• 25.10-27.01 16-я специализированная выставка «ДорТрансЭкспо». «Казанская ярмарка»
  • 02.11-04.11 Гүзәл Уразова-Илдар Хәкимов. Эксклюзив программа концертлары. УНИКС, 18:30
  • 03.11-04.11 Филюс Каһиров концерты. Казан. Филармония.
  • 14.11 Азат Абитов концерты. Казан, Филармония. 18.30
  • 22.11-25.11 Российский Форум Маркетинга 2017. г. Москва, ул. Веткина, д.4, Ювелирный Дом «Эстет».
  • 24.11 Илһам Вәлиев концерты. Казан, БКЗ. 19.00
  • 25.11 Elvin Greyның 3D-шоулы концерты, Казан - Боз сарае. Башлана 19:00.
Туган көннәр
  • 23 Октябрь Ленар Сәйфиев
  • 23 Октябрь Марсель Зарипов
  • 23 Октябрь Дания Гыймранова
  • 24 Октябрь Рәис Шәйхелисламов
  • 24 Октябрь Софья Гобәйдуллина
  • 26 Октябрь Раил Өметбаев
  • 26 Октябрь Резидә Галимова
  • 27 Октябрь Фәрит Таишев
  • 27 Октябрь Рөстәм Вәлиев (1961-2014)
  • 27 Октябрь Мансур Кашапов
  • Актаныш. Норка туны сатыла, размер 46-48, тун озын, капюшонлы, кара төстә, яхшы сыйфаттагы тун, бәясе килешү буенча. 89625707653
  • Әтнә районында сатыла: Кама Evro185/65 R15 шипованный көпчәкләр, литой дискалар бн 89518982100
  • Актаныш. Үгез ите сатыла (бер ал, бер арт ботка хуҗа кирәк) 22 октябрьдә үгез суела. 89375757095
  • Арчада йорт сатыла. Кирпич 120 кв.м. Барлык шартлар да бар. Газ мунчасы өйдән керәсе. Сарай ,гараж. Бакчада бар да үскән. 2800000.тел 89656083354
  • Казаннын Ад.Кутуй урамында 18,4кв.м.,5/5 гостинка сатыла.89272469637
  • Пр.Победы тукталышы. Ике булмәле фатирның бер булмәсенә эшли торган, начар гадәтләре булмаган татар кызы эзлим. 89631201352
  • Казан Габишева 17. Бер булмәле квартира озак вакытка бирелә. 14 000+ счетчик. 89178984454
  • Казан Минская 12. Бер бүлмәле фатир сатыла. Ашан, Мегастрой каршында. Бөтен җиһазлары белән. 37 кв метр. 89370093474
  • В продаже самцы кроликов бройлеров для выращивания на мясо. Вес 7-8 кг, цена 1000р. Возможна доставка 89377786691 (вацап) Актаныш. Ферма
  • Казан Глушко 20а бер бүлмәле квартира озак вакытка бирелә. 20 000 +счетчик 8 927 4059202

 

 

 

 
Архив
 

               

31.01.2012 Сәясәт

Илдәге сәяси вәзгыятькә бер караш

Чираттагы сайлаулар якынлашу белән Россиянең иҗтимагый-сәяси кырындагы вәзгыять кискенләшә. Ил җитәкчеләре, шулай ук президентлыкка омтылучылар халык белән очраша, җәмәгатьчелеккә үзләренең программаларын һәм аерым тәкъдимнәрен җиткерә.

Халыкның игътибарын аеруча нык җәлеп иткән сәяси адымнар, мөгаен, Россиянең гамәлдәге хөкүмәт рәисе Владимир Путинның "Независимая газета"да дөнья күргән мәкаләсе һәм олигарх Михаил Прохоровның зур сәясәткә кайтуыдыр. (Мөһим вакыйгалардан тагын “Яблоко” җитәкчесе Григорий Явлинскийның сайлау алды марафоныннан төшерелүен атап үтәргә дә кирәк). Без күренекле җәмәгать эшлеклесе, Дәүләт Думасы һәм Татарстан Дәүләт Советының элекке депутаты, сәясәтче Фәндәс Сафиуллиннан әлеге вакыйгаларга карата фикерләрен белештек.

 

– Путинның мәкаләсе халыкта зур кызыксыну уятты. Фәндәс абый, әлеге язма сездә шәхсән нинди фикерләр тудырды?

 

– Бер әйбер күзгә ташлана: илебезнең иң зур җитәкчеләре тарафыннан милли мәсьәләләргә кагылган шундый зур мәкаләләр чыгару Ленин, Сталиннан соң әле булганы юк иде бугай. Бу турыда Хрущев яза белмәде инде, Брежнев та ул мәсьәләдән бик ерак торган. Черненконы әйтәсе дә юк.

 

Тарихка күз салсак, 1917 елларда Россия таралу куркынычы хәзергедән дә зуррак булган. Халыкларның азатлыкка омтылышы шул кадәр көчле булган ки, әгәр милли мәсьәлә хәл ителмәсә, 1917 елда ук Россия таралачак иде. Менә шуның өчен Ленин милли мәсьәләгә кагылышлы берничә мәкалә чыгарып мөрәҗәгать иткән. Халыкларга "үзбилгеләү"не вәгъдә итеп, шуның белән халыкларны революция ягына аудара ала ул. Шуның белән Россияне саклап кала. Ә Сталин шуны СССР төзеп ныгыта, һәм аның бу мәсьәләгә багышланган мәкаләләре чыккан. Ул Россия империясен Совет империясе рәвешендә ныгыта ала.

 

Әгәр милли мәсьәләгә бүген кайталар икән, димәк, ул Россиянең иминлегенә яный торган иң зур проблемаларның берсе. Хәзер шуны төшенә башлаганнар сыман тоела. Ул Путин әйтеп бетергәннән дә кискенрәк мәсьәлә. Соңгы ун ел эчендә халыкларны бер-берсенә карата котырту, өстерү – аларны бүлгәләү, берсен күтәрү, икенчесен төшерү – бу эчтән җимерү сәясәте. Олигархлар да түгел, нефть-газны сатып бетерү дә түгел, гадел сайлауларны бетерү дә түгел – халыкларның бердәмлеген җимертүгә таба ясалган адымнар бүген бик куркыныч нәтиҗәгә китерде.

 

Әйтик, безнең татар халкына гына кагылган дүрт закон. 2002 елда, мин әле депутат чагында, татар халкының үз теленә хуҗа булу хокукын тартып алдылар, ягъни, латин графикасын кире кактылар. Икенчедән, республика Россия Конституциясендә дәүләт дип саналса да, бишенче матдә буенча дәүләтнең җитәкчесен сайлап куюдан мәхрүм ителде. Татарстан гына түгел, барлык республикалар. Өченчедән, республика җитәкчесенең исеме “президент” була алмый диелде. Дүртенчедән, 309нчы закон кабул ителеп, мәктәпләрне бетереп, шуның аркылы милләтләрне бетерү бара. Аннан соң пропаганда, милләтләрне кимсетү, күрсәтмәү... Бу бит рус булмаган халыкларны Ватаныннан мәхрүм итү.

 

Шуның белән акыллы, эшнең кая барганын аңлаган русларны да искә алганда, дистәләгән миллион халыкны Россиянең иминлеге өчен борчыла торган халыктан, русча әйткәндә "болельщиклар"дан, "яшерен шатланучыларга" әйләндердек. Россиянең уңышлары, үсеше, алга китеше өчен борчылырга тиешле һәм борчылган, якларга-сакларга әзер булган халыкларны, Россиянең язмышына битараф ясап, аның уңышсызлыкларына кайгырмый торган халыкка әйләндердек. Илне менә шуннан да ныграк җимереп буламы?! Яңадан афәт була калса, милли-шовинистик, бөек державачылык сәясәте аркасында Шакирҗан Мөхәммәтҗанов (Александр Матросов), рейхстаг өстенә сугыш беткәнче байрак элгән Газиз Заһитовлар да, безнең генерал Карбышев, батыр керәшен татары Петр Гаврилов та, 200 героебыз да булмас. Бездән дә, башка халыклардан да мондый батырлар булмас.

 

Ә илеңне җимерсәң, урыныңнан да мәхрүм каласың. Урлап җыйган акчаң белән генә сине беркем, чит илдә дә хөрмәт итмәячәк, әле тартып алулары да бар. Бу мәкаләдә бүгенгедән курку-шөлләү һәм президентлыкка үтү теләге бар.

 

– Сәяси кырның уң ягына күз салыйк. Биредә игътибар үзәгендә – Михаил Прохоров. Берәүләр аны Путин кешесе дип атый, бәйсезлегенә ышанмыйлар. Шул ук вакытта ул таныла бара. Аның көче башка кандидатлар белән чагыштырганда ни дәрәҗәдә дип саныйсыз?

 

– Прохоров бүген Путинга каршы торырлык түгел. Путин бит ул үзе генә түгел, "путинизм" бик көчле. Аның артында күпчелек олигархлар, дәүләт ресурслары. Милек кем кулында – илгә шул хуҗа. Ә менә Явлинский төшеп калган икән, иң өстен кандидат дип Прохоровны күрәм. Зюганов Жириновскийдан йомшак сүз белән генә аерыла. Миронов турында әйтеп тормыйм. Прохоровның әлегә үткәннәрдә гөнаһы юк. Ул ялгышачак әле, әмма бу ялгышларда явызлык булмас. Сәясәтче түгел, сәяси тәҗрибәсе юк. Ул – эшне оештыра белүче хуҗалык кешесе. Бөтен дөнья олигархларга нигезләнгән икән, яңарышны-үзгәрешне дә шулардан көтәргә кала безгә. Аларны җимереп, талап без яхшыга китә алмыйбыз. Аларны йөзләре белән халыкка борырга гына кирәк.

 

Прохоровның элек алдаганы булмагач, хәзерге вәгъдәләренә ышанырга да була. Җәмәгатьчелекнең күңеленә аеруча хуш килгәне – “Сайлансам, үземнең барлык активларны, байлыкны хәйриячелеккә салам” диюе. Үзе ач калам димәде үзе. Шулай да илебездә бер миллиардерның да андый сүз әйткәне юк иде.

 

– Әмма бу да бер сәяси уен гына түгелме икән? Прохоров үзенең шансларын түбән булуын белә бит, шуңа күрә популист шигарьләр белән мавыга...

 

– Латин графикасы турында сорау биргәч, ул “Телне саклау – халыкларның үз хокукы” диде. Әлбәттә, сайлау алдыннан төрле вәгъдәләр бирелә. Ләкин менә шушы – Россиянең милли сәясәтенә каршы әйтүе белән, татардан бәлки үзенә 100 мең кешене аудара алыр. Ә бит руслардан ничә миллионны үзенә каршы куюы бар. Димәк, кемгәдер ошар өчен алдауга бармады.

 

Хәзер халык аңлырак дип әйтимме соң? Соңгы вакытта күзәтелгән үзгәрешләр, вәгъдә ителгән законнар, мәкаләләр чыгу, Путинның шәһәрдән шәһәргә актив рәвештә йөрүе халык селкенә башлаудан килеп чыкты. 4нче март көнне кем җиңсә дә, әгәр халык этәргеч булмаса (этәргеч дигәндә, яклап кул чабуны гына әйтмим), чеметеп, өйрәтеп, сүгеп, ачуланып ярдәм итмәсә, әллә кайсы юлдан китүе бар.

Айзирәк ГӘРӘЕВА
Интертат.ру
№ | 27.01.2012
Интертат.ру печать

comments powered by HyperComments

Фикерләр

№24 (794636) / 04.02.2012 10:47:07

Рөстәм Зарипов блогыннан өзек

№23 (794635) / 04.02.2012 10:46:15

Рөстәм Зарипоп, бу сезнең блоктан. Дөресен әйткәндә Россияне кан коелышсыз саклап калу мөмкинлегенең бер юлы бу.Мин дә күптән улый идем бу турыда. Әмма Московия вряд ли моңа бара алыр.Московия үзе аерым ил булыр минемчә. Ә без менә этник урыслар белән Сары тауда ил оештырсак яхшы булыр иде.Тулаем деморальләшкән Московия миңа кирәк түгел. Кичә Боровой Мәскәүдә 70 процент башкалар, 30 процент руслар диде. Төгәл саннарны эзләгәнем юк иде болай.Чамалый гына идем.

"Хочу обратиться к тем патриотам, кто выступает за Великую Россию, примите хоть в шутку, хоть в серьез : а слабо идея возродить Золотую Орду с центром в Москве или, скажем Саратове (Сары Тау) на базе равноправия татарского и русского народов? Нужно просто отказаться от пресловутого “ига” навязанного русским извне и явно в ущерб как самим так и нам, что на самом деле означал 10% налог от всех подданных, как русских, так и татар, и признать, что Русь входила в Орду как союзное государство, как равноправный субьект, со своей армией...Тогда получается что Московия-Россия никогда не вела колониальных войн, а всего лишь востанавливала целостность государства лигитимно, будучи равноправным субьектом и приняв бразды правления в свои руки, так как она стала неподъемной после сокрушительного поражения от Тамерлана Золотой Орды для татарских ханов, которых охватили центробежные настроения...

№22 (794423) / 03.02.2012 09:51:14

Дөресен әйткәндә, мин Явлинскийны сайлар идем.

Сөйләвенә караганда, ул Россиядә беренче социалист кбек күренә.

Сез олыгайсагыз да, бер нәрсәне аңламагансыз. Идәрәдәге коммунистлар (большевиклар), фактта , ультрауңнар булып, аларга ияргән авыр физик хезмәт белән йончылган халыкның аңын томаларга коммуна идеясе кулланылган иде.
Бүгенге идарәдә шул битлекне салган кешеләр. Битлек салу – ул алга бару дигән сүз.
Икенче яктан, шул тоталитар томанда яшәп күнеккән хаыкны тиз генә яктыга чыгару да мөмкин түгел.Бу яктан да алга бару иде. Яктылыктан күзе чагылып ни кыланганын белмәгән бер акыллы баш төрмәдә утыра. Ә күпмесе иректә, Һәм хакимлеккә ыргылалар.Прохоров исә шул яктылыкка соңарып кына чыгырылган кеше!!!Ә Немцовны исә халык өчен томанның тарала баруын аңламаган кеше дип күрәм. Без аны күрдек инде, ә ул менә безне белми. Гомумән, ул яктылыктан котырган кешеләрне мине күрәсем килми бүтән. Аларга караганда Путин булуы хәерлерәк.Әмма һәрнәрсәнең башы һәм ахыры булган кебек, Путинга үз идарә системасының кичәге көн икәнен аңласа бик яхшы булыр иде дә. Әмма ситуация шундый ки, аны үзе тудырган система аның үзен йотар хәлдә.Шуңа күрә Явлинскийны теркәмәү ул Путин системасы эше, нәкъ шәхсән Путин өчен дә, Россия өчен дә катастрофа белән тәмамланырга мөмкин. Бүгенге кандидатлар белән Россиядә сәяси җәй ничек киләсенә бернинди прогноз ясап булмый.Путинның беренче катастрофик ялгышы Явлинскийны Думага уздырмавы булды.
Шунлыктан:”Кемне сайларга?” - дигәндә, ни дияр идем. Әгәр Путин сайланган Думаны таратып, яңа сайлаулар уза дисә, мин Путинны сайлар идем. Болай Путинга каршы сайлаячакмын. Кем булса да барыбер. Ни өчен? Чөнки система тулаем аморальләште.
Беркөнне “Пусть говорят”тан тагын бер тарих. Бер егетне полиция тоткарлый. Ул анда 9 сәгать була, һәм өч көннән генә аның үлүе турында туганнарына хәбәр ителә. Аның фотографиядәге тән җәрәхәтләрен күрсәге?!. Наручник сөяккаә кадәр каралып кергән. Йөз сытылып бетеп, кеше аера торган түгел. Селезенка өлкәсендә үтүк эзе.Оят җире сытылган дип әйттеләр генә.
Әмма акылга, моральгә, кешелеклелеккә берничек тә сыймаганы, бөтен 120млнлы Россия халкына полицейский:”Он сам себя истязал?” –ди.Ни в одном глазу стеснения, смущения, дискомфорта нет.Эшне тикшергән погонлы җитә кче дә шулай, ди.Бу бит фашистик системаныж кире кайтуы!!!Юк , 120 млн халыкка шушы гыйфритләрне норма саналган системаны тотучыны мин бүтән президент итеп сайлый алмыйм.


№21 (794420) / 03.02.2012 07:15:36

Фәндәс әфәнде фикерләре белән һәрчак килешә, хуплый килдем. Менә мондагы бер фикере белән һич кенә дә килешә алмыйм.
Ул да булса, карак Прохоровка ышануы белән. Әллә бераз картайды, Фәндәс әфәнде (әллә бераз баеды?!). Прохоровка ышанып буламы соң инде,ә??? Карак булмаган Горбачёвлар гына да ничек шома алдады. Аннан соңгы Ельцин?!. Путин.
Фәндәс әфәнде, ай-һай!

Үзем, болай уйлыйм: \"Урталыктагы Зюгановны сайларга. Ни өчен? Иң беренчесе, сайлау системасын торгызу өчен. Икенчесе - ил һәм халык байлыгын ата караклар кесәсенә агуын туктатыр өчен. Өченчесе: без дә кеше, тулы хокуклы сайлаучы икәнебезне раслау өчен\".

Потом, хоть во всём Мире потоп, дигән урыс әйтеме бар.
Зюгановны сайлый алабыз(халык сайлый ала) икән, аннан соң, халык, үзенә яраклы кешене сайлый алырга мөмкинлек туачак.

№20 (794271) / 01.02.2012 23:32:02

БЕЛМИМ, миндә точно вид юк.
Иң өстә мин нинди сайтларга кергән, шулар тезелгән, кайда утырам. шунысы яктырып тора. калганнары зәңгәр төстә һәм + тора. Шуңа басып, яңа вкладка ачам, яңа сайтка керәм.
2 юлда вернуться-перейти, обновить стрелкалары, открыть главную страницу һәм мин утырган сайт адресы. Уңда создать закладку, настройка и управление.
3 юлда закладкалар. Бетте. Калганы мин утырган сайт бите анда вид юк. Икенче сайтны ачсам, все в норме, хәрефләрем дә нормально чыга. Миндә Гугл браузеры. Артык күп сайтларга берюлы кереп, параллель куйганнан именно матруның кириллицасы шакмакка әйләнә башлый, обновитька баскач кына нормаль яза башлый.

№19 (794260) / 01.02.2012 23:11:39

Тоц менә шушы була инде.Коммент ларны әйтәм.

№18 (794250) / 01.02.2012 22:10:56

Рөстәм Зарипов, Т.Я. монгол малае турында укыдым. \"Мой мир\" да Садыков Мансур битен ачып кара!

№17 (794244) / 01.02.2012 21:56:56

Фәндәс ага -чын кеше, иманлы кеше. http://rustemzaripov.blogspot.com/2011/06/blog-post.html

№16 (794123) / 01.02.2012 00:24:07


Үтәр вакыт улда өйрәнер,күзе беткәнче укыса(минем кебек)

№15 (794122) / 01.02.2012 00:21:29


Вид ул өстән икенче юлда ,аны эзлисе юк ул үзе сезене эзли.Кирилл куясыда перезагруҗаеш
системаны иначе хаман шулай булачак.Ул бернинди сайтка бәйләнмәгән ул WINDOWS тәрәзәсе

№14 (794119) / 01.02.2012 00:14:47

салам, син бик известный бөртеклеләрдән калган саламмыни соң? Арыш, бодай, арпа, солы... Кайсысы?

№13 (794118) / 01.02.2012 00:11:16

Белмимгә, видннарны эзләп тормадым, страницаны обновить итеп куйгач, нормальләште, берничә тапкыр шулай булды инде. Бу сайтта гына ул, башка җирдә алай тугел. Соравымны игътибарсыз калдырмавың өчен Зур Рәхмәт!

№12 (794116) / 01.02.2012 00:04:35

Кркак җан дигән сүзем дөрес икән

№11 (794115) / 01.02.2012 00:00:20

Кайсы якка карап чукынырга соң 4 март көнне?
Өйрәтегез әле!

№10 (794110) / 31.01.2012 23:08:57

Беренчедән,мин,салам кыстыручы гына.

Сез минем кем икәнне белсәгез артыгызга утырачаксыз)))))))))))
Мин бик гади авыл кызы идем моннан егерме ел элек.Татарстанны яратучы,чөнки ул минем геннарда
татарлык рухы -хатын кыз булсам да. Шунда туып,үсүче,бернәрсә дә миннән тормый,алла колы.......

Эзләдем,каян килә соң бу татарлык дип,яртысы әтинең әтисенә барып тоташты,реприссированный булган.

№8 (794106) / 31.01.2012 22:38:59

Ач "видн"-ул өстә,куй Кирилицаны

№7 (794105) / 31.01.2012 22:35:12


Мин сине таныдым.Син куркак җан,кеше артына качып мыгырдап йөрүче.Әле исән икәнсең,үлмәгәнсең.Фәндәскә толмач кирәкми, ул синең кебек Куркак җан түгел.

№6 (794104) / 31.01.2012 22:31:50

Ә шакмаклар хәреф булып төшә? Үләм кызыксынып.

№5 (794103) / 31.01.2012 22:30:23

Бу нинди сайт соң бу? Нигә монда гына минемем кириллиөа шакмаклар гына чыгара?

№4 (794102) / 31.01.2012 22:27:12

"Әйтик, безнең татар халкына гына кагылган дүрт закон. 2002 елда, мин әле депутат чагында, татар халкының үз теленә хуҗа булу хокукын тартып алдылар, ягъни, латин графикасын кире кактылар. Икенчедән, республика Россия Конституциясендә дәүләт дип саналса да, бишенче матдә буенча дәүләтнең җитәкчесен сайлап куюдан мәхрүм ителде. Татарстан гына түгел, барлык республикалар. Өченчедән, республика җитәкчесенең исеме “президент” була алмый диелде. Дүртенчедән, 309нчы закон кабул ителеп, мәктәпләрне бетереп, шуның аркылы милләтләрне бетерү бара. Аннан соң пропаганда, милләтләрне кимсетү, күрсәтмәү... Бу бит рус булмаган халыкларны Ватаныннан мәхрүм итү."



УКЫ, умник, мин беркем түгел, бу син сайлаган депутат!

№3 (794099) / 31.01.2012 22:06:25

салам,укы гына,язма.аңлпрсың,УКЫ!!!!!

№2 (794098) / 31.01.2012 22:02:22

Прохоров юньле кеше булсын,әгәр пр-т,була калса.Америка кешесе бугай ул,Путинга каршы тора алмас иде.

Безгә,гади кешеләргә,Аллаһы Тәгалә ярдәм итсә иде,үзебезгә бирелгән гомер юлын кешечә үтәргә.
Билгеләп кулган түрәләр нәрсәне аңлата соң,Ахырзаман билгесеме?Аңламыйм ,барып җитми ...

№1 (794032) / 31.01.2012 15:15:02

Үтенәм сездән, Гази Заһитовны Газиз дип язмагыз инде.Прохоровка килгәндә, ул Европа байлары мәнфәгатьләрен кайгырта. Россия алар өчен арзанлы чимал базары.

▲ Өскә

Матбугат-инфо
Матбугат.ру
ТНВ
Addnt.ru
Ватаным Татарстан
Шәһри Казан
Бердәмлек
Рәшит Ваһапов фестивале
Туган як
Камал театры
Тинчурин театры
Татар дәүләт филармониясе
Яңарыш
Барс-Медиа
Ирек мәйданы
Татарстан яшьләре
Идел
Gong-TV
Бөтендөнья татар яшьләре форумы
Себерке
Өмет
Диләфрүз
Татарстан Язучылар берлеге
comments powered by HyperComments