• 05.10-22.10 2021-2022 хоккей сезоны. Татнефть Арена
  • 17.10 "Корт", 12+, Кариев театры, 18:00
  • 22.10 Премьера! "Сөннәтче бабай", 12+, Кариев театры, 18:30
  • 23.10 Рөстәм Вәлиевнең тууына 60 ел. Искә алу концерты. Филармония. 17.30
  • 23.10-24.10 Премьера! "Сөннәтче бабай", 12+, Кариев театры, 18:00
  • 27.10 "Мио, минем Мио", 6+, Кариев театры, 18:00
  • 28.10 "Ләйлә вә Мәҗнүн" , 12+, Кариев театры, 18:30
  • 01.11 Юрий Шатунов. КСК "Уникс". 19:00
  • 03.11-07.11 Ришат Төхвәтуллин. Сула. КСК "Уникс"
  • 10.11 Валерий Меладзе. Татнефть Арена. 19:00
  • 20.11-24.11 Гүзәл Уразова һәм Илдар Хәкимов. КСК "Уникс"
  • 26.11 Данир Сабиров. Ике юбилей. Моноспектакль. КСК "Уникс". 18:30
  • 14.12-19.12 Илсөя Бәдретдинова. "Фәрештә түгел". УНИКС
  • 14.12-19.12 Илсөя Бәдретдинова. Фәрештә түгел. КСК "Уникс"
  • 18.12 Татар җыры. «Казань Экспо», И.Шакиров ис. концертлар залы. 17:00
Бүген кемнәр туган
  • 17 Октябрь
  • Әхмәт Саттар (1939-2018) - язучы
  • Роза Туфитуллова - журналист
  • Лидия Әхмәтова - җырчы
  • Рәшидә Җиһаншина (1917-2003) - актриса
  • Гали Хуҗи (1912-1966) - шагыйрь
  • Илгиз Гайнуллин - көрәшче
  • Альбина Шаһиморатова - опера җырчысы
  • Үзебезнең умарталыктан бик тәмле, яхшы сыйфатлы бал сатыла. 3л - 1300 сум. Күпләп алучыларга, бәясе килешү буенча. Шулай ук кәрәзле бал да бар. 89625497103
  • В Казани на улице Сахарова ищем девушек (девушку) на подселение в зал в двухкомнатную квартиру 89923389181
  • Актаныш.услуги:жалюзи рулонные шторы рольставни рольворота ,ремонт москитных сеток 89375814252 Айдар
  • Актаныш. Натяжной потолок урнаштырабыз. Килеп улчәү, консультация бушлай, светильниклар да куябыз. Актаныш, Актаныш районы буенча эшлибез 8-937-581-42-52 Айдар
  • Детскому саду N 292 ново-савиновский район, требуется музыкальный руководитель на 1,5 стаки
  • Сниму 1 ком.квартиру в Советском , Вахит.р-не.Со всеми удобствами,платежоспособная, чистоту гарантирую.Сама работаю, татарка 47 лет.Убедительная просьба прошу риелторов не беспокоить, сниму только от собственника.Тел.89870673548 Гульфиза.
  • Сниму квартиру до 18-19 все включено, татарка, работаю, без вп, тишину, чистоту и своевременную оплату гарантирую, писать WhatsApp +79961212519, риелторов прошу не беспокоить.
  • Продаю натуральный цветочный МЕД со своей пасеки 1л-500руб т.89503210410
  • Әле һаман шәҗәрәгез юкмы? Нәсел тамгагызны белмисезме? Бу хәл итәрлек мәсьәлә. Дәүләт архивлары чыганаклары буенча шәҗәрәгезне төзеп бирәм. Шәҗәрәҗәге барлык фактларны архив документының фотокопиясе белән раслыйм. Бу өлкәдә эш тәҗрибәм 8 ел. Тел./Ватсап: 8–917–874–16–40 Tongekuk@gmail.com Дамир Шәйхетдин.
  • диван-книжка сатыла. аксыл-көрән төстә.8 мең. яхшы хәлдә. казан. тулырак мәгълүмат ватсап аша. 89047619147
 
 

 
Архив
 
30.11.2012 Интернет

«Побидим!» (Илфак Шиһаповның әле язылып кына ятучы китабыннан өзек)

Интернет заманы хәзер. Контакт, Фейсбук, ЖЖ, Твиттер, тагын әллә ниткән ата җәһәннәмнәр бар. Кызык. Шунда керәсең дә, әллә кай еракларда яшәүче кеше белән рәхәтләнеп аралашып утырасың. Акыллы фикерләр укыйсың (тапсаң, әлбәттә), матур рәсемнәр карыйсың… Милли һәм дини активистлар күп анда. Иң активлары да шулар бугай. Милләтче өянәге кузгалганда, шул челтәргә кереп, безнең татар милләте ниләр уйлап яши, аны нәрсәләр борчый икән дип, әзрәк, кем тарафыннандыр “глобаль чүплек” дип аталган мәхшәрдә казынырга яратам.

Гадәттә, татар теле проблемаларын күтәргән темалар кызык. Шулай ук милли мәсьәләнең башка өлкәләрен кайгырткан темаларны уку да күңелле. Чөнки ул темаларны күтәрүчеләр, гадәттә, бөтен фикерләрен кеше аңламаслык итеп, һәм русча яза. Мескенкәйләрем, безне урыслар да укысын диптер инде. Бәлки урыслар андый көчәнүләрне укыйдыр да, әлбәттә, тик менә нигәдер аларның татар теле проблемаларын хәл итүдә булыша алуларына шигем зур. Иң кызыгы, русчалатып татар теле мәсьәләләрен кайгыртучыларның күбесе русча да юньле башлый белми аның. Ә язалар…

Ярый, ничек язу, нәрсә язу - һәркемнең үз эше. Бигрәк тә интернет челтәрендә. Тик шулай да күңелдә шик туа - ә бу кешеләр үзләре язганга үзләре чынлап та ышанамы икән ул, ә? Менә, мәсәлән, берәрсе ике дә уйламыйча, “Повышинию статуса татарсково языка протевятся многие”, - дип язып куя да, татар мәктәбе бетергән, еш кына, «президент» сүзендә дә ике хата ясаучылар, шуңа берсенннән берсе уздырып русча комментарийлар язарга тотына. Рәхәт. Укып ләззәтләнәсең… Бик сирәк кенә арага берәр чын урыс та кереп чыгарга мөмкин. Ул чакта, бераздан, бөтенесенең дә чын күңелдән халыклар дуслыгы яклы булуы ачыклана. Аннан, «без бүген туган телебез язмышын кайгырттык», - дип тынычланып, әзрәккә тынып торалар. Озак та үтми, берәрсе: “Врагов у нашево народа много, но мы все равно побидим”, - дип икенче “шедевр” язып куя. Анысын бертын “чәйнәп” алалар. Берәүнең дә татар халкының “побидит” икәнендә шикләнмәве ачыклана… Башка темаларны да шул “побидим” стилендә “обсуждат” итәләр әлбәттә, тик татар теле турындагы темалар-гомумән шедевр. Шуларны озаграк укыгач, чыннан да татар теленең киләчәге юк дип уйлый башлыйсың. Кая дошман? Нинди ул? Кем (бу очракта интернет турында сүз бара, әлбәттә) татар телен тыя? Күрсәтегез аны миңа - судка бирәм? ООНга язам бу зараза турында… Гадәттә, андыйлардан, нигә урысча язуларын сорасаң, ниндидер телне белмәүчеләр турында мыгырданудан узмыйлар. “В контакте” челтәрендә (бүгенгә иң популяры шул бугай) туган телеңне билгеләү мөмкинлеге бар. Бу юлларны язган мизгелдә, анда 358309 кеше үзенең туган теле татар теле икәнен билгеләгән иде. Ярар, 58 меңен чигерик тә ди. 300 000 мең һәр көнне диярлек интернетка керүче татар телле халык сезнеңчә азмы? Әле бит моңа шул ук татар теленең диалектлары булып саналырдай башка телләр дә бар. Аңлыйлар, бик яхшы аңлыйлар алар татар телен. Гигант, җир җимертерлек көч ич бу. Менә бу халык, бер-берсенә, көненә берничә тапкыр “Привет, как дила?” дип язу урынына “Хәлләр ничек соң?” дип яза һәм статусларына “так тижело любить” урынына “яратуы җиңел түгел” дип яза башласа, телебезнең дошманнары бермә-бер кимер иде дә бит… Нишләтәсең, әлегә “побидим”нар милли телне кайгыртканда булмас шул….

Интернетны бөтен якларына кагылмыйм, мин гади кулланучы, тик шулай да, калхуз персиятеле әйтмешли, кайбер нәрсәләргә тукталып китәргә рөхсәт итегез иптәшләр. Менә бик күпләр шул ук интернетта да, басма матбугатта да (безнең якта “басма матбугат” дип сөйләшмиләр, сүгенгән кебек яңгырый) татарча сайтлар аз булуы турында язгалыйлар. Алар чыннан да аз. Интернетын-интернет та бит, ул да гәҗит кебек - укырлык нәрсәсе булганда гына кызык. Укырлыгы булмаса, гәҗитне авыл бәдрәфенә дә куймыйлар хәзер.

Тәк, татар сайтлары… “Азатлык” сайты, ”Матбугат.ру” һәм кайбер татарча гәҗитләрнең сайтлары бар. Күп кенә татар җырчыларының да сайтка ошаган нәрсәләре бар-барын, тик анда, гадәттә, шул фотошоп программасы (бу программа, каймак сөртсәң эт яламаслыклардан да искиткеч чибәр бер зат әвәләргә мөмкинлек бирә) аша көчләнгән фотолардан башка нәрсә булмый. Калганнары күпчелек очракта ничек тә булса “татар” сүзе белән бәйләнгән булса да, алардагы күпчелек язма шул ук “побидим” калыбында (кайбер чиста татар сайтларын төшереп калдырган булсам - гафу итегез). Сайтлар аз - шул ук вакытта, үз сайтларын булдыру турында хыялланучылар байтак. Сайт - үзенә күрә бер аралашу урыны гына түгел, интернет-матбугат та бит әле ул. Тик сайтны ясатыр өчен акча кирәк. Ә акча булсын өчен эшләргә кирәк һәм башкалар… Акча юк, сайт кирәк, фикерләр башка сыймыйча интегә - чыгарасы иде дә бит… Замана технологияләре һәм тагын кемнәрдер бу чарасызлыктан чыгу юлын да салган. Бүген берничә бик популяр блоглар ресурсы бар. Әйтик шул ук «Живой журнал» системасы (башкалары да байтак) . Интернет-көндәлек кебегрәк дип исәпләнгән нәрсә инде ул үзе, тик мөмкинлекләре бик зур. Анда теге каенга терәлеп төшкән фотоларны да куеп була, видео урнаштырырга да мөмкин, рәхәтләнеп башка сыймаган акыллы фикерләреңне язу турында әйткән дә юк инде. Бушка. Ач, яз татарча. Яз теләсә нәрсә. Әшәке такмаклар булса да тутыр - татар авылларында бик “зәхәрләре” бар аларның. Көн саен тирә-юнеңдә булган хәлләрне генә дә, мәсәлән “Бүген безнең сыер бозаулады, бозавы бер дә үзенә ошамаган. Аның әтисе кем икән” кебегрәк нәрсә язсаң да, аны укучылар булачак. Бозауның һәм сыерның фотографисен куйсаң - бигрәк тә. Бу ресурсны интернеттагы эзләү системалары бик яхшы “күрә”, - шул ук сайт инде. Контент, ягъни блогны тутыру өчен язмалар төрле булырга мөмкин. Теләсә нәрсә булсын - тик татарча гына булсын. Әгәр дә, интернетта актив булган 300 мең татарның йөздән бере генә шулай итсә дә, 3 мең татарча блог булыр иде -рәхәтләнеп укыр идек үз телебездә. Ичмасам, шул ук “милләт өчен кайгыручылар” ачсын иде татарча сәхифәләр, бер файдалары булыр иде татарга. Тик юк бит. Бүген чиста татарча блоглар саны дистәдән артмыйдыр. Монысына да дошманнар гаеплеме? Һич ышанмыйм.

Әле тагын шунысы да бар,сайт яки блог аша, әзме-күпме акча эшләргә дә мөмкин (анысы ничек икәнен, шул ук интернеттан белә аласыз). Урыс телле блоглар бихисап, сәясәтчеләр дә, журналистлар да, артистлар да блоглар алып бара, алай гына да түгел, шул блоглар аша ил сәясәтенә шактый гына йогынты да ясыйлар. Ә безнеке юк. Нәрсәдән бу? Белмим, һәм аңлый да алмыйм. Ә урысча язган татар блоггерларын укыйсым килми минем. Алайга китсә - урысча шул ук урыслар һәм яһүдләр кызыклырак яза.

Гомумән, интернет, теләсә кайсы милләт өчен зу-у-ур бүләк ул. Тик без аны кулланмыйбыз. Бөтен булдырганыбыз - шул “побидим”…Чынлап та, һәр көчле милләтнең дошманнары булган кебек, татарның дошманнары да бардыр. Шул интернетта, мәсәлән. Бәлки алар, шунда татарларны кыерсыта торган нәрсәләр дә язгалыйлардыр. Әгәр дә интернетта актив татарларның меңнән берсе генә булса да, шул язмага татар телендә әдәби һәм әдәби булмаган сүзләр белән (ә нигә дошман белән артык әдәбиләнет торырга ди) ике генә комментарий язса да, бу дошман, балконына чыгып асылынмаса да, татарлар турында башка әшәке нәрсә язганчы, уйларга өйрәнер иде. Интернет турында әле язылыр, тик әлегә шуны әйтәсем килә, тел мәсьәләсенә килгәндә, интернетта татарның бер генә дошманы бар - ул татарча язмаучы татарлар. Хәер, интернет чын тормыш белән бик нык бәйләнгән ул һәм шуңа күрә - әз генә башка темага тукталып китик. Хәер, анысы да шул ук туган тел турында инде…

Чыганак
 


Илфак ШИҺАПОВ
Матбугат.ру
№ --- | 30.11.2012
Матбугат.ру печать

Фикерләр

Исем:
E-mail:
Текст:
 
№9 (821774) / 04.12.2012 19:30:08

Матбугат. ру - базар. Иртә-кичен
Акыл сата монда тырышып ире-хатын.
Акыл сата, мактый-мактый үз товарын,
Һәрберсенең үз акылы үзенә - алтын.

№8 (821532) / 01.12.2012 10:38:37

чираттагы акыл сату. китап тулысынча шунын ише шырдый–бырдыйдан торачакмы? бар икэн...

№7 (821502) / 30.11.2012 21:27:35

№1, иске Иркә түгел.Мин - битараф.Мин, Ремизов әйткәнчә, секуляр татар шәһәр кешесе))))

№6 (821490) / 30.11.2012 20:01:25

Илфак,син,тыгып тутырма.Аңлый башласаң,күтебезгә утырыргамы?
Гади итеп язсаң,гади гад,дип әйтәчәкләр.Башладың ,дәвам ит,заводларга кил!!!
Аптырама,син безнеке,Тукай сине поддерживает.

№5 (821475) / 30.11.2012 17:33:50

\"Бу язма-күзәтүнең татарга файдасы нидә суң?Иртәгедән мин үз сайтымны ачарга өндәүме? Исерекне айнытырлык вәгәз сөйләдеме? Тугры юлдан адашканны тугры юлга китердеме?\"
Кулыннан бер эш тә килми торган гап-гади пүчтәк абывател сүзләре.1 нче җөмләсе миңа файдасы нидә кебегрәк яңгырый.Кем әле сиңа файда итергә тели?
2. Бөтен кеше сайт ачып бетерәлми, кая гына басма,баскан саен эзеңнән татарча чишмәләр чылтырап чыкса да бик рәхмәтле булыр идек. Автырның төп фикере шул иде.
3. Ә син исерекне айнытырлык вәгәзләр сөйләп йөрим дип уйласаң, бик ялгышасың. Эчке дөнҗаң хәбәрләрен минем антенна төгәл тота: син кайсыдыр ки исерекләр өчен бик борчыласың, ләкин аларны айнытырлык кодрәт эчкече кешенең бары үзендә икәнен онытасың, апаем мин.
4. Тугры юлдан тугры юлга нәвирны син генә йөри ала торгансыңдыр, безгә андый юллар таныш түгел, шуңа күрә туры юлга кеше шулай ук үз теләге белән генә керә ала. Моңа берәүне дә мәҗбүр итмиләр. Теләсә керә, теләмәсә җук.
Тәк, шулай итеп, талантлы кеше язганнардан гаеп табып утырырга була ул, ә үзеңә килгәндә, какуй әсәр язарга, җөмлә төзелешләренә игътибар иткәндә дә таман гына булыр иде.
Бу язманы Соры сылтамасы буенча тишеккә кереп укыган идем инде. Шәп, миңа ошады. Миннәрнең тире калынрак шул, Лоҗная гордость мишәйт итә.


№4 (821470) / 30.11.2012 16:11:33

күбесе русча да юньле башлый белми аның. Ә язалар…
----------
Тел статик була алмый, гел үзгәрә..

Хәзер Интернетта кириллицада русча дөрес язу \"соклану тудырмый\", бигрәк тә яшьләр арасында.

Сүзләрне махсус бозып яздыра торган \"стиль\"падонков\", «эррати́в» дигән яңа нәрсәләр дә бар..




№3 (821459) / 30.11.2012 14:02:28

Илфак, иртәгә беренче декабрь - (бу айда безгә берничә тапкыр әбищәт ителгән)- "Татар иле" дөньяга чыгарга тиеш... Бу проект тормышка ашкан очракта, аңа да әнәлиз ясап, аны да китабыңа кертерсең әле.
Ясаган нәтиҗәләрең күңелгә май булып ятмаса да (сиңа түгел, көзгегә үпкәләү) - язмаңда бүгенге татар дөньясы интернеты тарихының бер бите булырга лаеклы фикерләр.
Уңышлар телим.

№2 (821457) / 30.11.2012 13:46:33

Ишкән икән ишәк чумарын. Как будтто без белмибез татарның дошманы кем икәнне. Татар дошманы, ул үзе - ТАТАР!
Иркә,җаныем шаркылдап көләсе юк. Үз язганнарыңны карап чык.Үзеңнән үзең көләсең бит.

Бер татар танылса,вәйт безнең татар дип күкрәк сугалар,урыс-татары булса да.

Илфак монда яңалык язмаган,Мруда язучылардан аермасы юк. Кызыл сызык булып,йомшак әйткәндә,"татарым син акылсыз" дигән мәгънә ярылып ята.

Бу язма-күзәтүнең татарга файдасы нидә суң?Иртәгедән мин үз сайтымны ачарга өндәүме? Исерекне айнытырлык вәгәз сөйләдеме? Тугры юлдан адашканны тугры юлга китердеме?
Олы абзый әйтер иде,хрен на постном масле,дип.

№1 (821452) / 30.11.2012 12:04:36

Илфак,молодец! Синнэн чыкса гына инде мондый китаплар язу,ату бит журфак хэерчелэре куркак.

▲ Өскә
 
Матбугат-инфо
Матбугат.ру
Ватаным Татарстан
Шәһри Казан
Бердәмлек
Рәшит Ваһапов фестивале
Камал театры
Татар дәүләт филармониясе
Ирек мәйданы
Татарстан яшьләре
Кариев театры
Идел
Өмет
Татарстан китап нәшрияты
Милли Музей
Шаян
Татаркино
Татарстан Диния нәзарәте
ЕлМай
Татар телен саклау һәм үстерү мәсьәләләре комиссиясе
«Элита»
Piter.tatar