• 28.03 Айгөл Сагынбаева. Филармония. 18.30
  • 28.03 "Шәй-бу! Шай-бу! премьера. Кариев тетары. 18.00
  • 29.03 "Шәй-бу! Шай-бу! премьера. Кариев театры. 18.30
  • 30.03 Әнвәр Нургалиев "Бәхет сере". УНИКС. 14:00
  • 01.04-02.04 Зинира һәм Ризат Рамазановлар концерты. Филармония. 18:30
  • 01.04-02.04 Данир Сабиров концерты. УНИКС. 18:30
  • 06.04 Сиринә Зәйнетдинова һәм Рөстәм Насыйбуллин концерты. Филармония. 18.00
  • 11.04 Булат Нигъмәтуллин концерты. Филармония. 18:30
  • 13.04 Дуслык күпере. Пирамида. 17:00
  • 17.04 "Мунча ташы" театры. Филармония. 18:30
Туган көннәр
  • 22 Март Сергей Погодин
  • 22 Март Ди-джей Радик
  • 22 Март Ләйсән Рәхимова
  • 22 Март Вадим Кешнер
  • 23 Март Ранил Нуриев
  • 24 Март Алексей Еременко
  • 24 Март Хәсән Сарьян (1930-1978)
  • 24 Март Эльнар Яркәев
  • 24 Март Венера Ганиева
  • 24 Март Рамай Юлдашев
  • Казанда Советский площадь янындарак уземэ снимать итэргэ бер булмэ эзлим. Вредный привычкаларым юк.Егет кеше. 21 яшь. Жду звонки от собственника, риелторы мимо.89083489977 Рамиль.
  • Сдаю посуточно 2 комнатную квартиру в Центре (2 тыс.) 89276766077
  • Массажистка эзлим мед образование белэн ойгэ килеп ясарга татар хатын кызы булсын тел.89178840723
  • Казанда Глушко урамында яна йорттан бер булмэ кызларга арендага бирэм. Яна холодильник, стиральная машинка, микроволновка. +79179361290 (ватсаптан языгыз яки шалтыратыгыз). Риэлтор тугел. 7000 мен сум
  • Муса Җәлилнең совет чорында чыккан шигырь җыентыкларын Казандагы музее китапханәсе өчен алабыз. тел. 8(843)238-50-48
  • Сатам болын печэне тубэ астында 89874227660
  • Сдаю 2 комн.квартиру на ул. Спартаковской 88Б,хороший ремонт,мебель,бытовая техника.т.89276766077
  • 1 булмэле фатир Жк Салават Куперендэ тэртипле гаилэгэ арендага бирелэ.собственник. 89509488227
  • Әлмәт шәһәрендә бер бүлмәле квартираны сдавать итәбез, кыйбат түгел 9274897219
  • Әлмәттә бер бүлмәле квартираны сдавать итәбез, мебель белән. 89274897219

 

 
Архив
 

18.04.2016 Матбугат

Татар “Таймс”ы: Оренбургның “Яңа вакыт” газетасы чишмә башында торган “Вакытъ” басмасына 110 яшь тулды (ФОТО)

Аны оештыручы Шакир һәм Закир Рәмиевлар газетага юкка гына бу исемне бирмәгәннәр. Меценатлар вакыт бәясен белгәннәр һәм заман белән бергә атлаганнар.

Стамбулда югары белем алганнан соң Рәмиевлар Оренбургка күченәләр. Татар газетасы чыгару теләге белән янып йөргән Шакир һәм Закир әфәнделәр моның өчен 15 елга якын рөхсәт юллап йөриләр. Һәм, ниһаять, хыяллары тормышка аша - 1906 елның 2 февралендә Рәмиевлар Петербургтан уңай җавап алалар. Тиздән, 21 февральдә, “Вакытъ” газетасының беренче саны дөнья күрә.
 
Яңа гына Стамбул университетын тәмамлаган педагог, публицист һәм журналист Фатыйх Кәрими, озак үгетләүләрдән соң, аның мөхәррире булырга ризалаша. Соңрак газетаны Ярулла Вәлиев җитәкли.
 
Басма бик тиз популяр булып китә. Тиражы 20 меңнән арткан яңа басманы чит илләрдә яшәүче милләттәшләр дә яздырып ала. Ул вакытта басылган милли газеталар арасында иң алдынгы булып саналган “Вакытъ” газетасын “татар Таймс”ы дип атаганнар
 
1906 елда газета каршында “Кәримов, Хөсәенов ширкәте” типографиясе барлыкка килә.
 
Шушы ук елны чакыру буенча Оренбургка Уфадан галим Риза Фәхретдин килә. Беравык ул “Вакытъ” газетасының икенче мөхәррире вазифаларын башкара, Морат псевдонимы астында аның байтак язмалары да дөнья күрә.
 
“Вакытъ” газетасы битләрендә төрле публицистик мәкаләләр, фельетоннар, ул чордагы шагыйрьләрнең иҗатлары, реклама, кечкенә хикәяләр, некрологлар басыла. Басма белән Муса Бигиев, Йосыф Акчура, Зәки Вәлиди, Җамал Вәлиди, Габдулла Тукай, Нәҗип Думави, Мәҗит Гафури, Галимҗан Ибраһимов, Шакир Мөхәммәтов кебек татар һәм башкорт халкының танылган шәхесләре хезмәттәшлек итәләр.
 
1908 елда газетаның кушымтасы буларак Риза әфәнде Фәхретдинов “Шура” (“Совет”) иҗтимагый-мәгърифәт һәм әдәби-публицистик журналын чыгара башлый. “Вакытъ” газетасы Оренбургның “Сәяр” һәм “Ширкәт” татар театры труппаларының эшчәнлеген дә яктырта. Беренчеләрдән булып бу эшне журналист һәм рецензияче Кәбир Бәкер башлап җибәрә. Бу вакытта Оренбург татар театры мәдәният һәм сәнгать үзәгенә әйләнә һәм анда профессиональ театр тәнкыйте барлыкка килә.
 
1909 елның 1 январендә газета Рәмиевларның шәхси типографияләрендә басыла башлый. Басма атнасына 2-3 тапкыр, ә 1913 елдан соң көн саен чыга.
 
1910 елда Оренбургка гаиләсе белән Шәриф Камал күчеп килә һәм ул “Вакытъ” газетасы редакциясендә үз кеше булып китә. Ул газетага хисапчы булып эшкә урнаша, корректор, әдәби бүлек мөдире вазифаларын да бик теләп башкара. Аның беренче хикәяләре һәм фельетоннары да беренче булып нәкъ шушы газетада басыла.
 
1918 елның 26 январенда 2309 санын бастырганнан соң, газета “Вакытъ” исемендә чыгуын туктата. Ул совет хакимияте кулына бирелә һәм 1928 елга кадәр “Яңа вакыт” исеме астында чыга.
 
Татар дөньясына бу басманы бүләк иткән Рәмиевлар турында бүген нәрсә беләбез соң?
 
Аларның кыскача биографияләре “Вакытъ” газетасының беренче саннарында басылган була. 1912 елның 23 мартында чыккан санда Шакир Рәмиевның үлүе турында хәбәр ителә. Аны соңгы юлга озатырга бик күп халык килә. Меценатны Оренбургның татар зиратында күмәләр. Тик менә каберенең төгәл урыны гына әле дә билгесез.
 
Озак еллар онытылып торган Рәмиевлар исемен Казан язучысы Лирон Хәмидуллин һәм туган якны өйрәнүче, Рәмиевлар турында китап язучы Мәдинә апа Рәхимкулова татар дөньясына кабат ачтылар. Мәдинә ханым 1978 елның 17 маенда үз акчасына Закир Рәмиевка истәлек тактасы да куйдырды. Ул Оренбургның Ленин урамындагы 31 санлы йортка эленгән.
 
Марат СОЛТАНХУҖИН.
 
Кабанка авылы,
 
Саракташ районы,
 
Оренбург өлкәсе.
 
 
"Вакытъ" газетасының 1908 елда нәшер ителгән "Шура" ("Киңәш") кушымтасы
 
 
Оренбургта 1906-1918 елларда нәшер ителгән "Вакытъ" газетасының элмә тактасы
 
“Вакытъ”ка алмашка “Яңа вакыт”
 
Большевиклар тарафыннан “Вакытъ” һәм башка татар газеталары ябылганнан соң, Оренбургтагы милләттәшләребез 70 ел дәвамында үз телләрендәге матбугатны укудан мәхрүм булдылар.
 
Илебездә демократия җилләре исә башлагач, Оренбург татар җәмәгатьчелеге дә кабат үз газетасын оештыру эшенә кереште. 1991 елның апрелендә яңа басманың тәүге саны дөнья күрде. Рәмиевләр 12 ел буе нәшер иткән газетаның дәвамы буларак кабул ителсен өчен, аңа «Яңа вакыт» исеме бирелә. Узган гасыр башындагы кебек, хәзер дә газетаның максаты шул ук кала - татар халкының телен, мәдәниятен, гореф-гадәтләрен, милли мәгарифен торгызу. Газета үзенең укучыларын татар халкының бай тарихы белән таныштыра, өлкәдә яшәүче төрле милләт халыклары белән үзара дустанә мөнәсәбәтләрдә яшәр өчен алшартлар тудырырга тырыша.
 
“Яңа вакыт” газетасы нәшер ителә башлаган беренче көннән алып, аның белән Фәннүр Шәрифулла улы ГАЙСАРОВ җитәкчелек итә. Ул Россия журналистлары берлеге әгъзасы.
 
21 апрельдә Оренбург төбәгенең киң татар җәмәгатьчелеге “Вакытъ” газетасының 110 һәм яңадан торгызылган “Яңа вакыт” газетасының 25 еллык юбилейларын үткәрергә җыена. Тантана Мирхәйдәр Фәйзи исемендәге Оренбург дәүләт драма театры бинасында булачак.
 
Бәйрәмгә Самараның “Бердәмлек” өлкә татар газетасы журналистлары да чакырылды. Басмабызда бу турыда тәфсилле язма урнаштырырга планлаштырыла.
 
 
Фәннүр Гайсаров

---
Бердәмлек
№ --- | 18.04.2016
Бердәмлек печать

comments powered by HyperComments

Фикерләр

▲ Өскә

Матбугат-инфо
Матбугат.ру
ТНВ
Addnt.ru
Ватаным Татарстан
Шәһри Казан
Бердәмлек
Рәшит Ваһапов фестивале
Urazova.ru
Камал театры
Тинчурин театры
Татар дәүләт филармониясе
Барс-Медиа
Ирек мәйданы
Татарстан яшьләре
Кариев театры
Идел
Өмет
Татарстан Язучылар берлеге
Түгәрәк уен
Татарстан китап нәшрияты
RAFINA/D