"Ул риза, бөтенесенә риза. Улы гына исән булсын..."

Айвазның дәвалаучы табибы Али исемле. Азер­бәйҗанда туган, мо­нда табиблыкка укыган. Нинди итагатьле ул. Бер-ике җөмлә әйтсә дә, кү­ңел тынычланып кала. Шулай уйланып ятканда телефоны чылтырады Гөл­сөярнең. Али Алиевичның: «Берни эшли алмадык. Айваз ун минут элек вафат булды», — ди­гән сүзләрен ишетеп, идәнгә чүгәләде ул. Юк, юк, аның егерме яшьлек улы үләргә тиеш түгел. Бу мөмкин түгел. Аның институтның соңгы курсын тәмамлыйсы, сөйгән кызы Ләйсән белән тормыш корасы, Гөлсөяргә оныклар алып кайтасылары бар бит. Бу уйлардан соң аның башында: «Кая җирлибез?» — дигән сорау туды. Ярый ла, авыл җирендә бу эшләрне күрше-күлән белән башкарып чыгалар. ә шәһәрдә ничек рәтен белергә?

 

Гөлсөяр елый-елый ирен уятты. өзек-өзек җөм­­ләләр белән Айвазны күмү мәшәкатьләре белән йөрергә кирәклеген аңлатып карады. Берни әйтмәде ул, балконга тәмәке тартырга чыгып китте. Гел шундый булды Гөлсөярнең ире. Авыр вакытта ярдәмгә килмәде, гаилә­дә акча бармы дип кызыксынмады. Фатирын да үзе алды Гөлсөяр, ике эш­тә хезмәт куеп акча да эшләде. «Нигә борчылам, авылга алып кайтып җирләргә кирәк», — дип каенанасын җыйды Гөлсөяр. Ни әйтсәң дә Айваз аның беренче оныгы бит. Менә бу куркыныч хәбәрне ге­нә ничек күтәрер иренең әнисе. Үз әти-әнисе Гөлсөярнең күптән инде вафат, авылдагы йортны сатарга туры килде. Сулкылдый-сулкылдый хәлне аңлатты Гөлсөяр. «Нинди сүз булырга мөмкин. Баланы монда алып кайтыгыз. Зиратта урын күп», — дигән сүзләр ишетәсенә өметләнгән Гөлсөяр «Кай­да үлгән, шунда күмегез», — дигән җөмлә­дән өнсез калды. Аяклары тотмас булып, идәнгә сыгылып төште ул. Инде бик күп вакыт үткән кебек тоелды аңа. ә теге куркыныч чылтыратудан соң нибары кырык минут үткән иде. Ире һаман балконда Гөлсөярнең. Тораташтай катып, каядыр офыкка төбәлгән аның карашы. Бәлкем шулай күз яшьләрсез генә елыйдыр ул. Айваз төс-кыяфәте белән нәкъ әтисе иде. Шулай булса да бик каныкты ире Гөлсөяргә бала тудыру йортыннан кайткач. Имеш, Айваз аңа охшамаган. Авылда яшәү­че әнисе дә шулай дип әйтә икән. Тора-бара яратты ул улын. Кая гына барса да гел үзе белән алды. Футбол, хоккей карарга да гел бергә йөрделәр ата белән ул.

 

Гөлсөяр юләрләнер дә­рәҗәгә җитеп, Айвазны дәвалаган табибның телефонын җыйды. Туганнарыннан беркем булмавың, иренең югалып калуын, нәрсә эшләргә белмәвен аңлатырга тырышты. Али Алиевич Гөлсөярнең Айваз яткан сырхауханәгә килүен үтенде. Үзенең дежурда булуын, беркая да китә алмавын аңлатты. Гөлсөяр ничек өйдән чы­гып китте, нәрсәгә утырып барды анык кына хәтерләми. Бары күз яшьләренең өзлексез агуын, кешеләрнең аңа аптырап каравыннан тагын да начаррак булуын, яшисе килмәвен аерымачык тойды. Али Алиевич аны баскычка чыгып каршы алды. Бүлмәсенә алып кереп, тынычландыра торган укол кадады. Гөлсөяр улының шушы сырхауханәнең подвалында урнашкан морга ятуын сизде. Аны буларак сизде, әмма үлеменә ышанасы килмәде. Шулкадәр тормышны яраткан Айваз бу дөньядан китәргә тиеш түгел иде. Тырыш иде аның улы. үзе шулай тәрбияләде аны Гөлсөяр, картайган көнемдә ышанычым, таянычым булыр дип өметләнде.

 

Али Алиевич, дару тәэсиреннәнме күзләрен йом­­ган, хатынның иңбашына кагылды. Жәл иде аңа Гөлсөяр. Айваз ашы­гыч ярдәм машинасы бе­лән китерелгәннән соң, ул эшләгән бүлеккә урнаштырылды. Өметсез иде егет. Яман шешнең соңгы стадиясе. Ничек йөргән ул? Андый авыруларның хәлләре булмый, ә Айваз бит көнен институтта үткәрсә, төннәрен эшләгән. Әллә авырганын белеп тә, әнисен борчымаганмы ул? Али Алиевич Гөлсө­яр­гә мөселманча күмү хезмәтендәге танышының телефон номерын бирде. Тәүлекнең теләсә кайсы вакытында үзенә чылтыратуын үтенде. Башкарып чыкты Гөлсөяр язмышына язган бурычларын. Ул гел тынычландыргыч дару эч­те. Бары шуның белән ге­нә төнен үткәрә алды. Ул бөтен җирдән Айвазны эзләде. Төшендә күрергә өметләнеп, төнлә күзлә­рен йомды. Урамда аның машинасына охшаган үтеп китсә дә, йөрәге кысылды.

 

Айвазның үлүенә җиде ай булып килгән төнне телефоны чылтырады Гөл­сөярнең. Бу Ләйсән иде. Аның килене булырга, аңа оныклар табарга ти­ешле сөйкемле кыз. Улын җирләгәннән бирле күргәне булмады аны Гөлсөяр. Нигәдер өчесен, җидесен, кырыгын уздырганда да килмәде ул. Ни­гә чылтырата икән ул? үткәндә калса, хәерлерәк булмасмы? Алмады Гөлсөяр телефонын. Ә төнне төш күрде. Яңа туган сабый аңа кулларын суза. Гөлсөяр аны алып, күкрәгенә куеп, сөя-иркәли. Аннан Айвазның чалымнарын эзли. Бала елый баш­лагач, аны бишегенә яткырмакчы булганда, уянып китте ул. Йә Хода аның бит оныклары булмаячак. Ул нәни балалар өчен киемнәр сатып алмаячак. Кечкенә оныгын кашыктан да ашатып утырмаячак. Беркайчан да дәү әни дигән сүзне дә ишетмәячәк. Ул үлгәч бер­кем күз яше түк­мәя­чәк. Бу уйларыннан Гөлсөяр үксеп елый башлады. Торып, тынычландыра торган дарулар эчте. ә бу вакытта Ләйсәннең бала тудыру йотында икәнен ул белми иде. Нәкъ төнге уникедә Айвазга охшаган баланың дөньяга аваз салуын да йөрәге сизмәде аның.

 

Ул, чыннан да, бу малайның арбада ятуын да, беренче адымнарын да, беренче сыйныфка бару­ын да күрмәячәк. Бик күп еллар үткәч, инде кар­таеп барганда, ишектәге звонокка барып, аны ачкач, каршындагы егетнең бик нык Айвазга охшаганын күреп, «ах» итә­чәк. Ул аны таныячак. Әйе, әйе, бу бит теге егерме ел элек күргән төшендәге балага охшаган егет. Аның оныгы. Аның каны. «Сезгә кем кирәк?» — дип сорамады Гөлсөяр, «Кер, улым», — диде.

 

Алмазия ГАТИНА. Казан.