• 15.10 Әнвәр Нургалиев. УНИКС. 18:30
  • 25.10-28.10 Ришат Төхвәтуллин. УНИКС. 18:30
  • 26.10-27.10 "Сәлам, Актәпи!" спектакле премьерасы. Кариев театры. 13.00 һәм 17.00
  • 11.11-12.11 "Казан" бию ансамбле концерты. Камал театры. 19.00
  • 23.11 "Тәртип"радиосының 5 яшьлегенә багышланган концерт. Филармония. 18:00
Туган көннәр
  • 15 Октябрь Мәгъсүм Насыйбуллин
  • 15 Октябрь Ришат Хаҗиәхмәтов
  • 15 Октябрь Әхмәт Юныс (1916-1976)
  • 15 Октябрь Зилә Вәлиева
  • 15 Октябрь Гөлсем Болгарская (1891-1968)
  • 15 Октябрь Ландыш Харрасова
  • 16 Октябрь Марсель Әхмәдуллин
  • 16 Октябрь Салават Миңнеханов
  • 17 Октябрь Роза Туфитуллова
  • 17 Октябрь Айгөл Хөснуллина
  • Тэртипле, начар гадэтлэре булмаган 1 кызга Гарифьянова урамындагы 2 булмэле фатирнын 1 булмэсен вакытлыча яшэп торырга бирэм. 8917 8738213 (ватсап)
  • 3 яклы карандаш бура 6 3 ле утын бэясеннэн бирэм арча районында бужа авылы 89869031182
  • Регпалата янында бер бүлмәгә кеше кертәм. 6 мең сум. 89172618276
  • Эш эзлим. Казан кызы. Югары белемем бар. 89625485476 Лэйсэн. Секретарь, офис эшлэрен белэм. Начар гадэтлэрем юк.
  • Казанда квартира эзлибез снимать итергэ,без чшь парлар,икебез дэ эшлибез,вакытында тулибез Ноябрь башында кучергэ карыйбыз,на долгий срок Предложениялар булса ватсапка языгыз!! Риелторлар зинхар шалтыратмагыз!!!! 89063243260
  • Казанда Проспект Победа 139 Жк Победада ике булмэле квартира озак вакытка арендага бирелэ.89375724787
  • Озак вакытка бер булмэлэе фатир сдавать итэм. Казан шэхэре, Карбышева урамы. Барлык унайлыклар да бар (суыткыч, кер юуу машинасы). Якында гына остановка, ТЦ "Горки Парк", метро. Бэясе: аена 16 мен (квартплата кергэн). Телефон: 89276778632 (Watsup).
  • Угез итенэ клиентлар эзлим. ботлата сатабыз. 280,290 сум кг.китереп биру момкинлеге дэ бар. 89520347319
  • Нурлат шәһәрендә Западный(Көнбатыш яки Әфган) микрорайонында йорт сатыла. Бәясе 2 500 000 сум. Җир мәйданы 11 сутый. Йорт мәйданы 98кв метр. Мунча, сарай, теплица бар, индивидуальная канализация бар.Үзәк суүткәргеч, газ тоташтырылган. Бакчада кое 8м.лы, алмагачлар, груша-2. сливалар, кура җиләкләре, карлыганнар, облепихалар, җир җиләкләре бар. Йорт җиһазларыннан кухня гарнитура, караватлар кала. Кем шәһәр ыгы-зыгысыннан туйган-бу йорт шулар өчен.Шалтыратыгыз! Тел. 89179152168
  • Казан шэхэре ,Мавлютова ост.да общ.дэ булмэ сатам12кв.м керергэ дэ яшэргэ 750 000. реелторлар-зинхар борчымагыз! 89272469637

 

 

 
Архив
 

05.12.2012 Җәмгыять

Әрем балы

(Хикәя)

Капкадан алып чыгып киткәндә, ишегалдына томырылыплар карады Йолдызы. Адәм акыллары бар диярсең үзендә: аерылышуны сизгән бахырның ике күзе дә мөлдерәмә яшь белән тулы иде. Шаһидәгә «бәхил бул» диюе булды микән, сузып-сузып мөгрәгәндәй итте дә, муенына тагылган бау тартылуга, ни чарадан бичара кыяфәттә яңа хуҗасы артыннан атлады.

 

Гәүдәсенең җегәре киткән Шаһидә капка биген төшерерлек хәл тапмады, хәлсезләнеп бакча коймасына сөялде. Каны качкан бармакларының туңуын да сизмичә, чит-читләре бәсәргән вәлен * рәтләгәндәй итте. Җиң очлары сизрәгән иске сырмасына кунган карны сыпыргалады. Кизитегенә эләккән салам бөртекләрен кагарга иелгәч, сабыр савыты тулышып, нарасый баладай елап җибәрде.

 

И Ходаем, сыйлы көне – сыерлы көненнән аерылгач, ни белән генә көн үткәрер? Булганны бетерүкәйләр тиз, һай, бик тиз шул. Менәтрәк, балалары ничә кайтса, «нигә сыер асрап интегәсез, кибет тулы сөте, мае» дип авыз суы корыта иде, алар да тынычланыр инде. Парлы чакта ничек тә икәүләп теркелдәделәр әле, балалар сүзенә карап тормадылар анысы. Карты иртәрәк китеп барды шул, ашыкты, һич югы җәйне көтмәде. Гомер бакый үзе турында уйлый белми яшәде, соңгы сулышын да кеше өчен дип алды, мәрхүм. Күршеләрнең абзарына ут капкач, ашыга-кабалана су ташып йөргән иде, трактор астына килеп керүен дә абайламаган. Үлемнең кайсы гына үкенечле түгел…

 

И-и, хатын-кызкайлар… Без - муен, башны без борабыз дип күпме генә шапырынсак та, дөньяның тоткасы ирләр шул, ирләр…

– Әнкәй, йөрәгеңне бозып торма инде, әйдә, кер. Мин дә җыена башлармын. – Болдырга чыгып баскан төпчегенең тавышы Шаһидәне чынбарлыкка кайтарды. Ул, кул аркасы белән бит очларын сөрткәләде дә, гер аскандай авырайган аягын көчкә сөйрәп, баскычка таба атлады.

 

– Күрчәле, яланөс чыгып баскан, акыл кермәсә дә кермәс икән, агай… – дип кызын орыша-орыша өйгә үтте. – Хәния дим, идәнгә ике банка сөт куйдым, сөт өсте белән катык халадильникта онытылып кала күрмәсен. Йолдызымның соңгы ризыкларын авыз итсеннәр дип күп итеп корт та әзерләгән ием, аны да алырсың.

 

– И, әнкәй, үзеңә үзең мәшәкать тудырмасаң инде. Корт ясыйм дип сөт кайнатып, сәгатьләр буе плитә саклаганчы… – Көзге каршында иннек сөртеп маташкан Хәния әле ишек төбендә тау булып өелеп торган күчтәнәчләргә, әле әнкәсенең кечерәеп, бөрешеп калган гәүдәсенә кызганулы караш ташлады. – Әнкәй, без ач ятмыйбыз лабаса, шулкадәр төямәле.

 

– Ярар, сөт-майны соңгы тапкыр апкитәсең, чәпчемә. Көз кайтуыгызда атагыз юк иде, бу кайтуыңда сыер юк, алдагысында мин булмам – Ходайныкын белмәссең.

 

– Теләсә нәрсә сөйләнмә әле, әнкәй. Саулыгың минекеннән ныграк, яшәргә дә яшәргә әле.

 

– Сигезенче дистәңне ваклаганда көнеңне түгел, сәгатеңне саныйсың, балам.

 

– Ярар-ярар, дөбердәтеп сыер сауганда яшеңне дә белмәдең, зарланма. Кызлар кебек әле син. – Хәния, күңеле йомшарганны сиздермәс өчен, юри дорфарак булырга тырыша иде.

 

Дөбердәтеп сауганда, ди, и бала-бала. Шаһидәнең кәкрәеп каткан бармаклары сыер имчәген берәм-берәм тартканын, чиләге тулганчы үзенең ун бүленеп, ун ял иткәнен каян белсен инде Хәниясе.

 

– Гәзиткә төреп күкәй әзерләп куйдым. Чүпрәк сумкада апаңнарга дигәне. Аларга дигән сөтне шешәгә тутырдым.

 

– Элегрәк көлә идең, әнкәй, хәтереңдәме? Киткән кыздан, мине дә апкитмәсә ярар иде дип, почмактагы пумала куркып тора, ди торган идең. – Хәния чәч-башын төзәткәләп бетерде дә, әнисенең ябык гәүдәсен кочаклап алды. Соңгы араларда бигрәк биреште шул Шаһидә. Сыңар канат дөнья көтеп маташканда, янәшәсендә бар куанычы булып җирән сыртлы Йолдызы калган иде, бүген менә аны да сатып җибәрде. Биш кызы, оныклары күпме генә чакырмасын, берсендә дә торырга ризалашмый шул. Шәһәрләрендә сулышы кысыла; күрше авылдагы олы кызы инде үзе каенана булып, улы-килене белән дөнья көтә – алар катына барып сыенмас бит инде… Мәшәкать димиләр тагын, рәхмәт төшкерләре, ике көннең берендә хәлен белеп, янына кайтып кына торалар. Суының салкыны, кайнары өйдә, газы кергән, үзе юа торган кер машинасы бер хикмәт – тәндә җан барында шушында яшәргә язсын берүк.

 

«Гомерем, җегәрем булганда балаларымны сөттән өзмәм» дигән сүзе бар иде Шаһидәнең. Балачагында үзәгенә үткән, бүген дә бәгыреннән кан саркыткан вакыйгалар әйттерде шулай дип. Таң алдыннан күргән татлы төш кебек, җәһәт кенә узды да китте шул ачлы-туклы балачагы, чабаталы яшьлеге… Бер генә көненнән булса да урап киләсе иде дә бит. Үрелеп кенә күз төшерәсе иде… Алайса, хәзерге заманның көзгесе көзге дисеңме: гармун күреге кебек җыерчыкланып беткән йөздән элекке Шаһидәнең чалымнарын эзләп-эзләп тә табарлык түгел. Күр инде: кайчандыр көлтә-көлтә ут бөркеп торган чая яшел күзләренең урыны гына утырып калган диярсең. Төсләр уңган, җуелган. Яулык астыннан күренмәсә дә, сүс шикелле юкарган, толым дисәң хәтер калырлык чәчкәйләр дә мамыкка охшап бетте инде. Әй үртәлә иде яшь Шаһидә шул толымнарының төсенә: көнбагыш чәчәге кебек җете сары да түгел ичмаса, көлсу дулкын булып, җилкәсенә тарала да төшә. Үреп куйса, иңбашында кәҗә койрыгы кебек тырпая да кала… Кайчандыр мендәр чигүендәге гөләп таҗына охшап, турсаебрак торган алсу иреннәрнең дә күптән каны качкан; әйтелмичә, йөрәк түрендә йомарланып калган сүзләр хәзер инде тирән-тирән буразналар булып ирен читенә күчкән.

 

Сыерын сатып җибәреп үз сүзенә хыянәт итмәде микән Шаһидә? Хәерле булсын… Бер җамаяк сөтнең түгел, кеше кадәр кешенең кадере калмаган заман диген. Алай дисәң, кайсы чорда адәм баласының кадере булды соң ул? Шулай да, шулай да…

 

***

 

– Инәкәй, әтекәй! – Шаһидәнең чатнап торган тавышы әллә каян ишетелә иде. Ялан тәпиен ялтыратып, ишегалдына чабып кергән шәйгә кыз гәрәбә төсенә кереп ялтыраган баскычны ике атлап бер генә сикерде дә бәрелә-сугыла өй эченә үтте. – Әтекәй! Төштән соң, тург ясарга дип, кәнсәләрдән безгә төшәчәкләр! Фәһимә апа әйтте, кулга тотардай әйбер-караларын базга булса да күмсеннәр, диде. Он-мазарыгыз булса, анысын да яшерегез, диде. Уф! – Сулышы капкан кыз, мич аралыгына үтеп, чиләктән агач чүмеч белән су алып эчкәч, лып итеп инәкәе янына – сәкегә утырды. Утын пүләнен култык астына кыстырып, мич алдында пычак белән чыра телеп маташкан әткәсенең йөзеннән төс качты, ул, билендәге алъяпкычын сүтә-сүтә, артсыз урындыкка килеп чүмәште.

 

– Ала-ай… – диде, бердәнбер кулы белән ияген сыйпагандай итеп. – Ала-ай… Үтмәс балта белән юнган калхузлары безнең сырган юрганга калды микәнни соң… – Нигъмәт агай берара дәшми-тынмый башын иеп утырды. Аны күз карашыннан аңларга өйрәнгән Мәрзиясе сүзгә кушылырга ашыкмады, иренең бер-бер фикергә килүен көтте. Ләкин тынлык озакка сузылгач, түзмәде:

 

– Болай да күзгә кырып салырлык әйбер калдырмадылар бит инде, тагын ни генә эзләп төшәләр икән, җир йоткырлары?! – дип рәнҗүле тавыш белән иренә текәлде. – Атасы дим, әйт инде берәр сүз!

 

– Калхузларына кермәгән өчен черки урынына канны эчкәннәр ие, хәзер кандала урынына ябышырга уйлаганнар инде, алайса…

 

– И Ходаем, шушы авылда яшәп, үзеңнекеләр шулай мыскыл итсен инде… – Мәрзия, Шаһидәнең кош баласыдай авыз ачып әле әтисенең, әле үзенең сүзен тыңлап утыруын күргәч, аңа эндәште. – Бар, балам, Зәкия түтәңне эзләп тап, чишмәгә-мазар төшеп китмәде микән. Бирнә-сөлгеләрен булса да бакча артлатып кына әбиеңнәргә илтеп кайтыгыз. Теге убыр авызларны белмәссең, җан күек күргән, төн утырып чиккән тастымалыңны да тартып алырга күп сорамаслар.

 

Теләр-теләмәс кенә урыныннан кузгалган Шаһидә артыннан әтисе дә кыймылдады. Нигъмәт агай, ишегалдына чыккач, балтасы суга төшкән кешедәй бераз әйләнеп-тулганып йөрде дә, үз уйларының очы-кырыена чыга алмасын аңлап, тагын өйгә кереп китте. Төртсәң аварга торган дүртпочмаклы өйдән нинди зиннәт табарга уйлаганнардыр, ни-нәрсәне тамаша күрсәтеп сатарга җыеналардыр – һәрхәлдә, Нигъмәт үзе, күпме эзләнсә дә, хуҗалыгында кулга тотардай байлык күрмәде. Сәвит дигәннәре узган ел бар булганын – алты почмаклы зур өен дә, яңа салган келәтен дә, ихатадагы мал-туарын да талап алды лабаса. Ястык-мендәргә чаклы алып чыгып киттеләр. Ярый инде үзләрен, мулла гаиләсен мыскыл иткән кебек, берәр кара мунчага күчермәделәр. Аргы урамдагы хамсамул Нәкыйпнең һәр ярыгыннан җил өреп торган өе – яңа блачның мәрхәмәте иде… Бүген килеп дүрт кешелек гаиләнең бар карап торганы – салам түбәле абзардагы Мәрүчкә. Бөтен болын-кырны әлеге дә баягы калхузлары үзенеке дип игълан иткәч, Нигъмәт кебек аерым хуҗалыкларга сыер көтәр урын да калмады. Узган ел капка төбендә үлән чемченеп йөргән каз бибиләренә тиклем калхуз келәтенә илтеп яптылар бит, адәм гыйбрәте.

 

Кәнсәләрдә эшләүче чыбык очы туганнары Фәһимә дөрес әйткән икән, төш турысы узганны да көтмәделәр, өч-дүрт кеше – аларның берсе генә районнан килгән вәкил булып, калганнары үзләрен авыл активы дип йөрткән түбән очныкылар иде – Нигъмәтләрнең болай да кысан өенә бастырып килеп тә керделәр.

 

Шаһидә өйләренә нинди афәт кергәнне сабыйлыгы белән аңлап бетермәсә дә, бу ыгы-зыгының һич кенә дә кунак туе түгеллегенә төшенгән иде.

 

– Түтәй, – диде ул мич аралыгында яулык чите белән авызын каплап торган апасына пышылдап. – Толымыңдагы чулпыларны яшер инде, исәр, анавысы кыек танау көмеш дип белеп, тартып алырга да күп сорамас. Чәй савытын кисә-кисә, тикмәгә генә тырышканыбыз булыр.

 

Кыек танау дигәне – авыл халкы телендә Чүтчик дип йөртелгән счетовод Хәмит иде. Бераз шадра йөзендә уң якка авышыбрак торган борыны, болганчык су төсендәге йөгерек күзләре, авазларны йота-йота сөйләшүе аны җирәнгеч кыяфәттә күрсәтсә дә, кәнсәләр тирәсендәге кеше булганга, үзен Алланың кашка тәкәсе дип хис иткән, куштанлыгы, кансызлыгы хәттин ашкан бер бәндә иде ул.

 

Менә ул, мыскыллы елмаеп, балчык чүлмәктә утырган яран гөлнең башта бер, аннан икенче ботагын сындырып атты. Баланнар кызыллыгы белән балкып утырган гөл, кан таплары кебек таҗларын тәрәз төбенә коя-коя, идәнгә тәгәрәде. Чүлмәк янында яткан бәйләм җебе дә Чүтчик кулына күчте.

 

– Языгыз: бевсе кызыл, бевсе сары ике кәтүк!

 

Шаһидә, бу сүзләрне ишетеп, мич аралыгыннан атылып чыгуын сизми дә калды.

 

– Инәкәй, ул бит минем чигү җебе, аңа тимәсеннәр! – Кыз ике кулы белән чытырдап Чүтчик Хәмитнең җиңенә ябышты. – Кәтүк түгел ул, мин аны әбекәйнең иске тастымалларын сүтә-сүтә, үзем ясадым. Абзыкай, алма минем җепләремне, бир!

 

– Бу сытыгыгызны аяк астыннан алыгыз, кысылмасын! Ату тибеп очывывмын!

 

– Синнән булыр, кыз бала дип тә тормассың. Кызым, мин сиңа Пучы базарыннан яңаны апкайтырмын, бар, апаң янында гына тор! – Әткәсенең тыштан гаять тыныч тавышы Шаһидәнең үксүен баса алмады. Ул, исәр, исәр, дип авыз эченнән кабатлый-кабатлый, янә Зәкия түтәсенең кочагына сыенды. Ул арада Хәмит агач урындыкны сөйрәп китереп, мич башына үрмәләде. Алтын тапкандай ыржаеп, андагы җилпучны күтәреп төште.

 

– Ач таваканнав, шушымы бав оныгыз? Монда ике уч та юк бит! Явав, ул сезне бавыбев аяк сузудан коткава алмай бит! – Хәмит, ыржаеп көлгән җиреннән уртын чәйнәп басып торган Нигъмәтнең ут карашы белән очрашкач, тамагына кылчык кадалгандай тотлыгып калды. Аннан кискен хәрәкәт белән җилпучны идәнгә әйләндереп каплады.

 

– Аһ! – Мәрзиянең күкрәк авазы үзенә генә ишетелде бугай.

 

– Сез контвлавны йә ачка, йә салкынга катывып кына үтевевгә кивәк! Күзгә төтен җибәвмәкче буласыз, ә: имеш, хәервеләр, имеш, бев нәмәләве дә юк! Алтын-көмешегезне кая яшевгәнне бавыбев әйттевевбез! – Хәмит кырып юылган сап-сары идәнгә сибелгән он бөртекләрен күн итеге белән рәхәтләнеп таптады, үзе каны качкан иренен чәйни-чәйни, без карашы белән Мәрзиягә кадалды. – Бай кызы идең бит син ач бет Нигъмәткә чыкканда, атаң сандык-сандык бивнә белән озатканны белмиләв дисеңме әллә?

 

Яулык чите белән авызын каплаган Мәрзия кинәт дуамалланып китте:

 

– Иманыңны иблискә саткан нәрсә булдың тәки, башта әткәйләргә каныгып, аларның соңгы юрганнарына тиклем талап чыктың, хәзер безне тинтерәтәсең. Аласын узган юлы кырып-себереп алдыгыз бит инде. Адәм талаучы, җирбит! Каян килеп бездә алтын-көмеш булсын, мич артындагы тараканнар гына алтынга әйләнмәсә …

 

– Анасы, телеңне әрәм итмә. Ходай барысын да үзе күреп тора. – Эчендә ут кайнаган Нигъмәт агай сабырлыгын җуймаска тырыша иде, ул, җилфердәп торган буш җиңен сәламәт кулы белән тотып, йодрыгын төйнәде.

 

Дүртесенең дә күзеннән яшь урынына кан агызганы – абзардагы Мәрүчкәне, Хәмит әйткәнчә, «тургка» куюлары булды. Аю биеткәнне карарга җыелгандай, җилкапка янына килеп өелгән халык берсен-берсе өзә-бүлә, Мәрзияләрнең күз текәп торган сыерын сатулашты.

 

Мәрүчкәне терәлеп торган күршеләре – җил иссә дә җилфердәрдәй ябык Касыйм алып чыгып китте. Нигъмәткә күз карашы белән нидер әйтергә теләгәндәй, тутырып карады, әмма бер сүз дә катмады. Сыгылып төшкән Мәрзиягә күтәрелеп тә карамыйча, өеннән алып чыккан бауны Мәрүчкәнең муенына салып, сыерны үз артыннан әйдәкләде.

 

Чынлап та затлырак мал табарына өметләнгән булды микән – Хәмит ишегалдын, базны, бакча-кура тирәләрен энә күзеннән үткәреп чыкты. Янәсе, яңарак казылган урын шәйләнмиме… Ахыр чиктә, күзгә кырып салырлык да зиннәт-байлык тапмагач, җен ачуы белән котырып-кычкырып җибәрде:

 

– Әйттевевбез! Кая яшевгәнегезне бевзаман үзегез үк йөгевә-йөгевә килеп әйтевсез! Сәвит законы әйттевә ул!

 

Районнан килгән вәкил Нигъмәт һәм Мәрзияне үзе белән алып китте. Шаһидә белән Зәкияне исә, икесен тиң күз яшьләре белән елата-елата, кәнсә ишегалдындагы иске келәткә илтеп яптылар.

 

– Ата-анагызны исән күвәсегез килсә, байлыгыгызның кая качывылганын әйтегез. Аннавы дүвт ягыгыз кыйбла!

 

***

 

Караңгы, юеш баз исе килеп торган шушы келәттә төн кунасыларын күзаллап, Шаһидәнең җаны үкчәсенә төште.

 

– Түтәй, монда тычкан юк микән, мин куркам! – диде ул апасының калтыранган гәүдәсенә сыенып.

 

Зәкиянең исә үз кайгысы кайгы иде. Ул җир идәнгә чүгәләп, бераз мышык-мышык килеп утырды да, тиен җитезлеге белән сикереп торгач, күлмәк өстендәге чигүле алъяпкычын салып атты. Аны кулында бөтергәләде, ныклыгын тикшергәндәй, кат-кат тарткалап карады.

 

Шаһидә дә шыңшуыннан туктап, шаккатып апасына төбәлде. Зәкиянең ниятен аңлап бетермәсә дә, ниндидер ямьсез сизенүдән коты ачты. Апасының кулы белән кармалана-кармалана түшәм такталарын сыпыруын күреп, бөтенләй өнсез калды.

 

– Түтәй, син нишләмәкче буласың? – Кызның җан өшеткеч тавышы гына Зәкияне шөгыленнән туктатмады: ул келәтнең һәр тактасын, һәр бүрәнәсен барлап чыгарга җыенгандай ашыга-кабалана бер почмактан икенчесенә атылды. Аннан, кисәк хәле беткән кешедәй, бөгелеп төште дә, иңбашын дерелдәтә-дерелдәтә еларга тотынды.

 

– Адәм көлкесе, ындыр табагы чаклы келәттә тырпаеп торган бер кадак кисәге булмасын инде… Яшим дисәң, яшәп, үлим дисәң, үлеп булмый дөньяларында.

 

Зәкиянең такмаклый-такмаклый елаганына Шаһидәнең куркулы пышылдавы кушылды.

 

– Түтәй, ычкындыңмы әллә, минем үләсем килми, өйгә кайтасым килә. Тамагым ачты, әтекәйләрне сагындым!

 

Җир идәндә тезләрен кочаклап, бөрешеп утырган сеңлесенең бу сүзләрен ишеткәч, Зәкия такмаклавыннан туктады, яшь аралаш кызганыч елмаеп, Шаһидәгә карады. Сабый шул әле, кыз баланың язмышы кыл өстендә икәнен аңларлык яшьтә түгел.

 

– И апаем, син бәләкәй, сиңа тимәсләр. Менә теге җирбит Хәмит мине мәсхәрәләп ташласа, ни кылырмын? – Апасы, бер кулы белән Шаһидәнең иңсәсеннән кочып, аның янәшәсенә сыенды.

 

Матур шул Шаһидәнең апасы, карап кына тормалы. Озын төз буен әйтәсеңме, уймак авызы, нигәдер гел моңсу итеп, өздереп караучы коңгырт күзләре, учка сыеп бетәрдәй нечкә биле дисеңме. Болай да кара кашларын, әнисе күрмәгәндә, корым белән каралтып, бит очларына кишер суы да тигезеп алсамы? Теләсә кем кызыгырлык.

 

– Кит, исәр, тумаган тайның билен сындырып утырма әле. – Шаһидә башта бик урынлы итеп әнкәсеннән откан сүзләрне кабатлады, аннан бала итәкле күлмәгенең кесәсеннән кечкенә саплы пәке чыгарды.

 

– Сиңа тиеп кенә карасын, шушының белән күзләрен чокып алырмын!

 

Апасының күзләре маңгаена менгәнне күрмәсә дә, аның әйтергә өлгермәгән соравына җавап биргәндәй, батыраеп әйтеп куйды:

 

– Әүхәт тәренеке ул, кичә шәпиле уйнаганда оттырды.

 

– Телеңә ничек тилчә чыкмыйдыр, кызый, әле тәре, әле исәр… Бир әле, хет шуның белән ишекне ачып булмасмы. – Зәкия сеңлесенең кулыннан пәкене алып, келәт ишеге янында кайнаша башлады. Тышкы яктан асылмалы йозакка бикләнгән ишек, кыз баланың чандыр кулларыннан үчекләп көлгәндәй, ыржайган аваз чыгарды.

 

– И Аллам, бөтен кеше пәке белән тимер кисәр ие аны…

 

Зәкиянең чарасызлыктан ачыргаланып әйткәне бу юлы Шаһидәне куркытмады, киресенчә, җен ачуын чыгарды.

 

– Түтәй, – диде ул, күпне күргән олы кеше кебек бик җитди итеп. – Исәр дими нәмә дисең инде сине. Кем инде шулай итеп тимер кисәргә маташсын. Анавысы йозакка туры китереп, тактаны җомрылатып чокып карале. Чокы да чокы инде, аннан каерып карарсың.

 

Зәкия беренче кат күргәндәй сеңлесенең арык гәүдәсенә текәлде. Сабый гына диген инде моны! Әткәсенең «Шаһидәгә малай булып кына туасы калган» дип көлгәне рас түгелме соң?..

 

– Синең пәкең безне төрмәдән коткарды дип сөйләсәм, теге капчык белән суккан ышанмас та әле, име, түтәй? – Инеш буендагы талларга ышыклана-ышыклана бакча артлатып кайтып килгән шәйгә Шаһидә пышылдап апасына эндәште.

 

– Кемгә сукканнар дисең, бер сүзеңне аңларлык түгел! – Зәкия як-ягына карана-карана атлавын дәвам итте.

 

– Суккан ди сиңа… Әүхәтне әйтәм, сабын куыгы очырасың дигән булыр әле.

 

– Әүхәт тә Әүхәт телендә. Әтекәйләр ни хәлдә икән анда? Җибәрсәләр генә ярар инде үзләрен, и Ходаем!

 

Могҗиза димә инде – алар өйгә узуга, аякларын көчкә сөйрәп, ата белән ана да кайтып керде. Төн ката район үзәгеннән җәяү теркелдәгәннәр, таң атканны да көтеп тормаганнар.

 

– Сезнең бәхеткәдер инде, бәбекәйләрем, дөньясында мәрхәмәтле җаннар да калган икән әле. – Мәрзиянең җеп өзәрлек хәл-әхвәле булмаса да, кызларын исән-имин күрү шатлыгыннан күгәрчен урынына гөрләде. Мич кашагасыннан теленгән чыра үрелеп алгач, ут элдереп җибәрде. Өй эчендәге пыран-заран килгән дөньяга күз төшергәч кенә, йөзе тартылып, сулып калды.

 

– Балам, теге дәҗҗал таптаган онны канат белән ипләп кенә себереп ал әле, иләгәч, бер пычрагы да калмай аның, умач итәрбез, – дип Зәкиягә эндәште.

 

Бераздан, сүз берләшкәндәй, дүртәүләп как сәкегә тезелеп утырдылар.

 

– Бер изгелек мең бәладән коткара дигәннәре хак икән, агай. – Әнкәсе, үз-үзе белән сөйләшкәндәй генә әйтеп куйгач, Шаһидә, аның култык астына сыенып:

 

– Инәкәй, ә безне берәү дә коткармады, без үзебез качып кайттык, менәтрәк, вәт! – дип, күргән-кичергәннәрне иркенләп сөйләргә җыенган иде, түтәсе ипләп кенә беләген кысып куйды. Янәсе, тел белән тегермән тартуыңнан туктап тор әле.

 

– Әтекәй, сөйлә инде, нәмәләр булды районда? – Буй җиткергән Зәкия сеңлесенә караганда күпкә сабыррак, төплерәк шул – алҗыган, хәлсезләнгән Нигъмәт үзалдына көчсез генә елмаеп алды.

 

– Өченче ел буранда адашып, малае белән бер адәм кереп кунган ие бит, тикшерүче дигәннәре шул булып чыкты. Үзе танымаса, аны җүнләп карау да юк инде… «Сөт эчереп, сез генә исән калдырдыгыз безне», дип ике куллап күреште. Өтермәнгә тыгарлар дип барган җиреңдә шулай каршы алсыннар әле, Ходайның хикмәте.

 

Хәтерли, бик яхшы хәтерли кызлар ул кышны: юньле кеше этен урамга чыгармас давыллы, буранлы кич иде. Үзләренең алтыпочмаклы өйләрендә яшәгән чак иде. Әниләре тәрәзәләрне юрган-мендәр белән томалап бетерде, бусага төбенә иске сырманы түшәп куйды. Сызгырган-улаган авазлар белән бергә, тәрәзә шакыгандай тавышка башта игътибар итмәделәр, тик әлеге тавыш торган саен кабатлангач, Нигъмәт агай өстенә элеп, ишегалдына чыгып китте. Бераздан аның:

 

– Әйдәгез, әйдә. Анасы, кунакларны каршы ал, – дигән тавышына ияреп, бусагада ике җан иясе пәйда булды. Берсе, буена караганда, Шаһидә тирәсендәрәк – сигез-тугыз яшьләрдәге бала, икенчесе – озын буйлы, бишмәт якалары, мыегы бәсләнеп каткан урта яшьләрдәге ир иде. Чишенеп, сөйләшер хәлгә килгәч, шул ачыкланды: буранда юлларын адашып, бөтенләй кире якка килеп чыккан әти белән ул икән болар.

 

Икесе дә шактый гына туңарга өлгергәннәр иде. Нигъмәт селкенерлек тә хәле калмаган малайның кул-аякларын уарга кереште. Шаһидә белән Зәкия аш ягының чаршавын төшереп, шул якта кайнашырга тотынды. Мәрзия, башына яулыгын бәйләп алды да, «ярый әле кичке сөтне калдырганыем» дия-дия, казан астында җемелдәшкән куз өстенә калай табак белән сөт утыртты. Стенадагы шүрлектән чүпрәк капчыкка салынган мәтрүшкә эзләп алды. Кайнарга иткән сөткә мәтрүшкә ваклап салгач, табакның бер читен бияләй белән тотып, янә куз өстенә утыртты. Бераздан, хуш исләре борынны кытыклаган сөтне ике җамаякка бушатып, чакырылмаган кунакларга сузды. Мәтрүшкәле сөт, аннан мәтрүшкәле чәй эчкән юлчыларга әкрен генә төс керә башлады. Төн уздыргач, «Үзем өчен түгел, улым өчен бик курыккан идем, коткардыгыз, мең рәхмәт сезгә!» дип, бик җылы саубуллашып киткән кеше бүген менә Нигъмәт белән Мәрзияне коткарган, димәк. Өстәвенә, кызларыгызга җил-яңгыр тимәс, дип тә ышандырган, рәхмәт төшкере.

 

Бүгенге борчулы көн шаукымын сөйләшә-сөйләшә, керфек какмый таң аттырды алар. Төн пәрдәсен ертып, тәрәзәдән шәфәкъ нурлары үрелеп карагач, Мәрзия, сыер саварга вакыт дип, чәчрәп дигәндәй сәкедән төште дә, корт чаккандай дертләп, үксеп еларга тотынды.

 

– Сыеркаем, сыеркаем…

 

– Ярар, анасы, баш исән бит әле… – Басынкы табигатьле, кешегә беркайчан күтәрелеп бәрелмәс Нигъмәт агай хатынын юатырдай артык сүз тапмады.

 

Бер-берсенә ялганып үткән көннәрнең иртәсе дә, киче дә һаман шул Мәрүчкәгә килеп тоташа башлады. Җаннан артык күргән малкаеның иртән күрше ихатадан чыгып китүе, кичен күрше ихатага кайтып керүе күзенә чалынмасын өчен Мәрзия үз-үзеннән качарга әзер иде. Ире күрше авылдан шактый мул сөтле кәҗә алып кайткач та, аны ишегалдында түгел, караңгы абзар эчендә саварга гадәтләнде. Үзе кәҗә имчәге тарта, үзе, күз яшьләренә буылып, Гөлсемнең күрше ишегалдында чажлатып сыер сауганын тыңлый. Анысы да, күзгә күренсә, Мәрзиянең ярасына тоз салырга теләгәндәй, теле-теле йокмый сыерны мактарга тотына.

 

Менә бүген дә Гөлсем, төртсәң аварга торган коймасына сөялеп:

 

– И сыерыңның сөтеннән уңдык, Мәрзиякәем, бидрәм чүмәкәй булганчы савам бит. Иллә мәгәр холкы яман, койрыгы белән битемне кыйнап кына тора. Аптырагач, ботына бәйләп куйганыем, аягын күтәрә башлады, иблис токымы. Сезне әйтәм, кәҗә алгансыз, дигән иде Касыйм, саудырамы? Шулай инде, ишле өйдә сөтсез буламы соң, – дип чәте-чөте сөйләнде дә, Мәрзиянең авыз ачып сүз катканын да көтмичә, өенә кереп тә китте.

 

Шулай инде, ике карга талашса, бер козгынга җим төшәр, диләр бит. Күрче, кәнсәләрнең Нигъмәт дөньясын пыр туздыруы берәүләрне ничек бәхетле иткән.

 

Капка төбендә бер-берсе белән телләшә-телләшә бишташлы уйнаган балаларның сөйләшкәне дә әлеге дә баягы сыерга килеп тоташа иде. Әнисенең әле генә әйткәне батырлык өстәп җибәрдеме, Касыймның үзе кебек үк үтә күренмәле малае Әүхәт:

– Безнең сыер бар, без бәрәңгене сөт белән ашайбыз! – дип Шаһидәне үртәп, беләген чеметте.

 

– Сезнеке түгел, безнең сыер ул, исәр! Көтүдән кайтканда да инәң чыбык белән ярып кына алып керә ишегалдыгызга, ул туп-туры безгә кайта, менәтрәк, вәт! – Тамак төбенә төер утырса да, кыз шушы җиз баш алдында сер бирергә теләмәде, үзе дә Әүхәтнең бил буеннан борып чеметеп алды. – Как сөяк – тач май, как сөяк – тач май! – дип үртәп такмакларга да онытмады.

 

– Ә сез хәзер кәдә сөте эчәсез, фу-у!

 

Кәдә, кәдә, кәдәкәй,

Имиләрең бәләкәй.

Бер ыстакан сөт бирмисең,

Каһәр суккан нәмәкәй.

 

– Инәкәй әйтә, кәҗә сөте сыерныкына караганда да файдалырак, ди, беләсең килсә!

 

– Сасы бит ул, аны ничек эчәсез? Фу-у-у…

 

– Син үзең сасы! Безнең Әүхәдән мамык исе генә килеп тора!

 

– Диванадыр син, кем инде кәҗәгә шундый исем кушсын!

 

– Инәкәй әйтте, кышка аның бәкәйләре туачак, диде. Кәҗә тәкәсе туса, анысына бөтенләй Әүхәт диярмен әле, вәт!..

 

Көтү кайтыр вакыт җиткәч, әнкәсенең кырык сәбәп табып ишегалдыннан өйгә кереп китүенә күнекте инде Шаһидә. Әнисе урамда көтү тузаны тынгач, тавыш-кара беткәч кенә чыгып, Әүхәне савып керә. Мәрзиянең нуры сүнгәндәй төссезләнеп калган күзләренә карагач, Зәкия белән Шаһидә кәҗә сөте салынган чәйне дә борын җыермый гына эчә. Белә ич алар: читән койма гына аерып торган күрше ишегалдында Гөлсем апалары дөбердәтеп сыер сауганда әнкәләре йөрәгенә урын таба алмый; Мәрүчкәнең мөгрәгәнен ишетсә дә, атылып чыгардай булып ишеккә талпына.

 

Беркөнне Шаһидә урамнан күз яшьләренә буылып кайтып керде.

 

– Инәкәй, Мәрүчкәне үгез сөзгән, җилене канга баткан!

 

Тәрәзә төбендәге гөл үсентесенә су сибеп маташкан Мәрзия дертләп китте, әмма эндәшмәде.

 

– Ишетмисеңме әллә, инәкәй, Мәрүчкәне сөзгәннәр, дим!

 

– Хуҗалары бар бит, карарлар. – Мәрзия, яралы кош кебек тыпырчынган йөрәген тыярга теләгәндәй, сул кулы белән күкрәген кысып тотты. Үзе, карашы белән тартып алырдай булып, тәрәз аша Касыймнар ишегалдына текәлде. Берара өй эчендә үле тынлык урнашты.

 

– Карга казга охшыйм дип ботын сындырган дигәннәре шушы була инде. Гөлсем бик хәтәр кыланып, сыер асрамакчы иде бит. Эт эченә сары май килешәме? – Мәрзиянең тавышында әрнү катыш ниндидер тантана ишетелгәндәй булды.

 

– Сиңа әйтәм, күршеләр белән әчелешле булып йөрмә тагын. – Нигъмәт, иске урындыкка аяк ясап маташкан җиреннән, башын күтәрми генә хатынына эндәште. – Гөлсем чәпчебрәк йөрсә дә, эчендәгесе тышында. Мал аркасында бозылышып ята күрмә. Әнә теге кабихләрне әйт син, кеше кулы белән утлы күмер тотмакчы булалар. Күз яше өстендә төзелгән блачларының гомере булыр микән, ай-һай…

 

Шаһидә белән Зәкия, юк сәбәпне бар итеп, тышта уралдылар. Күршеләр ишегалдында күз яше, ыгы-зыгы – мәет чыккан диярсең. Мәрүчкәнең канга баткан, актарылып чыккан җилененә карарлык түгел иде. Бичара сыер, үз хәлемне үзем генә беләм дигәндәй, вакыт-вакыт сузып кына мөгрәп куя. Аны кызганудан кызларның үзәкләре өзелде, икесе дә, йодрыкларын тешли-тешли, үзалдына үкседе. Әниләре ни йөрәге белән түзгәндер, тәки ишегалдына чыгып та карамады.

 

Икенче көнне кичкырын, һич көтмәгәндә, өйләренә җил-җил атлап Гөлсем килеп кергәч, Мәрзия башта сагаеп калды. Күрше хатыны, күнегелгән ордым-бәрдем гадәтен читкә куеп, балаларча елап җибәргәч, аптырауга ук төште.

 

– Каргагансыңдыр инде, Мәрзиякәем, рәхәтен күрмәсеннәр дигәнсеңдер. Синең сыерыңа тора салып кызыккан дисеңме? Кешегә сүләп җөрмәгәч ни… Касыймкаемның хәле хәл, үпкәсенең рәте юк бит. Кала брачлары көн саен сөт эчәргә кушып кайтарган булган. Каян алып эчерәем? Яз көне сыеркаемны үз кулыбыз белән җитәкләп калхуз фермасына илтеп бирдек бит. Бозаулагач, бозавын үзегезгә алырсыз дигәннәр ие дә, бирделәр, тот… Бер атналык бозауны ачка тилмертеп үтерделәр, адәм тәганәсе. Мәрүчкәңнең сөтенә тиендек дигән ием, бер бәхетең булмаса җук инде, Мәрзиякәем, җук. Әнә, өйалдына ярты чиләк сөт кертеп куйдым, тоташ кан, аны ничекләр эчерәем Касыймга? Җан талашып көчкә ике имчәген сава алам, җилене мендәр чаклы шеште инде, Мәрзиякәем, нәмә эшләргә дә белгән җук. – Алъяпкыч итәген кайтарып, мышык-мышык килгән борынына каплаган Гөлсем, ниндидер ярдәм өмет иткәндәй, ялварулы караш белән Мәрзиягә төбәлде.

 

– Кеше каргай торган гадәтем юк, йә үз башыңа төшәр, Алла сакласын… – Мәрзия, ни әйтергә белми бертын утыргач: – Калхузыгызның мал духтыры бар түгелме соң, нигә эндәшеп карамайсың, бер-бер хәл кылыр ие, – дип өстәп куйды.

 

Юк шул, калхуз духтыры да, Нигъмәт белән Мәрзиянең үлән сулары сөртеп маташулары да ярдәм итмәде – бура хәтле сыер, биш-алты көн күзгә карап инәлеп ятты да, үлеп тә китте.

 

***

 

Күпереп торган ап-ак йонлы, бераз мут карашлы кәҗәкәйне Шаһидә якын итәргә дә өлгергән иде. Әүхә дип исем кушуына өйдәгеләр бер-берсенә карашып елмаеп ризалашкач, аерата сөенде. Кәҗәгә кушаматы белән эндәшкән саен, ни хикмәттер, күрше малаеның чандыр гәүдәсе, бакыр тәңкәдәй ялтыраган чәчләре, кешегә туп-туры карый торган зәңгәр күзләре исенә төшә дә, нигәдер авызы ерыла кызның. Әнкәсе тавыш-тынсыз гына кәҗә сауганда, Шаһидә бал корты урынына безелдәп аның тирәсендә бөтерелә. Мәрзия кечкенә әлүмин мискигә сауган сөтнең беразын стаканга бушатып, көн саен Шаһидәгә тоттыра.

 

– Бар, балам, Касыйм абыеңа кертеп чык. Аңа дару, безгә савап булыр. – Мәрзия, стаканның өстенә кечкенә ашъяулык каплап, кызына сузган шәйгә өстәп куярга да онытмый: – Аяк астыңа карап атла, әрәм итә күрмә!

 

Баштарак Шаһидә дә, Зәкия дә әнкәләренең бу гамәленә шаккаттылар.

 

– Инәкәй, алар безнең сыерны үтерде, нәмәгә син аларга сөт бирәсең? – дип Мәрзиянең җелегенә төште кызлар.

 

– Атагыз дөрес әйтә, аларның бер гаебе дә юк, балалар… Заманасы шундый, ни хәл итәсең… Күрше хакы – Алла хакы, диләр, кителәсе дөнья бер җомры сөттән генә торып калмас.

 

– Бу дәҗҗаллар күрше белән күрше арасын гына түгел, дөньясын ук бутап бетерер әле. – Соңгы араларда сүзгә саранланган аталарының да сүзе бер. – Җан биргәнгә җүн бирер, малы да табылыр, иманыгызны гына сата күрмәгез…

 

Буталды шул, буталу гына түгел, асты өскә килде дөньяның. Сугышы да, ачлыгы да – Шаһидә өлешенә язылган көмеш арасында барысы да бар иде. Иң үкенечлесе – карап туймаслык чибәр, яшь Зәкия түтәсенең күз алдында шәм кебек сызуы, сусыз кипкән гөл шикелле сулып, мәңгелеккә китеп баруы булгандыр. Окоп казырга дип мәҗбүри озатылган кызның ачлыктан күләгәсе генә торып калган гәүдәсе авылга кайтып егылганда, аны коткарыр бер уч он, бер җамаяк сөт табылмады өйдә. «Фронтка ит кирәк», дип, ак тунлы Әүхәне дә сөйрәп алып чыгып киткәннәр иде шул… Зәкиянең салкын гәүдәсенә карап, әнисе идәндә тәгәри-тәгәри елады, үзе өзми-куймый «бер җомры сөткәйләр булса» дип такмаклады. Күрше Гөлсем апасы да, шыткан бодай ашап җан биреп яткан Әүхәтен кочып, «сөт булса, исән каласы иде бит» дип илерә-илерә елады. Менә шул чагында әйтте дә инде сабый килеш вакытыннан алда олыгайган Шаһидә: мин үз балаларымны беркайчан да сөттән өзмәм, диде. Еллар узып, бер-бер артлы биш кызы дөньяга килгәч, әлеге сүзләргә «гомерем барында» дигәне дә өстәлде.

 

Бер җамаяк сөт… Кеше белән кеше, күрше белән күрше, ана белән бала арасын бәйләгән бер җамаяк сөт… Буталды шул, тагын килеп буталды дөньякайлар. Абзар тутырып сыер асраганнарның да күбесенә сөттән акча исе генә килә хәзер. Тора-салып хәл белергә керүчеләр дә, Шаһидәнең әнкәсе күк, үз авызыннан өзеп, күрше хакын хаклаучылар да кимеп бара, ни хәл итәсең. Яңа буын, яңа заман, яңа кешеләр – бернигә дә үпкәләрлек түгел.

 

Оныкларын гына күр – сөтле чәй ясап алларына куйсаң, борын җыерып иснәргә тотыналар, янәсе, үлән исә килә… Көтүдәге сыерның нинди үлән ашаганын сагалап йөреп буламыни, ачысы да, төчесе дә эләгәдер инде. Оныклары бер хәл, кызларына хәтле кайчагында: «Әнкәй, сөттән әрем тәме килә», – дип теңкәгә тия иде бит. Ашатырсың сыерга әремне, якын да бармый ул аңа.

 

Адәм баласы дөньяның ачысын-төчесен татып караганнан соң гына әремнән бал тәме килгәнен аңлый шул. Әрем ачысыннан күпкә ачырак сыйлары да бар язмышның, авыз иткәннәр үзләре генә белә…

 

«Гомерем барында балаларымны сөттән өзмәм» дигән иде Шаһидә, менәтрәк, үз сүзенә хилафлык китерә түгелме соң? Исән-сау бит әле ул, җитезлеге кимесә дә, үз аягында ярыйсы гына теркелди ләбаса. Ходай язган гомере калгандыр әле, кул кушырып утырганчы…

 

Кызының машинасы борылышта күздән югалуга, Шаһидә карчык, үзенчә җил-җил атлап, күрше урамга юл алды. Кышкы көннең озынлыгы бер саплам, якты күздә өлгерергә кирәк. Берәүләрдә сатлык бозау бар дигән сүз колагына чалынган иде, кеше-кара җитешкәнче белешеп кайтсын әле. Быел бозау булса, яренгә тана, аннан сыер дигән сүз бит ул, Алла боерса…

Айгөл ӘХМӘТГАЛИЕВА
Казан утлары
№ 12 |
Казан утлары печать

Фикерләр

№56 (822246) / 10.12.2012 22:35:19

Мин Айгөлнең "Мәдәни Җомга"да басылган "Таң чыкларын җил үбә" дигән хикәясен укыгач, хәйран калдым: болай яза белүчеләр сирәк дип, китап кибетенә барып аның китабын сорап сатып алдым. "Синең өчен яшим" дигән китап ул. Менә бу ичмасам Язучы! Хисле дә , акыллы, төпле фикерле дә, ә иң мөһиме - талантлы, халкыбызның Җанын, татар кешесенең рухи халәтен нечкә, үзенчәлекле итеп чагылдыра белүче язучыларның берсе ул! Фотодан да тәкәббер, мин-минлекле түгел икәнлеге сизелә. Кызганычка, бу сыйфатлар хәзерге язучыларның күбесенә хас. Айгөлгә сәламәтлек, күңел тынычлыгы, иҗади уңыәлар теләп калам.

№55 (822117) / 09.12.2012 01:27:10

№ 2 Кансыз хатын икәнсең.

№54 (822116) / 09.12.2012 01:19:43

Авыл апасы кайвакыт шул кәдәр дөрес яза,кадан белә барысында.Мин сигең белән 1000 тапкыр килешәм Разил Вәли хакында.Ничәмә-ничә тапкыр ДП булып татарларга ни кылды сың?.Һаман татар теле турында сөйли,эшсез калырмын дип куркамы икән ул.Белем бит татар телен белүдә генә түгел,башка фәннәрне дә укырга кирәк күп итеп.Сугыштан соң гел татарча укыдык,хәзер татарлар русчаны толком белмиләр.Разил үзе дә русчаны сиптерә алмый,шуңа күрә рус телен яхшы итеп укытсыннар.Татар телен гәйлә яхшы йөрәтә ала бит+мәктәп.

№53 (822115) / 09.12.2012 00:53:48

Оушен фикере минем башка да килгән иде, "Казан утлары"на алдан биреп өлгердеме икәнни? Жалко. Беренчелекне бирми иде түлке.

№52 (822114) / 09.12.2012 00:37:37

Эх, Айгөл! Ник монда биреп әрәм иттегез бу хикәяне? авыл хуҗалыгы министрлыгы конкурс игълан иткән иде бит,төп шарты - беркайда басылмаган булырга тиеш. Әгәр шунда бирсәгез...

№51 (822113) / 08.12.2012 23:19:20

/\"Кайгы-хәсрәт күрмичә әзергә бәзер булып яшәүче бүгенге яшь буын..\"га
\"мәктәп программасындагы исемлекне яңарту\" нәрсә бирер икән?

Айгөл Әхмәтгалиеваның бу хикәясен укытсаң,\"яшь буын\" чиреген дә аңламаячак: Сталин заманы алар өчен Terra incognito./

Хөрмәтле бәя галиҗанәпләре!
Күрәм, сез күпгасырлы татар әдәбиятын гына түгел, бәлки, бөек татар милләте тарихын да гамәлдән сызып атарга җыендыгыз кебек. Телибезме-теләмибезме, алар яшь буын тарафыннан күпмедер дәрәҗәдә үзләштерелеп килә инде. Аны безгә чаклы да өйрәнгәннәр, без дә, бездән соңгылар да өйрәнергә бурычлы. Әйтик, 60-70 нче елларга кадәрге чорлар, шул исәптән дәһшәтле Ватан сугышы, Граңданнар сугышы чорлары, шулай ук Сталинның шәхес культы белән бәйле репрессия еллары әле безнең яшьтәгеләр өчен дә ерып чыга алмаслык караңгы урманны хәтерләтәләр бит. Без дә аларны тарих, әдәбият китаплары, документаль фильмнар аша гына күзаллыйбыз. Нигә әле сез бүгенге яшҗләребезнең, ягъни үз балаларыбызның, оныкларыбызның интеллектуаль дәрәҗәсен юкка чыгарырга телисез? Яшьләребез арасында тарих, әдәбият, сәясәт белән кызыксынучы, шул чорларны үзләренең әсәрләрендә, фәнни хезмәтләрендә яктыртырга алынучы энтузиастлар барлыгына шик белдерәсезме? Бүгенге көндә мәктәп программаларындагы бертөрлелекне күптән үзгәртергә вакыт икәне күпләргә билгеле бит, югыйсә. Мин, мәсәлән, татар әдәбияты дәреслекләрен бик еш кына рус дәбияты дәреслекләре белән чагыштырып карыйм. Җир белән күк аермасы! Безнең балалар рус әдәбияты буенча елга ике дәреслек укып чыгарга өлгерсәләр, татар әдәбиятыннан бер әсәрне атналар буе чәйнәргә мәҗбүрләр. Шуны ук татар теле буенча да әйтергә кирәк. Шул ук вакытта рус теленнән, әдәбиятыннан алган белемнәре татар теленеке белән чагыштырганда һич кенә дә калышмыйлар, әсәрне бер кат укып чыгу белән аңлап, куелган сорауларга төгәл җаваплар бирү өстенә әсәрне тулаем анализлап чыгарга да сәләтлеләр.
Кадерле бәя! № 35 нче язмагызның соңгы абзацы сезнең укытучы хезмәтеннән шактый ерак торуыгызны гына аңлата. Аңлата белеп аңлаткан укытучы биргән белемнәрне безнең балаларыбызның аңламый калганнары юк әле. Киресенчә, әсәргә карата үз фикерләрен белдереп, үз позицияләрен якларга да өйрәнеп киләләр, чөнки БДИ алардан нәкъ әнә шуны таләп итә.
Бу урында тагын бер нәрсәне әйтми калып булмый. Мин бүгенге буынның белем үзләштерү дәрәҗәсенә комачаулаган нәрсәләр турында әйтергә телим. Ул да булса кәрәзле телефон белән бөтендөнья интернет челтәрендәге тәртипсез аралашу һәм төрле файдалы я файдасыз компьютер уеннары. Баланың күп вакытын һәм акылын, хәтта интеллектуаль аң дәрәҗәсенең күпмедер өлешен дә нәкъ әнә шулар урлыйлар. Ата-ана аның зыянлы якларын күрми һәм ялгыша. Ә бит балалар чыннан да 60-80 елларда укыган яшьтәшләреннән күпкә талантлырак һәм аңлырак, килешәсездер.

№50 (822112) / 08.12.2012 23:14:56

Мэрьямга!
Алла кушсын! Августта булса да ярый.

№49 (822111) / 08.12.2012 23:13:11

Кызыл төстә,бик олы гәүдәле галәмәт тә үзенчәлекле холыклы сыерыбыз бар иде.Көтүдә -лидер.Ул туплыкка кереп ятса,калганнар да ята.Ул кузгалса, бөтен көтү күтәрелә,дияләр иде көтүчеләр.Ашарына бары тик әти генә салырга тиеш.Җилененә әнидән башка кагылып кына карасын!!!Күзе белән бер генә карар иде. Хуҗабикә өйдә юкта,аның халатын киеп яшь киленнең курка-курка гына сыер сауганы хэтердә. Кәефсез чагында әни утырган чакта да,аягын чиләккә тыккан чаклары булмады түгел.Түзделәр берәү дә алыштыру турында уйлап карамады.
Озын гомерле булды. Минем белән бер елгы иде. Мин 7-8 нче класста чакта,тэмам картлык басты... Нидер эшләргә кирәк иде. Күрше авылга җитәкләп менделәр. Капкадан чыкканда каерылып-каерылып каравын әти үзе дә авырлык белән сөйләде.
Бик акыллы йөнтәс этебез дә бар иде.Озата менгән сыерны. Кире кайтканда этнең күзләрендә мөлдерәмә яшь иде,- диде әти.
Бер ике атнадан фермадан иткә озатканнар...Карт сыер иде шул...

Хикәяне укыйсым килми.Күнел болай да тулды инде..

№48 (822110) / 08.12.2012 22:57:29

Кенэри романмы сон ул? ул хэтлесен хэтерлэмим.
Мин андый чатаклыкка карап тормадым,укыдым.Тик кэжэ бэтиен купкэ яраттым.

№47 (822109) / 08.12.2012 22:53:49

Эйтмэ дэ кызый.. Тик шул малкайны егып суюлары гына менэ...

№46 (822108) / 08.12.2012 22:43:27

Сыер бозаулаганнан соң аягына баса алмый. Күрше авылдан ветеринар эзләп чаптык. Кызу эш вакыты, кая торганын да белмибез. Сорый торгач, табылды. Бәхеткә өендә иде. Сыерыбыз үләргә ята. Калөи глюканат дигән укол табыгыз. Бәлки шул җиңәр ди. Чыгып чаптым 3 тәге автобус белән Казанга. 1 ярымлык юл. Бөтен Казанны бетереп елый-елый укол эзлим. Эссе җәй. Тиргә, күз яшенә батып, дару кочаклап, кайтып кердем. Сыерыбыз аякларын сузган ярты гәүдәсе каткан. Ветеринар чакырудан узган иде инде. Өмет өзелгән. Ветеринар килеп керде. Шул уколдан соң, икенче көнне сыерыбыз аякка баскан иде. Төне буе кочаклап чыктык. Бүген дә исән сау. Сөте 10 көн торса да әчеми. Сыер гаиләнең бер кешесе кебек инде.

№45 (822106) / 08.12.2012 22:33:10

Оренбурга, роман дип аталган әсәр язучының ниләргә сәләтлеген киңәйтеп, бар муллыгында күрсәтергә тиеш дип уйлыйм мин. Искә алынган романда хронология генә дә сакланмау чатаклыкларына игътибар иттем әле мин.

№44 (822105) / 08.12.2012 22:16:46

Мансур агай Кенэрине укыганчы Ак кыялар артындагы хыялны укып бак.

№43 (822104) / 08.12.2012 22:11:36

Укучы, фикерегезнең ата-ана хатирәләренә битараф булуыбыз турындагы өлеше белән тулысынча килешәм. Әмма, Сезнең Мөхәммәдиев иҗатына биргән бәягезгә кушыласым килми. Үз заманында нинди генә югары дәрәҗәләргә күтәрелмәсен, аның тел байлыгы ӘХМӘТГАЛИЕВАныкы белән ярышырлык була алмады. Зур тиражларга ирешкән \"Кенәри - читлек кошы\" романын гына укысам да шундый сүз әйтергә җөрьәт итәм.

№42 (822103) / 08.12.2012 22:09:11

Ха! Разил Вәли - арыслааан?! Нинди арыслан? Сарык тиресе ябынганмы әллә арыслан тиресе ябынган сарыкмы? Вәт мыны ачыкларга кирәк икән әле!!! Да! Иркә хаклы. Эхем-эхем, син үзеңне күрәләтә сарык диеп торганда куганны көтмичә генә спасовать иттеңме? Һай, хөрмәтле дипутатларыбыз башка сарыкларны корбан итү бәрәбәренә үз шкураларын шулый саклыйлармы? Шәп-шәп, шатландырдыгыз.((((

№41 (822096) / 08.12.2012 21:05:53

Әйдәгез Айгөл битендә сыер бозаулатып утырмыйк,Ринат Закиров бите үтемлерәк булыр.Сарык түже хайван.Хөссс!

№40 (822094) / 08.12.2012 20:58:14

Мәрьям, сыерыгыз августа бозаулый

№39 (822093) / 08.12.2012 20:49:41

)))Ха!!! Мин сентябрьдә бозауларга җыенмыйм әле))))))

Ул конгресста дебатларга бүлеп бирелгән 4 сәгать эчендә нәрсә турында гына фикерләшеп, нинди генә нәтиҗәләргә килеп булды микән? (тыңлый алмадым кызганычка каршы)

№38 (822089) / 08.12.2012 20:28:30

Коймада бик нык язышалар, күрми калган кеше өчен кабатлау.

Конгрессны тыңлый алдым әле бераз)) Бу Разил Вәлиев авызыннан чыккан сүзне ишетеп, бу кешенең мәгънәсезлегенең чиге юк икәнен күреп бик күңелсезләнеп утырганда, безнең Данил Сәфәровка сүз биргәч кенә үкенеч артка чикте кебек.
Нәкъ менә Матбугат.ру сайты җитәкчесе дип игълан ителде.Димәк)) яза торган сүзләребез конгресс дигән заорганизованный оешманың стеналары аша үтеп керә алган.

Вәлиев турында сүзне ачыклап китәм. 7се көнне бер танышы кич шалтыратып:"Сез, 1 мең милләтпәрвәр ни эшли аласыз, калган 5 млн битараф калып дәшмәгәндә," -дигән имеш.Бераз уйланып торганнан соң, бабасы сүзен искә төшереп, җавап биргән имеш. "10 сарык көчлеме, 1 арысланмы, әлбәттә, арыслан!" Аннары Вәлиевның мөнбәрдән яңгыраган сүзе:" Менә конгресска җыелган бер мең кеше - шул арысланнар" - инде имеш.

Карагыз әле, Вәлиев әфәнде, сез башкаларны ник сарыкка чыгардыгыз????Чынлыкта, нормаль илдә, мондый сүзләр ычкындырган кеше аллы-артлы аңлатулар белән отскавкага үзе китәр иде.

№37 (822088) / 08.12.2012 20:22:08

хайван хуҗасына охшамый микән Мәрям?...

№36 (822087) / 08.12.2012 20:14:50

Суймыйлар безнең сыерны!
Таң белән абзарның арткы ишеген ватып чыгып балага узып кайткан. Әтигә фермада эшләүче мужиклар сөйләгән, безнең сыер фермага төшкән дә үгезләр тора торган коровник ишеге төбенә басып акырып тора ди. Керткәннәр тегене. Сентябрьдә бозаулый Алла теләсә!)))

№35 (822085) / 08.12.2012 19:48:04

Әйе шул,берничә шәп яза торган укытучы бар,калганнары язганны да укымыйлар.

№34 (822083) / 08.12.2012 19:28:26

Вәт мырудан Иркәне җибәрергә иде безгә кангриска дилигат итеп. Шәп буладырые иеме. Иркәм, иранизирыват итмим, чынлап әйтәдерием. Вәт шәп итеп әйтеп кайтадырыең син аларга, где раки зимуютны, иеме?
Бу фатодагы кызны әйтәм әле. Пидагок бугай ул. Пидагоклар шулый оста итеп җаза хикәяләрне. Әлләничә шундый оста укытучыны беләм, язалар, шәп язалар шул.

№33 (822082) / 08.12.2012 19:24:58

Билгесез 16:30
Сез капма-каршы ике фикер язгансыз түгелме:

"Кайгы-хәсрәт күрмичә әзергә бәзер булып яшәүче бүгенге яшь буын.."га
"мәктәп программасындагы исемлекне яңарту" нәрсә бирер икән?

Айгөл Әхмәтгалиеваның бу хикәясен укытсаң,"яшь буын" чиреген дә аңламаячак: Сталин заманы алар өчен Terra incognito.

Укытучыга күпме чиләнергә кирәк булачак эчтәлекне аңлатыр өчен генә дә. Кая ди анда тел нечкәлекләрен күреп соклану.

№32 (822081) / 08.12.2012 19:22:12

Укып чыктым. Әйбәт язылган. Ринат Мөхәммәдиев кебек күренешләрне иренмичә, бөртекләп язган. Кичерешләргә бай. Рәхәт итеп укыла. Авылда яшәп, инде өҗмах иясе булган әниләрне искә төшерә. Яшь кеше үткән тарихны ничек болай белеп тасвирлый ала дип сокланып та куйдым. Әти-әнисенең кадерен белеп, вакытында тиешенчә алар белән аралашып калган кеше генә шулай чын күңелдән яза ала. Хәзерге яшьләрнең күпчелегенең әти-әни хәлен белешеп торырга вакыты да, теләге дә юк. Үткән тормышларны әти-әниләрдән вакытында сөйләтеп тә кала алмыйбыз бит, алар исән чакта сорашып кала алмаган сораулар кат-кат искә төшеп җанны бимазалый... Язган авторга рәхмәт.

№31 (822080) / 08.12.2012 19:20:09

Иркә, җаныкаем, шаккатам, ничек барысына да җитешәсең син? Кангреста Вәлиефф әйткәннәрне дә ишетергә өлгергәнсең, каян килә иниргия?)))

№30 (822076) / 08.12.2012 18:51:45

Иркә 13:22
Вәлиевтан конгресста ишеткән сүздән соң аңга килә алмый утырам.
------------
Сине дә аңгырайтырлык булгач, хәтәр әйткәндер инде Вәлиев.
Монда язсаң, без дә бәяләр идек ки.

№29 (822075) / 08.12.2012 18:28:33

Иртәгә әниебезне искә алу көне - 15 ел элек вафат булды.Бабай "Член буржуазно- националистической контрреволюционной организации деревни Тавларово" дигән гаеп тагып 5 елга сөргенгә җибәрергә хөкем ителгәндә аңа 16 яшь булган. Сыерны алай "тург" ясап тормаганнар - алып чыгып кына киткәннәр.Сыер көтүдән гел төп йортына кайта торган булгач яңа хуҗалары "сөтен савасыз" дип дошман күрә башлаганнар...Бабайның кабере дә кайда үлгәне дә билгеле түгел. Следователь Габдуллинны 5 елга утыртканнар. Бабайны 1955 нче еллны аклаганнар.Бабай өстеннән язган доносны таптым, копиясен алдым.Бу хәлләрдә бер генә урысның да катнашы юк.Бөтен шушы җирәнгеч эшләрне үзебезнең татар тәм табып эшләгән. Шакмаклы дәфтәр битенә язган пычрак донос бер гаепсез күпме кешегә кара кайгы салган.

№28 (822070) / 08.12.2012 16:30:51

син әйткәннәрдән кала,Фатыйх Әмирханыбыз бар әле...

№27 (822069) / 08.12.2012 16:30:07

Сүз дә юк: искиткеч хикәя. Тема мавыктыргыч, теле җырлап тора. Автор үзе генә белгән серле юллар аша укучыны вакыйгалар эченә алып кереп китә, чорлар белән чорларны тоташтыра, тарихи җирлектә туган каршылыкларны укучы күңеленә җанлы мисаллар ярдәмендә җиткерә. Укучыга турыдан-туры тәэсир итәргә тиешле әхлак-тәрбия алымнары хикәядә бәян ителгән геройларның гыйбрәтле язмышлары нигезендә тормышка ашырыла. Әсәрдәге күренешләр эзлекле рәвештә кинодагы сыман бер-бер артлы алмашынып тора. Хәтта әсәр буенча фильм төшерергә дә мөмкин булыр иде. Кайгы-хәсрәт күрмичә әзергә бәзер булып яшәүче бүгенге яшь буынга кече яшьтән үк тормышның авыр мизгелләрен чагылдырган әсәрләр һава кебек үк кирәк дияр идем мин. Шунлыктан, мәктәп программасындагы исемлекне яңартып, татар тормышындагы онытылмас фаҗигале мизгелләр белән укучыларны мөмкин кадәр күбрәк мәгълүматландырырга ярыйдыр дип әйтәсе килә.

№26 (822068) / 08.12.2012 16:27:20

Шундый мәхәббәтле хатын,сусыз суырып йотар идем. Яратам шушындый матур кызларны. Иреннәре ни тора. Күзләре зәңәрсу яшел... Эххх! Бар бит хатыннар!!
Бер дә хәсерәтле түгел.

№25 (822067) / 08.12.2012 16:21:57

Укып чыктым)))"Мастер и Маргарита" эзләргә көч җитми әле))))Безнең системада яһүдләр күп, ул романда язылганнар бик таныш...Мин күңел чистарта торган әйберләр яратам.

Телне соңгы 20 елда урыс мәктәбен тәмамлаучылар бетерде. Аларның татарчасы ул кухня-гаилә теле дәрәҗәсендә, калган уйларын урысчадан юлга-юл тәрҗемә итеп аралашалар.
Шунлыктан тел өйрәнергә мөмкинлекләр турында сөйлиләр икән - бу телнең агониясе дигән сүз.Онлайн өйрәнүләр шул кислород маскасы кебек кенә.

Посторечие турында... Дөресен әйткәндә, татар совет әдәбиятына хас словоблудиены яратмыйм. Физика закончалыклары кебек сөйләм теле дә минимальлеккә омтыла. Объектив рәвештә.Урыс теленнән аермалы буларак татар теле 20гасыр башына хәтле бик яхшы унификацияләнгән тел, бу 20 гасырда да шулай иде. Телгә кергән яңа сүзләрне урысча гына кабул итүне искә алмаганда.Бер мисал. Автобусп бер кыз телефоннан сөйләшә, жд вокзалга барам, ди.Сизәсезме, вокзал сүзе, чит сүз кыскартып алынган, ә үз сүзләрен бер хәрефкә калдырып кыскарталар.Железнодорожный сүзе кайчан да булса язма вариантта да үзгәрчәк, тәгаен берәр чит яңа сүз белән.
Бездә сөйләм теле искиткеч гади һәм унификацияләнгән, әдәби тел дә чынлыкта шуңа омтыла.Язучы бит күбрәк аудиториягз аңлаешлы итеп язарга тырышырга тиеш, әгәр укылысы килсә.
Сез менә Исхакыйны һәм Г. Ибраһимовны алып карагыз! Совет чоры тәсиренә дучар булмаган. Нинди гади һәм җырлар торган тел!!!Һәм алар чынлап та күп ауңитория укысын өчен шулай яхылганнар. Шул чорның башка авторларны укып карагыз. Алар ифрат авыр, аңлашылмый торган авыр ясалма тел. Хәтта Тукай теле дә. Ил ярата бу турыда язарга.
Шунлыктан гадилек турында начар дип әйтергә кирәкми. Бүгенге көн проблемасы - ул татарча җөмлә төзелешенең бөтенләй бозылуы һәм аңлашылмый башлавы.

№24 (822064) / 08.12.2012 15:39:39

21-гә. Вәл дип безнең якта кәҗә мамыгыннан бәйләнгән шәлне әйтәләр иде, без бала чакта.Хәзер алай дип әйтмиләр ахрысы.Бәсәргән дигәне әллә авыл исеме микән?

№23 (822061) / 08.12.2012 14:02:31

Иркә ханым, сылтаманы озын булса да укыгызчы, анда сезнең һушны алган персонаж да бар. Янә килеп "Мастер и Маргарита" ны интернеттан иренми карасагыз, анда да шул персонаж һәм аның ишләрен табарсыз.

№22 (822059) / 08.12.2012 13:22:17

Рөстәм әфәнде, бу темага бәхәсләшербез әле))))Репликагызны бик аңлап та бетермәдем кебек.Вәлиевтан конгресста ишеткән сүздән соң аңга килә алмый утырам.Милли- мәгариф комитеты рәисе үзене сайлаган!!! милләттәшләрен сарык диде!!!Вәлиев, әлбәттә, үзенең ни әйткәнен аңласа, ул аны әйтмәс иде. Әмма безнең депутат ни әйткәнен үзе аңлый алмаганы өчен миңа оят! Аның өчен.

№21 (822057) / 08.12.2012 12:31:27

"бәсәргән вәлен *" переводы каййда?

№20 (822056) / 08.12.2012 12:27:57

дөрес әйткән Рәшит абый!
Рөстәм!

шуны да өстәп әйтәсем килә,җыр-бию ансамбелендә дә бу нык сизелә. шуларга авыша татар теле, сәнгате, культурасы...

№19 (822055) / 08.12.2012 12:11:31

Мәхәммәт Мәһдиевнең бертуган абыйсы Рәшит ага гамәлдәге татар телен керәшен теле дип саный иде. Минемчә, филологлар тарафыннан гарәп, фарсы алынма сүзләреннән аралау аны сөйләмә-сәләмә (простеречие)леккә турылады.
http://rustemzaripov.blogspot.ru/2012/12/blog-post_6.html

№18 (822054) / 08.12.2012 11:03:25

карт зимагур, )))

сәвит чоры ахырында мишәрстан теленә әйләндермәкчеләр иде аны.Бүген шуның отрыжкасы һаман бара әле. Тел үсеше кемдер теләге белән бармый, объектив сәбәпләр белән бара. Субъектив сәбәпләр вакытлыча гына үзгәрешләр генә кертә ала.

Зур һәм бай мишәр авыллары турында әйтүең булса, тел ул материаль байлык түгел. Рухи байлык. Ул бүтән үлчәм белән яши.Гомумән, 21 гасырда тел абзар, салам, тирес исе белән яшәмәячәк. Ул айти, югары технологияләр теле була алса гына яшәячәк.

№17 (822052) / 08.12.2012 10:14:57

рәсемдәге кызны Айгөл дип беләм.

биик матур,чиста күңелле,тормыштагы күп хәлләрне үз йөрәге аркылы үткәрүчән кыз. күз арасы,каш аралары ерак - акыллылык билгесе...бик йомышак ягымлы хатын.
яхшы хатын,иренә повезло.кадерен белеп яшәсен.
уңышлар юлдаш булын сиңа Айгөл.


иркә.
казан арты татар әдәби теле башкырт ягына түгел(анысы да булуы мөмкин,чөнки шагыйрь,язучы,җырчылар бар да БРнан бит) мишәрстан керәшен теле ягына әйләнеп бара.

Казан арты теле күңелгә якынрак кәнишне... әллә Хәй Вахит һ.б. язучыларны укып үскәнгәме икән?!

№16 (822051) / 08.12.2012 09:05:10

Бу кыз бик хәсерәтле күренә

№15 (822049) / 08.12.2012 08:57:10

Басма текстларда (нинди генә төре булмасын)югалган искитмәле татар теле өчен зур рәхмәт!!!

№14 (822048) / 08.12.2012 08:56:12

Менә укып чыктым.

Беренче. Басма текстларда (нинди генә төре булмасын)югалган искитмәле татар теле өчен. Бу хикәяне укыганда ул мине йомшак канат кебек иркәләп сыпыргандай хис иттем. Яисә йомшак җылы дулкын мине урап алып, әкрен генә тирбәткән халәт кичердем.

Беренче яртысын супер дияргә була. Әмма икенче яртысы кушылгач, чынлап та күп язылган әйберләр кебек тоела. Мин беренче яртысыннан чынлап та иске әйберләрне яңача язганнармы әллә дип өмет иткән идем.


Беренче яртысындагы стиль белән бу сюжетны киң роман итеп язарга булыр иде.Дөресен әйткәндә сүз стиль турында гына бармый. Сюжет корылышы турында бара. Белеп язасыңмы, әллә Ходай биргән белемне тоеп кына язасыңмы, укып истә калсын өчен әдәби иститутларла өйрәтә торган кагыйдәләр бар.

Болай, бик талантлы, шуның өстенә чибәр ханым. Талантны калыпка салырга һәм шомартырга кирәк.

Татар телегез өчен кабат рәхмәт. Әгәр болай барса, әдәби татар теле Казан артыннан күчеп, Башкортстанга таба закончалыклы авышыр)))))

№13 (822039) / 07.12.2012 21:15:25

Миңа ошады, бер сулыштан укыла,

№12 (822035) / 07.12.2012 19:42:20

авыл-шэхэр тутие

Яңалык юк, ләкин, "тапталган сюжет,вакыйгалар"ны, менә шушылай, җанга үтәрлек итеп хикәяләү үзе зур нәрсә.

)))Яңаны исәр дә яза аны, искене яңартып кара, менә булырсың.))) Әнә, Гөлнара Җәләлова, яңалык язам дип, вәхшидән фәрештә ясап ята бит, шул яңалык җитми мени инде сезгә.

Таныш
Актанышныкы булса-БУЛДЫРА ИНДЕ.)))

№11 (822034) / 07.12.2012 19:31:53

Нинди яналык бар сон бу хикэядэ,тапталган сюжет,вакыйгалар

№10 (822032) / 07.12.2012 18:21:08

Актаныш кызы аднакы.Горурлан Соры!

№9 (822031) / 07.12.2012 18:13:01

Төзәтү:
"Авыл хәлләр" түгел "Авыр хәлләр"

№8 (822030) / 07.12.2012 18:11:17

Ис киткеч хикәя!!! Авыл хәлләр тасфирланган булса да, укыгач, күңелдә ниндидер җиңеллек, яктылык туа.
Шушындый матур хикәя, М.Ру.да моннан башка тагы берәү генә бар:
http://www.matbugat.ru/news/?id=3007

№7 (822029) / 07.12.2012 18:07:20

Теле матур бу ханымның,бер китабы басылды,юка гына!
Тик ..бу эсэрен укымадым.Чөнки кызганудан хэзер үк елыйсым килэ.

№6 (821941) / 06.12.2012 08:17:12

Тулаем укымадым әле))) Үзебезнең искитмәле акыллы Йолдыз искә төште дә, йөрәгемә ябышмасын дип тукталган килеш калдым.

№5 (821940) / 06.12.2012 08:15:28

Мәрьям, 

андый хисләрне һәркем кичерә))) Картайгач сыер суела. Индиядә тикмәгә изге хайван түгел инде.....

Әле бу җәйдә генә Шайтанъелгадан Тимершыкка сатылган сыерның кире качып кайтканын сөйләделәр.
Шәһәр кешесе өчен өйдә тота торган этләре шулай.Этләрен кеше күк дәвалыйлар зур чыгымнар тотып, үлсә, елап йөриләр. Миңа менә бу аңлашылмый))))
Болай икесе дә йорт хайваннары белән дуслык турында. Ни өчен шулай моңсу соң??? Чөнки йорт хайваннары благодарный гына һәрвакыт.Безнең күрсәткән яхшылыкка (хайван күзлегеннән карап) алар безгә начарлык эшләмиләр ( монысы кешеләр күзлегеннән).

№4 (821938) / 06.12.2012 08:07:50

Менә бит ничек итеп тә язып була икән! Ничек инде монда берәүләр каһәрләгән \"тәнкыйтеңне\" әйтми үтәргә мөмкин?
Афәрин , Айгөл туган! Мин хикәяне укыганда, үземне иҗаты бик затлы булачак язучы туган көненең шаһиты кебек хис иттем. Беренчедән мине әсәрнең теле әсир итте. Нәкъ авылча, билгеле бер җирлек телендә язылган ул. Җөмләләрне күңелеңә сеңдерә-сеңдерә, кабат-кабат укыйсы килеп тора. Мирсәй Әмирнең \"Агыйдел\"ендәге табигать тасвирлаган өлешләрен кат-кат укыганнарым искә төшеп китте...
Күп нәрсәләргә кайтадан караш ташларга мәҗбүр итә бу әсәр. Менә бүгенге көнебездә дә юкмы әллә ул байлар-ярлылар каршылыгы? Әле аның ниләргә илтәсен берәребез алдан күрәме? Һай, гади түгел бу бүгенге тук тормышлы чорыбыз! Кикереп йөрүче бай татарларыбыз янәшәсендә башка төрлерәкләр дә байтак бит. Яхшы әсәр әнә шундый тирән катламнарны күтәрердәй көчкә ия булырга тиештер ул. Юкса, бездә уч мәйданлы \"роман\" язалар да, данлауларга лаеклы хөрмәт көтеп яталар...

№3 (821933) / 06.12.2012 04:07:17

Ах! Шәп хикәя!...
Менә шундыйларны язаргага кирәк!... дидем дә, авылда торып сыер асрап карамаган кеше аңлар микән аны? Үземнең күземә яшьләр килде укыганда.
Безнең авылдагы кызыл сыер кысыр калган ди. Олырак та инде, суярбызмы әллә дип торалар... Кызганыч шул. Андый үзенчәлекле характердагы и андый тавышлы сыер авылда юк безнең. Аның тавышын йөзләгән сыер арасыннан аерам мин. Суярлар инде...

№2 (821854) / 05.12.2012 12:41:27

Авылда яшэгэннэр белэ сыер кадерен,эни олыгаеп,узебез бутэн шэхэргэ яшэргэ кучеп киткэч,сыерны иткэ озатырга булдык,узем генэ белэн ничек Танюшанын(сыернын исеме)муеныннан кочаклап елавымны,10 ел утсэ дэ бугенгедэй еуз алдымда.

№1 (821846) / 05.12.2012 11:29:25

Искиткеч матур хикая. Кон кадагына суга торган. Сездан яна хикаялар котеп калам!

▲ Өскә

www.work-zilla.com

Матбугат-инфо
Матбугат.ру
Ватаным Татарстан
Шәһри Казан
Бердәмлек
Рәшит Ваһапов фестивале
Камал театры
Тинчурин театры
Татар дәүләт филармониясе
Барс-Медиа
Ирек мәйданы
Татарстан яшьләре
Кариев театры
Идел
Өмет
Татарстан Язучылар берлеге
Татарстан китап нәшрияты
RAFINA/D
Милли Музей
Шаян
Ханский дом
Татаркино