• 05.10-22.10 2021-2022 хоккей сезоны. Татнефть Арена
  • 17.10 "Корт", 12+, Кариев театры, 18:00
  • 22.10 Премьера! "Сөннәтче бабай", 12+, Кариев театры, 18:30
  • 23.10 Рөстәм Вәлиевнең тууына 60 ел. Искә алу концерты. Филармония. 17.30
  • 23.10-24.10 Премьера! "Сөннәтче бабай", 12+, Кариев театры, 18:00
  • 27.10 "Мио, минем Мио", 6+, Кариев театры, 18:00
  • 28.10 "Ләйлә вә Мәҗнүн" , 12+, Кариев театры, 18:30
  • 01.11 Юрий Шатунов. КСК "Уникс". 19:00
  • 03.11-07.11 Ришат Төхвәтуллин. Сула. КСК "Уникс"
  • 10.11 Валерий Меладзе. Татнефть Арена. 19:00
  • 20.11-24.11 Гүзәл Уразова һәм Илдар Хәкимов. КСК "Уникс"
  • 26.11 Данир Сабиров. Ике юбилей. Моноспектакль. КСК "Уникс". 18:30
  • 14.12-19.12 Илсөя Бәдретдинова. "Фәрештә түгел". УНИКС
  • 14.12-19.12 Илсөя Бәдретдинова. Фәрештә түгел. КСК "Уникс"
  • 18.12 Татар җыры. «Казань Экспо», И.Шакиров ис. концертлар залы. 17:00
Бүген кемнәр туган
  • 17 Октябрь
  • Әхмәт Саттар (1939-2018) - язучы
  • Роза Туфитуллова - журналист
  • Лидия Әхмәтова - җырчы
  • Рәшидә Җиһаншина (1917-2003) - актриса
  • Гали Хуҗи (1912-1966) - шагыйрь
  • Илгиз Гайнуллин - көрәшче
  • Альбина Шаһиморатова - опера җырчысы
  • Үзебезнең умарталыктан бик тәмле, яхшы сыйфатлы бал сатыла. 3л - 1300 сум. Күпләп алучыларга, бәясе килешү буенча. Шулай ук кәрәзле бал да бар. 89625497103
  • В Казани на улице Сахарова ищем девушек (девушку) на подселение в зал в двухкомнатную квартиру 89923389181
  • Актаныш.услуги:жалюзи рулонные шторы рольставни рольворота ,ремонт москитных сеток 89375814252 Айдар
  • Актаныш. Натяжной потолок урнаштырабыз. Килеп улчәү, консультация бушлай, светильниклар да куябыз. Актаныш, Актаныш районы буенча эшлибез 8-937-581-42-52 Айдар
  • Детскому саду N 292 ново-савиновский район, требуется музыкальный руководитель на 1,5 стаки
  • Сниму 1 ком.квартиру в Советском , Вахит.р-не.Со всеми удобствами,платежоспособная, чистоту гарантирую.Сама работаю, татарка 47 лет.Убедительная просьба прошу риелторов не беспокоить, сниму только от собственника.Тел.89870673548 Гульфиза.
  • Сниму квартиру до 18-19 все включено, татарка, работаю, без вп, тишину, чистоту и своевременную оплату гарантирую, писать WhatsApp +79961212519, риелторов прошу не беспокоить.
  • Продаю натуральный цветочный МЕД со своей пасеки 1л-500руб т.89503210410
  • Әле һаман шәҗәрәгез юкмы? Нәсел тамгагызны белмисезме? Бу хәл итәрлек мәсьәлә. Дәүләт архивлары чыганаклары буенча шәҗәрәгезне төзеп бирәм. Шәҗәрәҗәге барлык фактларны архив документының фотокопиясе белән раслыйм. Бу өлкәдә эш тәҗрибәм 8 ел. Тел./Ватсап: 8–917–874–16–40 Tongekuk@gmail.com Дамир Шәйхетдин.
  • диван-книжка сатыла. аксыл-көрән төстә.8 мең. яхшы хәлдә. казан. тулырак мәгълүмат ватсап аша. 89047619147
 
 

 
Архив
 
01.12.2012 Милләт

Самара татарлары зур сөйләшүгә әзерме?

6 декабрьдә Казанда Бөтендөнья татар конгрессының V корылтае ачыла.

Интернетта эленгән “Азатлык” радиосы материаллары арасында “Конгресс татар мәнфәгатьләрен ныграк якласын иде” дип аталган кыска гына бер хәбәр бар. Анда Башкортостан татар оешмалары берләшмәсе җитәкчесе Рамил Бигнов 6 – 9 декабрьләрдә Казанда уздырылучы Бөтендөнья татар конгрессының V корылтаена бу юлы бердәм төркем булып баруларына басым ясап сөйли. “Конгрессның дүртенче һәм өченче корылтаенда Башкортостанның бердәмлеге булмады, чөнки Башкортостан хакимияте үзләренә яраклы булган, аларны мактаган кешеләрне, ә җәмәгать оешмалары үзләренең вәкилләрен сайлады. Хәтта дүртенче корылтайга ике делегация булып бардык...” – дип сөйли. Ирексездән параллель сузарга туры килә: ә безнең Самара татар оешмалары арасында дуслык бармы икән? Конгресска баручылар бер төркем, бер йодрык булып, Самара татарларын борчыган проблемаларны барлап, халык мәнфәгатьләрен якларгамы, әллә аерым-аерым, һәркайсы үз эшен эшләп кайтырга гына барамы? Моны ачыклар өчен 24 еллык тарихы булган өлкә “Туган тел” татар җәмгыяте  президенты Ильяс ШӘКҮРОВка мөрәҗәгать иттек.

- Самарадан Бөтендөнья татар конгрессы корылтаена барлыгы 13 делегат бара: Тольятти шәһәренең милли-мәдәни автономиясенең яңа рәисе Рәүф Кирасиров, аның урынбасары Сәүбән Рәфыйков, Самара өлкәсе “Туган тел” татар җәмгыяте президенты Ильяс Шәкүров, директоры Данияр Сәйфиев, өлкә татар милли-мәдәни автономиясе башкарма комитеты рәисе Минәхмәт Хәлиуллов, директоры Равил Галимов, “Болгар мирасы” фондының попечительләр советы рәисе Гомәр Батыршин, Самара шәһәр автономиясе рәисе Рифкать Хуҗин, Сызран шәһәре автономиясе рәисе Илсур Гыйльманов, “Дуслык” оешмасы президенты Фәхретдин Канюкаев, вице-президенты Рәфыйк Бадамшин, Похвистнево районының “Туган тел” оешмасы рәисе Расих Латыйпов, эшкуар Фәния Хәкимова. 

Камышлы районы башлыгы Рафаэль Баһаутдинов, Самараның татар милли оешмалары ветераннары, “Дуслык” оешмасының идеология буенча киңәшчесе Идеал Галәүтдинов, өлкә “Туган тел” оешмасы әгъзалары Шамил Баһаутдинов, Илгиз Колючев, Азат Надиров, Самара өлкәсенең дзюдо федерациясе президенты Хәбил Бикташев һәм эшкуар Гамәл Җамалетдинов корылтай кунаклары буларак чакырылганнар. Бу кешеләр барысы да абруйлы, татар җәмәгатьчелеге проблемалары белән таныш һәм бу юнәлештә күп эшлиләр. Тольятти автономиясе җитәкчеләре генә, яңа кешеләр буларак, үзләрен күрсәтеп өлгермәделәр. Хәер, аларның эшләре алдадыр. Сез барыгыз бергә очрашып, уртак планнар төзеп, Самара татарлары исеменнән корылтайда чыгыш ясаячак кешене билгеләдегезме инде?

- Мин “Туган тел” оешмасы президенты итеп сайланганга да күп түгел бит әле. Моңа кадәр конгресс форумында катнашканым да, чыгыш ясаганым да булмады. Әлбәттә, анда регионнардан килгән делегацияләр тәҗрибә уртаклашырга, ниндидер уртак максатлар билгеләргә тиештер. Без моңа әзер.

- Ә делегациянең җитәкчесе бармы соң?

- Арабызда күп еллар буе конгресс әгъзасы булып торган кеше – Фәхретдин Канюкаев бар. Тәҗрибәле кеше буларак, безнең делегацияне ул җитәкләп барырга тиештер, дип уйлыйм.

- Татар оешмалары арасында дуслык бар дип әйтергә ярыймы?

- Самарада үткәрелгән Бөтенроссия “Түгәрәк уен” фестивалендә “Туган тел” оешмасы, өлкә һәм шәһәр милли-мәдәни автономияләре, өлкә “Дуслык” һәм шәһәр “Ак бәхет” иҗади-иҗтимагый оешмалары  бердәмлек күрсәтеп эшләдек, һәм нәтиҗәдә фестиваль югары дәрәҗәдә үтте. Ә көндәлек тормышта арада ниндидер көндәшлек бар кебек тоела: кем акыллырак, кемнең акчасы күбрәк, кем мөһимрәк, дип ярышабыз. Бу чир тиздән узарга тиеш.

- Бәлки, сезгә дә башкортлар кебек берничә тапкыр ялгышып, аннары хаталар өстендә эшләргә кирәктер?

- Бәлки, шулайдыр да.

- Корылтайда яңгырарлык проблемалар бар бит. Менә, мәсәлән, “Яктылык” татар мәктәбенең икенче классларында татар теле дәреслекләре партага берәү генә. Ә өй эшләрен укучылар компьютер аша эшлиләр. Сез бу проблема белән танышмы?

- Үткән уку елында Самараның “Яктылык” татар мәктәбендә татар теле укытучылары өчен “Изучение татарского языка в полиэтнической среде” дип аталган өлкә конференциясе уздырылган иде. Анда Бөтендөнья татар конгрессы башкарма комитеты рәисе Ринат Закиров та катнашты һәм татар теле дәреслекләре буенча проблемалар юк, конгресска мөрәҗәгать итегез, мәктәпләрегезне тәэмин итәрбез, дигән иде. Бәлки, мөрәҗәгать итүче булмагандыр?

- Казан институтларына квота буенча керергә барган Камышлы районы абитуриентларының берсе керә алмыйча кайткан. Болай булгач, квота нәрсә дигәнне аңлата? Балаларны өметләндереп Казанга җибәрергә кирәк булдымы икән? Бәлки, Самара ВУЗларына алар җиңелрәк кергән булырлар иде?

- Абитуриентларга килгәндә, һәр хәлне аерым тикшерергә кирәк. Бәлки, баланың белеме җитешеп бетмәгәндер, бәлки, тагын ниндидер сәбәп килеп чыккандыр.

- Татарстан мәгариф министрлыгы авылларда ябылган башлангыч мәктәпләрне яңадан ача башлады. Самара өлкәсенең татар оешмалары безнең регионда да шул ук процессны башлап җибәрү этәргече була аламы? Бу хакта Сез ничек уйлыйсыз?

- Иҗтимагый оешмалар бу процесска ничек тәэсир итә алыр икән? Әйтик, байлардан акча җыеп, бер-ике мәктәпне ачып булыр иде. Ә ул акча ничә мәктәпкә һәм күпме вакытка җитәр икән? Өлкә мәгариф бүлегенә хатлар язып карасак кына.

- “Туган тел” советы утырышында татар матбугат чараларының аянычлы хәле ике тапкыр тикшерелде. Тик күп сәгатьле сөйләшүләр нәтиҗә бирмәде, арба һаман үз урынында кала бирә. “Бердәмлек” тә, “Азан” да, “Исламнур” да, хәзер инде “Татар радиосы” да татар телле журналистларга, акчага кытлык кичерә. Ә күптән түгел “Туган тел” оешмасы “Самара татарлары” исемле яңа журналның басмага әзерләнеп ятуы турында хәбәр итте. Күп еллар буе чыгып килүче матбугат чараларының хәле авыр булган чакта, яңа журнал чыгара башлау дөрес булырмы икән?

- Бу журнал кирәк дип уйлыйбыз. Чөнки өлкәдә гөрләп узган Бөтенроссия “Түгәрәк уен” фестивале, Казанда уздырылачак Бөтендөнья татар конгрессы, татар оешмалары эшләгән эшләр, аларның җитәкчеләре турындагы материаллар рус һәм татар телләрендә язылып, хакимият даирәләренә, халыкка җиткерелергә тиеш дип исәплибез. Шуны да әйтеп үтәсе килә: журнал милли оешмалар исәбенә басылып, халыкка бушлай таратылачак.

- Икенче ел рәттән "Татар эшкуарларына ярдәм итү ассоциациясе" татар студентларына грантлар биреп тора. Моңа саллы гына акча тотыла. Бер материал язып җибәргән студент 15 мең сумны җиңел генә эшләп ала дип уйламыйсызмы?

- Кайчакта бөтен эшләгән эшләребез дә файдасызга дип уйларга мәҗбүр булам. Чөнки кайтаваз юк. Менә быел җәй без, Самара татарлары, теплоходта Казанга сәяхәт иттек. Чыгымнарның күп өлешен үземә капларга туры килде. Дөрес, теплоходта бик күтәренке рух хөкем сөрде. Очраган берсе рәхмәт әйтеп, мондый сөйләшүләрнең, бергә-бергә ял итүләрнең кирәклеген кат-кат тәкърарлап, татар эшләрендә катнашырга теләк белдергәннәр иде. Тик менә Самарага кайтып төшү белән төрлесе-төрле якка таралышты да үз эшләренә чумды. Ә татар оешмаларына ярдәм итү, яңа идеяләр эшләп чыгару, татар телебезне, гореф-гадәтләребезне саклап калу өчен нәрсә эшләргә кирәклеге турында киңәш тоту – барысы да Идел дулкыннарына кушылып акты сыман.

Теге яки бу чараны оештырганда ул кешеләр кайда? Ә эш барып чыкмаган очракта, тәнкыйть итүчеләр табыла. Күпләр күземә карап: “Ильяс, сиңа ошый икән, син эшлә дә инде”, - диләр. Берүзем нәрсә генә эшли алам соң?

Кем дә кем эшләгән эшләребез дөрес алып барылмый дип саный икән, килсен дә әйтсен. Үз схемасын тәкъдим итсен. Бу эштә үзе катнашсын. Ә читтән генә карап, тәнкыйть утына тоту - бик ансат. Безнең “Туган тел” һәм “Татар эшкуарларына ярдәм итү ассоциациясе» оешмалары ишеге һәркемгә дә ачык. Без тәнкыйтьне дә, ярдәмне дә кабул итеп алырга әзер. Әмма төшенкелеккә бирелергә урын юк. Өлкәдә менә дигән сабантуйлар, тиңсез ат чабышлары, фестивальләр уздырылып тора. Киләсе елда без 25нче өлкә Сабан туен зурлап билгеләп үтәргә җыенабыз. Бөтендөнья татар конгрессы корылтаенда башка регионнардан, чит илләрдән килгән кардәшләребез белән очрашып, сөйләшеп, тәҗрибә алышып, тагын да матуррак чаралар үткәрү идеяләре белән тулып кайтырбыз, дип ышанам.

“Үсеш стратегиясе кирәк”

Самара өлкәсенең милли-мәдәни мохтарияте җитәкчесе Минәхмәт ХӘЛИУЛЛОВ та V Бөтендөнья конгрессы корылтаена китү алдыннан үзенең фикерләре белән уртаклашты. .

- Беренчедән, безгә киңәшеп, алдагы берничә елга татар халкының үсеш стратегиясен булдырырга кирәк. Бу эштә иң мөһиме – татар телебезне саклау. Шәһәр шартларында бу  бигрәк тә авыр. Шуңа күрә федераль органнар алдында милли мәктәпләр ачу мәсьәләсен куярга кирәк.

Самара төбәге тәҗрибәсенә караганда, якшәмбе мәктәпләре ачып кына әллә ни алга китеш юк. Ә менә 15 ел дәвамында эшләп килүче “Яктылык” мәктәбе бик зур уңышларга иреште. Шушындый татар мәктәпләре шәһәрдә берничә булырга тиеш. Минемчә, һәр татар милли оешмасының төп максаты - телебезне һәм гореф-гадәтләребезне саклап калу. Билгеле булганча, телсез милләт юкка чыга.

Икенчедән, милли эшләрне алып баруда башка регионнар белән тәҗрибә уртаклашу кирәк. Чөнки һәр төбәк бай тәҗрибә туплап өлгергән, һәм алар конгресста  бу турыда сөйләрләр, дип уйлыйм.

Өченчедән, Татарстаннан читтә чыгып килүче татар газеталарын финанслау мәсьәләсен күтәрергә кирәк. Чөнки милли оешмалар гына үз көче белән даими чыгып торучы газета булдыра алмый, моның өчен Россия дәүләте һәм Татарстан ярдәме кирәк.

“Бергә бармасак та, бер фикердә булыйк”

Бөтендөнья татар конгрессының V корылтае алдыннан Самара өлкә “Туган тел” татар җәмгыяте, өлкә һәм шәһәр милли-мәдәни автономияләре активистлары һәм татар милли матбугат чаралары җитәкчеләре бу чарага әзерлек эшләренең барышы турында утырыш уздырдылар. Анда Самара өлкәсе делегациясе исеменнән “Туган тел” оешмасы президенты Ильяс Шәкүров чыгыш ясарга тиеш, дигән нәтиҗәгә киленде.

Корылтайда чыгыш ясарга теләүчеләр күп булганга күрә, аңа сүз секция утырышында гына биреләчәк. Чыгыш кыска, әмма тулы булырга һәм өлкә татарлары өчен бер генә мөһим мәсьәлә дә төшеп калмаска тиеш. Анда глобализация чорында татар потенциалын югарырак күтәрү, Татарстаннан читтә яшәүче татарларның үсеш юнәлешен ачыклау, Федераль татар милли-мәдәни автономиясе һәм җирле татар оешмалары арасында хезмәттәшлекне ныгыту проблемалары яктыртылырга тиеш, дигән фикерләр өйтелде.

Утырышта корылтай делегатларының, чакырылган кунакларның, аккредитация алган журналистларның бер делегация булып баруларын оештыру кирәклеге турында да тәкъдимнәр булды. Моңа каршы Ильяс Шәкүров: “Самарага, башка регионнардан аермалы буларак, квоталар аерым-аерым бирелде, шуңа күрә без бер делегация булып бара алмаячакбыз, ә менә корылтайда бердәмлек күрсәтеп, барыбызга да бер сүздә булырга кирәк”, - дип белдерде.

Шулай ук утырышта татар балаларына Самарада Яңа ел бәйрәме оештыру, яшьләр өчен татар дискотекалары уздыру, танылган якташыбыз, шагыйрь Гакыйль  Сәгыйровның 75 яшьлек юбилеен үткәрү, аның моңа кадәр басылмаган әсәрләре җыентыгын дөньяга чыгару мәсьәләләре дә тикшерелде. 


Эльмира ШӘВӘЛИЕВА
Бердәмлек
№ 49 | 01.12.2012
Бердәмлек печать

Фикерләр

Исем:
E-mail:
Текст:
 
№1 (821716) / 03.12.2012 23:33:05

Бөтендөнья Татар Конгрессы делегатларына мөрәҗәгать.
Дөньяда тарихи гаделсезлекләргә дучар ителгән халыклар, дәүләтләр булган. XX гасырда андый халыклар, дәүләтләренең күпчелеге башка дәүләтләрнең тискәре йогынтысыннан котолып, бәйсез дәүләтләр булып яши башладылар. Озак еллар бәйсезлек өчен көрәшкән Фәләстин халкы да ниһаят бәйсезлек алды, без аларны зур тарихи җиңүләре белән котлыйбыз! ИншАллаһ, без татарлар да азат булырбыз!
Каталония, Ирландия, Квебек халыклары да референдум үткәреп үз теләкләренә ирешерләр. Америка континентының төп җирле халкы (индеецлар) Америка гражданлыгыннан баш тартып, үзләренең тарихи җирләрен кире кайтаруны таләп итәләр, үзләренең бәйсез дәүләтләрен төзүне максат итеп куялар.
Инде хәзер ”халыклар төрмәсе” - дигән яманаты чыккан Рәсәй империясенә тукталыйк. 1552 елны Явыз Иван башкисәрләре, үтерергә, көчләргә, әби – бабаларыбызның җәннәтәгедәй җирләрен басып алырга килгәнче, татар халкы һәм урыс халкы сан буенча 5 әр миллион булган.
Бүгенгесе көндә безнең татар халкы шул ук 5 миллион чамасы, ә урыс халкы 100 миллионан артып киткән. Сәбәпләренә килгәндә, коллыкта, хокуксыз, гаделсез шартларда яшәвенең нәтиҗәсе бу. Икенче төрле итеп әйткәндә 460 елга сузылган геноцид нәтиҗәсе.
Бүгенгесе көндә дә яшәешебез бердә мактанырлык түгел. Республикабызга, уку – укыту системасына басым елдан – ел көчәя бара. Хәтта тиран Сталин заманнарында да уку – укыту системасында татарча укытуларга чикләүләр кертелмәде. Динебезгә, мөселманнарга һөҗүмнәрне, террорчылыкта, экстремизмда гаепләп йөзләгән яшь мөселманнарны бер гаепсезгә себергә төрмәләргә озатуларны да геноцидның дәвамы диеп кенә атарга була.
Безнең халык халыклар төрмәсенә үз теләге белән кермәде, җирләребез вәхшиләрчә басып алынды, халкыбызның яшәеше тоташ мәхшәргә әйләнде. Гомумән озын сүзнең кыскасы шул, әгәр дә без милләт булып, мөселманнар булып исән калырга телибез икән, безгә кичекмәстән үзебезнең тарихи гаделсезлекләр заманында югалткан дәүләтчелегебезне торгызып, бәйсез дәүләт булып яшәргә кирәк.
Бөтендөнья Татар Конгрессы делегатлары, безгә инде референдум үткәреп торасы юк. 1992 елның 21 мартында үткәрелгән референдум үз көчендә. Татарстан халкының 64,1%ы без халыкара хохук субъекты булырга риза диеп тавыш бирде. Без татарлар, берничә миллион халыкның ышанычын акларга тиешбез!
Татар дәүләт тоткан бөек халык, бәйсез дәүләттә яшәргә аның тулы хохукы бар, XXI гасырда кешелек җәмгыяте коллыктан тулысынча азат булыр иншАллаһ!
Безне аптыратканы шул, ни өчен Татар Конгрессында милли хәрәкәт вәкилләре юк диярлек, әллә делегатларга квотаны Мәскәү кремеле бирәме?
Ошбу мөрәҗәгать Чаллы шәһәренең гомумшәһр җыелышында 3нче декабрдә 2012 елда укылды һәм бертавыштан хупланды.

Татар иҗтимагый үзәгенең Чаллы шәһәре бүлеге рәисе - Рәфис Кашапов.
ТИҮнең Чаллы шәһәре бүлеге активисты - Гамил Камалетдинов.
http://tatar-centr.blogspot.ru/2012/12/blog-post_4461.html

▲ Өскә

Матбугат-инфо
Матбугат.ру
Ватаным Татарстан
Шәһри Казан
Бердәмлек
Рәшит Ваһапов фестивале
Камал театры
Татар дәүләт филармониясе
Ирек мәйданы
Татарстан яшьләре
Кариев театры
Идел
Өмет
Татарстан китап нәшрияты
Милли Музей
Шаян
Татаркино
Татарстан Диния нәзарәте
ЕлМай
Татар телен саклау һәм үстерү мәсьәләләре комиссиясе
«Элита»
Piter.tatar