Безгә дигәне – безгә булачак, яки Бер”Вамин”га – өч амин...

Республика хуҗалыкла­рында язгы чәчү вакытында һәм тулы күләмдә башкарылачак. Татарстан Министрлар Кабинетында узган брифингта ТР Премь­ер-министры урынбасары – авыл хуҗалыгы һәм азык-төлек министры Марат Әхмәтов шулай диде.

Ала каргадан алачагың бармы?

Министр әйтүенчә, 2013 елда чәчү мәйданы 2 миллион 900 мең гектар булыр дип көтелә. Шуның 1 миллион 600 мең гектары – бөртекле һәм кузаклы культура, 1 миллионы – терлек азыгы, 300 мең гектары техник культуралар. Бу кадәрле эшне тулысынча һәм югары сыйфатлы итеп башкарып чыгу өчен хуҗа­лыкларга 11 миллиард сум акча кирәк. Чыгымнар узган ел белән чагыштырганда да 3 мил­лиард сумга артык. Сә­бәбе – минераль ашламалар, ягулык-май­лау материаллары һәм башка кайбер кирәк-яракларга бәя арту.

Хуҗалыкларга минераль ашлама алу өчен – 5 миллиард сум, дизель ягулыгы өчен – 2,5 миллиард сум, орлыкка һәм запас частьларга берәр миллиард сум акча кирәк. Республика җитәкчелеге биргән 1 миллиард 500 миллион сумга федераль бюджет, кредит ресурслары һәм хуҗалык­ларда булган кадәресен дә кушкач, чыгымнарның яртысыннан артыгы инде бар дип исәп­ләргә була. Әмма әлегә җи­тәрлек түгел.

Әлеге нисбәттән Марат Әх­мәтов хуҗалыкларны банк­лар, бигрәк тә “Россель­хоз­банк”белән хезмәттәшлеккә чакыра. Кредит өчен субси­диянең ни икәне хуҗалык­ларга да, аграр министрга да яхшы билгеле дә бит. Россия Авыл хуҗалыгы министр­лы­гының хуҗалыклар­га вәгъдә ителгән субсидиясе язгы чәчү алдыннан бирелсә, бәлки бу кадәр ыгы-зыгы да килеп чыкмас иде. Тик ни хәл итәсең, кем әйтмешли, ала каргадан алачагың булсын.

Саннар ни сөйли?

Россия Хөкүмәтенең авыл ху­җалыгына субсидия бирү тәр­тибе турында кабул ител­гән карарында 2013 елдан башлап хуҗалыкларга бюджет ярдәме эшкәртелгән җир һәм югары сыйфат белән сатылган сөт күләменнән булуы уйландыра. Ярый, гаилә фермалары сөтне югары һәм беренче сорт белән сата алдылар, ди. Шәхси хуҗалыкларга ни эшләргә? Мәгълүм булганча, аларның күбесе тапшырган сөт башлыча түбән сорт белән кабул ителә бит. Шулай итеп, шәхси хуҗалыклар дәү­ләт ярдәменнән колак кагарлармы икән? Марат Әхмәтов әйтүенчә, шәхси ху­җа­лыгын­да күпләп терлек асраучыларны дәүләт элеккеге елларда да кулдан килгәнчә яр­дәменнән ташламады, бу эш киләчәктә дә дәвам итәчәк.

Эре агрохолдингларга, шул исәптән мөстәкыйль эш­ләүче хуҗалыкларга да тер­лекчелектә дәүләт ярдәме хәзер мөгезле эре терлекләр­нең баш саныннан чыгып тү­гел, ә сатылган сөтнең сыйфатына карап биреләчәк. Татарстан Авыл хуҗалыгы һәм азык-төлек министрлыгы бел­гечләре әйтүенчә, хуҗа­лыкларга мондый ярдәм федераль үзәктән генә түгел, республика бюджетыннан да шактый булыр дип көтелә.

Көн саен диярлек матбугатта авыл хуҗалыгына ярдәм кү­ләме турында берсеннән-бер­се саллы саннар китерелә. Югыйсә сүз миллиард сумнар турында бара бит. Ә респуб­ликаның кайбер хуҗалыкла­рына баргач, инде менә шактый еллар сизелерлек ярдәм күргәнебез юк диючеләрне оч­ратып, гаҗәпкә каласың. Аграр министр да бер чыгышында республика авыл ху­җалыгына дәүләт ярдәменең 16 миллиард сумнан артык булуын искәртеп узган иде. Бу кадәрле акча кая китә икән соң?

Хикмәт шунда, ди Марат Әхмәтов, мәсьәләгә ачыклык кертеп, кайчандыр агрохолдинглар һәм эре хуҗалыклар тарафыннан хөкүмәт гарантиясе аша алынган кредитлар өчен процент ставкаларына гына да банкларга ел дәва­мында 10-11миллиард сум акча түләргә туры килә икән. Ни хәл итәсең, чит илләрдәге кебек авыл хуҗалыгына кредитлар 1,5-2 процентлы гына булса, мондый башбаштак­лык килеп чыкмас иде дә бит.

“Вамин” чәчүдән читтә калмый

Муеннан бурычка баткан “Вамин” ху­җалыклары язгы чәчүне ничек башкарып чыгар? Кайбе­рәүләр, моның өчен 1 миллиард сум акча кирәк булачак, дип фаразлый. Ни генә дисәң дә, агрохолдингның үзе бер дәүләт территориясе кадәр җире бар.

Министр ачыклаганча, “Ва­мин”га язгы кыр эшләрен уңышлы башкарып чыгу өчен, чыннан да, 500 миллион чамасы акча кирәк. Бу кадәресе дә барлык чыгымнар өчен җитмәячәк. Юрга­ныңа карап, аягыңны сузарга, ягъни күп­медер гектар сөрү җирен чиста пар итеп калдырырга туры килер, шәт.

Упкындагы агрохолдингка ниндидер банк кредит белән булышыр дигән өмет бөтенләй юк. Бар ышаныч республика бюджетында. Тик санаусыз акча анда юк шул. Россия авыл хуҗа­лы­гына язгы кыр эшләрен башкарып чыгу өчен вәгъдә ителгән 42 миллиард сумнан безгә тиешле 700 миллион сум, аннан тыш федераль бюджеттан кө­телгән 1 миллиард 600 милион сум субсидия акчасы якын араларда килеп җитсә, хәлләр бераз җиңеләер.