• 27.10 "Мио, минем Мио", 6+, Кариев театры, 18:00
  • 28.10 "Ләйлә вә Мәҗнүн" , 12+, Кариев театры, 18:30
  • 29.10 Микулай, 12+, Кариев театры, 18:30
  • 30.10 Премьера!"Бәхетле көнем", 3+, Кариев театры, 11:00 һәм 13:00
  • 30.10 "Яратып туялмадым", 16+, Кариев театры, 18:00
  • 31.10 Премьера "Бәхетле көнем", 3+, Кариев театры, 11:00
  • 31.10 "Шәй-бу, Шай-бу!", 12+, Кариев театры, 18:00
  • 01.11 Юрий Шатунов. КСК "Уникс". 19:00
  • 02.11 "Хикмәт әкиятләре", 6+, Кариев театыр, 18:00
  • 03.11-07.11 Ришат Төхвәтуллин. Сула. КСК "Уникс"
  • 04.11 "Корт", 12+,Кариев театры, 18:00
  • 05.11 Премьера! "Бәхетле көнем", 3+, Кариев театры, 13:00
  • 05.11 "Мәхәббәт күгәрченнәре", 12+, Кариев театры, 18:00
  • 06.11 "Кәҗүл читек", 6+, Кариев театры, 13:00
  • 06.11 "Шәй-бу, Шәй-бу!", 12+, Кариев театры, 18:00
  • 07.11 "Сәлам, Актәпи",3+, Кариев театры, 13:00
  • 07.11 "Ак чәчәкләр кебек...", 12+, Кариев театры, 18:00
  • 10.11 Валерий Меладзе. Татнефть Арена. 19:00
  • 10.11 "Озын-озак балачак", 12+, Кариев театры, 18:30
  • 20.11-24.11 Гүзәл Уразова һәм Илдар Хәкимов. КСК "Уникс"
Бүген кемнәр туган
  • 25 Октябрь
  • Нурихан Фәттах (1928-2004) - язучы
  • Афзал Таһиров (1890-1937) - язучы
  • Мамадыш районында иртә буаз тана сатыла, бәясе килешү буенча, тел.89172470972
  • Бер булмэле квартир,гостинка,студия снимать итэм,укып эшли торган татар кызы,ДРКБга якын булса бик яхшы булыр иде или якын-бирэ районрдан советский,и тд.2булмэле квартирга бер кыз янына подселениега да керергэ риза.тел:8962-575-68-53.
  • Корбанга, гакыйкә, нәзергә сарыклар бар. Казанга, Биектауга, Питрәчкә китереп бирәбез. Барлык бәясе 8000 мең. 89179113219
  • УБОРЩИК ТЕРРИТОРИЯ (ДВОРНИК) ИР КЕШЕ ЭЗЛИБЕЗ ЭШ УРЫНЫ УЛ.ЧУЙКОВА УРНАШКАН, 67 ЯШЬТЭН ОЛЫ БУЛМАСЫН! 5/2 7:00,16:00 БЕР СЭГАТЬ ОБЕД ЗАРПЛАТА 15-17 МЕН ТЕЛ 89957664503
  • Открыта вакансия на должность бухгалтера , экономиста в бюджетное учреждение в с.Актаныш тел 88555232062, 88555232034
  • Ноябрь бэйрэмендэ суелачак яшь ярымлык угез итенен ике ал боты сатыла.кг 330 сумнан тел 89027113070
  • Телэче районы Шэтке авылында йорт сатыла.Газ, су кергэн. 89534073195
  • Торле породалы тавыкларны бик арзан бэягэ сатабыз. Кученеп киту сэбэпле 89274897219
  • В Казани семейная пара снимем однокомнатную квартиру, без детей и животных, РИЭЛТОРАМ ПРОСЬБА НЕ БЕСПОКОИТЬ!!! 89046705587(18+КУ)
  • Детскому саду №100 Советскому району требуются воспитатели,ст.медсестра адрес ул.Кирпичная 2а телефон 295-54-15
 
 

 
Архив
 
14.10.2021 Дин

Мал чалу гөнаһмы? (7 сорауга ҖАВАП)

Авылларда тиздән сугым чоры башлана. Әлбәттә, мал сую – җаваплы эш. Итнең хәләл булуын теләсәң, билгеле бер кагыйдәләрне дә исәпкә алу кирәк. Ислам дине таләпләре буенча терлекне ничек чалу дөрес? Сугымга дигән малны жәлләргә ярыймы? Чаллының «Нур-Ихлас» мәчете имамы Камил хәзрәт Идрисов белән шул сорауларга ачыклык керттек.

– Хәзрәт, ислам дине буенча терлекне ничек чалу дөрес?
 
– Әл-хәмдү лилләәһи раббил-гааләмиин. Вәс-саләәтү вәс-сәләәмү галәә расүүлинәә мүхәммәдин вә галәә әәлиһи вә сахбиһии әҗмәгыйин. Ислам дине буенча терлек чалу – җитди эш. Ни өчен дигәндә, малның хәләл буламы-юкмы икәне дә аны ничек чалуыбызга бәйле. Шәригать буенча иң элек мал суясы коралларыбызның нинди икәнен кайгыртырга кирәк. Әйтик, пычак үткен булырга тиеш. Аны алдан әзерләп, үткенләп, мал суеласы җиргә алып барып кую дөрес. Пычакны мал янында үткенләргә ярамый. Аны сугымга дигән җан иясе күрергә тиеш түгел.
 
Терлекне сугымга алып чыгуны да ипләп кенә башкарырга кирәк. Ягъни сукмыйча, тартмыйча, сүгенмичә генә. Малны кыерсытырга кирәк түгел. Булдыра алганча, йомшак мөнәсәбәт күрсәтергә кирәк. Малны алып чыкканнан соң, аны кыйбла тарафына каратып, сул ягына яткыру дөрес булыр. Пычакны уң кулга алып: «Бисмилләһир, Аллаһу әкбәр!» – дип чала башлыйсы. Мал чалганда үзебез дә кыйблага карап басабыз.
 
Шунысы да мөһим: мал суйганда, бу гамәлне башка терлек-туар күрергә тиеш түгел. Моны башка маллар күзеннән ерак булган урында башкару хәерле.
 
Билгеле булганча, терлек суйганда, аның өч аягын бәйлиләр, берсе кала. Малның каны чыгып бетәргә тиеш. Шушы шартлар үтәлеп чалынган малның ите хәләл булыр. Ток, таш белән үтергән хайван итен ашау хәрам санала.
 
Халыкта кибеттән кереп тавык яисә үгез ите алдың икән, ул хәләл дигән ялгыш фикер йөри. Бу дөрес түгел. Аларның нинди шартларда суелуын белмибез. «Хәләл» тамгасы астында сатуга чыгарылган итне генә алырга киңәш ителә.

– Мал суйганда ниндидер дога уку кирәкме?
 
– Чалганда: «Дөреслектә, минем намазым (догам) һәм корбаным (үтәгән дини йолаларым), яшәвем һәм үлемем – барчасы да галәмнәрнең Раббысы булган Аллаһы Тәгаләгә генәдер. Аңа тиңдәшләр юктыр», – дигән доганы әйтергә мөмкин, хәерле булыр. Гомумән, кешенең малны чалганда Аллаһы Тәгаләгә нинди мөрәҗәгате бар, ничек дога кыласы килә, үз телендә дога кыла ала. Мәҗбүри шушы-шушы доганы гына укырга кирәк дигән сүз юк.
 
– Кайберәүләр: «Хайван суеп, гөнаһ җыясым юк», – дип тә уйлый бит. Чынлап та, бу гөнаһ саналмыймы?
 
– Әгәр дә хайванны Аллаһы Тәгалә ризалыгы өчен, үзебезгә ризык өчен дип чалабыз икән, бу очракта бернинди дә гөнаһ юк. Аллаһы Тәгалә безгә малларны файдалану өчен биргән. Әгәр дә ки аларны мәсхәрәләп, кимсетеп, кирәкмәгән гамәлләр өчен, интектереп чалабыз икән, менә монысы – гөнаһ.
 
– Хатын-кызлар һәм ир бала бу эштә катнаша аламы?
 
– Мөмкин булганда, малны ир-атлар чала. Әгәр дә ир-ат юк, әмма мал чалырга кирәк икән, хатын-кызларга да рөхсәт ителә. Бу инде бик кирәк булган очракларда гына.
 
– Сугымга әзерләгән малны жәлләсәң?
 
– Юк, сугымга әзерләгән малны жәлләргә кирәкми. Әйткәнемчә, аны Аллаһы Тәгалә безгә ризык итеп бирде. Аны без Аллаһы Тәгалә ризалыгы өчен чалабыз.
 
– Хәзрәт, мөселман кешесенә чалырга рөхсәт ителмәгән терлекләр бармы? Әйтик, ул дуңгыз суюда катнаша аламы? Яисә бу гөнаһ гамәл саналамы?
 
– Мөселман кешесенә чалырга рөхсәт ителмәгән терлекләр бар. Бу урында дуңгызны әйтергә була. Пәйгамбәребез (с.г.в) бер хәдисендә: «Казык тешләре булган төрле ерткыч хайваннарның итен ризык итеп куллану тыелган», – дип кисәтә.
 
Галимнәребез әйтә, дуңгызны үрчетү булсынмы, сатуда катнашумы яисә аңа бәйле башка эш башкару да мөселманнарга тыелган. Хәтта ки мөселман булмаган кешеләр өчен үрчетәм, сатам, дисә дә, мөселман кешесенә шәригать тарафыннан бу тыела.
 
Бу җәһәттән «Әл-Маидә» сүрәсенең 3 нче аятен китерәсе килә. Анда: «Сез мөэминнәргә үлгән хайван ите, бугаз каны, дуңгыз ите һәм суйганда Аллаһтан башка затның исеме зекер ителеп суелган хайван ите хәрам булды, янә буылып үлгән, сугылып үлгән, югары җирдән төшеп үлгән, бер хайван тарафыннан сөзелеп яки тибелеп үлгән хайван ите, янә ерткыч хайван үтергән хайванның ите хәрамдыр, әгәр биртелгән яки ерткыч хайван җәрәхәтләгән хайваннарны үлмәс борын «Бисмилләһир, Аллаһу әкбәр» дип бугазлап өлгерсәгез – ите хәләлдер», – диелә.
 
– Кайбер вакытта мал суясы кешенең «кулы тәмле» диләр. Бу нәрсәгә бәйле икән?
 
– Бу сүзләрнең дингә кагылышы юк анысы. Коръәндә дә, хәдисләрдә дә моны аңлаткан сүзләр очрамый. Әлбәттә, халык әйтә. Ә нәрсәгә бәйле дигәннән, бу мал суясы кешенең өстәрәк әйтеп киткән барлык шартларны туры китереп, эшне җиренә җиткереп үтәвендә булса кирәк.
Фото: Татар-информ/Салават Камалетдинов

Чулпан ГАРИФУЛЛИНА
Ватаным Татарстан
№ --- | 14.10.2021
Ватаным Татарстан печать

Фикерләр

Исем:
E-mail:
Текст:
 
№2 (911208) / 15.10.2021 10:33:04

Язмам дигән идем .
Бу сүрәткә карагач,әллә нинди уйлар килде башка....
Кәләпүш кигән татармы .бу,әллә татарстанга килгән кунаклармы бу?
Әллә нинди куркыныч уйлар килә....

Бигрәкләрдә мыскыл итәләр татарның баш киемен.

Татар үзе эшли бит шушы эшне. Кемнән көләсез, господа? Үзегезән көләсез,үзегезне түбәнсетәсез бит,б - ар!

№1 (911203) / 14.10.2021 23:31:25

Татар "мал суярга" дип тупас сөйләшми, ә "мал чалу" дип сөйләшә.

▲ Өскә

Матбугат-инфо
Матбугат.ру
Ватаным Татарстан
Шәһри Казан
Бердәмлек
Рәшит Ваһапов фестивале
Камал театры
Татар дәүләт филармониясе
Ирек мәйданы
Татарстан яшьләре
Кариев театры
Идел
Өмет
Татарстан китап нәшрияты
Милли Музей
Шаян
Татаркино
Татарстан Диния нәзарәте
ЕлМай
Татар телен саклау һәм үстерү мәсьәләләре комиссиясе
«Элита»
Piter.tatar