзекләрдә турыдан-туры Аллаһы сүзе искә алына.
 
Уфадагы «Галия» мәдрәсәсендә укыганда Хәсән Туфанга иң көчле тәэсир ясаган өч кешене атап буладыр: Шәехзадә Бабич, Галимҗан Ибраһимов һәм мәдрәсә җитәкчесе Зыя хәзрәт Камали, чөнки алар аның шигырьләрендә күп тапкырлар телгә алына. Олыгая бару белән мәдрәсә еллары табигый ешрак искә төшә.
 
1962 елда язылган «Сүнмәде дә, сүрелмәде дә» шигырендә шулай язылган:
 
Кая барыйм зиарәт кылып
Шул ишеккә килмәсәм әгәр?
Остазымның газиз сөяге
Кайдалыгын белмәсәм әгәр?..
 
Бу шигырь Кырымда булганда язылган һәм анда сүз Галимҗан Ибраһимов турында бара.
 
Биредә зиарәт сүзе куллануы бик симптоматик, ул нәкъ менә дини гыйбадәтнең төре булып тора. Исламда изге урыннарга барып кайтуны әйткәндә шул сүз кулланыла. Билгеле ки, Мәккәгә бару гына эксклюзив сүзләр белән характерлана – хаҗ яки гомрә дип, ә инде Мәккәдән башка бөтен изге, шәрәфле, истәлекле зиярәт урыннарны күреп кайту – ул зиярәт термины белән билгеләнә. Кызганыч, бездә соңгы вакытта изге Болгар җыены белән бәйле бәхәсләр дә менә шушы терминнарны белмәүдән еш кына килеп чыга. Кайберәүләр махсус Болгарга баруны «хаҗ» дип атап, анда баруны ясалма сылтау булдырып тыярга омтылалар.
 
Шушы шигъри өзектә Галимҗан Ибраһимовны Х.Туфаннын «остазым» дип атавы очраклы түгел. Бу шулай ук нәкъ менә мәдрәсә кысаларында укытучыга дәшә торган атама сүз.
 
Кырымда Г. Ибраһимов яшәгән йортта булганын ул шулай тасвирлый:
 
Беренче кат күрүләремнән
Кырык биш ел үткәч кимендә,
Кем уйлаган, Галимҗан абый,
Үксермен дип изге өеңдә…
 
Изге сүзе дә симптоматик – очраклы түгел, чөнки мәдрәсә елларын исләгәндә алар, билгеле, дини контекста күз алдына килеп баса, шуның өчен Кырымда булганда Г.Ибраһимов яшәгән җирдә булу аны яшьлегендәге Ислам мохитына кайтара – шушы ял итәргә килү дини зиярәт югарылыгына күтәрелә.
 
1964 елда Х.Туфан Зыя хәзрәт Камалига багышлап шигырь яза, аны шөкернамә дип тә атарга була. Шигырь исеме «Хәерле юл теләп калган иде…»
 
Шигырьнең беренче дүртьюллыгы халыкта яши биргән әкияти дини карашларын тәнкыйть итүгә багышлана: дини даирәләрдә йолдызларның атылуын күккә менгән җеннәрне фәрештәләр таш атып бәреп төшерүдән хасил була дип аңлаталар. Ә җеннәр исә берсе өстенә берсе менеп күккә хәтле җитәләр, алар моны тәкъдирне – киләчәкне белү өчен эшлиләр. Андый күзаллауны астрономия, космогония мәгълүматлары белән тәңгәлләштерү бик ансат түгел инде ансы.
 
Хәсән Туфан шуның кебек дини карашларны шигырендә «сукыр иман» дип атый һәм шушы гыйбарә биредә мөһим роль уйный, чөнки автор иманны «сукыр иман»нан аралый, димәк, аныңча хакыйкый, фәнгә туры килүче иман да бар булып чыга.
 
Әлбәттә, андый заманави, хорафати күзаллаудан ерак галим буларак биредә Зыя Камали күздә тотыла: Х.Туфан Зыя хәзрәт ачкан «Галия» мәдрәсәсе белән горурлана:
 
Безнең өчен – үзең Сократ идең,
Ә мәдрәсәң – университет.
 
Хәзерге вакытта дини тәгълиматны изге сүзнең тышкы хәрфи мәгънәсенә таянып аңлату тенденциясе киңәя бара. Татарлар арасында да Аллаһы Тәгаләне гарешкә утырган килеш күкләргә урынлаштыру күзаллаулар хәзер бердәнбер дөрес дини хакыйкать буларак яшьләргә күп мәдрәсәләрдә тагыла. Әлбәттә, андый примитив күзаллау космонавтика фәне мәгълүматлары белән каршылыкка килә, чөнки Аллаһы тәгалә космонавтлар тизәге арасында урын алган кебек аңланырга мөмкин, әгәр Ходай күктә дип кенә сукырларча өйрәнелеп барылса. Хәзер исә кайбер Татарстан районнарында мәчеткә йөрүче балалар шундый бәдәви күзаллауны үзләштереп рәсем конкурсларына шундый рәсемнәр җибәрәләр: Җир яссылыгы өстендә 7 күк, алар өстендә гареш, ә гарештә ике уң куллы иләһ сурәте. Әлбәттә, шушы мәчетләрдә таралып килүче надан күзаллауларга вакытында киртә куясы иде. Халкыбыз өммәте инде «сукыр иман» сәбәпле XX гасыр башында шактый сәләтле зыялыларны дәһричелек упкынында югалтты. Инде XXI гасырда да хәзер мәчет-мәдрәсәләрдә андый «сукыр иман» өстенлек алса яшьләрнең гыйлемле катламы шулай ук диннән читләшәчәк. Аллаһы тәгалә исә хәнәфи-матуриди өйрәтүләренә карата, бернәрсәгә мохтаҗ түгел, шул ук вакытта урынга, юнәлешкә дә.
 
Х.Туфан мәдрәсәдә үткән шәкерт елларын сагынып искә ала:
 
Әле дә истә, – төнге җыелышларда
Мәгърифәткә – таңга дәшкәнең.
 
Ул ассызыклый:
 
Мәгърифәтләү иде төп теләгең.
Ягъни рухи остазының максаты шул иде.
 
Шигырьдән күреп була Х.Туфан әле революциядән соң да остазы белән элемтә тоткан:
 
Күреп тордың
Синең шәкертләрнең
Комиссарлар булган көннәрен.
 
Шунысы мөһим – Х.Туфан уйлавынча аларның мондый уңышта остазларның биргән фатихасының роле хәлиткеч булган:
 
Хәерле юл теләп калган идең, –
Кабул булган, димәк, теләгең!
 
Х.Туфан меңләгән шәкертләре исеменнән Зыя хәзрәткә рәхмәтләрен әйтә:
Моның өчен сиңа бурычлы.
 
Х.Туфан гомере буе мәдрәсәсенә, аның мөдәррисенә рәхмәт тойгысын саклаган, остазы биргәннәрне нур итеп бәяли:
 
Метеор кебек янып бетсәң дә син
Тундраларның төпсез төнендә,
Синнән калган нурлар яши әле
Йөрәкләрдә безнең бүген дә.
 
Ә инде 1966 елның мартында язылган табигать турындагы гади бер шигыре безнең өчен үтә әһәмиятле. Аккош күлендә булып ул шулай яза:
 
Кыйбла якка карап торам
Урман аша Аккошта.
Җәйге эзне эзлим дисәм,
Тирән әле кар тышта.
 
Менә инде табигый рәвештә Кыйбла төшенчәсе кереп китә шигырьгә. Ә бит кыйбла сүзе биредә күчерелмә мәгънәдә түгел, ә нәкъ менә географик юнәлеш мәгънәсендә кулланган. Аңлашыла ки, кыйбланы мәгәр дини кешеләр генә кайдалыгын белә, чөнки ул намаз кылганда көненә биш тапкыр кирәк була. Истә тотыйк: бу табигатьне күзәтү тышта вакыйгъ була – димәк ки Хәсән агай кыйбла тарафын белгән, чөнки аны көнкүрешендә кулланган. Болай булмаса турыдан-туры язылмас иде кебек: «Кыйбла якка карап торам».
 
Еллар үтү белән дини лексика, дини мохит шигырьләренә тагын киңрәк кайта. «Әстерхан кремлендә» исемле шигырьдә шулай әйтелә:
 
И, борынгы изге, иске ташлар! –
Кайда иде сезнең илегез?
Кайсы хәрабәнең нигезе сез,
Кайсы гүрнең төсе идегез?..
1966 елдагы «Буран» шигыре:
Җеп эрли әни. Догалар
Укый ул акрын гына:
«Адашкан бәндәләреңне
Бураннан коткар, Хода!
Юл күрсәт, Раббем, аларга». –
Дип теләк тели әни.
 
1969 елда ул Фатих Әмирханга багышлап «Могикан» поэмасын яза, аны «кичке» дип атый. Биредә ул Казан буйлап Һади Такташ белән йөрүен һәм кинәт кенә Ф. Әмирханның хәлен белеп чыгу теләге турында яза:
 
Барыйктыр без,
Барыйк бүген аңа,
Хәер-дога алып калырга.
 
Һәм шул очрашу мизгеле дә дини контекстта сурәтләнә:
 
Гөнаһлылар кебек, кердек тә
Кердек аның
Изге өенә…
 
Күрәбез, хөрмәтләү, баш ию кебек хисләрне белдерткәндә Х.Туфан интуитив рәвештә дини терминнар кулланып формалаштыра һәм уңышка ирешә.
 
Тора-бара яшьлек чакларына кайту, искә төшерү шигырьләрендә дини терминнарның күбрәк урын алуына китерә.
 
Әйтик, Сәйфи Кудаш турындагы шигырендә укыйбыз:
 
Мәктәптән үк, изге ирәннәрчә,
Озын юлга аяк киендең.
 
Изге ирәннәр – алар татар дини карашларында мөһим персонажлар. Берәр кайгы-хәсрәткә тарыган мөселманнарга, әгәр беркайдан да ярдәм өмет итмәгәндә, гаҗиз калганда алар ярдәмгә киләләр.
 
Андый очраклар тормышта күп була – чишелмәс тупик ситуацияләрдә могҗизави котылу кинәт кенә килә. Менә шундый могҗизаларны булдыручылар – изге ирәннәр булып тора да инде.
 
Шушы «ирән» мотивы «Алар өчен дә» дигән шигырьдә үзенең дәвамын таба:
 
Әманәте калды ирәннәрнең,
Васыяте калды исәндә.
 
1970 елда Х.Туфан яза:
 
Тукаебыз биргән антлар белән
Беркетелгән безнең изге юл.
Ант – иман ул. Ә иманны халык
Ата шәйтанга да бирми ул.
 
Күрәбез ки, дини сүзләр инде әсәрләрнең аерылгысыз өлешенә, элементына әйләнеп китәләр.
 
Шул ук елны Х.Туфан «Кармәт истәлекләре»н яза. Аннан да аның туган авылы элгәре керәшен булганлыгы күренә, чөнки киемдә дә ул аерма булган:
 
«Ак эшләпә – кара тасмалы».
 
Шушы шигырьдәге истәлекләрдә ул каен агачына мөрәҗәгать итә:
 
«Әссәлам, каенкай, әссәлам!»
Билгеле инде – ул мөселманча сәлам бирүе.
 
Аннары ул авыл зиратына юл тота һәм баруының сәбәбен менә ничек ул баруны аңлата:
 
«Барыйм да
Сәламнәр бирим, – дип,
Бабайлар ягына юнәлдем.
 
Биредә нәкъ менә мөселманнарга хас зиярәт этикасы күренә. Мөселманнар әрвахларны үлмәс дип саный һәм зиратка кергәндә рухларны сәламлиләр. Менә шушы мөселман гадәтен Х.Туфан үти дә инде. Һәм ул аның өчен бик табигый, үзеннән-үзе булырга тиеш рәвештә килеп чыга. Исламча әрвахларга мөнәсәбәтен шушы гыйбарәсеннән дә тоемлап була:
 
«Кыямәт көнгәчә…» – дип кенә
Зиратта йокларга ятканнар.
 
Туган авылы йортының болдырында утырып ул йолдызларга карап галәм белән әңгәмә алып бара, фикерли:
 
«Офыклар буталып бетсә дә,
Кыйбланы бутама, кыйбланы!»
 
Мөселман динендә андый тәфәккүр кылу гыйбадәтнең бер төре дип санала. Андый фәлсәфи уйланулар, хаятнең мәгънәсен эзләү, ул уйлануларга илаһият үлчәвен бирү Х.Туфан иҗатына аерата хас нәрсә. Һәм ахырда исә ул тәфәккүр Ходай белән әңгәмә югарылыгына күтәрелә:
 
Син безгә биргән бу җан
Уянмас, тормасмыни?
 
Аның җаны гүя коры аң белән бәхәсләшә дә кебек:
 
Бетәсе килмиме һич?
Нидән бу? Ничек? Нигә? –
Матдә ул мәңгелек ич,
Артмый да, кимеми дә!
 
Бигрәк тә репрессияләнгән вакытта Ходайга мөрәҗәгать итү Х.Туфанга хас була:
 
Берәү малга өйләнә
Берәү данга өйләнә.
Йа илаһи, безләрне дә
Шундый бәндә әйләмә.
 
Бу юллар классик дога рәвешен алалар: татар теленә уелган дога формасы кулланыла.
 
Инде Х.Туфан иҗаты белән тулысынча танышып чыккач күреп була ки, ул гади «сукыр» бер атеист булмаган, әлбәттә. Авыр тарихи чорда яшәгәнлеге сәбәпле, бәлкем, яшьлек чакларында диннең тышкы ягы белән килешмәгән булса да, ахыр чиктә Х.Туфан диннең асыл кыйммәтләренә кире кайткан булса кирәк. Миндә шундый тәэсир калды һәм ышаныч бар.
 
Мин 1981 елда урта мәктәпне тәмамлап Казанга укырга килгән ел. Минем Казанга килүемә бер ай алда Хәсән Туфан вафат булган, бу дөньяда очрашырга насыйп булмады. Ул яшәгән йорт КХТИ тулай торакларына якын иде, анда мемориаль такта куелды. Тулай торактан тукталышка йөргәндә ул такта күзгә гел чагыла иде, татарда шундый олы шагыйрь барлыгын искәртеп торды.
 
Менә шушы биналардагы истәлек такталары ниндидер ритуаль нәрсә генә түгел, алар милли мохит тудыралар, яшьләрдә абстракт белемне менә шушы туганга әйләнгән шәһәргә бәйлиләр, якынайталар. Соңгы вакытта мемориаль такталарга бераз игътибар кимеде, әмма аларны кую өстендә, зәвыклы итүдә максатчан эшлисе иде. Үземнең студент вакыттагы тәэсирләрне хәтерләүдән беләм – ул такталарның да тарихыбызның, әдәбиятебезнең, сәнгатебезнең хадимнәрен якынрак, җылырак белүгә өлешләре булды.
 
Х.Туфан вафат иткәненә быел 29 ел тулды, ә декабрендә исә тууына 110-еллыгы бәйрәм ителәчәк.
 
Х.Туфан агага шушы язмабыз дога булып барсын, аның рухларын Ходай тәгалә шат кылса иде.

Вәлиулла хәзрәт ЯГЪКУБ
Musulman.su
№ --- | 09.06.2010
Musulman.su печать

comments powered by HyperComments

Фикерләр

№65 (47683) / 17.06.2010 19:03:32

К Динар! Алла бирса!- дип тә өстәгәч түләрсең иншалла! Әҗәлдән качкан кешеләр дә налогтан кача алмыйлар!

№64 (47572) / 16.06.2010 22:34:03

№61 , әмма менә коръәндә налог турында бер нәрсә дә әйтелмәгән, бәлки налог дөрес нәрсә түгелдер ул. әмма исламда мөселман булмаганнарга "җизья" дигән налог бар, анысын санап тормыйм әле, менә гел мөселман гына ди, анда налог турында әйтелмәгән, әмма зәкәт бар. ә зәкәт ул мәҗбүри булса да зәкәтне түләмәгән өчен җәза йук бугай, шулай итеп йагъни ул да мәҗбүри түгел булып чыга. шулай гына булса әйбәт булыр иде ул, җайлы, минем дә налог түләйсем килмәй :) , әмма түләргә туры килердер, алла бирса. бу темага мин сөйләшү ачкан идем, әмма ул шактый буш форум, һәм ул сөйләшү дә йук дәрәҗәсендә: http://tmf.org.ru/viewtopic.php?f=4&t=14 "Россиядәге салым законнарына Исламча караш". бу форумны татарчалаштырсам монда сөйләшүчеләр артыр мы икән дийеп торам.

№63 (47551) / 16.06.2010 20:35:37

Бу мэкалэ, гомумэн, Туфан турында иде...бу мэсьэлэгэ килгэндэ хэзер ботен кешедэн моселман ясарга тырышуны совет чорында ботен язучы, шагыйрьлэрне атеистка чыгару белэн чагыштырып була...бер крайностьтан икенчесенэ сикереп тик йорибез...Туфан атеист булган!!! хэм моны танырга кирэк,фактларны колактан тартып китереп киресен дэлиллэргэ маташу кирэк эш тугел. Туфан атеист хэм бу анын хокукы! лэкум динукум уэ лиэдин! Ислам Туфаннын моселман булуына мохтаж тугел!!!

№62 (47488) / 15.06.2010 22:20:30

бу бехеске кушылырга булдым. кызык тоелды. Ил хаклы тугелсез дип уйлыйм.

ил,  /анда бит "народы погубленные"

бу безгә вобще туры килми.
безнең халкыбыз - "погубленный" түгел/

килешмим!
казан халкын да "народы" дип эйтергэ була.
кемнэр сон ул "улгэн халыклар"? цивилизациялэр штоль? купчелек очракта алай тугел. эйтик. бер кечкенэ генэ ябрэй шэхэре су астына тошеп киткэн. и что? ябрэй халкы "погубленный"мы? элегэ хэтле яшилэр. э казаннын хэм казан тирэсендэге авылларнын халкын утерп бетергеннер икэн, "казан халкы" сузен кулланырга була бит. "татар халкы" бетмэгэн, э казан халкы беткэн. э татарлар элегэ кадер яши. шуна курэ бу безгэ карата кулланырга була.

№61 (47486) / 15.06.2010 22:15:38

№58, налогны социаль ярдәм, күпер, тимер юл кебек нәрсәләр салыр өчен, армия өчен, хөкүмәт белән галимнәргә түләр өчен һәм башка шундый нәрсәләр өчен диеп санап була, газ үткәргән өчен акча бәлки торбаны карап торган өчен һәм торба алган җир мәйданының кулланышлыгы (кулланылышлылыгы :) ) кимегән өчен компенсация итеп санап буладыр. һәм тукта әле, ничек инде кул газ хакыннан күбрәк акча ала? алай булгач украина газ хакына өстәп россияга шул үткәргән өченлек акча түләй ме ни? мин белмәйм, бәлки, мисал өчен, россия төрекмәнстан белән украинаны йә 2сенең 1сен талайдыр...

№60 (47458) / 15.06.2010 19:05:26

Сәләфи Муса г.с. вакытыннан бирле яши торгач, нәрсә язганын да чамаларлык рәте калмаганы күренә.

№59 (47457) / 15.06.2010 19:05:03

Соры корт.

№58 (47454) / 15.06.2010 18:40:40

qdinar.wp.kukmara.ru
Мин бу илдә яшәгәнгә, минем з.п дан налог тотып калалар!!! Димәк мине кычкыртып талыйлар. Төрекмән газын Украинага куган өчен, Россия газ хакыннан да күберәк акча ала, бусы нәрсә? 

№57 (47452) / 15.06.2010 18:15:03

шулай, ләкин ул дөрес нәрсә түгел бугай ич инде! тик томалга кешедән акча тартып алу. талау диеп атала инде бу.

№56 (47451) / 15.06.2010 18:12:31

КДинар.
Ул "томҗный сбор" булган,талау түгел.
Руслар шуны түлиселәре килмәгән.

№55 (47448) / 15.06.2010 17:09:00

//офигеть
пачти биш гасыр - это оказывается \"вакытлыча\"
ну да, динозаврлар заманыннан чыгып исэплэгэндэ \"вакытлыча\"
уффф
кайчан жиргэ тошэрсез икэн?//

а вот кстати. кызык нәрсә.

биш гасырмы, алтымы - неважно.

безнең якның хак булуына дәлил.

каршы як Алаһ теге яки бу халыкны бетерде, ди.
дөрес.
анда бит \"народы погубленные\"

бу безгә вобще туры килми.
безнең халкыбыз - \"погубленный\" түгел.
шуңа күрә Казан җимерелүенең сәбәбен диннән тайпылуда гына күрү - хата. минемчә.

№54 (47433) / 15.06.2010 12:20:02

менә какрас "в контакте"дагы бер сөйләшүдән кече халыкларның татарлашуы турында 3 сылтама:
http://gov.cap.ru/hierarhy_cap.asp?page=./86/3743/4051/4056/4058
http://www.rusk.ru/st.php?idar=112678
http://window.edu.ru/window_catalog/pdf2txt?p_id=24660&p_page=3

№53 (47430) / 15.06.2010 11:48:11

ил, мисал өчен, идел буйлап барган кораблардан акча, мал алып калыу булган диләр, мин монга ышанам, һәм бу урысларның басып алуларының рәсми аңлатма-сылтавы да булган бугай, тарих китапларында да казан ханлыгыны басып алыу "выход к морю"ны ачырга ярдәм иткән дийеп язалар.
тагын. хәзерге россияда булган кебегрәк кече халыкларның хокукларын кысу һәм сепаратизмны бастырулар булган булырга мөмкин.

№52 (47424) / 15.06.2010 02:40:11

/шәһәр вакытлыча гына тартып алынуы не при чем/

офигеть
пачти биш гасыр - это оказывается "вакытлыча"
ну да, динозаврлар заманыннан чыгып исэплэгэндэ "вакытлыча"
уффф
кайчан жиргэ тошэрсез икэн?

№51 (47420) / 14.06.2010 23:55:54

/Аллаһы Тәгалә Коръәндә ни өчен Гад, Самуд, Лут каумнәрен һәлак итү турында хәбәр бирә/ - кактус үз үзен разоблачил! анда ич каумнар турында сүз бара! безгә бернинди катнашы юк - безнең каум исән, шәһәр вакытлыча гына тартып алынуы не при чем! хәзер исә шәһәрне дә кайтарабыз, ә ул хыянәтчеләр комачау итәргә тырышалар, но комачау итәлмыйлар - спонсорлары тиргиләр аларны за это - шуңа ачулары чыга!))

№50 (47414) / 14.06.2010 23:06:55

опять увиливаете.
что за док-ва от обратного??
казан җимерелде.
ага, значит гөнаһлы.
так не пойдёт.


сезнең сүзегез
//Безнең бабайлар гонаһыга баткан//

докажите.

һәм үзегезнең хөкем чыгарырга хакыгызны да. дакажите.

№49 (47412) / 14.06.2010 22:58:57

Ил: //бу хөкемне кем чыгарырга хаклы? сезме?//
Ил! Бу хөкем түгел, тарихи факт. Аллаһы Тәгалә Коръәндә ни өчен Гад, Самуд, Лут каумнәрен һәлак итү турында хәбәр бирә? Алар бит шулай ук Пәйгамбәр (с.г.в.) вакытында да, Аңардан соң да яшәмәделәр. Безне - Мөхәммәд (с.г.в.) өммәтен кисәтер өчен, "гонаһыга батcагыз, сезне дә шундый көнгә калдырачакмын", дип. Һәм калдырды/

№48 (47371) / 14.06.2010 15:35:05

//Безнең бабайлар гонаһыга баткан өчен//
бу хөкемне кем чыгарырга хаклы?
сезме?

№47 (47370) / 14.06.2010 15:20:30

Кактус, ил үзен дә, Һ.башка зур хәреф язылырга тиеш урыннарда да үзенчә (кечкенә хәреф куллана) эшли.
Ә, сезнең (талашмыйча гына, үз аралый) фикер алышуыгыз(дискуссия) зыянга булмас иде кебек.

№46 (47369) / 14.06.2010 15:02:09

Ил! Син бит инде үзеңне ярты сүздән аңлаучы галим кеше итеп безнең алга китереп куясың. Ә үзең аңламаганга сабышасыңмы, мине тикшереп карыйсыңмы? //
так нельзя говорить.
условия богу ставите??

иван грозный - җиңдеме?
димәк, гөнаһсыз?//
Мин бит инде уйлый белгән кешеләр аңларлык аять китергән идем: \"Так Мы позволяем одним беззаконникам править другими за то, что они преобретают\", (6. 129)
Безнең бабайлар гонаһыга баткан өчен, икенче бер залим каумне, бу очракта - Иван Грозныйны безнең бабаларыбыз өстенә җибәрде.
Ил! Чын күңелдән әйтәм, мин сине фикер йөртергә сәләтле егет итеп күз алдына китергән идем, инде һаман аңламагач чәйнәп бирергә булдым. Коръән чын мәгънәсендә уйлый белүчеләр өчен шул.

№45 (47368) / 14.06.2010 14:51:11

Ил! Син бит инде үзеңне ярты сүздән аңлаучы галим кеше итеп безнең алга китереп куясың. Ә үзең аңламаганга сабышасыңмы, мине тикшереп карыйсыңмы? //
так нельзя говорить.
условия богу ставите??

иван грозный - җиңдеме?
димәк, гөнаһсыз?//
Мин бит инде уйлый белгән кешеләр аңларлык аять китергән идем: "Так Мы позволяем одним беззаконникам править другими за то, что они преобретают", (6. 129)
Безнең бабайлар гонаһыга баткан өчен, икенче бер залим каумне, бу очракта - Иван Грозныйны безнең бабаларыбыз өстенә җибәрде.
Ил! Чын күңелдән әйтәм, мин сине фикер йөртергә сәләтле егет итеп күз алдына китергән идем, инде һаман аңламагач чәйнәп бирергә булдым. Коръән чын мәгънәсендә уйлый белүчеләр өчен шул.

№44 (47362) / 14.06.2010 12:52:41

Тасаввуф гыйлеме, то бишь суфичылык - ул уз эченэ исламдагы булган, ихсэн, тэзкия, ихласлык кебек дорес карашларны да, шул ук вакытта дорес булмаган идеологияларны да алырга момкин.
Шуна курэ суфичылык узе Ислам дине кебек ук кин хэм куп тармаклы хэм бер торкеме икенче торкемне адашуда гаепли.
Э Согудиядэ пэйгамбэребез туган йорты урынында китапханэ тозелгэн.

№43 (47359) / 14.06.2010 11:51:57

ил, 
/ислам.ру шулай яза/

израильнен дэулэт буларак ботен атрибутлары да бар. хэм аны куштырнаклар эченэ кую зур акыллылык билгесе тугел.

палестина автономиясен дэ торлечэ торлэндереп язучы сайтлар бар. татарстанны да торлендерелер. и даже. матбугатта да кешелернен исемнерен торлендереп язучылар очрап тора. тегелэр болай, болар тегелей яза дип хыялларны чынбарлык итеп курсэтеп утыру хммм.... акыллылык билгесе тугел. ислам ру шулай яза икэн минус им.

№42 (47358) / 14.06.2010 11:45:36

//рус гаскәрен җиңә алмаган булыр иде, әгәр Олуг Мөхәммәд хан гонаһыга баткан булса. //

так нельзя говорить.
условия богу ставите??

иван грозный - җиңдеме?
димәк, гөнаһсыз?

в общем, так.

№41 (47355) / 14.06.2010 11:18:03

Ил: //бу карашны бөтен хәрәбәләргә дә кулланып буламы?//
Әгәр Коръәндәге аятьләрнең иңү сәбәпләрен чул чордагы вакыйгаларга гына кайтарып калдырсак, бүгенге тормышка Коръәнне кулланып булмас иде. Әмма, Аллаһыга шөкер, Коръәндәге аятьләр ахырзаманга чаклы кулланырга яраклы һәм алар безнең бүгенге тормышыбызга туры килә.
Безнең Болгар хәрәбәләренә дә туры килә, чөнки Аллаһы Тәгалә Үзенә тугүры халыкны Үзенең фәрештәләре белән саклый. Олуг Мөхәммәд хан 1000 сугышчысы белән 40000 лек рус гаскәрен җиңә алмаган булыр иде, әгәр Олуг Мөхәммәд хан гонаһыга баткан булса. (Ул турыда тулы тарихны язып тормыйм, үзең беләсеңдер)
// иван грозный - канлы дәҗҗал түгел, казанлылыарның суфыйчылыкларын бетерү өчен җибәрелгән нәмәстә.//
\"Так Мы позволяем одним беззаконникам правитҗ другими за то, что они преобретают\", (6. 129)
Миңа калса бу аять тулысы белән җавап бирә ни өчен Казан ханлыгын югалтканыбызга. Шаһ Галиләр турында язып тормыйм үзең беләсең.
Ысп.Капис //абсолютная уверенность в своей правоте и абсолютное презрение к думающим по-другому//
Я абсолютно уверен в правоте аятов Корана, а человек не может быть абсолютно уверенным в себе.
Мин үзебезнең муеннан гонаһыга батканыбызны яхшы аңлыйм һәм шул гонаһыдан әйдәгез бергә чыгу юлларын эзлик дип әйтергә теләп кенә аятьләр китерәм, ә үз сүзләремне шул аятьләргә таянган хәлдә генә язам. Әгәр инде сез Коръән аятьләре Пәйгамбәребез (с.г.в.) чорына гына яраклы дип уйласагыз, гафу итегез, мин сезне дөрес аңламаган булам.

№40 (47354) / 14.06.2010 10:49:07

//ни очен Израиль куштырнаклар эчендэ? //
ислам.ру шулай яза.
миңа ошый.
"так называемый израиль" дип тә язып була :)

№39 (47352) / 14.06.2010 10:45:46

/"Израиль" - оккупант түгел, гарәпләрнең динселеге өчен җибәрелгән афәт/

ни очен Израиль куштырнаклар эчендэ?

бу версияне дэ инкарь итэргэ ярамый. израильнен барлыкка килу тарихына караганда алай дип тэ эйтергэ була. божья кара гарэплэргэ

№38 (47349) / 14.06.2010 01:13:58

Кактус

аятьләрдә нинди шәһәрләр турында сүз бара соң?

болар бит Алаһ тарафыннан җимерелгәннәре.
төрде ысуллар илә.
типа. божья кара.

бу карашны бөтен хәрәбәләргә дә кулланып буламы?

скользкий путь.
алайса теләсә нинди сугыш корбаннырын \"үзлзре гаепле, динсезләр\" дип әйтеп була ич.
һәм любой агрессорны акларгы.

\"Израиль\" - оккупант түгел, гарәпләрнең динселеге өчен җибәрелгән афәт.

иван грозный - канлы дәҗҗал түгел, казанлылыарның суфыйчылыкларын бетерү өчен җибәрелгән нәмәстә.
...
...

так что. вот так.

кстати, это такой приём обычно у протестантских всяких сектантов. библиядән өзекләр б-н сразу ошарашить итү.

ну и сәгудиләр кебекләргә дә хас.
сразу накидать кучу аятов.
ә мәгънәләре?
тәфсире? иңү сәбәпләре?
әллә монда теләсә инди аятьне үзе самостоятельно тәфсир кылучы кеше бармы?
кем моңа сәләтле?

(на всяк случ.
суфичылыкка нормаль карыйм. отклонение булмаса.
бин баз, үсәймин, албанидан башка авторитетларны белмәүчеләргә начар карыйм. нинди булсалар да)

№37 (47348) / 14.06.2010 00:46:55

Руслан,
//Суфичылык бетергэн икэн дэулэтне//
//Суфичылык бит ул тулаем адашу дигэн суз тугел//
Кайсы фикерегез дорес?
Тэсаувыфка хэм суфыйларга карата чыгарган хокемнэрегез Сезнен суфыйчылыкны бик тирэнтен ойрэнгэн кеше икэнегезне курсэтэ… Хэм элбэттэ дорес карашлы суфыйларны дорес булмаганнардан шэп аера торгансыздыр…
Кстати, Согудиядэге ваххабиларнын Пэйгамбэребезнен йорты урынында бэдрэф ясауларын хэм башка монын ише гамэллэрен комментсыз калдыруыгыз (ссылка алдагы постымда) аларга телэктэшлек белдеруегез тугелдер бит?
Э «Зафэрнамэ»дэге озекне мин тарихта гадилэштерунен ярамаганлыгын курсэтер очен китердем. Хэрхэлдэ, телгэ алынган сэед тэ, суфый корэштэшлэре дэ узлэренен чын моэмин булганлыкларын сугыш кырында раслаганнар. Хичшиксез, узлэре догага, игътикадлары – ихтирамга лаеклы.

Фанатизм хакында.
Гафу итегез, лэкин фанатикларча фикер йорту сезнен тарафдарларга кубрэк хас. Кактус постларын укып карагыз: абсолютная уверенность в своей правоте и абсолютное презрение к думающим по-другому (мэсэлэн, сонгы постында: «Бәлкем шушы аятьләрне укыгач бераз акылга килерсез»). Пэйгамбэребез хэлифэсе яки, ким дигэндэ, мэзhэб можтэhиде диярсен...

№36 (47318) / 13.06.2010 19:55:18

Кактус, алар акылга килмэслэр инде. Фанатикларны акыллы хэм аек уйга кертеп жибэру момкин тугел.

№35 (47317) / 13.06.2010 19:49:30

сәләфи: // Болгарны җимерелгән шәһәр дип бәяләү сәер - ул просто башкалар кулына эләккән//
Рус телендә Коръән тәфсире: (Кулиев)
(12. 109) Разве они не странствовали по земле и не видели, каким был конец тех, которые жили до них?
(17.16)Когда Мы хотели погубить какое-либо селение, то повелевали его изнеженным роскошью жителям покоариться Аллаху. Когда же они предавались нечестию, то относительно него сбывалось Слово, и Мы уничтожали его полностью.
(18. 59)Мы погубили эти города, когда они стали поступать несправедливо, и установили для их погибели срок.
(21. 11) Сколько Мы разрушили селений, которые были несправедливы, сотворив после них другие народы!
(21. 95) Запрет лежит на селениях, которые Мы погубили, и они не вернутся.
(22. 45) Сколько селений, которые были несправедливы, Мы погубили, и теперь они разрушены до основания. Сколько заброшенных колодцев и воздвигнутых дворцов!
(25. 40) Они уже проходили мимо селения, на которые выпал недобрый дождь. Разве они не видели его?
(28. 59) Мы не уничтожали селения, если только их жители не были беззаконниками.
(46. 27) Мы уже погубили селения, которые были вокруг вас, и разъяснили знамения, чтобы они могли вернуться на прямой путь.
(47. 13) Сколько же селений, которые превосходили силой твое селение, изгнавшее тебя, Мы погубили! У них не было помощников.
(53. 53-55) Он низверг опрокинутые селения, которые покрыло то, сто покрыло. В каких же милостях твоего Господа ты сомневаешься?
Бәлкем шушы аятьләрне укыгач бераз акылга килерсез.

№34 (47315) / 13.06.2010 19:40:10

Суфичылык бит ул тулаем адашу дигэн суз тугел ЫК туган. (кыскартканга гафу итинде ))

Шул ук Суфи Аллахияр эвлияларга дорес булмаган карашны тэнкыт итеп яза.
Гомумэн, хэнэфи мэзхэбенэ ябышкан татар халкы суфичылыкнын куп адашуларыннан имин булган.
Бездэ эби-бабайларда гомумэн ниндидер изгелэрдэн дога кылу куренеше юк, бер Аллахтан гына сорыйлар.

№33 (47308) / 13.06.2010 17:19:48

Не за что, Руслан!
Ә инде 11 йөздә яшәгән Йосыф Баласагунидан алып, Әбелмәних Каргалый, Һибәтулла Салихов һ.б. 19 йөз татар шагыйрьләренә кадәр төрки-татар әдәбиятының һәм мәдәниятенең тәсаувыф-суфыйчылык рухы белән сугарылган булуын исәпкә алганда, бөтен бу мирасыбыз, әлбәттә вә әлбәттә, тарихның чүплек савытына атылырга тиеш. Логично?
Гомумән, тарихи һәм мәдәни мираска дөрес мөнәсәбәт үрнәген без Пәйгамбәребезнең бүгенге ватандашларыннан алырга тиештер:
http://www.islam.ru/pressclub/histori/unisnad 

№32 (47307) / 13.06.2010 17:17:33

гайшэ белэн килешэм,


ул чиркэугэ кергэн моселманны кургэнем юк. чиркэу салганнар икэн, инде нишлэргэ? сезненчэ? дигэн хэнэфигэ-бер мехтэрэм хэзрэтебез чиркэугэ кергэн дэ, Монда эле беркемнен дэ намаз укыганы юктыр, дип ,намазлыгын жэеп намаз укып чыккан.Чиркэу ул-гыйбэдэт йорты-кер дэ намаз укы!

№31 (47306) / 13.06.2010 17:10:10

\"изге Болгар\"жыены-халыкны адаштыру эчен, \"кемнэргэдер\" акча эшлэу эчен уйлап чыгарылган нэрсэ, йермэгез саташып, хэлегездэн килсэ Хаж кылыгыз(АЛЛАХ ТЭГАЛЭ кушкан) хэлегездэн килмэсэ-оегездэ, якындагы мэчетегездэ гыйбэдэт кылыгыз, ИНШЭАЛЛА кабул булыр

№30 (47304) / 13.06.2010 16:35:26

Суфичылык бетергэн икэн дэулэтне. Аллахтан башка заттан ярдэм эсти башлагач беткэннэр.
Рэхмэт, Ыспуртчы Капис, за инфо.

№29 (47298) / 13.06.2010 14:14:18

ыспуртчыга: сез китергән цитаталаган әсәр казанлыларның җиңүен мәдхияли торган язма: андый суфилар булганда гел Казан җиңде, ә инде 1552 елда аларны күрәсең сезнең фикердәшләр читләштергән! шундый ук игътикадлы төрекләр шул ук тарихи вакытларда җиңү артыннан җиңү яулады аурупада - Венага хәтле килделәр. Сез дөньяны иман белән бутамагыз - алайса инглизләр-американнар иң хак диндарлар булып чыга - алар әлегә хәтле хәрби яктан иң көчлеләр ич.

№28 (47297) / 13.06.2010 13:58:36

Менэ Кактус тарафдарлары тегермэненэ бераз су. 1550нче елда
урыс гаскэреннэн Казанны яклау вакыйгасын тасвирлаган Шэриф Хажитархани (кайбер тарихчырарыбыз аны Колшэриф дип уйлый, мэсьэлэ ачык) \"Зафэрнамэи вилаяте Казан\" эсэрендэ болай ди (бераз кыскартып хэзерге татарчага тэржемэ иттем): \"[Казанның]тагын бер капкасында... мәрхүм сәеднең улы Колмөхәммәд сәед... дәрвиштәй һәм суфыйдай яшьләрне үз тирәсендә туплап... \"Иннәд-динә гыйндә-Ллаһил-Ислам\" аятеннән рухланып, Хак Тәгалә бусагасына сыенып, Пәйгамбәребездән башлап бөтен пәйгамбәрләр һәм рәсүлләрнең әрвахларыннан ярдәм сорап, бабасы Сәед ата рухыннан да \"Иза тәхәййәртүм фил-өмүр фә-әстәгыйну мин әһлил-кобур\" (ягъни, \"эшләрегездә аптырасагыз, кабердәгеләрдән ярдәм сорагыз\") [дигән хәдискә таянып] ярдәм эстәп, газа (изге сугыш) атына атланып, сугыш кирәк-ярагын хәзерләп, кяферләргә таба борылды\".
Белешмә: Сәед ата – 14 йөздә Алтын Урдада яшәгән сәед. Телгә алынган хәдисне Зәки Вәлиди Туган мәүзуг, ягъни уйдырма хәдис, ди.
Күрәбез ки, Казанны яклаучылар Алладан гына түгел, кабердәгеләрнең рухларыннан да ярдәм көткәннәр. Димәк, Кактус хаклы, 16 йөз уртасында яшәгән бабаларыбыз динне дөрес тотмаганнар. Шуңа күрә 1552 елда Хак Тәгаләнең камчысы булган Явыз Ибан хәзрәтләре Казан халкына кирәген бирә. Әлхөкме ли-Ллаһил-галиел-кәбир.

№27 (47264) / 12.06.2010 22:57:35

Бабаларыбызның кабер ташлары өстенә салынган чиркәү кадерле була аламы?

э кем эле чиркэуне кадерле ди?

ул чиркэугэ кергэн моселманны кургэнем юк. чиркэу салганнар икэн, инде нишлэргэ? сезненчэ?

калган язганнарыгыз белэн килешэм, лэкин аларнын дингэ катнашы юк.

// Иерусалим кем кулында?//
Әмма Акса мәчете җимерелмәде.
болгарда да жимерелми калган биналар бар. сез шул жиерелде/жимерелмэдегэ карап билгелисезме? алайса боек кытай стенасы белэн пирамидалар да изге. алар да жимерелмэген.

№26 (47263) / 12.06.2010 22:57:28

//Сәләфи әле һаман Муса (г.с.) чорында яши бугай.//
кактус Алладан акыллырак икән! Аятьтә әйтелмәгән Тува үзәне турында: кыска вакытлы изге урын дип! сез инде аятьләрне дә ничек телисез мәсхәрә итә башладыгыз!! Беркем Болгарга вакыт билгеләми! 1989 елда зиярат вообще августта булды! былтыр 13 июнь, быел 19 июнь. Төрле вакытта үтә ул - кактус әнә 8 июньдә барган! ә нигә башкалар 19 июньдә бара алмый? кая логика? Болгарны җимерелгән шәһәр дип бәяләү сәер - ул просто башкалар кулына эләккән. Мәккә дә гасырлар буе мәҗүсиләр кулында иде ич, кармәтләр ул шәһәрне җимерделәр - Кара таш 23 ел бәдрәфтә ятты - аңардан гына Мәккә изгелеген югалтмады ла. Болгарда да гасырлар буе монастырь булды, но ул анда инде юк. Тарихны төгәлрәк белсәк икән. Казанда да татарлар яши алмый башта, әмма хәзер Кол Шәриф бар - хан төрбәләре ачылды - халкыбыз Изге Казанны меңләп зиярат итә, хан төрбәләре янында догалар кыла. Агрессор тарафыннан бер җимерелү, тартып алыну ничего не значит! изгелеге кала! без ул җирнең бәрәкәтен күрәбез ич! Һәм киләчәктә дә күрәчәкбез, Аллаһы рәхмәте белән!

№25 (47261) / 12.06.2010 22:38:19

// Иерусалим кем кулында?//
Әмма Акса мәчете җимерелмәде.

№24 (47260) / 12.06.2010 22:35:42

Изге - кадерле була алмый. Кадерле - дорогой була. Болгар безнең өчен бары тик тарихи истәлекле урын гына, кадерле дә була алмый. Бабаларыбызның кабер ташлары өстенә салынган чиркәү кадерле була аламы? Җәмигъ мәчетне торгызырга уйламыйлар. Иделдә причал ясыйлар, юл салалар һәм чиркәүдән музейны чыгарып гыйбадәт кыла торган итәләр. Болгарны "күтәрәбез" диюләре шуннан гыйбарәт. Шундагы гид шулай сөйләде.

№23 (47258) / 12.06.2010 22:27:27

/ Әгәр Болгар җирләре изге булса ул шәһәрне Аллаһы Тәгалә җимерттерми иде инде. /

саташу
Иерусалим кем кулында?
Аллаһы Тәгалә безне төрлечә сыный.

№22 (47257) / 12.06.2010 22:26:04

/Ә Болгар харәбәләре берничектә безнең өчен ИЗГЕ була алмый, ә тарихи истәлекле урын була./

изге сүзенең мәгънәләре төрле бит. изге ул кадерлене дә аңлата. шуңа да изге дигәнне бары тик свящнный дип кенә аңларга ярамый.

№21 (47256) / 12.06.2010 22:20:38

сәләфи: //алайса Коръәннең 20-12 аятендә Аллаһ тәгалә әйтеп Мусага: \"сними же свою обувь. Ты находишься в священной долине Тува\", - хаталанган булып чыгамени?//
Сәләфи әле һаман Муса (г.с.) чорында яши бугай.
Бүгенгеләрнең: \"Изге Болгар җыены\" диюләре инде, махсус гыйбадәт кылыр өчен баруларын аңлата.
Әгәр Болгар җирләре изге булса ул шәһәрне Аллаһы Тәгалә җимерттерми иде инде. Эфиоплар фил гаскәре белән килеп Кәгъбәне җимерергә уйлаган иделәр, Аллаһы саклады һәм фил гаскәрен тетелгән йон кебек кылды.
Аллаһы Тәгалә әйтә: \"Сез сәяхәт итмисезме? Күрмисезме сезнекеннән дә яхшырак шәһәрләрнең хәрәбәләрен, шуларны күреп тә иман китермисезме?\" (истә калганча гына яздым, тәфсирдән эзләп тормадым).
Әйе, безнең халыкка Болгарга барып, бабаларыбызның гонаһыга батканнары өчен өсләренә явыз кавымне җибәреп шәһәрне җимерткәнен карап, харәбәләрне күреп гыйбрәт алып, иман китерер өчен барырга тиешбез, әмма билгеле бер вакытта бәйрәм төсмеренә әверелдермичә, кем кайчан бара ала шул вакытта барып. Мин үзем 8 июнь көнендә бер төркем мөселманнарны алып бкардым, 35 кеше. Аларга барганда да, кайтканда да юл буена вәгазь сөйләдем. шундагы халык ни өчен Болгарга барырга кирәклеген аңладылар.
Изге, дибез икән, әгәр ул берәр урынга карата әйтелсә - святое место була, кешегә карата әйтелсә - добрый, благочестивый мәгънәсен аңлата.
Ә Болгар харәбәләре берничектә безнең өчен ИЗГЕ була алмый, ә тарихи истәлекле урын була.
Безгә шуны аңларга кирәк, бабаларыбыз әле безгә карата мең тапкыр иманлырак булганнар, шулай булса да Аллаһы Тәгалә явыз каумне җибәреп шәһәрне җимерткән.

№20 (47247) / 12.06.2010 14:36:08

ну да.
в общем, Болгар - ни мәчет, ни каберлек.
шуңа күрә хәдисне турыдан-туры кулланып булмый.

минемчә, андагы җир дә изгеләштерелми.

ә менә дини йолага әйләнеп баруы - угу, монысы бар.

димәк, бу гадәтне милли гадәт (тарихыбыз, то-сё, всё такое) итеп калдырырга кирәк.
ну чо, отлично. конгресс татар оештырсын шунда. казан бию ансамбле кызлары шәрык биюләрен биеп йөрер. и вообще, сабантуй б-н берләштерсеннәр.
шулай итеп, дини элемент азаер. ну ладно, берәр хәзрәт барып кайтыр инде шунда. "освятит".
вообще, таҗеддиннең эксцентрик гамәләренең берсе инде, мондый нәрсәләрне оештырып җибәрү.

пиэс.
ЗПда альбир х-т б-н интервью. неоднознасное.

№19 (47246) / 12.06.2010 12:41:26

Мэсъэлэ болайрак торадыр дип уйлыйм мин. Если что, Ил анализ ясар :)
Беренчедэн. ИЗГЕ СУЗЕ.
Изге дип, "кадерле" мэгънэсендэ хэр кеше очен узенэ хас булган эйбер булышы момкин. Мисал очен Ватан. Ул кадерле бит. Лэкин минем очен кемдер Ватаны кадерле тугел, уз Ватаным кадерле. Беркем дэ мина син уз авылынны яратма, минем авылымны ярат дип куша алмый.
Бу изгелек - кеше узе сайлаган изгелек.
Икенче мэгънэ - "святой" мэгънэсендэ кулланса, ул вакытта ул кеше сайлаган булмый - Аллах сайлаган була. Бу фэкать Аллахнын хакы. Вэлиулла да, Тэжеттин дэ Аллах исеменнэн нинди дэ булса жирне изгелэштерэ алмый. Узе очен изге, ягъни кадерле икэн, ул вакытта аны мина такмасын. Административ рэвештэ.

Хэр чорда, хэр пэйгамбэр очен Аллах Тэгалэ изге урыннар, изге вакытлар, изге сузлэр, изге гамэллэр билгелэгэн.
Шулар арасында, Тува узэне, Тур тавы.

Икенчедэн. ЗИЯРАТ.
Зиярат - посещение.
Кешене зиярат кылырга була, туганнарны, я дусларны мисал очен, я изге дип санаган кешене. Бу шулай ук хэрбер кешенен узенчэлеге. Хэрбер кеше очен хас эйбер. Беркем дэ мина: эйдэ минем атамны зиярат кыл, я шундый изге кеше янына бар дип эйтергэ хакы юк. Минем очен уз кадерле кешелэрем бар, мин алар янына барам.
Шулай ук каберлэрне зиярат кылу да бар.
Бу инде изге гамэл, мона чакырырга була. Чонки пэйгамбэребез узе - каберлэрне зиярат кылыгыз - Ахирэтне исэк тошерерсез, ди.

Оченчедэн. СЭФЭР.
Каберлэрне, изге саналган урыннарны, кадрле булган кешелэр хэм урыннарга сэфэр кылу.
Бусы ике торле ният белжн кылына.
Беренчесе, фэкать кадерле булганга курэ генэ сэфэргэ чыгып киту. Эти-эни янынва кайту, туганнар Мэсъэлэ болайрак торадыр дип уйлыйм мин. Если что, Ил анализ ясар :)
Беренчедэн. ИЗГЕ СУЗЕ.
Изге дип, "кадерле" мэгънэсендэ хэр кеше очен узенэ хас булган эйбер булышы момкин. Мисал очен Ватан. Ул кадерле бит. Лэкин минем очен кемдер Ватаны кадерле тугел, уз Ватаным кадерле. Беркем дэ мина син уз авылынны яратма, минем авылымны ярат дип куша алмый.
Бу изгелек - кеше узе сайлаган изгелек.
Икенче мэгънэ - "святой" мэгънэсендэ кулланса, ул вакытта ул кеше сайлаган булмый - Аллах сайлаган була. Бу фэкать Аллахнын хакы. Вэлиулла да, Тэжеттин дэ Аллах исеменнэн нинди дэ булса жирне изгелэштерэ алмый. Узе очен изге, ягъни кадерле икэн, ул вакытта аны мина такмасын. Административ рэвештэ.

Хэр чорда, хэр пэйгамбэр очен Аллах Тэгалэ изге урыннар, изге вакытлар, изге сузлэр, изге гамэллэр билгелэгэн.
Шулар арасында, Тува узэне, Тур тавы.

Икенчедэн. ЗИЯРАТ.
Зиярат - посещение.
Кешене зиярат кылырга була, туганнарны, я дусларны мисал очен, я изге дип санаган кешене. Бу шулай ук хэрбер кешенен узенчэлеге. Хэрбер кеше очен хас эйбер. Беркем дэ мина: эйдэ минем атамны зиярат кыл, я шундый изге кеше янына бар дип эйтергэ хакы юк. Минем очен уз кадерле кешелэрем бар, мин алар янына барам, дим мин ана.
Шулай ук каберлэрне зиярат кылу да бар.
Бу инде изге гамэл, мона чакырырга була. Чонки пэйгамбэребез узе - каберлэрне зиярат кылыгыз - Ахирэтне исэк тошерерсез, ди.

Оченчедэн. СЭФЭР кылу, ягъни юлга чыгу.
Каберлэрне, изге саналган урыннарны, кадрле булган кешелэр хэм урыннарга сэфэр кылу.
Бусы ике торле ният белжн кылына.
Беренчесе, фэкать кадерле булганга курэ генэ сэфэргэ чыгып киту. Эти-эни янынва кайту, туганнар янына, дуслар янына сэфэр кылу. Монда дини тосмер юк.
Икенчесе, узен изге "святой" санаган жиргэ, яки чыннан да изге булган жиргэ сэфэр кылу, юлга чыгу.
Бу хакта пэйгамбэребез эйтэ:
"Оч мэчеттэн тыш башка мэчеткэ бару максаты очен доя жигелмэс, ул Мэккэ мэчете, Акса мэчете, хэм минем мэчетем ", ди.
Ягъни сэфэр кылу шушы оч мэчет белэн генэ чиклэнэ, башка мэчетлэр керми, галимнэрнен бердэм сузе белэн. Чонки Мэккэ мэчетендэ укыган намаз гади мэчеттэ укыган йоз мен намазга тин, Мэдинэнеке бер мен намазга тин, Аксаныкы бишйоз намазга тин. Башка ботен мэчеттэ дэ аерма юк, Болгар булсын, Колшэриф булсын, башкасы булсын.
Монда сэфэргэ чыкмыйча зиярат кылу турында суз бармый. Зират янында икэн (э зират дини максат белэн зиярат кылырдай бердэнбер урын, чонки башка берэр жиргэ бару савап китерэ дип уйлап булмый бит инде) пожалста, бар, зиярат кыл, мэетлэр очен дога кыл, улемне исэк ал, хетт кон саен.
Инде галимнэр мэчетлэрдэн башка урыннарга сэфэр кылу хакында ике фикергэ буленэлэр. Ул да булса, шул каберлэргэ зиярат иту очен сэфэр кылу гына кала. Чонки бу мэсъэлэдэ саваплы гамэл икэу генэ – я мэчеткэ сэфэр кылу (ансын дорес тугел диделэр бертавыштан), я кабергэ барып Ахирэтне исэк алу. Эйтэкнемчэ, монда ике юнэлеш. Беришелэре эйтэлэр: «Бу хэдистэ мэчетлэр генэ искэ алынган бит, мэчетлэргэ бару очен генэ сэфэр кылу тиеш тугел, э каберлэргэ сэфэр кылу ярый», - дип эйтэлэр.
Икенчелэре исэ: «Инде мэчет очен дэ еракка сэфэр кылу тиеш тугел икэн, то каберлэрне зиярат кылу очен сэфэр кылу тем более тиеш тугел, мэчет бит кабердэн остенрэк», - дилэр.
Моны сэхэбэлэр дэ шулай анлаганнар. Тур тавы изге тау санала. Аллах Тэгалэ анын белэн ант иткэн хэтта. Ибн Гомэрдэн берэу шул Турга барыйммы дип сораган. Ибн Гомэр, юк барма дигэн, хэм шушы хэдисне эйткэн. (Ибн Эби Шэйбэ жынтыгыннан, дорес хэдис)
Мисал очен Али Кари, хэнэфи галиме, Эбу Хэнифэнен хэдислэр жыентыгын шэрехлэгэндэ шушы хэдискэ туктала хэм эйтэ жэя эчендэге анлатмасын:
"( ولا تشد الرحال ) أي لا ينبغي أن يسافر أحد للتبرك إلى المشاهد ( إلا إلى ثلاثة مساجد : إلى المسجد الحرام والمسجد الأقصى وإلى مسجدي هذا )
"Оч мэчеттэн тыш башка мэчеткэ бару максаты очен доя жигелмэс (ягъни, беркемгэ дэ бэрэкэт алу очен каберлэргэ сэфэр кылу тиеш тугел), ул Мэккэ мэчете, Акса мэчете, хэм минем мэчетем "
Инде каберлэргэ сэфэр кылу мэсъэлэсе шулай ике торле фикерле, галимнэр арасында ике торле юнэлеш бар дисэк тэ, Болгар мэсъэлэсе башкачарак.
Беренчедэн, Болгарга каберлэрне зиярат иту очен генэ бармыйлар, чонки анда жир узе изгелэштерелэ. Тарих битлеге астында. Мин шуны гына эйтэ алам – эгэр сина Болгар жире ислам сэбэпле кадерле икэн, ул вакытта шул болгар бабаларыбыз кабул иткэн динне тот.
Икенчедэн, бу эш, йола хэм ниндидер дини бер чарага эйлэнеп бара. Ислам мэрасимэнре белэн мэжуси йолалары катыш булган бер кишмиш ассорти чара. Эле жырлы-биюле мэдэни чаралар да катышса, ул вакытта чыннан да шайтан туе булачак.
Э инде, салафи, ваххаби фикере дип отмазка эзлэу, яла ягу, хакыйкатьтэн йоз чоеру ихлас кешегэ килешми.


№18 (47231) / 12.06.2010 06:59:47

кактус изге урыннарны өч белән чикли, алайса Коръәннең 20-12 аятендә Аллаһ тәгалә әйтеп Мусага: "сними же свою обувь. Ты находишься в священной долине Тува", - хаталанган булып чыгамени? неужели кактус Аллаһтан белемлерәк? изге урыннар бик күп!

№17 (47228) / 12.06.2010 00:45:09

//Ысп. Капис//
вот тут скользкая дорожка.
//Мен ел буена бабаларыбыз//
вот это не может быть доводом. по-моему. всё-таки.

//эулия каберлэрен зиярэт иткэннэр//
кста, точно?
вообще, безнең авылда әүлия кабере бар.
вроде әллә ни паломничать итеп йөрми халык :) просто уважать итәләр.

//льет воду на мельницу.//
мин, Вәлиулла х-ттән аермалы буларак, сәяси мәнфәгатьләрне кайгырырга тиеш түгел бит, монда язганда :)


минемчә, төп проблема. ну, аңлашылмаучанлыкка китерә торган бер нәрсә.

\"мең еллар\" буе җәмгыятебез мөселман җәмгыяте иде. шуңа күрә ниндидер тайпылулар булса да, алар гомуми хәләткә әллә ни тәэсир итә алмаган.
ә бүген?
динсез халык. динен җүнләп белми торып, шунда ук җыен хорафат кочагына ташланырга гына тора.
менә монысы инде ойойой.

№16 (47223) / 11.06.2010 22:41:55

//"изге" сүзендә.//
мушкилә минем назарымда как раз менә "зиярәт"тә.
ә "изге" сүзен "святой" мәгънәсендәге термин буларак куллану - бәхәсле.

№15 (47222) / 11.06.2010 22:35:01

КАКТУС
Мен ел буена бабаларыбыз узлэрен моселман дип йоргэннэр, эулия каберлэрен зиярэт иткэннэр. Баксан, мошриклэргэ хас гамэл кылганнар икэн (эстагъфирулла)! Сезнен мантыйк шулай уйларга мэжбур итэ.

ИЛ
Ваш блестящий интеллект в данном случае льет воду на мельницу... как это... салафитов. А они, насколько я знаю, всяких умствований не любят.

№14 (47219) / 11.06.2010 20:29:17

монда мушкилә "зиярат"та түгел, ә "изге" сүзендә.

№13 (47213) / 11.06.2010 18:13:18

Кактус,

///Мин үзем Мәккәдән башка изге урыннарның бары тик Мәдинәдәге Пәйгамбәр (с.г.в.) мәчетен һәм Ирусалимдагы әл-Акса мәчетен//
ну да. однако
болардан башка җиргә паломничество ярамый. зиярәт исә тыелмаган бит.

вообще, спор сложный и вечный.
как обычно...

№12 (47206) / 11.06.2010 16:24:41

//ә инде Мәккәдән башка бөтен изге, шәрәфле, истәлекле зиярәт урыннарны күреп кайту – ул зиярәт термины белән билгеләнә.//
Мин үзем Мәккәдән башка изге урыннарның бары тик Мәдинәдәге Пәйгамбәр (с.г.в.) мәчетен һәм Ирусалимдагы әл-Акса мәчетен һәм бер изге чишмә - Зәмзәм чишмәсен беләм. Чөнки Аллаһы Тәгалә һәм аның сөекле Пәйгамбәре (с.г.в.) безгә шулай аңлаталар. Кемдә булса башка бер җирне изгеләштерә икән, бу инде: "Аллаһы Тәгалә дә, Пәйгамбәребез дә (с.г.в.) белеп бетермәгәннәр, менә мин күбрәк беләм, Болгар ул - безнең изге җир", дип шунда махсус бер вакыт билгеләп, махсус гамәл кылыр өчен йөрүчеләр үзләрен яхшы гамәл кылучылар дип уйлыйлар. Ә махсус вакытта, махсус гамәлне Мәккәгә барып хаҗ, яисә гомра кылып кайту була. Вәлиулла хәзрәтнең махсус дини белеме булмагач аның болай язуы гаҗәп түгел инде, әмма аның язмасына карап башкалар адашып китүләре бар. Татар халкы болай да исламга кайтырга ашыкмый. Җәмәгать бик сак булыгыз инде.

№11 (47186) / 11.06.2010 09:31:05

Андый IQ лы кешеләрне куллана белүче органнар да бар.
Ислам динен җимермәсен,татарга каршы эшләмәсен дигән фикерем генә бар.

ADMINга әбиделся кәнишне,мыскыллау уемда да юк иде,

№10 (47127) / 10.06.2010 21:49:41

Руслан, Vener rus, tatar, ingliz telleren mokemmel bele ala... Telese garebche de.. Ul bik aqilli keshe, sin tugel. Ani IQ - 250! :)))

№9 (47122) / 10.06.2010 21:11:59

вообще, ул Винер.
но бу очракта чо уж кеше исемен тикшереп утырырга.
без, татарларда ниндие генә юк... :)

ә менә винерга \"Алла\"ны кушкач, чыннан да кәмитрәк килеп чыккан иде.

в общем, минемчә, бу мәсьәләдә әллә и проблем юк.
Вәлиулла.
нормаль.
ну, только вот, шулай аталырга батырлык кирәк. всё-таки Аллаһның вәлие бит :))

№8 (47120) / 10.06.2010 20:31:06

Кактус. Сез дә хәтерлисез икән Ягъкубның чын исмен. Мине admin кеше исмен бозуда гаепләде,ләкин сәбәбе исемдә түгел иде бугай. Эчтәлеге ышамады язуымның. Әбидне чисный слуво.

№7 (47105) / 10.06.2010 16:57:35

حسن

№6 (47104) / 10.06.2010 16:54:19

Гариф

дөрес түгел.
как раз менә бу очракта \"хӘ\" тиешле.

№5 (47094) / 10.06.2010 14:26:21

//Хәсән исеме гарәпчәдәге берничә төр "х" харефе исәпкә алганда Хасән дип язылса дөресрәк булыр иде//.
Гариф, 
логикагызны дэвам итэм: гарэп язуында шул ук ноктасыз "х" белэн язылган Хэйдэр исемен ХАйдэр итеп, мэхэббэт сузен мэхАббэт, хэлэл сузен хАлэл итеп язарга кирэк.

№4 (47086) / 10.06.2010 13:10:37

//Хәзер халкыбыз исламлашу процессын кичерә, ул акрын, әмма ышанычлы, тотрыклы рәвештә бара. Бу шартларда мөселманнарның «совет» татар әдәбиятына карашы нинди булырга тиеш?//
Винерулла - Вәлиулла хәзрәтләре бу сүзләрне нәрсәгә таянып әйтә икән. Мәчетләрдә тәртип юк, әйтмим инде ислам әхлагы дип. Хәзрәтләр үзара сөйләшкәндә ничек итеп халыкны исламга тарту турында сөйләшмиләр, ә: \"Ишеттеңме, фәлән хәзрәт иномарка алган, мәчетендә садака күп җыеламы икәнни?\" кебегрәк сәйләшүләрдән гыйбарәт. Мөфти Госман турыдан туры исламга урыс халкының кайтканын өнәмәүе хакында интервьюләр бирә. Әллә авылларда буш торган мәчетләрнең күплегенә таянып \"исламлашу тотрыклы бара\" дип лаф орырга җөррәт итәме?
Мәкаләнең исеме эчтәлегенә туры килмәүен ничек аңларга?
Х.Туфанның бер шигырен алып анализ ясау яхшырак булыр иде, шигырьләрдән төрле юлларны йолкып алуга караганда. Гомумән автор ни әйтергә теләгәнен аңлап булмый. Х. туфанны дәһрилектә гаепләргәме, әллә аны иманлы шагыйрь итеп күрсәтергә теләгәнме?

№3 (47071) / 10.06.2010 10:22:11

Автор турындагы бәхәскә кереп тормыйм ләкин язма бик ошады.

Шундый "коры эссе елларда" иманын корытмаган кешеләрнең тормышы әлбәттә бик гыйбрәтле, укыйсы өйрәнәсе күп нәрсә бар. Кызганыч без әле бик сай йөзәбез.

Үзебезнең филологларга киңәшем
Хәсән исеме гарәпчәдәге берничә төр "х" харефе исәпкә алганда Хасән дип язылса дөресрәк булыр иде.

№2 (47064) / 10.06.2010 07:23:14

Язган пычак. Татар телен ул бу дэрэжэдэ белмэй бит. Язып биргэннэр инде.

№1 (47045) / 09.06.2010 22:50:39

Ай-хай Венер язып та курсэткэн.Бу шигырьлэрнен нэрсэ хакында булганын без наданнар каян белгэн булыр идек эле.Чэйнэплэр дэ каптырган ,лэбаса.

▲ Өскә

Матбугат-инфо
Матбугат.ру
ТНВ
Addnt.ru
Ватаным Татарстан
Шәһри Казан
Бердәмлек
Рәшит Ваһапов фестивале
Туган як
Камал театры
Тинчурин театры
Татар дәүләт филармониясе
Яңарыш
Барс-Медиа
Ирек мәйданы
Татарстан яшьләре
Идел
Gong-TV
Бөтендөнья татар яшьләре форумы
Себерке
Өмет
Диләфрүз
Татарстан Язучылар берлеге
comments powered by HyperComments