ФЕРДИНАНД СӘЛӘХОВНЫҢ МИСЫРДА ӘСИРЛЕККӘ ТӨШҮЕ

Татарстанның халык артисты Фердинанд Сәлахов юл йөргәндә һәрвакыт маҗараларга очрап тора. Ул утырган теплоход яки яна, яисә бата, самолет тәүлекләр буена тоткарлана, тимер юл вокзалына ул поезд менә-менә кузгалып китә дигәндә билетын яки паспортын онытып килеп җитә... Быел ул беренче тапкыр чит илгә ял итәргә барды. Мисырга, Кызыл диңгезгә. 10 көннәр үткәч каралган, ял иткән Фердинанд, авызын ерып, эш бүлмәмә килеп керде.

– Фердинанд, бу сәфәреңдә нәрсәләреңне югалттың?

– Күзлегемне. Күзлексез йөргәндә ташка абынып аяк бармагымны сындырдым. Әмма бу хәл генә ялымны боза алмады. Мисыр мине борыңгылыгы белән әсир итте. Луксор шәһәрендә фиргәвеннәр яшәгән урыннарда булдым. Бирегә бөтен дөньядан туристлар агыла. Луксор мин ял иткән Хургада шәһәреннән  400 чакрым ераклыкта. Мин шул араны узып, тарихи эзләрне күрергә бардым. Ара ераклыгы берни түгел, тик менә юлдагы көтелмәгән хәлләр генә шаккатырды. Самимилегем белән ислам дөньясында бөтен кеше дә ихластыр дип йөри идем, әмма гарәпләрнең дә табыну кыйбласы акча икән. Бик еш алдыйлар. Юлга чыгар алдыннан 4 сәгатьтә барып җитәбез дип вәгъдә иттеләр. Автобуста бары дүрт кенә русияле: ике урыс, бер чуаш, бер татар. Калганнар – швед, поляк, нимес, чех..  Туристларның кайсы йоклый, кайсы юлны күзәтеп бара. Минем дә күзләр – тәрәзәдә.  Безне асфальт юлдан түгел, ком бураннары туздырып, бата-чума чүлдән алып киттеләр.  Бара торгач дүрт сәгать вакыт узып та китте, ә без һаман юлда. Бер мәлне автобус шып итеп туктады да, аны кораллы гаскәриләр чолгап алды. Шоферлар алтау иде, аларны сөйрәп чыгарып, җиргә  йөзтүбән яткырдылар. Мин бу хәлләрне тәрәзәдән күзәтә идем, маңгаема автомат терәделәр. Хәзер генә көлке кебек, ул  вакытта фамилиямне сорасалар да әйтеп бирә алмас идем. Караңгы төн, чүл, чалмалы гарәпләр, борын төбендә автомат... Шулай да сәфәрдәшемә: “Без әсирлеккә төштек бугай”,  – дип әйтергә өлгердем. Шактый озак аңлашулардан соң безнең, закон бозып, конвойсыз барганлыгыбыз ачыкланды. Туристик фирма акчаны янга калдыру өчен сак ялламаган икән. Әмма һәр яшерен юл махсус органнар тарафыннан саклана, туристларның иминлеге өчен дәүләт җавап бирә. Аңлашканнан соң, юлыбызны дәвам иттек. 4 сәгатьлек юлыбыз 9 сәгатькә сузылды.

– Тагын нәрсәләр гаҗәпләндерде?

– 20-30 кешелек моторлы көймәләрдә Нил елгасы буйлап банан үскән утрауга бардык. Ә Нил – крокодиллар оясы. Тик без “ышанычлы” кулларда идек: 8-9 яшьлек кечкенә генә гарәп малае “бытырдатып” моторны кабызды һәм җәһәт кенә су юлы буйлап алып та китте. Ул безнең көймәнең капитаны булып чыкты. Бу балалар төшкә кадәр мәктәптә укыйлар, төштән соң  ялланып эшлиләр икән. Шушы балага үзебезне ышанып тапшыруыбыз соңыннан үзебезгә дә гаҗәп тоелды. Мондый көймәләр  йөзәрләгән, барысын да балалар йөртә. Шул балалар яшереп кенә  наркотик та тәкъдим итәләр.

– Бананның ничек үскәнен дә үз күзләрең белән күрдең алайса?

– Тотып та карадым әле (көлә). Татар тотып карамыйча ышанмый бит.  Банан агач та, куак та түгел, ә үлән санала.  Башта груша формасында, баклажан төсендәрәк  чәчәк  яралгысы барлыкка килә. Чәчәк ачылгач  вак кына банан  бәйләмнәре пәйда була. Өлгергәч аны кисеп алалар да, 25 көнгә караңгы бүлмәгә куеп саклыйлар. Шуннан соң гына  сатуга озаталар.

– Мисырда Татарстанны беләләрме соң?

– Татарстаннан дип әйтсәң, аптырап карап торалар. Ә Шәймиев фамилиясен ишеткәч, сөенеп елмаялар, аңлашылды дип башларын селкиләр. Үземнең кемлегемне Минтимер Шәймиев аркылы танытып йөрдем. Әле ярый Президентыбыз бар. Тел белмәгән очракта илемне, җиремне, милләтемне белгертү өчен  бер Шәймиев фамилиясе дә җитә икән.