• 28.10 "Ләйлә вә Мәҗнүн" , 12+, Кариев театры, 18:30
  • 29.10 Микулай, 12+, Кариев театры, 18:30
  • 30.10 Премьера!"Бәхетле көнем", 3+, Кариев театры, 11:00 һәм 13:00
  • 30.10 "Яратып туялмадым", 16+, Кариев театры, 18:00
  • 31.10 Премьера "Бәхетле көнем", 3+, Кариев театры, 11:00
  • 31.10 "Шәй-бу, Шай-бу!", 12+, Кариев театры, 18:00
  • 01.11 Юрий Шатунов. КСК "Уникс". 19:00
  • 02.11 "Хикмәт әкиятләре", 6+, Кариев театыр, 18:00
  • 03.11-07.11 Ришат Төхвәтуллин. Сула. КСК "Уникс"
  • 04.11 "Корт", 12+,Кариев театры, 18:00
  • 05.11 Премьера! "Бәхетле көнем", 3+, Кариев театры, 13:00
  • 05.11 "Мәхәббәт күгәрченнәре", 12+, Кариев театры, 18:00
  • 06.11 "Кәҗүл читек", 6+, Кариев театры, 13:00
  • 06.11 "Шәй-бу, Шәй-бу!", 12+, Кариев театры, 18:00
  • 07.11 "Сәлам, Актәпи",3+, Кариев театры, 13:00
  • 07.11 "Ак чәчәкләр кебек...", 12+, Кариев театры, 18:00
  • 10.11 Валерий Меладзе. Татнефть Арена. 19:00
  • 10.11 "Озын-озак балачак", 12+, Кариев театры, 18:30
  • 20.11-24.11 Гүзәл Уразова һәм Илдар Хәкимов. КСК "Уникс"
  • 26.11 Данир Сабиров. Ике юбилей. Моноспектакль. КСК "Уникс". 18:30
Бүген кемнәр туган
  • 28 Октябрь
  • Шәүкәт Биктимеров (1928-2012) - актер
  • Әлфинә Әзһәмова - җырчы
  • Марс Макаров (1939-2016) - композитор
  • Илфат Шәехов - баянчы
  • Таһир Гыйлаҗев - әдәбият галиме, тәнкыйтьче
  • Рафаэль Сибат (1946-2003) - язучы
  • Вәсимә Хәйруллина - шагыйрә
  • Гөлсем Болгарская (1891-1968) - актриса
  • Сдается однокомнатная квартира в Казани на улице Октябрьский городок(советский район) т.89872199861
  • Сдаю 1 комнатную квартиру в районе остановке Советская площадь город Казань на длительный срок.15 т.р.+ квартплата РИЭЛТОРАМ ПРОСЬБА НЕ БЕСПОКОИТЬ!! тел.89872199861
  • Казанда Грузчик, Газель хезмэте курсэтэбез! 89196271171
  • Мамадыш районында иртә буаз тана сатыла, бәясе килешү буенча, тел.89172470972
  • Бер булмэле квартир,гостинка,студия снимать итэм,укып эшли торган татар кызы,ДРКБга якын булса бик яхшы булыр иде или якын-бирэ районрдан советский,и тд.2булмэле квартирга бер кыз янына подселениега да керергэ риза.тел:8962-575-68-53.
  • Корбанга, гакыйкә, нәзергә сарыклар бар. Казанга, Биектауга, Питрәчкә китереп бирәбез. Барлык бәясе 8000 мең. 89179113219
  • УБОРЩИК ТЕРРИТОРИЯ (ДВОРНИК) ИР КЕШЕ ЭЗЛИБЕЗ ЭШ УРЫНЫ УЛ.ЧУЙКОВА УРНАШКАН, 67 ЯШЬТЭН ОЛЫ БУЛМАСЫН! 5/2 7:00,16:00 БЕР СЭГАТЬ ОБЕД ЗАРПЛАТА 15-17 МЕН ТЕЛ 89957664503
  • Открыта вакансия на должность бухгалтера , экономиста в бюджетное учреждение в с.Актаныш тел 88555232062, 88555232034
  • Ноябрь бэйрэмендэ суелачак яшь ярымлык угез итенен ике ал боты сатыла.кг 330 сумнан тел 89027113070
  • Телэче районы Шэтке авылында йорт сатыла.Газ, су кергэн. 89534073195
 
 

 
Архив
 
18.01.2013 Мәдәният

Мөхәммәт Мирза: Төшләрне мин Актанышта гына күрәм

Татар шигъриятендә Мөхәммәт Мирза исеме яңгырый башлаганга бик озак вакыт та үтмәде кебек. Чөнки ул шигърияткә соң килде. Рәсми урыннарда эшләгәннән соң, урау юллар аша килеп керде дә аһәңле иҗаты белән таң калдырды.

– Илфак әфәнде, сүзне әтиле-әниле балачактан башлыйк әле. Ул елларны ничегрәк хәтерлисез?

– Мин “Балачак хатирәсе” дигән хикәямдә Әнкәй турында яздым, Әткәй хакында да минем байтак шигырьләр язылды. Бе­ләсезме, бәләкәй вакыт бит ул хәзер бер төш кебек кенә. Мин ул вакытны хәзерге заман белән чагыштырып карыйм. Авыл аеруча нык мохтаҗлыкта яшәде. Ни өчен аның шулай икәнен мин хәзерге акылым белән генә аң­лый алам: авылда җир җитмәде. Авыл кешесе колхозга барып эшли, ә үзенең бер сыерын асрар өчен ничаклы чакрым читкә йөреп печән әзерләп кайта. Ярый ул эшләр кешең булса, кулыңнан килә торган булса. Минем Әткәй ике аяксыз иде, мәк­тәптә директор булып эшләде, мәктәпнең исә атлары бар. Җәй көне мәктәпкә утын әзерлиләр һәм атларга печән чабалар иде. Аларның бөтен вакытлары шунда үтте.

Безнең авылдан җитмеш кеше сугыштан кайтмаган, нибары 14 солдат кайтып, авылны тер­гезәләр. Берсендә унбер бала, икенчесендә тугыз бала, өченче­сендә җиде бала була. Шулай итеп ундүрт солдатка 84 бала җыела. Менә бу тормышның бер мизгеле, шул бер авылның тормышына карап милләт турында да, дәүләт турында да, гомумән, кешелек турында да фикер йөр­тергә була. Мин ач тормадым, ләкин ач торган кешеләрне күр­дем, ярлылыкны күрдем.

Безнең Чалманарат авылы олы юлдан унике чакрым чит­тә. Районга кайткач туган-ту­мачаларга барып керәсең дә, алар белән чәй эчәсең, зиратка кереп чыгасың, дога укыйсың да тагын чыгып чабасың. Кешеләр үлеп торалар, яшьтәшләр бакыйлыкка күчеп торалар, кайчакта җирләргә дә кайтып булмый. Авыл мине кабул итәрме, бәхил­ләрме? Мин бит бизнесмен түгел, мәчет тә салдырмадым. Нәрсәдер эшләдем сыман, авылдашларның кайберләренә укырга керергә ярдәм иттем, үземчә кемнәр­гә­дер акыл бирдем, үземә күрә күпләргә ярдәмем тиде кебек. Авылны тергезер өчен без дә Әткәйләр шикелле нигез салырга тиеш идек. Ә хәзер авыл картаеп бара. Менә минем класс­таш­ларның берсе дә (без егерме дүрт кеше укыдык) авылда калмады.

– Галәмне яулап алу теләгенә ирештегезме?

– Минем теләгем офицер бу­лу иде. Безгә, Габдрахман Әпсә­ләмовның “Алтын йолдыз”ын укыгач, сугыш романтикасы килеп керде. Сугыш башлана калса, сугышка барып, Әткәй өчен үч алу дигән ният, күрәсең, күңелдә булган. Мин офицер булдым. Армия­дә хезмәт итеп кайттым. Партияле кешеләрне КГБга, милициягә җибәрә башладылар. Башта КГБга чакырдылар, мин бармадым. Соңрак барыбер милициягә китәргә туры килде.

Артист булырга да теләгем бар иде. Абыем Фаил Ибраһимов белән икәү мәдәният институтына укырга кердек. (Хәзер ул Яр Чаллы татар дәүләт драма те­атрының баш режиссеры.) Аны тәмамлагач икебез дә районга кайттык, ул халык театрында, ә мин радиода эшли башладым. Мәдәният өлкәсендә эшләргә дип кайттым, яшьләр арасында кайнап йөргәч тоттылар да, уйламаганда, мине район комсомолына алдылар. 13 ел милициядә эшләгәннән соң гына үземнең укыган белгечлек буенча эшли башладым, 3 ел ярым Актанышта мәдәният бүлегендә эшләдем, ә аннары 3 ел ярым Казанга килеп министрлыкта эшлә­дем. Шулай итеп 40 ел эчендә мин 5 урында хезмәт иттем. Эш­тән эшкә күчеп йөрмәс идем дә, чакырып алдылар.

– Милициядә яратып эшлә­дегезме соң?

– Мин анда бик үк теләмичә килдем, ләкин эшне барыбер җи­ренә җиткереп башкарырга тырыштым. Теләмичә килдем дип әйтсәм дә, тормышны аңлар өчен кирәк булгандыр ул. Тормышның төбе шунда. Анда бит нинди генә ситуацияләрдә калмыйсың. Ул эш минем сәламәтлегемне дә шактый алды. Шул елларда мин бик ныклап яза башладым. Милиционерлар рейдка чыгып китә, ә мин шигырь язып утырам. Төнге өчкә хәтле язып утырасың. Языла да языла... Укыганда да шулай булды: төнлә эшләп укыдык.

– “Дөнья кала, малы кала, и Мирза, җаныңа нур җыярга соңарма син!..” – дигәндә нәр­сәне күз алдында тоттыгыз?

– Мин Коръәнне ныклап өйрәндем. Ислам мәдәниятен, Көн­чыгыш фәлсәфәсен өйрәндем. Ислам фәлсәфәсе – ул мәңгелек фәлсәфә. Иҗатым Коръәнгә мө­рәҗәгать иткәннән соң икенче төс алды. Менә минем “Адәм баласы” циклым Коръәнне укыганнан соң уйланулардан туды. Мин шул уйларымны “Адәм баласы” дигән бәйләмгә салдым. Адәм баласы – мин үзем дә ул, авылдашларым да, милләтем дә, гомумән, бөтен кешелек тә... Үземә бер калып, форма табып, Коръән фәл­сәфәсеннән, ислам кыйммәтлә­реннән чыгып иҗат итә башладым. Хәзер инде миндә алты йөзгә якын бишьюллык тупланды. Алтмыш яшемә шуларны туп-лап китап чыгарам хәзер. Бу шигъри форма белән яшәү фәлсәфәсен биреп була.

– Актаныштан Казанга килү хыялыгыз идеме, яисә кушканга, чакырганга килдегезме?

– Тәкъдир, язмыш. Милициядә эшләгәндә Чаллыга чакырдылар. Ул Советлар вакыты иде, күчсәң, фатирын да, башкасын да би­рәләр иде. Юк, күчмәдем. Минем Актанышта Әткәй белән Әнкәйне тәрбияләп яшисем килгән иде. Әткәй кинәт кенә алтмыш яшендә үлеп китте, мәктәптән эштән кайтты да, ятып, күзләрен йомды. Әткәй-Әнкәйнең фатихасын алдым дип беләм. Казанга чакырдылар. Килгәнемә үкенмим. Монда инде бөтенләй икенче тормыш. Ул чакта хөкүмәт җитәкчесе Р.Н.Миңнеханов миңа: “Син капитан кебек, гыйнварда районнарга чыгып кит, декабрьдә кайт”, – дип әйтте. Мә­дәният министры урынбасары буларак, мин клублар-китап­ха­нәләр өчен җавап бирә идем, монда утырып кына эшләп булмый. 3 ел ярым эчендә без унсигез районның мәдәниятен үстерү буенча программалар эшләдек. Бөтен Татарстан миңа үземнең өй шикелле хәзер, Актаныш шикелле.

– Язучылар берлегендәге эшегездән канәгать калдыгызмы?

– Тулаем канәгать калдым. Иң беренче чиратта безнең яшьләр юк, Язучылар берлеге картайган, әдипләребезнең ур­тача яше илле тугызда иде. Алтмыштан узган, пенсия яшендәге әдипләр 184 кеше булды. Шуңа күрә ничек кенә булса да яшьләрне берлеккә тартырга кирәк иде. Яшь язучылар бар, ләкин китаплары чыкмый. Шуңа күрә без “Татнефть” белән дә сөйләшеп, яшь каләм тибрәтү­челәргә аерым стипендия булдырыйк, аларның китапларын бас-тырып чыгарыйк дип тырыштык. Элек бит Советлар Союзы вакытында альманахлар чыккан, без бу традицияне дә яңарттык. Икенче кылган гамәлләребез тәр­җемә өлкәсендә булды. Әдәби тәрҗемәләр тукталган иде. Без иң әүвәл 34 татар прозаигы һәм 65 татар шагыйре әсәрләрен тәрҗемә иттердек. Шулай ук тарихта беренче мәртәбә ике телдә “Татар шигърияте анталогиясе” төзеп чыгаруга ирештек. Анда 117 шагыйрьнең иҗаты урын алды. Нәтиҗәдә без үзебезнең тәр­җемә мәктәбен булдыруга ирештек. Аннан соң яшьләр өчен әдә­би фестивальләр оештыру, алар­ның мәйданын киңәйтү җайга салынды. Әүвәл безнең бер генә иҗат фестивале бар иде. Ул – “Иделем акчарлагы”. Шуның өстенә яңа ике фестиваль барлыкка килде. Алар – Саҗидә Сөләйманова исемендәге фестиваль, Казан федераль университеты, Татар Конгрессы белән оештырылган “Илһамлы каләм” дигән бәйге. Нәрсә генә эшләнсә дә, яшьләрне иҗатка тартуга, татар әдәбиятын пропагандалауга юнәлтелде. Шулай ук тарихи һәй­кәлләрне саклау мәсьәләсенә дә игътибарны юнәлттек. Казандагы Татар бистәсе зиратында Г. Тукайның каберенә яңа һәйкәл-таш тергезелде, шулай ук бөек әдипләребез каберләренә дә һәй­кәлләр куелды. Язучылар берлеге бинасын өр-яңадан тө­зекләндерү һәм Г.Тукай исе­мен­дәге клубны гамәлгә ашыру эшен­дә дә үземә рухи канәгатьләнү таптым.

Әлбәттә, башка илләр белән әдәби багланышларны да үсте­рергә кирәк иде. Без бу эшне дә башлап җибәрдек. Төркиядәге “Кардәшләр әдәбияты” журналы һәм Евразия дигән әдәби союз белән элемтә урнаштыруга иреш­­­тек. Элекке СССР Язучылар берлегенең дәвамчысы булган Международное сообщество писательских союзов – МСПС белән дә багланышлар җайга салынды. Нәтиҗәдә тәрҗемәләрне бөтен Россия күләмендә чыгаруга юл ачылды. Уртак премиябез дә барлыкка килде. Державин премиясе – бөтен Россия дәрә­җәсендәге премия. Менә болар­ның барысы да Язучылар берлеге эшләгән эшләр. Мин болардан канәгать.

– Актаныштан булу карьерага булышамы?

– (Көлә). Карьера – нәрсә дигән сүз? Бүген карьера ул – дәүләт тарафыннан бирелгән ниндидер зур финанс чыганакларында утыру дигән сүз. Банкир булып эшләү карьера булырга мөмкин, нидидер бер генераль директор яисә шундыйрак урында утыру карьера булырга мөм­кин. Карьера дигәндә, бүген фә­кать матди як кына күздә тотыла. Мин Язучылар берлегендә эшлә­гәндә гади эшченең уртача пенсиясе дәрәҗәсендә хезмәт хакы алдым. Иҗатта бернинди дә карьера була алмый. Актанышның Агыйделе дә, аның урманнары да, Әткәм-Әнкәм дә иҗади карьерамда зур роль уйнады. Бүген дә мин күңелем белән Актанышта яшим. Мин монда килеп эшлим генә. Төшләремдә мин үземне Актанышта дип күрәм. Актаныш – гомер бишегем, Әнкәем кебек газиз җир. Шуңа күрә, Актаныш–минем иҗатымның чишмәсе дә, күле дә, кайтып ятар түре дә...  


Рәшит ФӘТХРАХМАНОВ
Ватаным Татарстан
№ 8-9 | 18.01.2013
Ватаным Татарстан печать

Фикерләр

Исем:
E-mail:
Текст:
 
№20 (829870) / 20.02.2013 00:28:53

Телнең сөяге юк,
кәгазьнең теле юк...
Адәм баласының
тел сыендырып сөйләп
язмаган көне юк.

тагын берәү:

Акылсыз батырлар...
Хәерче тыйнаклар...
Адәм баласының
нихәтле холкына
шулкадәр үрнәк бар...

М.Мирза

P.S. Авторның бу шигырьләре кайбер заказной блогерларнын очсыз комментларына туры килә дип уйлыйм.

№19 (826738) / 25.01.2013 11:41:02

Жэмэгать, ник Сез Мохэммэт Мирзанын тормыш юлында булган вакыйгаларга бэйлэнэсез?! Тормыш юлы ул хэркемнен дэ унай, тискэре, файдалы хэм хаталы яклары белэн утэ инде. Хэммэбезнеке дэ шулай утэ!!! Эллэ берэрегезнеке Идеальныймы? Курсэтегез алай булгач, языгыз узегез турында, идеальный тормышыгыз турында!!! Сез башта анын ижаты белэн танышыгыз!!!

№18 (826737) / 25.01.2013 11:30:19

Соры корт ка,Рэхмэт Сезгэ!!! Раил абый искиткеч укытучы хэм кеше иде!!! Без аны нык хормэт итэ идек, нык ярата идек!!! Анын кебек кызыклы итеп, балаларны авызына гына каратып тора торган итеп дэрес алып баручы укытучылар бик сирэк иде. Ул физика, математика фэннэрен тормыштан алынган гади генэ примерлар белэн исбатлап анлата иде. Гомумэн, Раил абый ЭРУДИРОВАННЫЙ,ОБРАЗОВАННЫЙ, УНИВЕРСАЛЬНЫЙ УКЫТУЧЫ хэм КЕШЕ ИДЕ. Без анын дэреслэрен хэзер дэ искэ алабыз!!! Шэп кеше!!! Урыны ожмахта булсын!!!

№17 (826202) / 20.01.2013 09:03:58

И.Мирзаевич кул астында эшлэгэн чорларны сагынып искэ алабыз. Зур оештыручанлыгы, уз-сузен кирэк вакытта турыдан эйтэ белуче, намуслы, ярдэмчел шэхес булып кунелебездэ калды. Эйе, анын вэкэлэтлэрендэ безне, ягъни милиционерларны рейдка тарату, хэм тан атканда каршы алу бурыслары да торды, чонки ул житэкче офицер булды.
Алдагы тормыш юлында да бары тик унышлар гына телибез, исэн-сау сэламэт булып озын-озак яшэгез И.Мирзаевич, Зур Юбилеегыз белэн Сезне!!!

№16 (826142) / 19.01.2013 13:45:04

С запада на восток,не блуждая
Необходимо проложить пути дороги сегодня.
На Каабу глядя, тот кто хапнул должное,
Не муртэт (отступник).

№15 (826120) / 19.01.2013 11:39:35

Татарчасы ничек?

№14 (826118) / 19.01.2013 11:33:44

Мэгрэбтэн мэшрыйкка, адашмыйча,
юллар яру зарар буген.
Кыйблага баккан хэлдэ,
Тиешлесен ала белгэн
мортэт тугел !

№13 (826099) / 19.01.2013 06:30:19

Куанамын шуңа :
көчәнүләр нәтиҗәсе
рухи азык сыйфатында
журналларда чыга,
Аннан Тукай бүләгенә кодалана, -
Мин чыгарган мода.

№12 (826095) / 19.01.2013 00:21:26

Үз якташларыңны да белмисең.
Иң өлкәннәре - Раил абый иде, хәзер мәрхүм инде, укытучы булып эшләде, физикадан укытты.

№11 (826010) / 18.01.2013 20:52:17

Нишләп "чын Мирас" (әллә "яңа Мирас"мы ?)
журналындагы эшләре турында берни дә сорамаган Рәшит Фәтхрахманов?
Язмаң бик борынгы мәллә?
Пенсиягә китмидер бит ?(1953 елгы вчүтәки)

№10 (825997) / 18.01.2013 19:43:53

Көнләшеп утырмагыз әле, безнең ЯКТАШЛАРДАН!!!БЕЗ БУЛДЫРАБЫЗ!!!

№9 (825991) / 18.01.2013 19:06:15

сөмбелә

Икенче бала, иң зурысы-Фаил. Гел үз көчләре белән тормыш корулары дөп-дөрес!!! Хәтереп ялгышмаса, өйләре, югары очта иң беренче йорт иде бугай... Шәбез елгасы яклап.

№8 (825990) / 18.01.2013 18:59:40

Мөхәммәт Мирзаның кем икәнен дә белмәгәч нәрсәгә дип кеше турында кара фикереңне чәчәсең, авыл апае? Әдәбият белән танышып барырга кирәк, агарырга кирәк азрак. Кара эчләрегезне чистартыгыз бераз булса да. Үз тырышлыклары, үз булдыклылыклары белән күтәрелгән кешеләр турында язылган мәкаләләр астында кайберәүләрнең агу чәчеп утырулары аларга карата бер дә ихтирам уятмый.
Әнисе белән башласа, начармени? 11 балалы семьяның баш баласы ул, бер дә "әни малае" булып кына яши алмагандыр, ике аяксыз әти белән.Сүзне чамалап сөйли белергә кирәк.
ә якташыбызга килгәндә, аңа сәламәтлек, иҗатында уңышлар телим!

№7 (825927) / 18.01.2013 14:11:05

А што?
Бик матур язылган.

№6 (825906) / 18.01.2013 12:05:05

кем бу. нигә ышанмаска,акыллы булган икән дип кенә әйтәм. ул канторада эшләү бик авыр беләсең килсә. кина түгел анда РЕАЛЬ тормыш!!! без переукрашенияләрсез...
вход руб,выход два!

№5 (825904) / 18.01.2013 11:50:49

Нинди шигырләр язган?? Срочно шигырләрен куйыгыз әле.
"КГБ" га чакырдылар бармады"..Ышанып бетәсе килми..нигәдер.

№4 (825903) / 18.01.2013 10:49:35

" Төшләремдә мин үземне Актанышта дип күрәм."
Менә бит инде үз авызы белән әйткән, ВТ җурналисты аны нигә үзгәрткәндер, аңламыйм. Бу кешенең шигырьләрен куегыз әле. Шуны әйтә алам: бу кеше килгәннән бирле татарстан язучылары командасы сыйфат ягыннан бик нык түбәнәйде. Начар сыйфатлы продукция чыгара башладылар бугай.
1953 елда туган ул, 2011 елда нинди җыентыгы өчендер Тукай бүләге бирелгән.
Язмада кызыксындырганы - быел дөнья күрәчәк яңа китабы. Игътибарга бик бәрелеп торганы - эшләгән эшемнән бик канәгатъ дип мактанып утыруы. Күңеле белән Актаныштан ерак китәлмәгән, әнисе белән башлаган, әнисе белән төгәлләп тә куйган. Бик әни малае булганы күренә, ләкин бу бит инде иң шәхси, иң изге, дөньяга чәчеп йөрми торган яшерен хис кенә була ала, минемчә. Әнине һәрберебез ярата, ул бердәнбер. Вәт шулай. Хәзергә җитеп торсын.

№3 (825902) / 18.01.2013 10:18:28

"Милиционерлар рейдка чыгып китә, ә мин шигырь язып утырам" Бик каты, биелеп эшләгән икән, милициядә.)))))))))))

№2 (825901) / 18.01.2013 09:52:39

"Мин Язучылар берлегендә эшлә­гәндә гади эшченең уртача пенсиясе дәрәҗәсендә хезмәт хакы алдым".

Ә йортыңны нинди акчага салдырдың?

№1 (825898) / 18.01.2013 09:30:50

Их татжур, татжур. Я Мәкәләң дөрес түгел, я мәкәләнең исеме... Мәкәлә эчтәлеге буенча: "Мөхәммәт Мирза: Төшләрне мин Актанышта гына күрәм" түгел "Мөхәммәт Мирза: Төшләремдә мин үземне Актанышта гына күрәм" килеп чыга бит.

▲ Өскә

Матбугат-инфо
Матбугат.ру
Ватаным Татарстан
Шәһри Казан
Бердәмлек
Рәшит Ваһапов фестивале
Камал театры
Татар дәүләт филармониясе
Ирек мәйданы
Татарстан яшьләре
Кариев театры
Идел
Өмет
Татарстан китап нәшрияты
Милли Музей
Шаян
Татаркино
Татарстан Диния нәзарәте
ЕлМай
Татар телен саклау һәм үстерү мәсьәләләре комиссиясе
«Элита»
Piter.tatar