Айрат Фәррахов: Табиблар да җылы сүзгә мохтаҗ

Россиядә, шул исәптән Татарстанда да бу көннәрдә Медицина хез­мәткәрләре көне билгеләп үтелә. Табиблар гына түгел, шәф­кать туташлары, санитарлар, фельдшерлар, шул өлкәдә хез­мәт куючы һәркемнең бәйрәме ул.

Соңгы елларда сәламәтлек сак­лау тармагына игътибар артты, саллы суммада казна акчасы тотыла. Модернизация программасы буенча дәвалау оешмалары яңартыла, төзекләндерелә. Әмма камиллеккә чикләр юк дигәндәй, рәткә китерәсе, яңадан төзисе биналар да шактый. Халык күзенә әнә шулар күбрәк тә чалына торгандыр әле. Чөнки сәламәтлек өлкәсендә вак-төяк була алмый. Бу җәһәттән сәламәтлек сак­лау министры Айрат Фәррахов “Татар-информ” агентлыгында әле­ге өлкәне тагын нинди үзгәрешләр көтүе хакында сөйләде һәм журналистлар сорауларына җавап бирде.

– Айрат Зәкиевич, Модернизация программасы дигәнне еш ишетәбез. Шу­ның буенча нинди үзгәреш­ләр булды?

– Һәркем үзенең картлыгын бушлай, сыйфатлы медицина булган җирдә үткәрәсе килә. Ә модернизация программасы байтак дәвалау оеш­маларын яңартырга мөм­кин­лек тудырды. Сез үзегез дә ул яңалыкларның шаһит­лары. Бу максаттан Татарстанга күп финанслар каралды һәм без аларны эшкә җигә алдык. Әйтик, Республика клиник хастаханәсе, Республика балалар клиник хаста­ханәсе, Чаллыдагы Кама балалар медицина үзәге, Казандагы 7 нче шәһәр хастаханәсе танымаслык булып үзгәрде. Соңгысына тиздән халыкка ашыгыч ярдәм күрсәтүче 15 нче хастаханә коллективы да килеп кушыла. Республикадагы Модернизация программасын бик уңай бәялим. Без аңа беренчеләрдән булып алындык, иң алдан яхшы нә­тиҗәләр белән төгәлләдек тә. Демографик күрсәткечләр дә шул хакта сөйли. Әлбәттә, ирешелгәннәр белән генә туктап каласы килми, әле алда бик күп бурычлар.

– Сүз иярә сүз чыгып дигәндәй, ә 15 нче шәһәр хастаханәсе бинасында ни булыр? Ул нинди максатларда файдаланылачак?

– Әлеге оешмада менә дигән коллектив тупланган, әллә никадәр буын табиблар үсеп чыкты. Тик бина нык искергән, яңа технологияләр кертерлек түгел. Кайбер урыннарда ярыклар да пәйда булган, куллануга яраксызлыгы хакында нәтиҗә дә бар. Төзүчеләр тикшергәннән соң, яңадан төзекләндерергә мөм­кин дисәләр, ике вариант күздә тотыла: янәшәдә генә урнашкан республика онкология диспансеры өчен көн­дезге стационары булган поликлиника һәм кунакханә яки инвесторларны җә­леп итү өчен медицина паркы ясау. Заманча технологияләр кешене операциясез дәва­ларга ярдәм итәр иде. Бу эшне әлегә бюджет хисабына гына башкарып булмый. Һәрхәл­дә, мин үзем бинаның медицина оешмасы буларак саклануы ягында.

– Бүген зур клиникалар төзекләндерелә, ә менә башлангыч звено – поликлиникалар игътибардан читтә кала. Казандагылар­ның байтагы кызганыч хәлдә: биналар таушалган, белгечләр юк, матди базасы искергән. Аның буенча нәрсә булса да эшләнәме?

– Башлангыч звено – бик мөһим юнәлеш. Медицина ярдәме кирәк булган хаста­ларның 80 проценты поликлиникадан ары узмый. Бу өл­кәгә яңа реформалар ки­рәк­­леге хакында сүз бер генә мәртәбә күтәрелмәде. Без дә ул үзгәрешләрне көтәбез, шуңа таба барабыз. Эш башланды: икенче ел рәттән фельдшер-акушерлык пункт­лары һәм табиблык ам­бу­латорияләре төзекләнде­ре­лә. Халыкка яңа корылган модульле ФАПлар да бик уңайлы. Шуны аңлагыз: проб­лемалар озак еллар дәва­мында җыела килгән, аны тиз арада гына хәл итү мөмкин түгел. Ләкин үзгәрешләр мон­дый тизлектә дәвам итә икән, берничә ел эчендә башлангыч звенода да яхшы шартлар тудыра алачакбыз. Тагын бер мәсьәлә кабыргасы белән килеп басты: поликлиникаларда кадрлар кытлыгы. Аларның статусын кү­тәрү мөһим. Кызганыч ки, бүген бу тармак Россиядә иң почетсыз һәм популяр булмаган өлкә санала. Ә бүтән илләрдә караш башкачарак. Һәр яңалык зур суммада кертемнәр сорый.

– Халык тарафыннан Ша­­мов хастаханәсе дип йөртелгән дәвалау оешма­сының язмышы белән дә кызыксынучылар бихисап. Нәрсә булып бетәр ул бинада: кунакханәме, медицина оешмасымы?..

– Мине аеруча борчыган мәсьәләгә кагылдыгыз. Аны медицинага кагылышы булмаган тармакка файдалануга тапшырсалар, ул хәл министрлык өчен дә минус булыр иде. Бина гомергә халык күңелендә Шамов хастаханә­се булып калачак. Соңгы мәгълүматлар буенча шуны әйтә алам: аңа ия булган хуҗалар һәм инвесторлар заманча, әйбәт медицина үзәге оештырырга тели. Бәлки ул дәүләт карамагында да булмас, әмма халык сәламәтлеге өчен хезмәт итәчәк.

– Соңгы коллегия утырышында кадрлар мәсьә­ләсе җитди игътибарга алыначагы хакында әйтте­гез. Бу мәсьәлә ничек хәл ителә?

– Әйе, кадрлар белән тәэ­мин ителеш сәламәтлек сак­лау өлкәсендә иң авырткан мәсьәләләрдән санала. Шәх­сән үзем уку йортын тәмам­лаган белгечне элеккеге кебек кадрлар кирәк булган урыннарга мәҗбүри җибәрү яклы. Табибларның социаль статусын күтәрү шунсыз мөм­кин түгел. Алар яхшы шартларда эшләргә, социаль яктан якланган булырга, хезмәтенә күрә яхшы хезмәт хакы алырга тиеш. Безгә киң профильдә эшләүче белгечләр кирәк.

– “Донор каны һәм аның компонентлары турында”­гы яңа Федераль Закон гамәлгә кергәч, донорларга акчалата түләү бетте һәм кан салу станцияләрендә донорлар сизелерлек кимеде. Донорлар мәнфәга­тен яклау җәһәтеннән Татарстанда нинди чаралар күрелде? Бездә кан җитмәү күзәтелдеме?

– Бу закон чыкканнан соң бездә бернинди проблемалар да булмады. Чөнки Татарстанда донорлык мәсьәләсе яхшы оештырылган. Донорлар да, кан да җитәрлек. Без, үз канын биреп, бүтәннәрнең гомерләрен саклап калырга ярдәм итүчеләргә бик рәхмәт­ле. Медицинабыз гел үсештә, йөрәк тә, бавыр да күчереп утыртабыз, бүтән югары технологияле операцияләр дә ясала. Аның өчен кан запасы булырга тиеш. Сүз уңаеннан шуны әйтим: республика заманча кан салу үзәге төзеле­ше өчен субсидия алды. Өр-яңа җиһазлар канны йогышсызландырырга мөмкин­лек тудыра. Бүген авыруга кан турыдан-туры салынмый диярлек. Донор каны 8 ай дәвамында саклана. Аннан соң яңадан тикшерелә. Без моңа бик җаваплы карыйбыз.

– Универсиада вакытында бала табу йортлары ябылмыймы?

– Бездә демографик мәсьәл­ә яхшы. Шактый гына бала табу үзәкләре төзеклән­дерелде. Дөрес, искеләре дә бар. Универсиада бала табу үзәкләренә кагылмый, ничек эшләсәләр, шулай дәвам итә­чәк. Борчылырга урын юк. Беренчене дә, икенчене дә, дүр­тенчене дә алып кайта аласыз.

– Тик акчасыз беркая да барып булмый бүген, шул исәптән бала табу үзәк­ләренә дә...

– Акча сорыйлар дигән сүзне күп ишетәм. Шулай икән, Сәламәтлек саклау ми­нистрлыгының тәүлек буе эшләүче электрон адресы буенча хәбәр итә аласыз. Конкрет фактлар булганда дәшми калмагыз. Министрлык катгый чаралар күрәчәк. Әгәр кеше хастаханәгә акчалата яр­дәм күрсәтәсе килгән икән яки алдан ук килешү төзеп акчасын түләсә, анысы икенче мәсьәлә.

– Бер үк белгечнең дәү­ләт оешмасында да, шәхси клиникада да эшләвенә карашыгыз нинди?

– Закон буенча тыелмый. Кайбер белгечләр дәүләт оешмасында эшләп арыгач, шәхси куллардагыга күчә. Ул гамәле өчен үкенүчеләр дә бар. Шәхси клиникага лицензия биргәндә бернинди дә йогынты ясый алмыйбыз, те­ләгән вакытта барып тикшерү үткәрү мөмкинлеге дә юк. Ләкин һәр хезмәт сыйфатлы булырга тиеш. Шикаятьләр килгәндә аларның эшчәнлеге контрольгә алына. Дәүләт оешмасында эшләүче белгеч­нең, хезмәт урыныннан файдаланып, хастаны түләүле клиникага озатуы шулай ук дөрес түгел.

– Айрат Зәкиевич, кайбер табиблар икешәр смена эшләргә мәҗбүр. Табиб­ларның хезмәт хакы алар­ның башкарган эшләренә тәңгәл киләме?

– Хезмәт хакында үзгәреш­ләр булса да, ул тиешенчә дип санамыйм. Аны үстерергә ки­рәк. Шул ук вакытта табиб­ларга да үзгәрергә вакыт җиткәндер дип уйлыйм. Мин гел әйтә киләм: табиблар пациент белән битлек аша сөй­ләшергә тиеш түгел. Хастаны аңларга тырышсыннар иде. Бу – аларның бурычлары. Кайбер медицина хезмәт­кәрләренең үз-үзен тотышы гаҗәпләндерә. Кайчакта авыруга игътибарлары җитми. Моны чамадан тыш ару нә­тиҗәсе дип тә аңлатып булыр иде. Көн саен сырхаулар бе­лән күрешеп, аларның аһ-зарларын ишетеп торалар. Форсаттан файдаланып, коллегаларны һөнәри бәйрәмнә­ре белән котлыйм. Табиблар – бүтәннәрдән үзгә халык. Алар акча өчен генә эшләми, ә кешегә ярдәм итү өчен яши. Мин бөтен кешене дә үзлә­ренең табибларын котларга чакырам: рәхмәт әйтегез, сә­ламәтлек теләгез, чәчәкләр бүләк итегез. Рәхмәт хисләре аларга көч, эшләргә дәрт өс­тәячәк. Табиблар да җылы сүзгә мохтаҗ.