• 05.10-22.10 2021-2022 хоккей сезоны. Татнефть Арена
  • 17.10 "Корт", 12+, Кариев театры, 18:00
  • 22.10 Премьера! "Сөннәтче бабай", 12+, Кариев театры, 18:30
  • 23.10 Рөстәм Вәлиевнең тууына 60 ел. Искә алу концерты. Филармония. 17.30
  • 23.10-24.10 Премьера! "Сөннәтче бабай", 12+, Кариев театры, 18:00
  • 27.10 "Мио, минем Мио", 6+, Кариев театры, 18:00
  • 28.10 "Ләйлә вә Мәҗнүн" , 12+, Кариев театры, 18:30
  • 01.11 Юрий Шатунов. КСК "Уникс". 19:00
  • 03.11-07.11 Ришат Төхвәтуллин. Сула. КСК "Уникс"
  • 10.11 Валерий Меладзе. Татнефть Арена. 19:00
  • 20.11-24.11 Гүзәл Уразова һәм Илдар Хәкимов. КСК "Уникс"
  • 26.11 Данир Сабиров. Ике юбилей. Моноспектакль. КСК "Уникс". 18:30
  • 14.12-19.12 Илсөя Бәдретдинова. "Фәрештә түгел". УНИКС
  • 14.12-19.12 Илсөя Бәдретдинова. Фәрештә түгел. КСК "Уникс"
  • 18.12 Татар җыры. «Казань Экспо», И.Шакиров ис. концертлар залы. 17:00
Бүген кемнәр туган
  • 17 Октябрь
  • Әхмәт Саттар (1939-2018) - язучы
  • Роза Туфитуллова - журналист
  • Лидия Әхмәтова - җырчы
  • Рәшидә Җиһаншина (1917-2003) - актриса
  • Гали Хуҗи (1912-1966) - шагыйрь
  • Илгиз Гайнуллин - көрәшче
  • Альбина Шаһиморатова - опера җырчысы
  • Үзебезнең умарталыктан бик тәмле, яхшы сыйфатлы бал сатыла. 3л - 1300 сум. Күпләп алучыларга, бәясе килешү буенча. Шулай ук кәрәзле бал да бар. 89625497103
  • В Казани на улице Сахарова ищем девушек (девушку) на подселение в зал в двухкомнатную квартиру 89923389181
  • Актаныш.услуги:жалюзи рулонные шторы рольставни рольворота ,ремонт москитных сеток 89375814252 Айдар
  • Актаныш. Натяжной потолок урнаштырабыз. Килеп улчәү, консультация бушлай, светильниклар да куябыз. Актаныш, Актаныш районы буенча эшлибез 8-937-581-42-52 Айдар
  • Детскому саду N 292 ново-савиновский район, требуется музыкальный руководитель на 1,5 стаки
  • Сниму 1 ком.квартиру в Советском , Вахит.р-не.Со всеми удобствами,платежоспособная, чистоту гарантирую.Сама работаю, татарка 47 лет.Убедительная просьба прошу риелторов не беспокоить, сниму только от собственника.Тел.89870673548 Гульфиза.
  • Сниму квартиру до 18-19 все включено, татарка, работаю, без вп, тишину, чистоту и своевременную оплату гарантирую, писать WhatsApp +79961212519, риелторов прошу не беспокоить.
  • Продаю натуральный цветочный МЕД со своей пасеки 1л-500руб т.89503210410
  • Әле һаман шәҗәрәгез юкмы? Нәсел тамгагызны белмисезме? Бу хәл итәрлек мәсьәлә. Дәүләт архивлары чыганаклары буенча шәҗәрәгезне төзеп бирәм. Шәҗәрәҗәге барлык фактларны архив документының фотокопиясе белән раслыйм. Бу өлкәдә эш тәҗрибәм 8 ел. Тел./Ватсап: 8–917–874–16–40 Tongekuk@gmail.com Дамир Шәйхетдин.
  • диван-книжка сатыла. аксыл-көрән төстә.8 мең. яхшы хәлдә. казан. тулырак мәгълүмат ватсап аша. 89047619147
 
 

 
Архив
 
17.01.2013 Авыл

Авылларда мал чалучылар хезмәте оеша башлады

Авылда мал чалу тиз генә башкарыла торган эш түгел. Хуҗа кеше иң элек барлык кирәкле коралларны – бавын, пычагын һ.б. хәстәрләп куйса, хуҗабикә исә үз чиратында ашау-эчү мәсьәләсен кайгырта. Мал чалган көн авылда бәйрәм санала, шуңа күрә табын да бәйрәмчә булырга тиеш. Шулай итеп, ярты эш инде эшләнгән дисәң дә була, тик хәзер сугымчыны гына табарга кирәк. Менә монысы бүгенге көндә авылда бер бәла...


Кая барыйм, кемне дәшим?..


Күп кенә җирдә авыл буйлап китсәң, мал чалырлык бер генә кешене дә таба алмассың. Кайсының аек көнен туры китереп булмый – андый кешенең үзе ни дә, эше ни. Ир-атларның күбесе бу эшкә алынырга курка да әле, күпләрнең исә жәлләп кулы күтәрелми. Мөгезле эре терлеккә түгел, кош-кортка кагылырга җөрьәт итмәүчеләре дә бар. Бөтен авылга бер мал чалучы булса, рәхмәт әйтәсең. Әмма бөтен кеше дә аңа баргач, чиратың килеп җиткәнне генә бик озак көтәргә туры килә. Бәлки, кайбер якларда малларны бетерүнең, азрак асрый башлауның да бер сәбәбе шулдыр? Авылларда мал чалу иң җаваплы һәм иң мөһим эшләрнең берсе булып тора. Кулы да тәмле булсын, чиста да эшләсен, шарты да туры килсен дисең бит әле...

Мал чалучылар хезмәте оеша башлаган

Соңгы вакытта исә авыл җирендә бу мәсьәлә дә хәл ителеп килә бугай. Җәйге чорда акчаңны түләсәң, бакчаң да сукаланган, печәнең дә чабылган һәм алып кайтылган кебек, сугым чорында да мал чалып кәсеп итүче төркемнәр оеша башлаган. Берничә кеше берләшә дә, төрле авылларга, хәтта районнарга да чыгып, мал чалу хезмәтен башкара. Балтачта да бар андый төркемнәр. Әле менә күптән түгел генә әлеге районда яшәүче Роза апалар да, үгезләрен суярга кирәк булгач, кеше эзләп мәшәкатьләнмәгәннәр, мал чалучыларга гына мөрәҗәгать иткәннәр. Аларның эшеннән бик канәгать калган алар. Мал чалыр өчен кирәк булган бөтен коралларны үзләре алып киләләр, бөтен эшне башкарып китәләр. Кыскасы, хуҗа кешегә бер мәшәкате дә калмый икән. Ике-өч сәгать вакыт эчендә иң зур эшләрнең берсе башкарыла да куя. Роза апаларга 3 кеше килгән.


Егетләрнең бу кәсепкә керешүләренә инде бер генә ел түгел. Шуңа күрә заказлары да күп. Кыш айларында буш торган көннәре бөтенләй дә юк. Дөрес, сугымчыларның җәй көне дә эшләре җитәрлек анысы. Бер көнгә 4-5 хайванга кадәр чалырга туры килгәли икән. Халык алар белән 3-4 көн алдан ук килешеп-сөйләшеп куя. Мамадыш, Саба, Малмыж, хәтта Ульяновск якларыннан да, безгә килегез әле, дип шалтыратучылар бар, ди. Хезмәтләре дә әллә ни кыйммәт түгел: бер баш үгез чалган өчен 1000 сум акча сорыйлар. Ашау-эчүне хәстәрләүне дә таләп итмиләр. Хәер, озаклап утырырга вакытлары да юк инде, чөнки икенче бер гаилә дә түземсезлек белән аларны көтә.

Дөрес, мал чалучы төркемнәр арасында да төрлесе була: кемдер намус белән, барлык дин кануннары буенча эшли, ашыкмый-кабаланмый гына эшен чиста-пөхтә итеп тәмамлый. Икенчеләр исә акча эшләүне генә күздә тотып, ашык-пошык эшләп китү ягын кайгырта.

Мондый хезмәтнең тарала башлавы авыл халкы өчен бик файдалы. Бу кемгәдер хезмәт хакы булса, икенчеләрне зур мәшәкатьтән коткара бит әле.

Сүз уңаеннан, бүгенге көндә республикада терлекчелек буенча күрсәткечләр тотрыклы. Ит җитештерү буенча 12 процентка арту күзәтелә, ә менә сөт җитештерү 1 процентка кимегән. Бу турыда авыл хуҗалыгы һәм азык-төлек министры Марат Әхмәтов Хөкүмәт йортында узган киңәшмәдә җиткерде. Шулай ук ул республикага дуңгызларның Африка чумасы үтеп керү куркынычы булуын әйтте. Аның әйтүе буенча, Татарстанда рөхсәтсез, тиешле документларсыз һәм ярамаган урыннарда терлек продукциясен, бигрәк тә дуңгыз итен сату очраклары артып киткән, дип хәбәр итә «Татар-информ».

Мал чалучыларга киңәшләр


– Хайванны чалырга бер көн кала ашатмаска кирәк. Су гына эчертегез. Нәтиҗәдә ашказаны һәм эчәкләр бушап калачак. Бу аның эчен алуны җиңеләйтәчәк, икенчедән, ит тә озаграк саклана.

– Чалыр алдыннан хайванны борчымагыз, кыйнарга һич кенә дә ярамый. Болар барысы да итнең сыйфатына тәэсир итә.
 


Чулпан НӘҖИПОВА
Шәһри Казан
№ | 17.01.2013
Шәһри Казан печать

Фикерләр

Исем:
E-mail:
Текст:
 
№20 (825995) / 18.01.2013 19:29:49

Чын татар, кулың тәмлеме??? Әтинекеннән соң андый тәмле ит ашаган юк...
Әтине сугымга чакыралар иде.Алар данлыклы икәү, Халимулла абый һәм ул иде. Икесе дә аяксызлар...

Мал яшеннән түгелдер, үзләренең эшләре үзенә ошамаган.Үзләрен мал үтерүче дип хис иткәннәр. Шуннан гына.

Әти сугымга яратып йөри иде. Ярты көн ярты метрлы пычагын кайрый иде. Гадәттә сау ир-атлар бәйләгән еккан арада әти көтеп тора, биеми генә)))) менә аның да эшкә чираты җитә дип.Пычагын бер генә ышкый. бер ышкуда умыртка сөягенә җитә иде.Син шунда идеңме диярсез)))) ИРкә бит мин, шунда идем.)))) Әтигә мал эшкәрткәндә аяклар тотып тора һәм башка шундый подсобный эшләрдә идем. Кстати балта эшләрендә дә. Йорт салганда түгел инде))) Урындык, өстәл мазарлар ясаганда.Бик оста куллы иде.

№19 (825993) / 18.01.2013 19:14:39

Хыыыы. мин дә искә төшерим әле.

Кыскасы, мин үзем эчәк әйберләрен яратмыйм))) Тәмле тамак.Әни бөккәннәр пешерә иде дә, үзенә генә ашап бетерергә туры килә башлагач, эчәге тавыклар ризыгы булды.

Болай ашказаны иң тәмле, итле җире. Әмма анда 40 карта дигән җире бар. Катлам-катлам кесә кебек. Аны юып та, чистартып та бетереп булмый.Шул җире кисеп атыла. Сыек бук торган нечкә эчәк иң тәмсезе, юан эчәкләр ярыйсы. Безнең якта тутырма ясамыйлар, күп якларда аны тутырып та пешерәләр.
Без башта маен пычак белән кырып чыга идек.Ул майны табакны утка куеп эреткәч, туң май була, ул тиз катучан май. Мин шәхсән бик яратам. Чынлап та көнбагыш мае белән кушкач катмый да.Маргарин белән кушмагыз инде, анда ясалма майлар бит.Май табагында сызык кала. Менә аны бик яратам бәрәңге белән.

Маен чистаркач,әни пычак белән яра иде. бугы бер якка ага, эчәгесе икенче җиргә.Хәзер авыл хатыннары шлангы краны тыгып юдырабыз дип сөйлиләр. Без инешкә китә идек. Шәпләп юабыз. Аннан карда сары табы калмый башлаганчы тибәбез. Аннан яңадан юабыз. Аннан пешеклибез. Без кайнап торган суга тыгып кына ала идек. Шулай иткәч тышкы лайлалы катлам пычак белән кырылып төшә, ап-ак булып кала.Озак тотсаң артык пешеп, купмый башларга мөмкин. Шуңа карап-карап алыгыз. Менә шунан соң бәлеш вә бөккәннәр ясыйлар. Кемгә ошый, миңа юк))))))

№18 (825989) / 18.01.2013 18:58:17

Чын татарнын сузлэрен хуплыйм

№17 (825985) / 18.01.2013 18:48:48

Алма, кош-кортны үзем генә башкарам,эре терлекне берничә кеше эшлибез.Хуҗа кеше кемнең кулын тәмле дип саный шуларны булышырга чакыра.Ләкин эш анда түгел,тагын бер кат әйтәм,бу эшне кәсеп итәргә ярамыфй диләр.Ягъни ,акча эшләүгә корырга ярамый.

№16 (825971) / 18.01.2013 17:50:57

Мал эченең нәрсәсендер ташлыйлар бугай,аны мал суючылар белә инде.Безнең якта эчәге маен эретеп туңмай ясыйлар. Шул туңмайга маргарин белән көнбагыш маен кушып эретсәң, һәр төрле ашлар, камыр ризыклары пешерү өчен менә дигән май була, үзе туклыклы, үзе тәмле.Эчәгене бездә пешерер алдыннан тозлы суга салып кайнатып чыгаралар, ягьни пешеклиләр.

№15 (825965) / 18.01.2013 17:29:27

чын татар, сездә малларны кемнәр суя соң? Үзегездәге малларны кемнәр башкара?
Чытырман, рәхмәт, сез эчәк маен нишләтәсез? Эчәкнең кайсы җирләрен ашарга яраксыз дип кисеп ташлыйсыз? Бездә кайберәүләр хәзер эчәкне тулаем ташлыйлар, хайван маен ашамыйлар. Ләкин эчәкләре кеше эчәгенә файдалы дигәнне ишеткәнем бар. Чиста итеп юып, пешерә белеп пешерсәң, аның вак бәлешләреннән дә тәмле бәлеш юк. М-м-м!

№14 (825962) / 18.01.2013 17:01:39

ашар алдыннан пешектерэ идем

№13 (825961) / 18.01.2013 16:54:02

ә пешектермидер идеңме?

№12 (825957) / 18.01.2013 16:29:25

Киллерлар бригадасы

№11 (825931) / 18.01.2013 14:31:20

Бер тапкыр үземә сыерның эчәгеләрен чистартырга туры килде.Башта ашказаны белән бөтен эчен полиэтилен пленкага чыгарып саласын,соңыннан ашказанын ярып бушатасың,эчәгенең маен аерырга кирәк.Арасын 70 см - 1 метр итеп кисеп эчен сыгып чыгарам,махсус таяк ярдәмендә эчен тышка әйләндерәм, яңадан бөтен эчәгеләрне җыеп карда таптыйбыз,ул чип-чиста булып кала,шуннан соң чиста су белән юасың да эше дә бетә.

№10 (825870) / 17.01.2013 21:45:35

песи суеп үтергән егетне беләм... Озакта үтмәде песи каргышы төште..Үзедә таный..

№9 (825868) / 17.01.2013 21:44:26

Мал. Житэр бер кон кеше туктар узе кебеклэрне ашаудан.

№8 (825867) / 17.01.2013 21:43:31

Шулаен шулайдыр.Тик бит, кайбер кешегэ генэ ышанып тапшыралар бу эшне.
Ботен кеше чалганныкын да яратмыйлар,хэтта жиренэ житкерсэ дэ.

№7 (825866) / 17.01.2013 21:41:53

әйтәсең №5 - Кем бу!

№6 (825865) / 17.01.2013 21:40:58

Суймагыз мине... Жәлләгез...

№5 (825864) / 17.01.2013 21:39:51

Кызганычка каршы бу шулай. Акылдан язу очыракларыда бар..Хайванның күз яше төшәчәк.. Ярый әгәр үзенә төшсә...әгәр берт гаепсез балаларына, оныкларына калса..Алар баш ватачак, кайдан килә бу бәхетсезлек, дип..

№4 (825863) / 17.01.2013 21:39:33

бик мөмкин чын татар. шулайрак шикелле күренә...

№3 (825859) / 17.01.2013 21:31:41

Дин,мал-туарны чалуны ксеп итәргә кушмый бугай.Картлардан ишеткәнем бар.Кан коюны кәсеп итүчеләр үзләре дә сизмәстән берничә елдан авырый башлаячаклар.Ит комбинатларында сугымчылар(боец)лар ике елдан артык эшли алмыйлар иде.Я психикаларына зыян килә иде,я үзләреннән үзләре ябыга-кибә башлыйлар иде.Бу хәлләрне үз күзләрем бн күргәнне язам.Свияжск ит комбинатында да,Казан ит комбинатында да берничә мәртәбә шул ук хәлләр кабатланды 13 ел эчендә.

№2 (825828) / 17.01.2013 20:17:31

Хайванның эчәкләрен эшкәртү тәртибен языгыз әле. Маен җыеп алгач, тизәк агызмыйча гына эчәкнең кайсы җиреннән башларга? Кайсы җирләрен кисеп атарга?

№1 (825824) / 17.01.2013 20:01:55

2-3 кешедән торган,3-4 бригада эшли. чират әле.
акчаңны бирәсең. 2сәгатьтә эшен бетереп,түшкәне 4 санга аерып китәләр.
эчен башын аралау үзеңә кала. рәхәәт!!!

сукта тутырабыз,холодис ясыбыз. ии үз итеңнең тәмлелеге... кибер-базар(алып-сатарлар) ите түгел инде ни дисәң дә.

▲ Өскә

Матбугат-инфо
Матбугат.ру
Ватаным Татарстан
Шәһри Казан
Бердәмлек
Рәшит Ваһапов фестивале
Камал театры
Татар дәүләт филармониясе
Ирек мәйданы
Татарстан яшьләре
Кариев театры
Идел
Өмет
Татарстан китап нәшрияты
Милли Музей
Шаян
Татаркино
Татарстан Диния нәзарәте
ЕлМай
Татар телен саклау һәм үстерү мәсьәләләре комиссиясе
«Элита»
Piter.tatar