• 01.06-24.06 "Йолдызлар кабызабыз" онлайн фестиваль-конкурсы. 7:00
  • 01.06-13.11 Изге Болгарга экскурсияләр
  • 02.06-07.06 Казан шәһәре буенча җәяүле экскурсияләр. ТР Милли музее
  • 02.06 Свияжск һәм Барлык Диннәр Гыйбадәтханәсенә экскурсия. 11:00
  • 02.06 "Молодильные яблочки", Дәүләт яшь тамашачылар театры. 10:00
  • 04.06 "Үткәннәргә тәрәзә: ТАССРның 100 еллыгы" виртуаль чынбарлык күзлекләре белән экскурсия
  • 06.06-05.07 «Шәрык әкияте» халыкара конкурс-фестивале
  • 07.06 Казан андеграунды. 10:00
  • 24.06 Вадим Захаров концерты. Филармония. 18:30
Туган көннәр
  • 02 Июнь Халисә Шәрәпова
  • 02 Июнь Руслан Мөхәммәтшин
  • 02 Июнь Фирая Әкбәрова
  • 02 Июнь Гөлназ Асаева
  • 02 Июнь Рамил Гарипов
  • 02 Июнь Гата Камский
  • 03 Июнь Дмитрий Самаренкин
  • 03 Июнь Флүс Латыйфи (1943-2010)
  • 03 Июнь Резидә Төхфәтуллина
  • 03 Июнь Галина Аристова
  • Журналистлар урамында урнашкан ике бүлмәле квартирага бергә торырга татар кызы эзлибез. Якында гына Попова, Пионерская, Ак. Губкина остановкалары. 16000 всё включено. 89274052074
  • Газель, грузчик хеэмэте курсэтэбез 24/7. 89196271171
  • Энергетиклар урамында урнашкан (Мәскәү базары) тулак торактагы бүлмә арендага бирелә. Булмәдә яшәү өчен кирәкле бөтен җиһаз бар. 89050215173 номерына шалтыратып, тулырак мәгълүмат белә аласыз.
  • Ф. Амирхана урамында 1-булмэле фатырны озак вакытка арендага бирэм. Яшэу очен ботен унайлыклары да бар. Айлык тулэу бэясе 17мен.89173903748.
  • Казанда сатам диван яна 20 менгэ алган идем бер тапкырда ятмаган кучеп киту сэбэпле сатам 15 менгэ тел89178840723
  • Казан Чапаева урамында 2 булмэле фатирны арендага бирэм.17500+ счётчики газ+ вода+ свет.т.89655931320.т.89872630522
  • Ищу девушку на подселение в комнату к девушке, в 2-х комнатной квартире. Желательно на долгий срок. По адресу Восстания/Ибрагимова. Оплата 4500 руб. в месяц. Оплата после заселения. Всё необходимое в квартире имеется. Без комиссий. Собственник! Не риэлтор. +7 917 873-82-13 или +79179361290 (ватсап)
  • Продаётся комната в Приволжском районе г. Казани по адресу ул. Роторная д. 9 на 4/5 кирпичного дома. В хорошем состоянии. Все удобства внутри. Общая площадь 18 кв. м. Хороший ремонт. Комната светлая, уютная. Пластиковое окно. Надежная входная металлическая дверь. Статус гостинки. Имеется горячая вода. Душевая кабина, туалет. Вместительная кухонная зона, в которой размещены раковина, обеденный стол, стулья, стиральная машина-автомат, шкаф. Совмещённый санузел/душ. Порядочные соседи. Инфраструктура развита. все рядом школы, садики , магазины, Остановки. Тихий , спокойный район. До ближайшей станции метро "Аметьево" 10 мин, до остановки общественного транспорта 5 мин. Ближайшие улицы Оренбургский тракт, Павлюхина, Даурская. Гвардейская, , Назарбаева , Даурская . В пешей доступности школы 73, 136, детский сад 161, женская консультация, детская и взрослая поликлиники. Рядом Казанский институт культуры и искусств, Казанская ярмарка, Управление гибдд. Есть парковочное место. Один взрослый собственник. Тел. 89674693287
  • Казанның "Яшьлек" торак комплексында өр-яңа фатир сатыла. 3 катлы кирпеч йортның 1 нче катында 60 кв. метрлы 2 бүлмәле фатир, бөтен уңайлыклары бар, күршеләр тыныч. Ашыгыч. Бәясе 2,9 млн сум гына. Тел. 89046656726
  • Газель Грузоперевозки 24 часа,город,межгород. Длина 4.2,высота 2.2,ширина 2.Офисные,квартирные переезды,грузчики,доставка стройматериалов.Быстро,дешево,надежно. 89178521958 Рустем
 

 
Архив
 

               

18.03.2009 Мәдәният

ЧЫҢГЫЗХАН СЕРЕ ФАШ ИТЕЛДЕ

Кыргый, жан кыючы, таш йөрәкле кеше булып сурәтләнгән Чыңгызханга карата бүгенге көндә башка төрле караш туды. Бу шәхес тарихчыларны гына түгел, сәнгать әһелләрен дә битараф калдыра алмый. Тикмәгә генә аның турында күпме әсәр язылды, нәфис фильм төшерелдемени?

Чыңгызханның мәхәб­бәте хакындагы  Сергей Бодров төшергән "Монгол" фильмыннан соң шау-шу тынарга өлгермәде, Казанда 10 миллион долларга төшкән "Чыңгызхан сере" дигән тарихка якутча карашны чагылдырган фильм күрсәтелде. Бу темага режиссер Л. Эрдэнебулганның чиста монголча, инглиз режиссеры Эдвард  Базалдеттның Чыңгызханның яулап алулары турындагы, тагын японча, кытайча  фильмнар булганда, күпләрдә,  тагын бер фильм кирәкме икән, дигән сорау тугандыр. Чөнки барлык фильмнарда да уртак моментлар байтак бит.

 

Фильм Тимучинның туганнан алып бөек императорга әйләнгән чорны яктырткан. Үзәктә – бер-берсен туганнар дип атап йөрткән  өч малай язмышы. Берсе, бөек сергә төшенеп, шаман булып китә, икесе сугыш юлын узып, халык арасында лидер булып таныла. Ләкин берсенә генә киң далаларның ханына әверелү насыйп була.  Бөртәгә мәхәббәте Тимучинны сугышчы итә, законга буйсынуы исә туганының җанын кыюга сәбәпче була. Тыныч тормышка омтылуы сугыш башларга мәҗбүр итә. Тугыз телле кабилә җыены аны хаким буларак таный һәм борынгы алла исеме белән Чыңгызхан  дип атый.

 

Фильмда Тимучинны Чыңгызхан дип игълан иткән халыкларның вәкилләре уйный.  Тагын бер үзенчәлеге: тарихи-эпик драма жанрындагы фильмда Чыңгызхан үткән юлны күреп була.  Якутиядәге  Таш алыплар тавы, монгол далалары, изге Гоби чүле, Байкал күле, Алтай елгалары, Хакассиядәге  борынгы хакимнәр күмелгән җирләр. Режиссер Андрей Борисов әйтүенә караганда, фильмда Чыңгызханның сере табигатьтән көч алу сәләтенә һәм халкына, дингә ышануда икәнен күрсәтергә тырышканнар.

 

Төп каһарманны уйнаучы Эдуард Ондар белән режиссерның очрашуы Казанның меңьеллыгында, төрки халыкларның "Нәүрүз" фестивалендә  булган. Эдуард Ондар Тува халык театры составында "Король Лир" спектаклендә шамакай ролен башкарган. Спектакльнең кайсыдыр мизгелендә режиссер аның карашын тотып ала. Ул әлеге очрашу турында болай диде:

 

– Мин бу фестивальнең жюри рәисе булырга фильм өчен актер табарга кирәк булганга гына ризалаштым. Ә болай үзебезнең режиссерлар эшенә казыйлык кылырга һич тә яратмыйм. Киноны төшерә дә башлаган идек, ә Чыңгызхан роленә актер сайланмаган. Миңа төрки йөзле актер кирәк иде, һич тә монгол түгел. Бөтен спектакльләрне диярлек карап бетердем, тапмадым. Кү­ңелгә курку керде. Сәхнәгә күтәрелгән тувалыларның спектаклен  караганда исә кү­ңелгә җылылык йөгерде. Чөнки шамакай ролен башкаручы Эдуардның күзләре нәкъ  дала кешесенеке иде. Баш ияргә чыккач, аның башкалардан буйга озынлыгы белән аерылып торуы да күзгә бәрелде. Саубуллашу кичәсе барганда, тувалылар киткән икән, дип ишеттем дә куркуга калдым. Китеп өлгермәгәннәр икән әле, автобусларына таба йөгердем.  Эдуардка, син Чыңгызхан ролен уйнаячаксың, дидем. Ул карап торды-торды да, тартырга бармы, дип сорады. Баксаң, моңарчы бөтенләй тартмаган булган икән. Ә кинофес­тивальләрдә көч сынап карарга теләмисезме, дигән сорауга режиссер, фильмның Россия буенча 300 ләп кинотеатр­га прокатка алынуы да күп нәрсә хакында сөйли, дип җавап бирде. Алар эзләнүдә, әмма, чын ир-егетләр турындагы фильмнарның фестивальгә кирәге бармы, дигән сорау да борчый икән үзләрен. Бигрәк тә Берлинда узучы фестиваль таләпләре белән танышкач, шундый нәтиҗәгә килгән­нәр. Төп рольгә төрки йөзле актер алгач проблемалар булмадымы, дигән сорауга Андрей Борисов болай диде:

 

– Өч ел элек Монголиядә, фильм төшерәбез, төп рольдә монгол уйнамаячак дигәч, ризасызлыкларын белдергәннәр иде.  Улан-Батырдагы төп кинотеатрда фильмны күрсәткәч исә аны-моны әйтүчеләр булмады. Димәк, төшендерә бел­гәнбез.

 

Фильмда сугыш кыры компьютер алымы белән сурәтләнмәгән. Моңа төшенер өчен белгеч булырга кирәк түгел. Шуңа күрә күпләр 500ләп атның күпмесе җәрәхәтлән­де икән, дигән борчылу кичерде. Арабызда  хайваннарны яклап хәрәкәт оештырмаслар микән дип шикләнүчеләр дә булды. Әмма кино төшерүчеләр, бер генә ат та зыян күрмәде, дип ышандырды. Монгол атларының чыдамлыгына үзебез дә шаккаттык, диләр алар. Татарстан Премьер-министры урынбасары, мәдәният минис­тры Зилә Вәлиеваның, димәк, киноны Мәскәү ти­рәсендә генә түгел, башка җирдә дә бер дигән итеп төшереп була. Үзебезнең тарихи шәхесләр турында да  шундый фильмнар әзерләнер дип ышанып калам, дигән сүзләре белән килешми мөмкин түгел.

 

Гөлинә ХИСАМЕТДИНОВА
Ватаным Татарстан
№ 48 | 18.03.2009
Ватаным Татарстан печать

Фикерләр

Исем:
E-mail:
Текст:
 
№25 (15322) / 28.03.2009 18:29:22

Фәһим, Белеп бетергэнсез икэн, этиегезнен башын...Тарих битлэрен актаргалагыз бераз...

№24 (15094) / 24.03.2009 11:15:51

Фәһим, дөнья шуна бара... Бу донья кая бара... Китте доньясы... дип картлар гына зарланып утыра. э сез яшь эле. Сез миллэтче икэнсез. Лэкин тарих очен сезнен исбатланмаган фикерлэр берни тугел. Мин дэ тарих фэненен фанаты тугел, любитель генэ, э шулай да кесэдэ тарихчы дипломы була торып узешчэннэрнен шэхси фикерлэренэ битараф кала алмыйм. Сэяси хата китэ курмэсен. Алар болай да куп бит. Кунел кузен китаплар ярдэмендэ ачалар да инде.

Катылыгым очен гафу.

№23 (15063) / 23.03.2009 20:24:01

...
...
Озакламый аңларсың үзең дә. Дөнья шуңа таба бара бит. Әлегә хәтер сандыгыңның бер почмагына салып куй бу сүзтезмәне. Һәм тагын исеңдә шуны тот: китап укып кына сукырлыктан котыла алмыйсың, бигрәк тә күңел күзең күрми торган булса (өч нокта)

№22 (15061) / 23.03.2009 19:56:59

Монголларнын тарихы бар,
Тик минеке югалган.

№21 (15030) / 23.03.2009 12:58:42

Фәһим, Безгә, барыбызга да - антропологик аерымлыкларга карамастан - бик борынгы, бүгенге цивилизациягә (шул исәптән кытайныкына да) нигез салган халыкның турыдан-туры һәм иң турылыклы варислары булуыбызны аңларга кирәк, дигәнсез. Мине аеруча "шул исәптән кытайныкына да" дигән сүзтезмә кызыксындыра. Бу ничек була инде, аңлатып китегез әле?


Рәхмәт.

№20 (14940) / 22.03.2009 08:14:02

Мин болай горур узе.Эле СССРНын исэн, таркалыр дип беркемнен дэ башына килгэне юк. Тольятти маржалары белэн Белоруссиядэ турпутевка белэн ял итеп йорибез, бер булмэдэ торабыз.Алар мина: "Иркэ, ты хорошо говоришь по-русски, почему ты себя русской не называешь?"- диделэр болар мина. Баштан: «Горурлыкны чем подкрепить» - дигэн йогереп узды, э аларга: "Почему это я должна назвать себя русской, я и татарским очень хорошо владею, Я даже горжусь, что татарка, мой народ ни перед кем еще не посрамился!» - дидем. Алар чын маржалар, яхудэлэр тугел иде. Урыслар файда сизсэ, лояльныйлар, Бер суз дэ дэшмэделэр, сэерсенеп карап кына куйдылар.

№19 (14876) / 21.03.2009 12:39:34

Юлчы,
Теләсә нинди исем астында да шул ук халык, шул ук милләт булып калырга кирәк, дигән фикер белән килешми мөмкин түгел. ,
Ләкин күпмегә сузыласы үзебездән дә тора. Кризис дигәнең икътисадта түгел, безнең башларда ул...
Чыңгыз хан - безнең өчен алла түгел!Гәрчә тарихыбызның бер өлеше булса да. Булган икән - булган, вәссәлам!

№18 (14873) / 21.03.2009 12:29:24

элек ни булганын бәлкем 1000 елдан соң гына белербез, ә хәзергә без Татарлар,нинди төсе кияәфәтле булсакта.Тарих безгә шул исемне биргән икән, горур барыйк

№17 (14870) / 21.03.2009 10:10:18

Иркә,
Безгә, барыбызга да - антропологик аерымлыкларга карамастан - бик борынгы, бүгенге цивилизациягә (шул исәптән кытайныкына да) нигез салган халыкның турыдан-туры һәм иң турылыклы варислары булуыбызны аңларга кирәк. Шул кадәресе дә җитеп тора. Шул вакытта берничә мең еллык тарихи ялган, иншалла, үзеннән-үзе фаш ителер. Рәсми галимнәребез моны күптән аңлый инде, ләкин сүз әйтергә куркалар...

№16 (14866) / 21.03.2009 09:13:15

Элек кончыгыш Европа хэм Азия конбатыш Европалылар очен Великая Татария булса, 20 гасырда - урыс явызлык империясе иде.Уйлавымча, аларнын икесенен дэ составында без бар.
Э аерым узебезнен тарихыбыз турында анык кына тарихчыларыбызда да уртак фикер юк кебек. Социализм чорында татар –монгол сузеннэн оялып-куркып, без –болгарлар, диделэр. Конбатышта Чынгызханга кызыксыну барлыкка килгэч, ул да - безнеке. Шэхсэн йоземдэ бераз алар чалымы бар, эллэ геннарда да шунда: мин уземне дала баласы дип хис итэм, башкорт койлэрен дэ бик яратам.
Э сонгы вакытта бик кызыклы сорауга тап булдым..Эледэге–баягы «Эхо Москвы»да викторина уйнаталар. Мона кадэр Хэзэр дэулэтендэ иудаизм дине булганын белэ идем. Сорау: «Хэзэрлэрнен ин зур щэхэрлэреннэн берсе?» Ин котелмэгэне минем очен жавап булды - «Итил». Тарихчылар мина бераз тошендерегез эле, Идел белэн Итилдэге охшашлыкны?!

№15 (14863) / 21.03.2009 08:12:10

Т.к.,
/Алар үзләре яшәгән территориягә һәм климатка яраклаштырылган цивилизация вариантын тәкъдим итәләр./
Ә бу цивилизацияне (Тәңречеклеккә нигезләнгән яшәү рәвешен)алар "үзләре эшләп чыгарганмы", әллә инде кемнән дә булса "күчереп алганнармы"? Кемнәр соң әле аларның "остазлары" булган? Шул турыда уйлан әле азрак...

№14 (14862) / 21.03.2009 07:38:25

Т.к.,
Син әйткәннәр, әлбәттә, барысы да рәсми тарихта язылган. Ләкин рәсми тарихның 99 проценты чеп-чи ялган. Һәм аңарда дөрес нәтиҗәләр чыгару һәм гадел анализ дигән нәрсә юк. Чыңгыз хан һәм аның варислары тоткан дәүләт бу очракта әлеге дала кавемнәрен, Идел буена, борынгы төрки халык өстенә китереп аударучы бульдозер ролен дә үтәгән бит. Һәм менә шушы "тарихи мирас" безгә бүген дә чын милләт булып оешырга, дәүләтчелек хисен кире кайтарырга мөмкинлек бирми. Шуннан бирле без әле һаман да (800 ел буе) бу дөньяда ашау-эчү-йоклау өчен генә яшибез. Безнең тарих ким дигәндә биш мең еллык, аның башы чыңгызлыларда түгел. Һәм без ата-бабаларыбыз җирендә яшибез. Мин бары тик шуңа гына ишарә ясарга теләгән идем.
Чыңгыз хан һәм аның варислары безнең өчен иң әшәке сәяси заказларның берсен үтәгән басып алучылар гына...

№13 (14826) / 20.03.2009 13:15:31

"Изге Гоби чуле" хэм Фэхимнен Билэрдэге "блондин" миллэт турындагы сузлэреннэн чыгып язам. Фикеремне анламасагыз, анларга тырышмагыз да.

Татарларга карасан, чынлап та, безнен баш сояклэре, йозлэребез 3 торле антропологик торкемгэ карый. Монголоидтан алып европеоидка кадэр. Хэтергэ алгансыздыр, татарлар арасында аларны татар дип гел уйларга да момкин булмаган кешелэр бар. Йозлэре буенча.

Э хэзер узем турында. Мин - озын буйлы, йозем дэ монголныкына хич тэ охшамаган. Менэ шуна курэ дэ "изге Гоби чуле" дип эйтулэр мине аптырашка калдыра. Минем башка шундук карсак, кара чэчле, кыска кэкре аяклы, монгол битле татарлар килэ. Менэ шулар "изге Гоби чуле" дип эйтергэ момкин эле. Э мин нигэ алай дип эйтергэ тиеш? Бик дэрес, мин алай дип эйтергэ тиеш тугел.
Чынгызхан, Чынгызхан дип авыз суларын корытсалар да, минем очен Чынгызхан - борынгы бабаларыбыз жирен басып алган илбасар. Аны нигэ куклэргэ кутэрергэ?

№12 (14818) / 20.03.2009 10:34:13

Фәһим, 
/"блондин" халыкны (димәк, "Аурупа расасындагы" халыкны) Азия (Аскы Өй)далаларының кыргый, милләтсез һәм алласыз кавемнәре белән алмаштырганы гына төгәл билгеле.../
Кыргый, миллэтсез хэм алласыз дигэн суз ни ул?
Монгол дәүләте -империя. Үз закон җыелмасы - Яса була. Үзәк Азия халкының үз цивилизациясе булган. Күчмә тормыш варианты. Алар үзләре яшәгән территориягә һәм климатка яраклаштырылган цивилизация вариантын тәкъдим итәләр. Монда да ханнар, бәкләр, гаскәри һәм кара халык була. Халык саны алына. Шуннан чыгып Чынгызхан үзенең хәрби реформаларын үткәрә. 10 башы, 100 башы, мең башы, төмән башы... дигән нәрсәләр, иптәш, шулардан килеп керә. Тагы санап китимме?
Ә, дин турында. Монгол империясендә дини карашларда тигезлек булган. Кем дә кем икенче бер динне хөрмәт итми, аны шундук үлем җәзасына хөкем иткәннәр. Болар барысы да Ясада язылган.
Тагын ниләр беләсегез килә?
Язар алдыннан ни язасыгызны уйлагыз.
Тарих язучылар, млин.

№11 (14816) / 20.03.2009 09:59:15

болгар ќиллђре акчасыныћ кайда киткђнен белђбез. шул кино режиссеры килепкайсыдыр бер елны Казанда юбилеен да уздырып китте тњгелме соћ? барып сорарга иде, кайда безнећ акчалар дип. сораучы булмады

№10 (14809) / 20.03.2009 03:19:41

Чынгыз хан (Диңгез хан булып киткән Темучин) турында дөреслекне беркем беркайчан да сөйләмәде, һәм без аны бүген дә белмибез. XIII гасырда Идел буена яу белән килеп, борынгы башкалабыз Биләрне җир белән тигезләгәне һәм биредәге башлыча ак тәнле, зәңгәр күзле, "блондин" халыкны (димәк, "Аурупа расасындагы" халыкны) Азия (Аскы Өй)далаларының кыргый, милләтсез һәм алласыз кавемнәре белән алмаштырганы гына төгәл билгеле...

№9 (14801) / 19.03.2009 21:34:56

Кара, товарищлар, исэ "Болгар жилләре" киносы кайда ул? Аның акчсын туздырган кешеләрнең кемлеген беләбезме без? Алар төрмәдә түгелме әле?

№8 (14784) / 19.03.2009 16:35:12

Изге Гоби кулендэ Нух уухка эйлэнэ икэн бит э.

№7 (14782) / 19.03.2009 16:13:54

Нух идем мин, уух тугел...гафу итегез.

№6 (14780) / 19.03.2009 16:12:47

"...изге Гоби чүле..." икэн, имеш. Хыялландыгызмы эллэ? Сезгэ барысы да "изге" бугай хэзер. Гарэбстандагы Руб-эл-Хали, Нефуд чуллэре дэ изгеме? Титикака кулен дэ изге дип языгыз.

№5 (14760) / 19.03.2009 14:36:29

Это просто ужассссс!!! Карап та бетермэдек, чыгып киттек. Нинди тэре ул Чыңгызханнын кукрэгендэ??!! Картина буе бер исерек поп йогереп йори, гаскэрлэрне туктата! Значится Чыңгызханны улемнэн сары сакаллы, 3 ай юынмаган урыс саклап калган булып чыга))))) Вакыт эрэм итеп тэ йормэгез!

№4 (14668) / 18.03.2009 19:43:10

карарга кызык төсле булсада, тарихи шәхес турындагы филҗм диеп әйтеп булмый, бер семейный триллер сымак. татарлар турында да берничә тапкыр ишетелде- аңламыйча калдым

№3 (14653) / 18.03.2009 16:51:47

Кинога нидер җитми, караганда ниндидер яңалык көтәсең, һәр өчесендә дә бер үк сюжет сызыгы бит... Ә атлар кергән кадрлар искиткеч! Булдырганнар, афәрин!!!

№2 (14635) / 18.03.2009 13:37:08

Менэ сезгэ татар киносы темасына уйланырлык тема. "Тайна Чингис-хаана" фильмын Якутиянен кечкенэ генэ "Ургэл В" компаниясе тошергэн. Топ рольлэрдэ - якутлар. Гомумэн, бу якут киносы. Озак тошерелсэ дэ, махсус эффектлар белэн шаккатырмаса да, Русия кулэмендэ кинопрокатка чыкты. Якут киносы бу, жэмэгать. Бер татар киносы Казаннын гына булса да ботен кинотеатрларында прокатка чыкканы бармы? Юк. Сойлэшеп, килешенеп, бер кинотеатрда курсэтэ алалар, бетте китте, тегелэре болай гына алмый. Бармы татар киносы? Якутларныкы бар. Татарларныкы юк...

№1 (14615) / 18.03.2009 10:45:10

Карый башладым, яртысына життем,кочем житмэде карап бетерергэ, сундердем. Эллэ ни хис-тойгылар тудырмый.Табигать куренешлэре матур. Супер панорма, матур. Бодровнын "Монгол"ын караганда да Чынгыз ваще тряпка мужик дигэн хис калды. Анда хатыны Борте крутая тетка булып куренэ. Донья тетрэткэн Чынгызхан образы тугел болар

▲ Өскә

www.work-zilla.com

Матбугат-инфо
Матбугат.ру
Ватаным Татарстан
Шәһри Казан
Бердәмлек
Рәшит Ваһапов фестивале
Камал театры
Тинчурин театры
Татар дәүләт филармониясе
Казан филармониясе
Барс-Медиа
Ирек мәйданы
Татарстан яшьләре
Кариев театры
Идел
Өмет
Татарстан Язучылар берлеге
Татарстан китап нәшрияты
Милли Музей
Фирдүс Тямаев
Шаян
Татаркино
Балмай
Раяз Фасихов
MINBAR
Татарстан Диния нәзарәте