БОЗЫЛМЫЙ ТОРГАН СӨТ

– И Ходаем, кайчан бетәр бу ачлык, өйдә аяк басар урын да калмады бит инде?! – дип әйткән ди берәү, балконга чыккач, әрдәнәләп өелгән токмач кабы башына ишелеп төшкәннән соң.

Әлбәттә, бу – мәзәк. Ләкин никтер бер генә дә көләсе килми. Чөнки бу бит безнең чынбарлыктан алынган нәрсә. Мәсәлән, сиксәненче елларда кибет киштәләрендә берни дә калмагач, хәтта ипине дә суыткычта туңдырып саклаулар әле дә истә. Һәм аны һич кенә дә көлке дип әйтмәс идем.

Инде менә тагын халык мәш килә. Корылык аркасында ачлык-мазар була калмагае, дип, һәркем запас җыя. Дөрес, базарда әлегә оны да, ярмасы да күренә. Ләкин паника көчәеп китсә, аларның күз ачып йомганчы юкка чыгу ихтималын да онытырга ярамый. Безнең инде андый хәлләрнең шаһитлары булганыбыз бар.

Әйтергә кирәк, мондый ыгы-зыгы иң беренче чиратта сәүдәгәрләр өчен файдалы. Инде алар базарда азык-төлеккә бәяләрне шактый сикертеп тә өлгерде. Нишләтәсең, кемгә ачлык, ә кемдәдер табыш алу кайгысы...

Корылык әле һаман чигенергә уйламый. Басуларда икмәк язмышы инде хәл ителде. Көтелгән уңышның биштән берен генә җыеп ала алсак та зур җиңү дип әйтергә була. Ләкин кукуруз, бәрәңге, шикәр чөгендере кебек мөһим культураларны да югалту куркынычы көннән-көн арта бара. Дөрес, Хөкүмәт тынычландыра анысы. Корылыкка да карамастан, кышка җитәрлек азык-төлек запасы бар, дип ышандыра. Ләкин халыкта паника таралып өлгерде. Кешеләр базардан капчык-капчык он, ярма, токмач, шикәр комы ташый. Мәсәлән, сатучыларның сүзләренә караганда, Идел буе районы базарында онга сорау гадәттәгедән 4 тапкырга арткан. Шулай ук токмач белән ярманы да күпләп алалар, ди. Кыскасы, «курыкканга куш, койрыгы белән биш» дигән кебек, халык, кытлыктан куркып, ул кытлыкны үзе үк тудыра.

Запас туплау дигәннән, он, ярма, токмачны әле аңларга була. Аларны айлар буе сакласаң да тиз бозылмый. Ә менә терлекчелек продуктлары, мәсәлән, сөт белән нишләргә? Аны бит озак саклау мөмкин түгел. Хәер, кайберәүләр хәтта аның да җаен тапкан, мин сиңа әйтим. Әле шушы көннәрдә генә үзем яшәгән Ю.Фучик урамындагы «Эдельвейс» кибетеннән сөт сатып алган идем. Гадәттәгечә, аның кайчан чыгарылган булуына игътибар иттем. Йа Хода, баштагы чәчләр үрә торды, сөт инде 29 мартта ук тутырылган. Дөрес, аның саклану срогы бары тик быелның 24 декабрендә генә бетә дип тә язылган язылуын. Ун ай буе саклана торган нинди сөт була соң инде ул? Ягъни аңа ниләр кушылган һәм аны сөт дип курыкмыйча эчәргә ярыймы?! Нишләтәсең, шикләнсәк тә, эчтек инде. Хәзер, кем әйтмешли, кибеттәге бар нәрсәдән дә шикләнергә була. Адым саен консервант. Инде хәтта итне дә чын ит дип әйтүе кыен.

Теге мин сатып алган сөткә килгәндә, аның кабына, «Простоквашино» «ультрапастеризацияләнгән һәм коры сөтсез ясалган продукт», дип язылган. Аны «Юнимилк» компаниясенең Казандагы «Эдельвейс-М», Красноярск, Саранск һәм Төмән өлкәсенең Ялутор шәһәрләрендәге сөт комбинатлары җитештерә икән.