• 11.04 "Микрофонсыз концерт". Казан. БКЗ. 18.00
  • 14.04 "Безнең җыр" иҗат лабораториясенең гала-концерты. Филармония. 18:30
  • 20.04 Вәис Бәйрәмовның иҗат кичәсе.Филармония. 18.30
  • 29.04 Фердинанд Фәтхинең юбилей концерты. Филармония. 18.30
Туган көннәр
  • 01 Апрель Көлкебик Шаянов
  • 01 Апрель Равил Кәримов
  • 01 Апрель Мөнир Мазунов (1918-1987)
  • 01 Апрель Роберт Әхмәтҗанов (1935-2008)
  • 02 Апрель Ренат Акчурин
  • 02 Апрель Эльвира Хамматова
  • 02 Апрель Наил Фәйзетдинов
  • 02 Апрель Ләис Зөлкарнәй
  • 03 Апрель Фидарис Мортазин
  • 03 Апрель Рүзәл Әхмәдиев
  • Казан.Губкина урамында 1 булмэле кв.озак вакытка арендага бирелэ.Барлык унайлыкларда бар.17 мен сум .Собственник. 89534003932
  • Актаныш,ярылган каен утыны сатыла! Телефон:89274777038
  • Ркб ягыннан квартира или булма снимать итабез тел 89393923808
  • Кама Тамагы районы, Сатлыган авылында йорты белэн участок сатыла. Янэшэдэ генэ кул бар, бик матур урында урнашкан. Жире 25 сутый. Тел 89053163640.
  • Авыл күкәе сатам (твыкныкы). 30 күкәйдән башлап бушлай китереп тә бирәм. Бәясе: 10 шт. - 70 сум. Гүзәл 89959816220 Казан).
  • АКТАНЫШТА СЕНЧЕК ХЭМ МАЛ ЧОГЕНДЕРЕ ОРЛЫГЫ САТЫЛА Т 8987413 8346
  • Актаныш.Жалюзи, Рулонные шторы, Москитные сетки (ремонт сеток), рольставни, римские шторы.89375814252 Айдар
  • Актаныш.тонировка бронь авто.89375814252
  • Актаныш. Натяжной потолок урнаштырабыз. Килеп улчәү, консультация бушлай, светильниклар да куябыз. Актаныш, Актаныш районы буенча эшлибез 8-937-581-42-52 Айдар
  • Арча районы Курса-почмак авылы уртасында барлык уңайлыклары булган йорт сатам.37 сутый җире бар.Җиләк-җимеш бакчасы 16сут.каралган. тел.89510608150

 

 
Архив
 

               

19.04.2010 Җәмгыять

КАЗАННЫҢ КЫЗЫЛ ЙӨЗЕ

Икенче ел Казанда яшәсәк тә, шәһәрнең күп урыннарында “кунакта” булган юк. Шул хатаны төзәтү нияте белән, без, ике төркемдәш кыз, башкала буйлап сәяхәткә чыктык.

Үзәктәме, чүплектәме?

 

Традиция буенча юлны Кремльдән башладык. Үзәктә тормыш гөрли, Казан кайный! Акрынлап башкаланың “яшеренеп” яткан урамнарына юнәлдек. Үзәк урамнардан аермалы буларак, шәһәрнең күп “тыкрыклары”, кызганыч, соры тормышка чумган. Ишелергә торган өйләр, чүплек оясына әверелеп баручы урамнар йөрәкне әрнетә.

 

Хәер, үзәк урамнарда да мескенлек чалымнары шактый. Универсиада дип нинди генә объект төземиләр. Ләкин иске биналарны реставрацияләү яисә бөтенләй чистарту турында уйламыйлар бугай әле. Мәскәү урамындагы Колхоз базары тирәсендәге биналарны гына күз алдына китерегез. Тарихи кыйммәткә ия булган, Тукай яшәгән кунакханәне күз ачып йомганчы юк иттеләр. Ә шәһәрне ямьсезләп торучы башка биналар утырып калды.

 

Шул урыннан ерак түгел генә, Островскидан Ульянов-Ленин урамына менә торган тау янындагы манзара да күзләрне “иркәли”. Авыл чүплеген хәтерләтүче әлеге “полигон”га, билләһи, җен-пәриләр ояларлык. Җәяүлеләргә монда йөрү аеруча куркыныч. Чүплектә яшәүче хуҗасыз кыргый этләр кешеләрне күрүгә ташланырга гына тора. Этләр белән бергә чүплектә гомер итүче сукбайларны да очратырга була биредә.

 

Казан үзәгенең битлек астына яшеренгән йөзен күреп уйга калдык. Әгәр үзәктә шундый хәлләр икән, районнарда ничек булуын күзаллавы кыен түгел...

 

Без, кызлар, һәр кибетне, һәр бутикны, һәр кафены тикшереп, карап йөрибез. Бу юлы да гадәтләребезгә тугры калдык. Тик матурлыгы белән үзенә җәлеп итеп торучы биналарның элмә такталарын укуга гайрәт чигеп куя.

 

Мәсәлән, Бутлеров урамында урнашкан бер поликлиника тактасында “хастахәнә” дигән сүз дә бар. “Хастахәнә” түгел, хастаханә ул, җәмәгать!

 

Ә Колхоз базарында урнашкан бер чәй йортына “Чәйхана” дип исем биргәннәр. Әлеге хатага тап булгач, бөтенләй сүзсез калдык. Башта бары бер генә уй: биредә чәй эчсәң, сиңа - “хана”! Исеменә күрә җисеме, ди, бит халык.

 

Шул ук Колхоз базары каршындагы иске биналарның берсендә эленгән тактада болай язылган: “Бәйрәм ташлаулары. Туган көннәргә ташлаулар. Дисконт карта системасы”. Моны аңлатыр өчен сүз табып булмый.

 

Йөри торгач, иң күп хата “Ә” хәрефен язуда дигән фикергә килдек. Казан үзәгендә бина түбәләрендәге “Элемтэ”, “Мэгариф” – моңа ачык мисал.

 

Декабристлар урамындагы бер даруханә хуҗалары исә татар теленең чын патриотлары булып чыкты. Алар шул ук элмә тактада “Даруханә тәүлек буе әшли” дип язып куйган. Әмма шул ук җөмлә астында “Якындагы даруханәләр Чистополь, Четаева урамында урнашкан” дип сырлаганнар. Милләттәшем! Чистополь татарча – Чистай урамы була. Ә Четаева русча “винительный падежда” кулланылган. Татарча исә Четаев урамы дип языла!

 

Татар теле сай булганнар өчен проблемалы хәрефләр булып тагын “у” һәм “ү” тора. “Корзина” сәүдә үзәкләре яныннан үткәндә дәү-дәү хәрефләр белән “Саудә йорты” дигән язуларны күрмәгән кеше аздыр. Шундый ук хәл Мәүлетов тукталышында урнашкан “Саудә” үзәкләренең берсендә күзәтелә. Бер үк кибетнең тышында “саудә” һәм “сәүдә” комплексы дип язылган.

 

Идел буе базары тирәсендәге кибетләрнең реклама язуларында да татар телен белмәү ярылып ята. “Халял ит”, “Икмак” дигән сүзләрне Тукай, Такташлар күрсә, үзләре үк кабергә кереп ятар иде.

 

Урам исемнәрендәге хаталар турында дәшми калырга булдык. Алдагы берничә елда аларны төзәтеп бетереп булырмы икән?! Шикләндерә...

 

Саный, эзли китсәң, мисалларны бик күп табарга була. Универсиада алдыннан чүпләр белән бергә татарча язулардагы орфографик хаталарны да “себереп” түгәрләр дип өметләнәсе генә кала.

Лилия ЛОКМАНОВА, Раилә ФӘЙЗУЛЛИНА
Безнең гәҗит
№ 13 | 07.04.2010
Безнең гәҗит печать

Фикерләр

Исем:
E-mail:
Текст:
 
№8 (42090) / 20.04.2010 20:23:54

Татарстаннын башкаласында ...нэкъ менэ ике теллелек турында законнар кабул ителэ торган газиз башкалабыз да хэллэр яман шул анда да шулай булгач башкага ни сан татарга ...

№7 (41999) / 19.04.2010 20:25:33

Кызлар доресен язган. мин бу атнада Казанга экскурсиягэ барып кайттм. Шәһәргә керүгә, Казанның данлыклы кызыл автобусы безнеке белэн янәшә туктады. Аның мэгълумат тактасында Адель кутуй дигэн язма бар иде. Ник Гадел тугел, Адель икэн бу дип бер аптырадым, аннан сон кутуйнын кечкенэ хэрефлэр белэн язылуына гажэплэндем. Казанда "Адель кутуй"нын кем икэнен дэ белуче юк микэнни, югыйсэ, кеше исемнэренен баш хэрефтэн язылырга тиешлеген генэ белэлэрдер инде...... хэтерем калды эле, буген дэ шуны уйлап утырдым...

№6 (41996) / 19.04.2010 19:11:50

Ә бит иң аянычы, иң куркынычы - бу тәрҗемәләрне татар кешесе тәрҗемә итә. Рус кешесе "хлеб"ның "икмәк" икәнен башына да китерми.

№5 (41984) / 19.04.2010 15:47:20

Ул Казаннын урам исемнэре хэм башка элмэ такталардагы язулар куптэн эчне пошыра инде.Татарстан башкаласы булган Казанда шул исемнэрне дорес итеп яза белуче кеше берэу дэ юк микэнни.Ул такталарны кон саен язмыйлардыр бит инде. Татар телен камил белуче 5-6 гына булса да кеше бардыр бит. Шул кешелэр тикшереп ала алмый микэн аны тактага язып элеп куйганчы?????.Мине шушы сорау куптэннэн борчый инде.

№4 (41969) / 19.04.2010 10:56:27

Колхоз базары янында "Чэхана" ул. Татар йорты тугел. Узбэклэрнеке.Э узбэклэр шулай яза. Сабый булмагыз инде шулкадэр! Анда милли мэсьэлэлэр буенча комитет депуттатлары чынлап та айга бер тапкыр сессиягэ жыелып, ай буе шул сессиядэ сойлисе 4 миутлык доклад-запросларын соинть итеп утырганчы, Казан урамнары буйлап йрсенэриде. Автобус, троллейбуста. Вэт булыр иде ул...

№3 (41966) / 19.04.2010 10:49:26

Бу темага куп тапкыр яздылар, сойлэделэр инде.Тик берни узгэрми, андый хаталар кимеми, э арта гына бара.Язу, сойлэу белэн генэ чиклэнэлэр шул, кызганычка каршы...

№2 (41963) / 19.04.2010 10:42:27

“хастахәнә”! Бигрәк ямьсез сүз! укыгач ук тез буыннары калтырый башлый!

№1 (41959) / 19.04.2010 09:35:46

икмак - бикмак...
Круто!

▲ Өскә

www.work-zilla.com

Матбугат-инфо
Матбугат.ру
Ватаным Татарстан
Шәһри Казан
Бердәмлек
Рәшит Ваһапов фестивале
Камал театры
Тинчурин театры
Татар дәүләт филармониясе
Барс-Медиа
Ирек мәйданы
Татарстан яшьләре
Кариев театры
Идел
Өмет
Татарстан Язучылар берлеге
Татарстан китап нәшрияты
Милли Музей
Фирдүс Тямаев
Шаян
Татаркино
Ханский дом
Балмай
Раяз Фасихов
MINBAR
Глобэкс промоушен
Dj Radik