• 28.10 "Ләйлә вә Мәҗнүн" , 12+, Кариев театры, 18:30
  • 29.10 Микулай, 12+, Кариев театры, 18:30
  • 30.10 Премьера!"Бәхетле көнем", 3+, Кариев театры, 11:00 һәм 13:00
  • 30.10 "Яратып туялмадым", 16+, Кариев театры, 18:00
  • 31.10 Премьера "Бәхетле көнем", 3+, Кариев театры, 11:00
  • 31.10 "Шәй-бу, Шай-бу!", 12+, Кариев театры, 18:00
  • 01.11 Юрий Шатунов. КСК "Уникс". 19:00
  • 02.11 "Хикмәт әкиятләре", 6+, Кариев театыр, 18:00
  • 03.11-07.11 Ришат Төхвәтуллин. Сула. КСК "Уникс"
  • 04.11 "Корт", 12+,Кариев театры, 18:00
  • 05.11 Премьера! "Бәхетле көнем", 3+, Кариев театры, 13:00
  • 05.11 "Мәхәббәт күгәрченнәре", 12+, Кариев театры, 18:00
  • 06.11 "Кәҗүл читек", 6+, Кариев театры, 13:00
  • 06.11 "Шәй-бу, Шәй-бу!", 12+, Кариев театры, 18:00
  • 07.11 "Сәлам, Актәпи",3+, Кариев театры, 13:00
  • 07.11 "Ак чәчәкләр кебек...", 12+, Кариев театры, 18:00
  • 10.11 Валерий Меладзе. Татнефть Арена. 19:00
  • 10.11 "Озын-озак балачак", 12+, Кариев театры, 18:30
  • 20.11-24.11 Гүзәл Уразова һәм Илдар Хәкимов. КСК "Уникс"
  • 26.11 Данир Сабиров. Ике юбилей. Моноспектакль. КСК "Уникс". 18:30
Бүген кемнәр туган
  • 28 Октябрь
  • Шәүкәт Биктимеров (1928-2012) - актер
  • Әлфинә Әзһәмова - җырчы
  • Марс Макаров (1939-2016) - композитор
  • Илфат Шәехов - баянчы
  • Таһир Гыйлаҗев - әдәбият галиме, тәнкыйтьче
  • Рафаэль Сибат (1946-2003) - язучы
  • Вәсимә Хәйруллина - шагыйрә
  • Гөлсем Болгарская (1891-1968) - актриса
  • Сдается однокомнатная квартира в Казани на улице Октябрьский городок(советский район) т.89872199861
  • Сдаю 1 комнатную квартиру в районе остановке Советская площадь город Казань на длительный срок.15 т.р.+ квартплата РИЭЛТОРАМ ПРОСЬБА НЕ БЕСПОКОИТЬ!! тел.89872199861
  • Казанда Грузчик, Газель хезмэте курсэтэбез! 89196271171
  • Мамадыш районында иртә буаз тана сатыла, бәясе килешү буенча, тел.89172470972
  • Бер булмэле квартир,гостинка,студия снимать итэм,укып эшли торган татар кызы,ДРКБга якын булса бик яхшы булыр иде или якын-бирэ районрдан советский,и тд.2булмэле квартирга бер кыз янына подселениега да керергэ риза.тел:8962-575-68-53.
  • Корбанга, гакыйкә, нәзергә сарыклар бар. Казанга, Биектауга, Питрәчкә китереп бирәбез. Барлык бәясе 8000 мең. 89179113219
  • УБОРЩИК ТЕРРИТОРИЯ (ДВОРНИК) ИР КЕШЕ ЭЗЛИБЕЗ ЭШ УРЫНЫ УЛ.ЧУЙКОВА УРНАШКАН, 67 ЯШЬТЭН ОЛЫ БУЛМАСЫН! 5/2 7:00,16:00 БЕР СЭГАТЬ ОБЕД ЗАРПЛАТА 15-17 МЕН ТЕЛ 89957664503
  • Открыта вакансия на должность бухгалтера , экономиста в бюджетное учреждение в с.Актаныш тел 88555232062, 88555232034
  • Ноябрь бэйрэмендэ суелачак яшь ярымлык угез итенен ике ал боты сатыла.кг 330 сумнан тел 89027113070
  • Телэче районы Шэтке авылында йорт сатыла.Газ, су кергэн. 89534073195
 
 

 
Архив
 
24.10.2008 Мәдәният

ӘЛМӘНДӘР БАБАЙ БЕЛӘН ИНТЕРВЬЮ

Ул мине балконнан ук сызгырып каршы алды. Нәкъ менә Әлмәндәр Хәмдебануын чакырган кебек. "Мин монда. Хәзер чыгып ала-а-м!" – дип җәһәт кенә ишек төбенә төшеп тә җитте. Гадәттә, артист халкы сәхнәдән чыгуга, героеның бөтен кайгыларын, шатлыкларын пәрдә артында калдырып, үз тормышы белән яши башлый. Ул шулай булырга тиеш тә. Ә менә СССР һәм Татарстанның халык артисты, Г.Тукай исемендәге Дәүләт премиясе лауреаты, РСФСРның Дәүләт премиясе лауреаты, танылган артистыбыз Шәүкәт Биктимеров тормышта да Әлмәндәр образы белән яши. Аның бөтен кыланышлары да үлемсез карт дөньясы белән бәйле.

Дүрт ел инде хатыны Рәмзиясез яшәве дә, тормышның ачысын-төчесен татуы да, гадилеге, хәтта җорлыгы да Әлмәндәр героен хәтерләтә. Әлмәндәр бабай сабакларын тыңлый-тыңлый өч сәгать вакыт үтеп китүен сизми дә калганмын. Тәмле сүзе белән авызына каратып тоткан кешедән тиз генә аерылып кара әле син?!

 

Сөйләшү ниндидер нотык сөйләүгә дә, акыл өйрәтүгә дә кайтып калмады. Ярты гасырдан артыкка сузылган иҗатындагы иң матур мизгелләрне искә төшерү булды ул.

 

Әнисенең йөзен беркайчан да күрмәгән Шәүкәт абый. Чөнки ана, улына гомер биреп, үзе якты дөньядан китеп бара. Әмма аңа Шәүкәт исеме куегыз дип әйтеп калдырган була. Яшьлеге шактый авыр елларга туры килә аның. Әнисе ягыннан мулла нәселе булганга, барлык туганнарын да сөргенгә сөрәләр. Ә Шәүкәт абый Казандагы татар мәктәбенә укырга китә. Әтисе ягыннан апасының кызы Галимә Ибраһимова гаиләсендә яши. Менә шул вакытта театр дигән яңа дөньяның ишекләрен ачып керә егет. Апасы танылган театр артисткасы була. Аның белән бергә репетицияләргә, спектакльләргә йөри башлый. Мәктәпнең 7 сыйныфын тәмамлаганнан соң ул да театр училищесына укырга керә. Шунда театр җене кагылган егет башы-аягы белән сәхнә дөньясына чума, артист булам дигән ныклы карарга килә.

 

– Шәүкәт абый, бервакыт сезнең турында: "Шәүкәт Биктимеровның табигатьтән бирелгән сәләте әлләни юк та кебек, әмма ул үзенең тырышлыгы нәтиҗәсендә ун елдан соң танылган артистка әверелеп китә", – дигән фикергә юлыккан идем. Сез моның белән килешер идегезме?

 

– Ничек инде ул алай булсын ди? Бүген исә бер кинода төшәләр дә, шуннан соң үзләрен йолдыз итеп хис итәләр. Карыйсың, ничә еллар үткән, ә аның башка роле юк та. Ә театрда яшен шикелле ялтырап алып кына булмый. Анда иҗатны "А" хәрефеннән башларга кирәк. Шуннан соң сиңа катлаулы баскычларны, этапларны үтәргә туры килә. Бер роль уйнап кына артист була алмыйсың. Хәтерлим әле: 1947 елда икенче курста укыган вакытта беренче тапкыр С.Михалков әсәре буенча эшләнгән "Кызыл галстук" спектаклен сәхнәгә куйдылар. Шунда мин бик тә шук, җитез отряд башлыгы Чашкин ролен уйнадым. Бу оештыру сәләтенә оста егет иде. Режиссер Кәшифә Тумашева минем уйнавымнан бик канәгать калды. Беренче ролем турында танылган язучы Әхмәт Фәйзи язып чыккан иде. Ул язмалар бүген дә саклана. Әнә капчыкка тутырып куйдым мин аларны (Шәүкәт абый үзе турында язылган мәкаләләрен бер бүлмәдә саклап тота икән. – А. Х.). Күрәсең, язучының кулы җиңел булгандыр. Аның: "Студентлар арасында Шәүкәт Биктимеров аеруча аерылып торды. Бу яшь егетнең киләчәге өметле", – дигән фикере миңа хәер-фатыйха кебек яңгырады. Аннан соң мине спектакль арты спектакль, роль арты роль белән "күмә" башладылар. Студент вакытта ук инде театр дөньясына кереп киттем. Әнә шул дәвердән бирле барлыгы 300 дән артык роль уйналган (Шәүкәт абый бүлмәсеннән бау белән бәйләнгән зур төргәк алып чыкты. Бөтен рольләрен җыеп барган икән. "Теләсә кайсын сайлап ал әле", – ди бу миңа. Роле язылган кәгазь битләренең һәрберсендә: "Хәерле сәгатьтә. Лә илаһы ил-аллаһ", – дип язылган. Ленин ролендә генә куелмаган. Калган барысы да Аллаһ сүзе белән башланган – А. Х.). Ә алар арасында төрле характердагы геройлар бар.

 

– Сез тормышта да Әлмәндәр карт образы белән яшисез кебек. Тамашачы да сезне Әлмәндәр бабай дип йөртә. Әйтегез әле, артист герой образы үрнәгендә яши аламы?

 

– Миңа ул рольне уйнаганчы ук инде бик күп карт образларын уйнарга туры килде. Уңай һәм тискәре геройларны да башкардым. Шәкүр карак та булдым, Т.Гыйззәтнең "Ташкыннар"ында Биктимерне дә, К.Тинчуринның "Зәңгәр шәл"ендә Ишанны да уйнадым. Алар бит бер-берсеннән бик нык аерылып тора. Минем өчен геройның әйбәте, начары юк. Алар миңа барысы да якын. Режиссер нинди роль бирсә, барысын да уйнадым.

 

– Әгәр дә Шәүкәт Биктимеров бер роль дә уйнамыйча, "Әлдермештән Әлмәндәр" спектаклендә генә уйнаса да, шуның белән танылган булыр иде, дигән фикерне еш ишетергә туры килә.

 

– Әлеге спектакль театрда 31 ел куела инде. Аннан ул бит минем аркада гына танылган спектакль түгел. Беренчедән, Туфан Миңнуллин драматургиясенең искиткеч фикер тирәнлегенә бай булуын ассызыкларга кирәктер. Бу дөньяга килгәнсең икән, ни өчен яшәгәнеңне белеп яшәргә кирәк, дигән фикерне кеше күңеленә үтеп керерлек итеп яза белгән язучы. Ә икенчедән, минем белән уйнаган артистлардан, ансамбльдән дә тора. Ялгыз гына спектакль уйный алмыйм бит инде мин. Бер агачтан урман барлыкка килми. Әйтик, бию ансамблендә бер биюченең генә аягы ялгышып китсен, чыгышның яме китә. Спектакль – драматургның, режиссерның, рәссамның, композиторның, артистларның иҗат җимеше. Әйтик, Равил Шәрәфисез спектакльне күз алдына да китерә алмыйм. Башкалар турында да шуны ук әйтә алам. Бөтенебез бер максатка хезмәт иткәндә генә спектакльнең гомере озын була. Дөрес, тамашачыны көлдерә торган сәхнә әсәрләре күп, әмма андыйларның мәгънәсе юк. Халык спектакль карарга килгән икән, гыйбрәт алып китәргә тиеш. Дөрес, Әлмәндәр роленә режиссер башка алмаш артист куймады. Мин әйтеп тә караган идем. "Юк, синнән башка артистка бирмим", – диде. Рус, әзәрбайҗан театры да куеп карады бу спектакльне. Әмма уйный алмыйлар, "Әлдермештән Әлмәндәр" озак яши алмый. Ә без дөньяның кайсы гына илендә куйсак та, һәрвакыт күтәреп алалар. Чөнки ул фәкать татарныкы, безнең күңел дөньябыз өчен хас әсәр булып кереп калган.

 

– Соңгы елларда гына "Әлдермештән Әлмәндәр"не карарга туры килгән иде. Таякка таянып йөрүче Шәүкәт абыйның баскыч буйлап йөгереп йөрүен күреп шаккаттык та, шул ук вакытта борчылдык та. Спектакльне каравыбыз карау булмады, чөнки сезнең егылып төшүегездән курыктык.

 

– Мин, сәхнәгә чыккач, бөтенләй икенче кешегә әйләнәм. Яшәрәм, күңел күтәрелә, кайдандыр ниндидер илаһи көч иңә. Син халык алдында имтихан тотасың. Килгән саен шыгрым тулы залны күрү, сәхнәгә чыгып басуга дәррәү кубып алкышларга күмелү, тамашачының Әлмәндәр белән кайгысын, шатлыгын уртаклашудан да бәхетле мизгелләр кайда бар икән тагын?

 

– Әмма соңгы вакытта спектакльне куймый башладылар...

 

– Мин театрдан 1995 елдан бирле киттем дип исәпләнсәм дә, һаман театрда уйнадым. Хезмәт хакларыннан баш тарттым. Җитә минем пенсиям.

 

– Бушка уйнадыгызмы?

 

– Юк. Һәрбер Әлмәндәр образы өчен 100 сум түләделәр. Миңа бер тиен акча да кирәк түгел, уйныйк кына. Шулкадәр яратып башкарам мин Әлмәндәремне. Аны акчага да, ниндидер бүләккә дә алыштыра алмыйм. Куелмауның сәбәбе бер генә: малайны уйнарга кеше юк. Шул утыз бер ел эчендә унбер малай алышынган икән. Йосыф Бикчәнтәев та үсеп җитте. Мин бит аны күтәреп алып чыгарга тиеш. Алмаш кирәк. Наил Әюпов та үлеп китте. Шуңа күрә үзгәреш кертергә кирәк булачак.

 

– Әнә шул яхшы күңелле карт образыннан кала сезнең "Әни килде"дәге Ислам кебек тискәре геройлар да шактый бит әле. Нишләптер тамашачы  сезне андый рольләрдә күрергә күнекмәгән...

 

– "Әни килде" спектаклен бервакыт Буа районында уйнарга туры килде. Ислам әнисенә әйткән сүзләрдән соң беләсезме нәрсә булды? Тамаша залыннан олы яшьләрдәге бер хатын миңа таш ыргыта башлады. "Зәңгәр шәл"дәге Ишанны халык гел тискәре герой дип кенә кабул итсә дә, еш кына залдан ак яулыклы апаларның минем белән бергә дога кылып утырганын күрә идем. Алар шулкадәр ышанып, бөтен күңелен биреп карыйлар. Аннан гел яхшы рольләрне генә уйнап булмый бит инде, тормышта аның тискәреләре дә бар. Әйтик, мылтык тотып йөрүче коммунистларны да, партком секретарьларын да, илен саткан хыянәтчеләрне дә уйнарга туры килде миңа. Мәсәлән, "Кара йөзләр"дә кулак малае Дәүли роле тамашачы күңеленә тискәре герой булып кереп калды. Ул халыкка гыйбрәт алыр өчен күрсәтелә. Минем иҗатта тарихи геройлар үзе бер урын биләп тора. "Исә Болгар җилләре" (кызганыч, ул фильм һаман да дөнья күрә алмый) фильмында Алмыш хан, "Идегәй" спектаклендә Туктамыш хан образлары – болар үзләре бөтенләй башка геройлар. Кешене бер төрле ризык туйдырган кебек, артист бер типтагы рольләрне генә уйный алмый.

 

– Сез бит беренче татар театры артистларын үз күзегез белән күргән, аларның тәҗрибәләре нигезендә ныгыган артист...

 

– Безгә бервакыт театр труппасы белән Ижевск шәһәренә гастрольгә барырга туры килде. "Урал суы буенда" (Мирхәйдәр Фәйзи) спектакле беткәннән соң артистларның грим бүлмәсенә тәбәнәк кенә гәүдәле бер карчык килеп керде. Безгә карап: "Син – артистка, син – артист, син артист түгел", – диде дә чыгып китте. Шуннан артистлардан берсе әлеге ханымның беренче татар театры артисткасы Сәхибҗамал Гыйззәтуллина-Волжская икәнен әйтте. Чыннан да, труппаның бәясе ул әйткәнчә булды. Кемнәрдер театрда эшли алмады. Ә миңа: "Син артист буласың", – дигән беренче бәяне ишетү танылган шәхес тарафыннан бирелгән беренче бәя дә, хәер-фатыйха да иде. Касыйм Шамил, Зәйни Солтанов, Гөлсем Болгарская, Фатыйма Камалова кебек татар театрында беренче битне ачкан шәхесләр белән бергә эшләргә туры килде миңа. Алар – минем укытучыларым. Шулкадәр тәрбияле, укымышлы кешеләр иде. Гомер буе ялгыз яшәп, бөтен тормышларын театрга багышлаган артистларыбыз да шактый булды. Алар сәхнәдә генә түгел, шәхси тормышта да үрнәк кешеләр иде. Сер түгел, бүген артистлар арасында гайбәт сүзләр күп йөри. Әмма мине укытучылар гаиләдә дә ниндидер бер   юнәлеш биреп торучылар булды. Хәтерлим әле: бервакыт теплоходта Әстерханга гастрольгә китеп барабыз. Артистлар барлыгын халык белә. Кызлар безнең янда бөтерелә. Шулай минем янга да бер кыз килеп, гәпләшә генә башлаган иде, Хәлил Әбҗәлилов чакыртып алды да: "Хатыныңнан "кых" иттертәм бит (ә үзе кулы белән пычак кайрап күрсәтә). Әйтәм бит Рәмзияңә", – ди бу. Менә шуннан соң кызлар янына барып, сөйләшеп кара инде син! Әти белән әни шикелле иде алар.

 

– Әлмәндәр бабай туган көнен ничек каршыларга җыена. Бу сезонда "Әлдермештән Әлмәндәр"не күрербезме икән?

 

– Спектакль уйнау миннән генә тормый. Ансамбльнең тулы булуы шарт. Ә халык Әлмәндәр бабайны сагына. Юлда күргән саен: "Нигә Әлмәндәрне куймыйсыз?" – дип аптыратып бетерәләр. Ә мин юбилей үткәрергә яратмыйм. Спектакльдә уйнау үзе үк миңа зур бәйрәм инде. Туфан Миңнуллинның: "Әлмәндәр 90 яшендә, син дә бу спектакльне 90 яшеңә кадәр уйныйсың әле", – дип әйткәне бар. Анысын Ходай белә инде.

 


Алсу ХӘСӘНОВА
Ватаным Татарстан
№ 223-224 | 24.10.2008
Ватаным Татарстан печать

Фикерләр

Исем:
E-mail:
Текст:
 
№5 (12480) / 06.02.2009 13:39:56

Бер гене де искерми ул спектакль,караган саен карыйсы килэ.Лекин купме гене эзлесем де анын язмасын таба алганым юк.укенечле.

№4 (12473) / 06.02.2009 01:59:13

Бу спектакленең видео тасмасын кемдер Түркийә’дә йәшәгән татарларларның башкаласы Әскишәһир’дәге туганнарыма алып килгән! Ә без аны xазерге көндә ҖД (CD)гә йаздырып алдык. Таныш-дусларга, туган-тумачаларга копйларын йаздырып бирәбез. Ул театрдагы кебек болми, ләкин без йырак-йырак илләрдә шуның белән татар үзаңыбызны йаңартабыз.
Шул спектаклне тормышка ашырганда кемнең һизмәте бар икән барысына бик зур раxметлебез. Ике дөнйалары йакты болсын. Шәүкәт абига’да Түркийә’дә йәшәгән татарлардан маxсус селам белән.

№3 (7957) / 26.10.2008 10:21:52

Бу спектакльне беренче карауга ук ул миңа бик ошады...
Әлле Аллага тапшырып Шәүкәт абый Әлмәндәрне дә уздырачак әле....

№2 (7896) / 24.10.2008 14:33:05

Шэукэт абыйга сэхнэдэге кулган рольлэре очен зур рэхмэт!!!Элмэндэр - хэрберебезгэ оптимистик рух биреп торучы образ.)))

№1 (7895) / 24.10.2008 14:24:40

Гел бер суз. Бэтен журналист шул хакта яза. Артистнын эчке дэньясын ачу юк,диярлек.

▲ Өскә
 
Матбугат-инфо
Матбугат.ру
Ватаным Татарстан
Шәһри Казан
Бердәмлек
Рәшит Ваһапов фестивале
Камал театры
Татар дәүләт филармониясе
Ирек мәйданы
Татарстан яшьләре
Кариев театры
Идел
Өмет
Татарстан китап нәшрияты
Милли Музей
Шаян
Татаркино
Татарстан Диния нәзарәте
ЕлМай
Татар телен саклау һәм үстерү мәсьәләләре комиссиясе
«Элита»
Piter.tatar