поиск новостей
  • 26.04 Ай, былбылым! Тинчурин театры, 18:30
  • 28.04 Хыялый. Тинчурин театры, 17:00
  • 29.04 Кияү урлау. Тинчурин театры, 18:30
  • 30.04 "Шан кызы" Кариев театры, 12:00,14:00,18:30
Бүген кемнәр туган
  • 25 Апрель
  • Асия Галиева - актриса
  • Халисә Мөдәррисова - шагыйрә
  • Сергей Скоморохов - мәдәният хезмәткәре
  • Тимур Акулов - дәүләт эшлеклесе
  • Лия Заһидуллина - журналист
  • Хәйдәр Хәлиуллин - эшмәкәр
  • Чулпан Зариф - язучы
  • Рөстәм Мөхәмов - көрәшче
  • Илгиз Шәкүров - журналист
  • Рөстәм Бакиров - табиб
  • Телэче районы Шэдке авылында йорт сатыла, барлык унайлыклары булган. 89534073195
  • ИСЭНМЕСЕЗ. ЭТЭЧ САТАМ . ТЕЛ 89053184712
  • Казаннын Яна-Савин районында урнашкан 2 булмэле фатирга бер кыз эзлим. Бэясе 6500 сум 89376001290
  • Ассаляму алейкум! Казанда, центрга якынрак булган гостинка яисэ булмэ снимать итергэ телим. Риелторсыз. 89872312932 (ватсап)
  • Казан. Дәүләт органына тәрҗемәче кирәк, рус-тат, тат-рус. Эшләү бары эш урынында гына, 9:00-18:00. Эш урыны шәһәр үзәгендә. З/п уртача 36000 сум. Тел.299-15-58
  • Жэйге язшы сыйфатлы Лукойл нефтегаз очен тегелгэн, бер дэ киелмэгэн спецодеждалар бар. Костюмнар чалбары белэн, чалбарлар серым да бар, 44 размеры резин итек 500 сумга, СУ уткэрми торган перчаткалар хэм башка эйберлэр. Барсы да Казанда Павлюхин урамында. Кыйммэт тугел. Шалтыратыгыз я ватсапка языгыз. 8 927 036 61 07
  • Исэнмесез! Биектау районы Станция куркачида 2 булмэле квартира сатыла 60 кв,м. Электричкага якын. Казанга 50 км. Тел 89625632681.шалтыратыгыз.
  • Никах, юбилей,Туган кон,балалар бэйрэмен,торле кичэлэрне алып барабыз.8-4кэ хэтле шалтыратта аласыз.89393453961
  • Чистаидан иорт сатып Алам чистаинын узенэн 89274905164
  • 1 булмэле фатир моселман гаилэсенэ озак вакытка арендага бирелэ ЖК Салават купере. Собственник ( риелтор тугел!!!)89509488227.
Архив
 
16.04.2012 Мәдәният

Мохтар Мутин ("Исемнәре исемдә" рубрикасы)

Быелгы «Мөхәррир сүзе», элек язганымча, үзем күреп калган бөек артистларыбыз турында булыр дип планлаштырган идем.

Мутинны безнең буынга күрергә насыйп булмады, аны җәллад Сталинның котырынган елларында (1936 – 1938), «халык дошманы» ясап, Колымага озатканнар, һәм ул анда изелүгә, җәберләүгә, кыйналуга түзә алмыйча һәлак булган иде. Ләкин, ни гаҗәп, мин аны күреп беләм шикелле тоела.Саташу түгелдер бу. Аның үлмәс рухы безнең арада йөридер. Аның турында аны белгән, аның белән бергә сәхнәдә уйнаганнар шундый итеп сөйлиләр иде ки, мин Мутинны тере итеп күрәмдер кебек иде.

 

Татарның иң чибәр артисткаларыннан берсе Галимә апа Ибраһимова Шекспирның «Отелло» трагедиясендә Дездемонаны уйнаган. Мохтар Мутин – Отелло. «Төнгә каршы гыйбадәт кылдыңмы, Дездемона?» – дип, мине буып үтерергә өстемә килгәндә, аның кыяфәтен күреп, чынлап курка идем. Чынлап торып буып үтерер сыман иде, – дип сөйләде Галимә апа. – Кара гримга буялган бармаклары муеныма якынлашканда куркудан Дездемона булып түгел, Галимә булып кычкырасым килә иде. Ләкин Мохтар ага тамашачы ишетмәслек итеп кенә: «Курыкма», – дип, үзенең артист икәнлеген исемә төшерә иде».

 

Күз алдыма килә шул сәхнә. Тирән темпераментка ия һәм гаҗәеп талантлы артист кына шулай уйный ала. Әйтүләренә караганда, аның уенын караучы Мәскәү тәнкыйтьчеләре Отеллоны болай югары кимәлдә уйнаучы артистлар дөньяда өчәү генә: берсе – инглиз артисты Ричард Бербедж, икенчесе – рус артисты Александр Остужев, өченчесе – Мутин дип бәяләгәннәр. Мутин үзенең талантын бигрәк тә көнбатышның классик драматургиясендә күрсәткән. Дөньяда ничәмә гасыр буе искерми яшәгән әсәрләрдә уйнар өчен килештереп уйнау гына җитми, тирән мәгълүматлы, белемле булу да кирәк. Мохтар Мутинның галимнәрчә төпле фикер йөртүен гаҗәпләнеп сөйлиләр иде. Ул, ялгышмасам, аңлы рәвештә эсерлар партиясендә торган кеше. Мутинның дуамал холыклы кеше булганлыгын да искә алучылар бар иде. Ләкин аның «дуамаллыгы» ахмаклар дуамаллыгы булмаган, нәселдән килгән темперамент кына булган. Ялганны, шымчылыкны, бюрократизмны җене сөймәгән. Ул чорда, мәсәлән, театрда эчүчелеккә каршы кампания башлангач, махсус комиссия төзегәннәр. Ул комиссия театрга кайсы артистның салып яки махмырдан килүен күзәтеп, теркәп барырга тиеш булган. Эчүчелеккә каршы мондый юл белән көрәшү формасы Мутинга ошамаган. «Артист исерекбаш мужик түгел, аны алай тикшереп мыскыл итәргә ярамый, тәрбияләүнең бүтән юлын табарга кирәк», – дигән ул. Берничә тапкыр юри исерек булып уйнап та килгән, имеш. Берсендә комиссия әгъзасы Мәрьям апа Чанышеваның, чайкалып торучы Мутинны күреп, кәгазьгә билгеләвен карап торган.

 

– Син минем салып килгәнемне язма, кәгазең җитмәс, аек чагымны теркә, – дигән.

 

Икенче юлы бер бәләкәй буйлы артист (шулай ук комиссия әгъзасы) Мутин янында иснәнеп тора икән, Мохтар аны якасыннан тотып күтәргән дә:

 

 – Син, энем, эчәсең килсә, кеше авызын иснәп исермә, үзең алып эч, – дигән, имеш. Мондый «имешләр», гадәттә, Мутинны олылап сөйләнәләр иде. Халык дошманын олылап сөйләү җинаять саналган елларда да Мутинны начар яктан сурәтләүчеләр булмады. Минзәлә театрының баш режиссеры, яшьлегендә Камал театрында эшләгән театр фанатигы Сабир абый Өметбаев белән әңгәмә искә төште.

 

 – Бервакыт кайсыдыр спектакльдә мин Мохтар абый янәшәсендә басып тора идем. Бу миңа пышылдап кына: «Кит минем яннан», – ди. Мин китмәгәч: «Кит дип әйтәләр сиңа», – ди. Читкәрәк китеп бастым. Спектакль беткәч, ул яныма килде: «Үпкәләмә миңа, – ди. – Шулай да, без бергә сәхнәдә булганда, минем белән янәшә тормаска тырыш. Синең буең минекеннән озынрак, мин синең яныңда бәләкәй күренәм. Ә артист бәләкәй булырга тиеш түгел», – ди.

 

Әйе, бу сөйләшүне үзем тыңлап торам шикелле. Бөек артистны хуплап елмаям. Китаплардагы рәсемнәренә карыйм. Менә ул Отелло ролендә, менә Гамлет, менә... Шундый бөекне халык дошманы ясап үтерүчеләргә ләгънәт укыйм. Ярый әле аны безнең күңелләрдә үтерә алмадылар. Анысы көчләреннән килми кабахәтләрнең.


Туфан МИҢНУЛЛИН
Сәхнә
№ 4 |
Сәхнә печать

▲ Өскә
Матбугат-инфо
Матбугат.ру
Ватаным Татарстан
Шәһри Казан
Бердәмлек
Рәшит Ваһапов фестивале
Камал театры
Тинчурин театры
Татар дәүләт филармониясе
Ирек мәйданы
Татарстан яшьләре
Кариев театры
Идел
Өмет
Татарстан китап нәшрияты
Милли Музей
Шаян
Татаркино
Ханский дом
Татар телен һәм ТР яшәүче халыклар вәкилләренең<br />туган телләрен саклау, үстерү мәсьәләләре комиссиясе
«Элита»