• 28.10 "Ләйлә вә Мәҗнүн" , 12+, Кариев театры, 18:30
  • 29.10 Микулай, 12+, Кариев театры, 18:30
  • 30.10 Премьера!"Бәхетле көнем", 3+, Кариев театры, 11:00 һәм 13:00
  • 30.10 "Яратып туялмадым", 16+, Кариев театры, 18:00
  • 31.10 Премьера "Бәхетле көнем", 3+, Кариев театры, 11:00
  • 31.10 "Шәй-бу, Шай-бу!", 12+, Кариев театры, 18:00
  • 01.11 Юрий Шатунов. КСК "Уникс". 19:00
  • 02.11 "Хикмәт әкиятләре", 6+, Кариев театыр, 18:00
  • 03.11-07.11 Ришат Төхвәтуллин. Сула. КСК "Уникс"
  • 04.11 "Корт", 12+,Кариев театры, 18:00
  • 05.11 Премьера! "Бәхетле көнем", 3+, Кариев театры, 13:00
  • 05.11 "Мәхәббәт күгәрченнәре", 12+, Кариев театры, 18:00
  • 06.11 "Кәҗүл читек", 6+, Кариев театры, 13:00
  • 06.11 "Шәй-бу, Шәй-бу!", 12+, Кариев театры, 18:00
  • 07.11 "Сәлам, Актәпи",3+, Кариев театры, 13:00
  • 07.11 "Ак чәчәкләр кебек...", 12+, Кариев театры, 18:00
  • 10.11 Валерий Меладзе. Татнефть Арена. 19:00
  • 10.11 "Озын-озак балачак", 12+, Кариев театры, 18:30
  • 20.11-24.11 Гүзәл Уразова һәм Илдар Хәкимов. КСК "Уникс"
  • 26.11 Данир Сабиров. Ике юбилей. Моноспектакль. КСК "Уникс". 18:30
Бүген кемнәр туган
  • 28 Октябрь
  • Шәүкәт Биктимеров (1928-2012) - актер
  • Әлфинә Әзһәмова - җырчы
  • Марс Макаров (1939-2016) - композитор
  • Илфат Шәехов - баянчы
  • Таһир Гыйлаҗев - әдәбият галиме, тәнкыйтьче
  • Рафаэль Сибат (1946-2003) - язучы
  • Вәсимә Хәйруллина - шагыйрә
  • Гөлсем Болгарская (1891-1968) - актриса
  • Сдается однокомнатная квартира в Казани на улице Октябрьский городок(советский район) т.89872199861
  • Сдаю 1 комнатную квартиру в районе остановке Советская площадь город Казань на длительный срок.15 т.р.+ квартплата РИЭЛТОРАМ ПРОСЬБА НЕ БЕСПОКОИТЬ!! тел.89872199861
  • Казанда Грузчик, Газель хезмэте курсэтэбез! 89196271171
  • Мамадыш районында иртә буаз тана сатыла, бәясе килешү буенча, тел.89172470972
  • Бер булмэле квартир,гостинка,студия снимать итэм,укып эшли торган татар кызы,ДРКБга якын булса бик яхшы булыр иде или якын-бирэ районрдан советский,и тд.2булмэле квартирга бер кыз янына подселениега да керергэ риза.тел:8962-575-68-53.
  • Корбанга, гакыйкә, нәзергә сарыклар бар. Казанга, Биектауга, Питрәчкә китереп бирәбез. Барлык бәясе 8000 мең. 89179113219
  • УБОРЩИК ТЕРРИТОРИЯ (ДВОРНИК) ИР КЕШЕ ЭЗЛИБЕЗ ЭШ УРЫНЫ УЛ.ЧУЙКОВА УРНАШКАН, 67 ЯШЬТЭН ОЛЫ БУЛМАСЫН! 5/2 7:00,16:00 БЕР СЭГАТЬ ОБЕД ЗАРПЛАТА 15-17 МЕН ТЕЛ 89957664503
  • Открыта вакансия на должность бухгалтера , экономиста в бюджетное учреждение в с.Актаныш тел 88555232062, 88555232034
  • Ноябрь бэйрэмендэ суелачак яшь ярымлык угез итенен ике ал боты сатыла.кг 330 сумнан тел 89027113070
  • Телэче районы Шэтке авылында йорт сатыла.Газ, су кергэн. 89534073195
 
 

 
Архив
 
17.08.2012 Җәмгыять

Өстебезгә “шайтан ташы” килә

Галәмдә дә, иксез-чиксез җиһанда да нәкъ Җирдәге кебек төрле хәлләр, хәтта хә­веф-хәтәрләр дә еш булып тора. Әле моннан берничә ел гына элек, безнең галактиканың иң түрендә тавыш-тынсыз гына җиргә нурын сибеп яткан бер йолдыз шартлады. Ягъни сүнде.

Биредә әллә ни хафаланып, бот чабарлык бер нәрсә дә юк. Галәм хәтле га­ләмдә бер йолдыз сүнү әллә ни зур вакыйга түгел. Андый хәлләр көнаралаш булып тора. Искеләре сүнә, янәшәдә яңалары кабына. Бу йолдыз­ның сүнүен дә астроном агайлар гадәти хәл дип кенә карамакчы. Алай булып чыкмады шул. Шартлаган чакта як-якка очкан бер зур гына кыйпылчыгы, төгәлрәк әйтсәк, ике футбол кыры кадәрлесе, туп-туры Кояш системасына таба юл алды. Авырлыгы да кечкенә түгел. Ике йөз миллион тонна булыр дип исәплиләр. Әлеге “шайтан ташы”на астероид 2004 М № 4 “Апофис” дигән исем куштылар. Ул, шул рәвешчә үзен кая куярга белмичә аптырап, буталып, Кояш системасын тәмам айкаганнан соң, 2035 елда Аргентина, Бразилия ярлары тирә­сендәге Атлантик океанга чумарга җыена. Шуннан соң ни буласын күз алдына китерү кыен түгел. Океан, күз ачып йомган арада кайнап чыгып, парга әйләнәчәк, күккә күтә­ре­ләчәк. Көньяк Америка ил­ләреннән Бразилия, Уругвай, Аргентина һәм берочтан Көнбатыш Европа, Балтыйк буе дәүләтләре күз ачып йомган арада юкка чыгачак. Җир йө­зе ике йөз еллар буенча кояш нуры үтми торган караң­гы­лык эчендә калачак. Кыя­мәт көне шушы була инде. Йолдыз кыйпылчыгына бу коточкыч исемне дә юкка гына кушмаганнардыр. Борынгы греклар Мисырның караң­гылык һәм хаос Алласын шулай атап йөрткәннәр.

“Җирне астероид – метеоритлар һөҗүменнән саклау” халыкара оешмасына саклык чаралары күрергә әле вакыт бар. Галимнәр уйланалар, эзләнәләр. Әйтик, С.А.Ла­воч­кин исемендәге фәнни-җитеште­рү берләшмәсенең “О методах и принципах организации противодействий астероидной опасности” ди­гән махсус лабо­ратория­се­нең әйдәп баручы галимнәре В.Г.Поль һәм А.В.Симо­нов бу мәсьәләдә иң кулай өч вариант тәкъдим итәләр. Беренчесе – астероидны атом-төш коралы белән шартлату. Икенчесе – астероидка аннан кечерәк массалы күк җисеме белән кинетик тәэсир итү, ягъни бәрдереп орбитасын үзгәртү. Өченчесе – гравитацион буксировка, ягъни гравитация көче белән астероидны читкәрәк өстерәү. Практик яктан чыгып исәпләгәндә, галимнәр кулында әлеге ва­риантларның теләсә кайсын кулланырга физик мөмкинлекләр бар. Тик бик зур төгәллек кирәк.

Өстебезгә “шайтан ташы” килгәнне җирдәгеләр әллә белмиләр дә булыр. Әллә белеп, ишетеп тә, колакларына да элмиләр, исләре дә китми. Шулай булуы яхшы. Халык бер көйгә, тыныч кына яши бирсен. Череп баеган байлар да байлыгын таратмый торсын. Дөнья хәлен белеп булмый. 1910 елда ажиотаж ясап алган Галлий кометасы дигән күк җисеме дә бар бит әле. Гел сәфәрдә була торган бу күк җисеме, Кояш системасында кыска гына срокларда күренеп ала да, аннары озак вакытлар юкка чыгып тора. Галимнәр исәпләвенчә, галәм киңлекләре буенча сәяхәттән 27 тапкыр кайткан. Хәзер 28 нче тапкыр сәяхәттә. Бер сәяхәте 74-76 елларга сузыла. Сәяхәтендә ул галәмнең кай почмакларына барып җитеп, күпме яңа дөньяларда була торгандыр. Монысы – үзенә бер могҗиза.

1910 елда Галлий кометасы Кояш тирәсенә чираттагы сәяхәтеннән кайтып керә. Койрыгы, шлейфы белән миллион ярым километрларга сузылган күк җисеме бу. Шулай туры килә: планетабыз үзе­нең орбитасы, күнегелгән сукмагы буйлап барганда, бу юлы Галлий кометасының койрыгын кисеп чыгарга тиеш була. Бер дә галәмәт ажиотаж башлана. Ике күк җисеме бәрелешә, дөнья җимерелә, без бетәбез икән дип, халык егылып эчәргә керешә. Байлар мал-мөлкәтләрен сата. Ә һәрнәрсәдән файда, табыш алырга күнеккән өлгер сәүдә­гәрләр даруханә­ләрдә “космик һәлакәттән коткаручы” кыйммәтле дарулар сата башлый.

– Ике космик җисем бә­релешкәндә безнең таблеткаларны эчкән кешеләр генә исән калачак! – дигән рекламаларны барча өй стеналарына ябыштырып бетерәләр.

1910 елда булган хәлне планетабыз 1986 елда да кичерде. Безнең өскә, бәреле­шәбез, бөтенегезне бетерәм, кырып салам дип, “Тембль-1” астероиды килгән иде. Хәер, Җир халкының күбесе аны сизми дә калды бугай. “Вояджер”, “Джотто”, “Пионер”, “Пла­нета”, “Вега” тибындагы тагын күп космик кораблар эскадрасы “Тембль-1” ас­тероидын Җир планетасыннан күп миллион ки­лометр­лар читтә каршылады, аны шушы сүзнең тулы мәгъ­нә­сендә “тупка тоттылар”. Космик кораблардан төп-тө­гәл җибәрелгән снаряд, әлеге бәйләнчек күк җисеменең граниттан нык стенасын тугыз метрга тишеп кереп шартлады. Чәлпәрәмә китерде. “Тембль-1” астериоды шунда ук орбитасын үзгәрт­те, безнең планетадан уннарча миллион чакрым читтән узды.

Шәт, Алла боерса, бу юлы да исән-имин калырбыз, тагын да матуррак тормыш корып, дөньяда бер матур күк җисеме булган Җир планетабызда яшәвебезне дәвам итәрбез. 


Альберт ХӘСӘНОВ
Ватаным Татарстан
№ 162 | 15.08.2012
Ватаным Татарстан печать

Фикерләр

Исем:
E-mail:
Текст:
 
№9 (812510) / 24.08.2012 05:45:20

№8 * - мин түгел-КЛОН.

№8 (812500) / 23.08.2012 23:09:59

Дөниа бетә,сезнең явызлыгыгыз болай гына калмас.

№7 (812005) / 20.08.2012 09:49:38

"Ватаным Татарстан" редакциясе! мондый язмаларны бастырганчы башта университет галимнәренә күрсәтегез әле, кеше ышанырга мөмкин бит. Сезнең өчен миңа оят.

№6 (811957) / 19.08.2012 20:49:22

Бу астероид 2016-2017 елларда диңгезгә төшә.Англия,Францияне һәм шул тарафлардагы илләрне дулкын каплый.Аннан дулкын чигенеп, үлгәннәрне кире кайтара.Астероид Җирнең үз күчәре тирәсендә әйләнүенә зыян салмый.

№5 (811885) / 18.08.2012 16:57:18

Альберт, нужэли син жыен экият язып туймадын эле??? Син, боларны язып, узеннен рейтингынны устерэм дип уйлыйсынмы сон? Эллэ син узен дэ уз ялганына ышанып утырасынмы? Хэзер журналист булу бигрэк тэ жинел инде - интернеттан берэр экият скачать итеп алып аны татарчага тэржемэ итэсен дэ, газетага жибэрэсен.

№4 (811852) / 18.08.2012 07:08:46

Бәлки Аллаһе тәгалә теләге белән котылып та калырбыз.Астероидның бер өлеше төшкәндә атмосферада яна,таркалырга да мөмкин.Шулай ук 2012 елның 21 декабрендә дөнья бетмәгән очракта галимнәрнең киләчәккә запас гипотезасы булырга да бик мөмкин.Халыкны нәрсә белән дә алдарга кирәк бит.

№3 (811851) / 18.08.2012 05:48:27

кем беләәәә,Аллаһе белүче...
гөнаһларыбыз өчен,җаза итеп,җибәрүе дә бик мөмкин,Аллам сакласын,кыргаяк!

№2 (811849) / 18.08.2012 01:11:10

монда да мофти хэзрэтлэре гаепле дер инде

№1 (811805) / 17.08.2012 12:27:16

Курыкмагыз, Мяккядя шайтанга таш ыргытып торалар, файдасы бардыр эле.

▲ Өскә
 
Матбугат-инфо
Матбугат.ру
Ватаным Татарстан
Шәһри Казан
Бердәмлек
Рәшит Ваһапов фестивале
Камал театры
Татар дәүләт филармониясе
Ирек мәйданы
Татарстан яшьләре
Кариев театры
Идел
Өмет
Татарстан китап нәшрияты
Милли Музей
Шаян
Татаркино
Татарстан Диния нәзарәте
ЕлМай
Татар телен саклау һәм үстерү мәсьәләләре комиссиясе
«Элита»
Piter.tatar