Сез дә йоклап йөрмәгез

“Сәлам! Нишләп йөрисең? Каралырга килдеңмени?” Ят җирдә кем болай якын итеп, танып эндәшә, дисәм, Валя икән. Гадәттә, мондый урыннарда кеше бик боек була, күзе белән күрсә дә, үз кайгысына уралып-буталып, узып китәргә мөмкин.

Онкологик больница – кешенең зиһенен ала торган җир шул ул. Мин дә, бик борчылып, бу юлы ниләр әйтерләр микән инде, дип, томография көтеп тора идем. Валяны күргәч, ничектер җиңел булып китте. Кайгыларым онытылып торган сыман булды. Ул чираттагы химиясен алган икән. Врач чыгарып бирәсе кәгазьләрен көтә. Хәле юк, күренеп тора. Йөзе дә агарган. Бу юлы авыррак булды, ди. Ни белән килдең, мин әйтәм. “Мин, малай, машинада бит инде, бер 10 еллап бардыр. Рульдә үзем килдем,”– диде ул. Аптырап киттем.

Валя, күптәнге танышым, район үзәгеннән ерак түгел бер авылда яши. Күп еллар элек без аның белән бергә комбинатта эшләдек. Ул иң пычрак, зыянлы җирдә – тире иләү, буяу цехында иде. Моннан берничә ел элек Валяда каты чир тапканнар, операция ясаткан икән, дип ишеткән идем. Элекләре күргәләп йөрдем, чирләп киткәч, бер тапкыр да очратканым булмады. Коридорда утырырга урын юк, аның белән баскан көе генә сөйләшеп киттек. Үзем аны тыңлыйм, ә күз алдымда бөдрә чәчле, олы күзле, үзенең тышкы кыяфәтенә бик игътибарлы яшь кыз Валя килеп басты. Ул ут уйнатып эшли дә, телгә дә бик чая иде. Әйтәсен әйтә, күңелендә калдырмый. Аннан кияүгә чыкты ахырысы, комбинаттан китте. Валяның кара бөдрә чәчләре ап-ак булган. Әле бит ул иллегә дә җитмәгән хатын.

“Чәчең бик матур иде бит синең,”– дим. “Әй, химия коеп бетерде инде. Беренче алуларымда керфегемә кадәр коелган иде. Кеше сыман париклар киеп йөрмәдем, яулык яптым да йөрдем. Менә, бу юлы чәчем ак булып чыкты,– диде ул, шапкасы эченә сыек кына бөдрәләрен этеп.

Валяның операциядән соң башта хәлләре алай начар булмаган. Үзе шулай дип сөйли инде. Моны башыннан кичергән кеше генә белә. Ике малай үстергәннәр. Олысы 21 яшендә, эшләп йөри икән инде. Кечесенә – 11 яшь, ди. “Шул бәндәгә 10 елдан соң тагын бала алып кайттым бит мин җүләр, – ди Валя. Хатынында шундый чир табылгач, ире Коля башта эчүгә сабышкан, аннан бөтенләй ташлап чыгып киткән. “Мин “попуткаларда”, кайда маршрут таксилары белән чыгып китеп, химия терапиясе алып кайтам, ә бу исерек, ята. Хәлең ничек, карчык, ничек булды, барып кайттыңмы, дип сорашу да юк. Елына ике тапкыр барган чаклар да булды. Ә Коляга нәрсә? Миңа чирле хатын кирәк түгел, диде дә, чыгып китте. Шуңа психландым, борчылдым микән, ике ел узгач, умыртка сөягендә метастаза таптылар. Үпкәгә якын булгач, бик курыктым. Дәвалыйлар монда анысы, бик карыйлар, врачларга рәхмәт. Хәзер менә кайтып китәргә торам. Чаллыга кайтам башта. Анда апаларда берәр кич кунармын инде. Хәл җыеп әзрәк”, – диде Валя. Аның врачы чыгып, тагын кайчан килергә икәнен әйтеп, кулына кәгазьләрен тоттырды. Аннан Валя: “Синең дә әйбәт булсын, уңышлы чыксын”, – дип, саубуллашып, әкрен генә гардеробка таба китте.

Больницада бу күрешүдән соң, ярты ел вакыт узды. Район үзәгендәге “Хыял” кибетенә кереп, сатучы Гөлнара белән сөйләшеп тора идем, ишектән үк берәү кычкырып, сәлам биреп керә. Карасам, Валя. Бәләкәй улына чалбар, кроссовки алырга килгәннәр икән. Бер очтан бакчага су сиптерергә нечкәрәк шланг та карыйк әле дип, бу кибеткә дә сугылганнар.

Хәлләр ничек соң?” – дип сорауга, Валя: “ Аллага шөкер хәзергә. Әйбәт. Әле тагын барып кайттым Казанга. Башка җирдән тапмадылар, ә теге умыртка сөягендәгесе шеш шул көе тора икән. Үзгәреш юк, диделәр. Химия курсы алгач, үсми торадыр инде”. “Иптәшең кире кайтмадымы соң?”– дим. Валя: “Кайтты! Кая барсын ул? Ике-өч ай монда бер иптәшендә ятты да, кире кайтты. Мин ялгышканмын, гафу ит инде, ди. Мин кертмәдем. Хәзер кем якты чырай бирә, шунда кунып, эшләрен эшләшкән булып йөри бугай. Шундый авыр чагында мине ташлап чыгып киткәндә уйларга кирәк иде аны. Төнге сәгать 4 ләрдә Казанга чыгып китәсе булганда, күземә бер бөртек йокы керми иде. Күрше бүлмәдә балаларым ята, алар ишетмәсен дип, мендәргә капланып елыйм. Әй ходаем, мин никләр бу кадәрле интегәм, әллә дөньясын ташлап китим микән, дигән чакларым да булды. Аллаһым сабырлыкларын да биргәндер инде. Менә, аякта бит әле. Өйдә олы улым белән ремонт ясадык. Балаларым анысы әйбәт, тәртипле булып үстеләр. Әтине ник кертмибез дә димәделәр, минем яклы алар. Тегесе мин юкта әллә ничә кат килеп киткән. Балалар аша миңа якынаймакчы була. Юк инде. Минем аңа җаным каткан”.

Валя кыш көне Казанда күргән сыман түгел, күз тимәсен. Матурланып, яшәреп киткән. Чәчләрен килешле итеп, элекке вакытларындагысы сыман итеп кистергән, битләре алсуланып тора. Бу тормышта ниләр генә күрсә дә, баш имәгән бу хатынга карап, сокланмый мөмкин түгел иде. Аның күңеленең күтәренке дулкыннары безне дә чайкап алды. Валя, көлә-көлә, соңгы яңалыгын да уртаклашты. Яхшы гына берәү белән очрашып йөри башлаган икән. “Тормышымны алып барырга да ярдәм итә. Менә мин 10 мең пенсия белән ничек сөйрәр идем аны? Әле машинамны да яңарттым. Әнә, перламутр төсендә, күрәсезме? – дип, Валя тәрәзәгә күрсәтте. Аннан: “ Әле бит менә минем кебекләргә дә карыйлар. Эзләмәдем, үзе тапты... Давай, сез дә йоклап йөрмәгез. Пока!”– дип, сатучы белән икебезгә уен-көлке “атып”, кулындагы ачкычын чылтырата-чылтырата, чыгып та китте.