• 30.08 "Күтәренке күңел белән". Музыкаль-юмористик шоу. УНИКС. 18:00
  • 08.10 Илһам Шакиров ядкәре. Казан. Филармония. 18.30
  • 15.10 Әнвәр Нургалиев. УНИКС. 18:30
  • 25.10-28.10 Ришат Төхвәтуллин. УНИКС. 18:30
Туган көннәр
  • 26 Август Фәнил Фәйзуллин
  • 26 Август Гариф Гобәй (1907-1983)
  • 26 Август Гөлназ Бәдретдинова
  • 26 Август Эльвира Сәлахиева
  • 26 Август Илназ Фазуллин
  • 27 Август Евгений Медведев
  • 27 Август Миңгол Галиев
  • 27 Август Айдар Метшин
  • 28 Август Исмәгыйль Хәлиуллов
  • 29 Август Суфиян Поварисов (1924-2016)
  • Дербышки да бер булмэ озак вакыт арендага бирелэ.Булмэдэ холодильник,автомат кер юу машинасы,телевизор бар.Куршелэр тыныч.Булмэ 3этажда урнашкан.Остановка 5минут кына ераклыкта.Якында гына Бэхетле берничэ кибет,банк балалар очен уен мэйданчыгы парк бар. Тел: 89534010031
  • Казань совет районы ак губкина урамында балконлы зур булме сатыла 18 кв.м.89509469991
  • Яшел Узэн районыннан Сафина Эзифэ дигэн ханымны эзлим.без 1972-1974 елларда Кукмарада ПМК-90 да бергэ эшлэп. бер тулай торакта Нур Баян урамында яшэгэн идек. Бик очрашасым килэ. Фирдэусэ 89063224510
  • Павлюхина урамында тәртипле кызларга 8 менгә бүлмә сдавать итәбез. 89033052264
  • Актаныш. Груша сатам. 12 литрлы чиләге 150 сум. Балыкка алмашу мөмкин. 2 чиләк һәм аннан да артык алган кешегә - ташлама. 8 903 318 72 87
  • Мовлютово янындарак ике татар кызы на квартира кирэк иде(тэртипле, чиста, начар гадэтлэр юк) тел:89393397826
  • Ипподромная урамында коммуналкада булмэ сдавать итэбез.12кв.татар кешесенэ.8000сум айга.89872950304
  • Этнэдэн Фэнияне эзлим.1954 елгы.Богелмэдэ Укыган иде. Ике кызы бар икэнен белэ идем. Тубэн Коеккэ Файзрахманов Салихка кияугэ чыккан иде. Кызлары Лилия, Лидия исемлелэр. Телефон номерым 89393321749
  • Бер булмале фатир снимать итабез Ике егет тулырак мэглумат тел буенча тел 89393923808
  • Павлюхина урамындагы тулай торак бүлмәсен тәртипле кызларга озак вакытка арендага бирәм. 89033052264

 

 

 
Архив
 

               

19.12.2008 Мәдәният

«МЫЛТЫК» НӘРСӘ ТУРЫНДА? (ЗӨЛФӘТ ХӘКИМ БЕЛӘН РИМЗИЛ ВӘЛИ ӘҢГӘМӘСЕ)

Ноябрь башында Камал театры сәхнәсендә күренекле драматург Зөлфәт Хәкимнең “Мылтык” пьесасы буенча куелган спектакленең премьерасы булды. Бу әсәр 2007 елда “Яңа татар пьесасы” бәйгесендә I урынны алган иде. Зөлфәт Хәкимнең җырлары да, хикәяләре дә, хәзерге чорның четерекле һәм кискен проблемаларын күтәрүче драматик әсәрләре дә һәрвакыт зур кызыксыну, бәхәсләр уята. Бу юлы да шулай булды. Тамашачылар“Мылтык”ны кызыксынып, дәррәү кул чабып, көлешеп каршы алды. Ә спектакль тәмамлангач, тирән уйга чумып, каршылыклы фикерләр ятьмәсенә чорналдылар. Зөлфәт янә хикмәтле әйбер язган, Камал театры артистлары тагын талантлары белән шаккатыра, дигән сүзләр дә ишетелде. Бер карасаң, “Мылтык” әсәренең исеме дә, эчтәлеге дә гап-гади.

Бер милиция бүлегенә яңа эшкә кергән яшь хезмәткәр утлы коралны саклау кагыйдәләренең үтәлешен тикшереп, чит кеше кулына эләккән мылтыкның эзенә төшә һәм аны хуҗасына кайтарып бирә. Моннан да гадирәк нәрсә юк кебек. Әмма шушы мылтыкны эзләү, аны кулдан-кулга бирү, хәзерге чорның өр-яңа типажлары һәм халыкның тәртип урнашуга өмете, гаделлек өчен көрәшергә тотынган яшь милиционер тирәсендәге вакыйгалар аяныч та, көлке дә.

 

Ә менә театр, әдәбият хакына гына түгел, хәзерге тормышның асылын аңлар өчен бу хикмәтле кыйссаның төбенә төшеп уйлану бик әйбәт булыр иде. Бүгенге җәмгыятьтә дөреслек, гаделлек була аламы, кемгә иярергә һәм рәнҗетелгәннәрне яклаучы бармы? “Азатлык” радиосында Римзил Вәли үткәргән түгәрәк өстәл сөйләшүендә драматург, “Мылтык” пьесасы авторы Зөлфәт Хәким үзе катнаша.

 

– Зөлфәт, менә Чеховта, әгәр дә беренче пәрдәдә мылтык эленеп тора икән, соңгысында ул атарга тиеш, дип әйтелгән. “Мылтык” спектаклен карадык. Ул анда берничә тапкыр ата. Кая атты соң синең “Мылтык”?

 

– Шәхсән үземнең беркемгә дә мылтык төбәгәнем юк. Әлеге әсәрдә дә шулай ук. Бу безнең чынбарлык. Әсәрдә илебездәге, җәмгыятьтәге персонажларны, күренешләрне һәм үзебез белә торган кешеләрне юмор аша күрсәтәсем килде. Участковый мылтык артыннан йөргәндә халыкның кануннарга битарафлыгы чагыла. Бәйгедә җиңгән пьесаны труппа хуплап кабул итте, тамашачылар торып ун минут кул чапты. Иң зур бәя шул.

 

– Димәк, беренче планда мылтык һәм кеше. Бу участковый каян чыккан?

 

– Ул төп герой. Андый кешеләрне очратканым да бар. Бигрәк тә укытучылар гаиләсеннән чыга мондый малайлар. Тупсага басмыйча гына атлап керергә, илдә нинди генә катлаулы вәзгыять булмасын, урламаска кирәк дип тәрбияләнгән кеше бу.

 

– Кыска чалбар кигән бу малай, мин участковыегыз, сорауларыгыз булса, шалтыратыгыз дип, визиткасын тараткач, халык егылып көлде.

 

– Әсәр – сатирик комедия. Андый кешедән мәктәптә көләләр, мыскыл итәләр. Милициягә эшкә килүенең дә үз сәбәбе бар. Тәрбия бер сәбәп булса, икенчедән, аны гел мыскыл иткәннәр.

 

– Бәлки, ул үз дәрәҗәсен күтәрергә теләгәндер? Чын күңелдән милициягә, дәүләткә, канунга хезмәт итәргә...

 

– Бу персонажымны язганда, аны яхшы тәрбия алган кеше итеп күрсәттем. Психолог буларак беләм, андыйларны һәрвакыт кагалар һәм алар бик үҗәт.

 

– Әгәр дә берәрсенә, Зөлфәт Хәкимнең бәйгедә җиңгән яңа пьесасы буенча әсәр куела, ул мылтык саклаган вакытта килеп чыккан каршылыклар һәм көлкеле хәлләр турында, дип әйтсәң, җитди кеше “әй, кадалып китсен” дияргә мөмкин.

 

– Ә нишләп сез моны болай кабул иттегез?

 

– Минтимер Шәймиев, Фәрит Мөхәммәтшинның ничек кабул иткәнен беләм. Бик каты көлделәр һәм шул ук вакытта уңайсыз да иде аларга. Чөнки синең геройларың еш кына бүгенге системадан, “Бердәм Русия” фиркасеннән дә көлеп куйдылар.

 

– Фактны констатацияләүне нишләп көлү дисез?

 

– Ә мин зур башлык яки партия җитәкчесе кызарып, елап утырыр иде дип уйлыйм.

 

– Юк. Елый торган кеше хакимияттә булмый.

 

– Тамашачы көлде-көлүен. Спектакльнең беренче өлешен авырсынып карадым. Чөнки гел диалоглар иде, вакыйгалар аз булды. Шуннан соң эшләр куерып китте. Әле дә мылтык кая, ничек аткан, нинди хакыйкать килеп чыккан соң дип уйлап утырабыз. Безнең халыкта тәртипне сагыну да бар. Ул вак, акчасыз кешегә кирәк. Син шушы тәртип өчен көрәшне күрсәтәсең. Ә дәвамы һәм ахыры бик аяныч килеп чыга.

 

– Алай түгел. Без ничек бар, шундый инде. Нәр¬сә өчен яшибез соң? Без үзебезнең мохиттән, корган җәмгыятьтән  канәгатьме? Минтимер Шәймиевка да, Фәрит Мөхәммәтшинга да, күзгә күренмәгән  нәрсәгә игътибар иттегез, дидем. Гаепләп әйтү түгел, пьесада персонажларның ычкындырган репликалары (сүз Татарстан суверенитеты агросәнәгате турында бара – ред.) бөтенләй аның сюжетына катнашмаска мөмкин. Ул характерны ассызыклау өчен бирелә. Героем дөньяда, һичьюгы үзе яшәгән төбәктә законнар һәм әхлак нормалары үтәлсен, җитешсезлекләрне төзәтеп, тәртип урнаштырырга тели. Ә кешеләр мылтыкны кулдан-кулга рөхсәтсез йөртә, кануннарны бар дип тә белми. Аларның битарафлыгы зур коттеджлардагы кешеләрнең тормышын күрүгә бәйле.

 

– Төнге клубларның хуҗалары кемнеңдер “крышасы” булып чыга. Кеше “крышаларга” да, рэкетка да, алдашуга да күнеккән. Шуңа күрә бу участковый көлке булып килеп чыккан. Хәзерге заман герое инде. Тәртип урнаштырырга тели. Идеалист.

 

– Бу халыкның бер өмете сыманрак килеп чыкты.

 

– Менә шундый егет һәр шәһәрдә, авылда килеп чыксын иде. Халык аны күтәреп йөртәчәк. Ягъни бу спектакль тәртип урнаштырырга теләгән, милициягә ябышып үзен билгеле бер дәрәҗәгә куярга һәм җәмгыятьне чистартырга хыялланган кешенең каһарманлыгы турында. Шулаймы?

 

– Ул каһарман түгел.

 

– Визиткасын тарата, ришвәт алмый, үзе әҗәткә акча табып, мылтыкны сатып ала.

 

– Әйе, ул чиста, ихлас күңелле кеше.

 

– Хәтта коньяк эчеп, мылтык төзәп, төнге клубтагыларны тезләндереп, сез нишлисез дип, гениаль монолог та сөйли. Миңа калса, Островский шушы урында спектакльне бетерер иде.

 

– Бу спектакль кешенең чынбарлыкка бәрелүе турында.

 

– Синең каһарманыңның финалы авыр булды. Сатылды бит ул.

 

– Финалны махсус шулай тәмамладым. Кемдер аны герой итеп, сатылмыйча, төрмәгә утырттырып калдырса, кызык булыр идеме?

 

– Брежнев заманында балконнан прокламацияләр ыргыткан өчен дә кемдер КГБ кулына эләккән. Илсөя Бәдретдинованың “Хәтерлисезме?” дигән җыры бар. Милли хәрәкәт белән күтәрелдек тә, кайсыларыбыз коттеджларга кереп утырды. Ягъни полковник әйтә, менә сиңа медаль, акча, машина, әйдә зурлыйбыз, пионерлар алдында чыгыш ясыйсың, ди. Олы җиһад шулдыр инде.

 

Мәсәлән, синең әсәрең буенча Мәскәүдәге иң яхшы киностудиядә Михалков кулы белән егерме сериялек фильм төшерәбез, дисәләр сатылыр идеңме?

 

– Сатылмыйм.

 

– Казан үзәгендә Казансу буенда иң яхшы коттеджны бирәбез, дисәләр...

 

– Юк-юк.

 

– Халык язучысы?

 

– Юк, кирәк түгел. Соңгы вакытта халык язучысы исемен алган кешеләр белән янәшә торасым да килми.

 

– Ә нәрсә кирәк соң, әйт.

 

– Җан тынычлыгы кирәк. Ә аның өчен шушы нәрсәләрдән бөтенесе баш тартсын иде. Барлык бәлаләребез сатылудан килә.

 

– Хәзер ни милләт, ни республика тормышы турында кайгыртучы юк. Бары тик шәхси корсак хакында гына уйлыйлар дигән сорау куярга кирәк.

 

– Дөресен әйткәндә, төп герой – авыл җитәкчесе. Чөнки гомер буе тимерче булып конкрет эшләр башкарган кеше белән гел өстән куштылар дип йөргән җитәкчене бәхәсләштерәм.

 

– Мондый типажларны сәхнәгә чыгарыр өчен театры да, шушы әйберне карар өчен республикасы да кирәк.

 

– Республикабызда шундый әсәрне сәхнәгә чыгара алабыз икән, зур нәрсә. Башка республикаларда бу мөмкин микән? Спектакльнең киләчәге ничек булыр, әйтә алмыйм. Бу театрда 13 спектаклем куелды инде. Мин аларда нинди генә фикер әйтмәдем, нәрсәләр генә язмадым. Моның өчен бик ачуы килүчеләр дә, шатланучылар да булды. Беркем дә битараф калмады. Мин әле дә иҗат итәм. Бәлки, башка төбәк булса, моның өчен мөмкинлек тә ачылмас иде.

 

Римзил ВӘЛИ
Ирек мәйданы
№ --- | 19.12.2008
Ирек мәйданы печать

Фикерләр

№11 (11327) / 11.01.2009 14:40:02

"Мылтык" спектакле миңа ошамады. Гел бер тема ул Зөлфәтнең. Режиссер кочле һэм артистлар талантлы шуңа күрә генэ икенче бүлеккэ калдым.

№10 (11092) / 01.01.2009 11:36:10

Кызыксындырдыгыз, күрергә тырышырбыз. Сүзне язманың азагыннан башлыйсым килә.
– Республикабызда шундый әсәрне сәхнәгә чыгара алабыз икән, зур нәрсә. Башка республикаларда бу мөмкин микән?- дип бик эйфориягә бирелеп китмик әле. Татарстанда "телефон хокукы" гамәлдә. Мин моны мисаллар белән дәлилли алам. "Интертат" гәзитендә чыккан бер язмамда "Казан үзәге пычрак. Ул җимереклекләрдән тиз генә котыла алмас әле" дип кенә язган идем. Иртән эленгән язма кичен алып ташланды. Әле менә яп-яңа факт: "Татарлар" тапшыруының туры эфирдагы чыгарылышында бер катнашучы "телебез язмышына кагылышлы кануннарны тормышка ашыруга җитәкчелегебез нигә җитәрлек әһәмият бирми?" дигәнрәк фикер әйткән иде. Абдуллина тизрәк җитәкчелекне якларга, тапшыруны тәмамларга ашыкты. Кабат күрсәтүдә бу өлеш кыскартылган иде инде. Менә шундыйрак хәлләр дә бар Татарстандагы "сүз иреге"ндә. Миндә урынлы сорау туа: бу редакторларның куштанлануымы, әллә эш тагы да котычкычрак нәрсәләрдәме? Әйткәндәй, Шәймиев үлеме турында хәбәр таратучы табылдымы?
Зөлфәт турында бер-ике сүз. Әсәрләре кызыклы. Халык үзен бик күрергә теләгән чараларда катнашырга теләмәве генә миңа аңлашылып бетми.

№9 (10967) / 29.12.2008 10:24:29

РИМЗИЛ ВӘЛИ ӘҢГӘМӘСЕ нэрсэ турында сойлэргэ телэми ? Премьерада, ягъни спектакльне начальство караганда, пьеса геройларынын берсе – гади бер авыл агае: «хэллэр ничек» дигэн сорауга «безнен суверенитет кебек – ни туда, ни сюда» дип жавап бирэ. Скандал чыга. Мондый скандаллар hэм торакны ремонтлау нэтижэлэре буенча безнен житэкчелэр hэм федераль вэкил катнашында уткэн жыелышта массовый убешу куренешлэренен нигэ килеп чыга торуларын барыбызда анлыйбыз, но дэшмибез. Э инде торакны капиталь ремонтлауны арттырып утэдек дип федераль дэрэжэдэ жыелыш уткэреп, котларга чыккан хатын- кызга президиум эгъзэлэрен убергэ мэжбур иткэннэн сон, Казан узэгендэ 1956 елда тозелгэн йорт жимерелу – узе бер трагикомедия. Золфэткэ унышлар, Яна ел белэн!

№8 (10691) / 22.12.2008 08:54:31

Зөлфәт, Римзил кебек кешеләр дә булмагач, сезнең кебекләрдән ни көтәргә соң, утырасыз шунда быгырдап. Булдырганнар!!!

№7 (10688) / 22.12.2008 00:01:17

Бу кадэр дэ берни эйтмэгэн энгэмэ укыган юк иде эле.Бу энгэмэдэн сон З.Хэким узенен ни язганын узе анламаган, Р.Вэли- тем более дигэн фикер калды.Димэк спектакльгэ фикерне режиссер салып бетергэн булып чыга. Участковыйнын мылтык тотып коттеджга барган куренешне генэ алыгыз.Халкыбызнын уз артыннан чыккан тавыштан да куркып чигенергэ сэлэтле икэнлеген анлата лабаса ул куренеш.Героен сатылды бит, дигэн суз дэ сэер,сатылмыйча гына кем матур яшэгэн эле бу доньяда.Безнен халыкта тэртипне сагыну бар. Ул вак, акчасыз кешегэ кирэк, ди сорау бируче. Менэ сина куренекле жэмэгать эшлеклесе...Тэртип -хэерчелэргэ генэ кирэк, хэерчелэр, имеш, вак икэн.Дэулэт башында ук утырмаган, анын тирэсендэ генэ йоргэн кеше шулай дип акка кара белэн яза ала икэн, аннан да ялтыравыклы машиналарда йоручелэр ни эйтмэс узара шул дэулэт аркасында хэерчелектэ яшэучелэр хакында.

№6 (10684) / 21.12.2008 22:47:09

Золфэт Хэким бердэн бер диярлек яна заманны намуслы итеп яктыртучы зур талант. Холкы шэп тугел. Лэкин гел олкэн бабайларга табынып булмый. Конлэшучелэр талантлы кешенен яна казанышын бервакытта да танымаячак!

№5 (10677) / 21.12.2008 17:03:32

Ышандырмый Зөлфәтнең геройлары, нишләптер. Вроде колке булырга тиеш кебек, коләсе килми. Ә көлдерергә тиеш, югыйсә нәрсә өчен язылган соң ул. Ну да уйландырырга тиеш наверное. Ну бит ул сэхнэдэн эйттергэн эйберлэр шулкадэр кичэге кон... Мин гомумән Зөлфәт Хәкимгә ышанмыйм. Ул сноб мина калса.
Анын йорэге янудан туктаган ахры. Тынычланган.

№4 (10644) / 20.12.2008 08:53:19

Тормышта ничек (или ничек яшэргэ кирэк), спектакльдэ дэ шулай.

№3 (10637) / 19.12.2008 22:56:19

Э башта анга омет бар иде...

№2 (10635) / 19.12.2008 22:55:23

Кирэк вакытта корашче булып чеметеп алды да, эчэр, ашар, мажорланыр очен унышлы итеп сатылды, баеды, симерде. Татар зыялысынынг материалистлыгы, татар идеясын шул идеяга бирелгэннэрне урамга ташлап юкка чыгарды. Нет пророков в нашем отечестве, нет.

№1 (10627) / 19.12.2008 20:12:00

Зөлфәт Хәким вообще супер.

▲ Өскә

Матбугат-инфо
Матбугат.ру
Ватаным Татарстан
Шәһри Казан
Бердәмлек
Рәшит Ваһапов фестивале
Urazova.ru
Камал театры
Тинчурин театры
Татар дәүләт филармониясе
Барс-Медиа
Ирек мәйданы
Татарстан яшьләре
Кариев театры
Идел
Өмет
Татарстан Язучылар берлеге
Татарстан китап нәшрияты
RAFINA/D
Милли Музей
Шаян
Ханский дом