Татарстан мелиораторлары - 2026 елда “Татарстан Республикасының иң яхшы товарлары һәм хезмәтләре” конкурсында җиңүчеләр

«Россиянең иң яхшы 100 товары» бөтенроссия конкурсының төбәк этабы буларак уздырыла торган «Татарстан Республикасының иң яхшы товарлары һәм хезмәтләре» XXIII еллык республика конкурсына йомгаклар ясалды. Җиңүчеләр исемлеген Конкурсның оештыру комитеты игълан итте.

Конкурс төбәкнең җирле җитештерүчеләргә ярдәм итүгә һәм Татарстанның югары сыйфатлы җитештерү үзәге буларак абруен ныгытуга юнәлдерелгән төп чараларыннан берсе булып кала. Проект географиясе бөтен республиканы колачлый, ә номинацияләр спектры икътисадның барлык тармакларын диярлек үз эченә ала: нефть-газ химиясеннән һәм машина төзелешеннән алып азык-төлек һәм җиңел сәнәгатькә, сәламәтлек саклау һәм социаль хезмәт күрсәтүләр өлкәсенә кадәр.

Быел ярышларда катнашу өчен 215 оешма гариза биргән, алар 358 төрдә продукция җитештерәләр һәм хезмәтләр күрсәтәләр. Тәкъдим ителгән продукцияне һәм хезмәтләрне 10 эксперт комиссиясе карады, аларның составына Татарстан Республикасының профильле министрлыклары, ведомстволары һәм контроль органнарының 40тан артык белгече керде. Алар товарларның һәм хезмәтләрнең үзенчәлекләрен генә түгел, гомумән, хезмәт иминлеген, экологик сәясәтне, энергияне һәм ресурсларны сакчыл тотуны һәм башка аспектларны да бәяләделәр.

«Җитештерү-техник билгеләнештәге хезмәт күрсәтүләр» номинациясендә Татарстан Республикасы мелиораторларының («Идел буе федераль округы буенча җирләрне мелиорацияләү һәм авыл хуҗалыгын су белән тәэмин итү идарәсе» федераль дәүләт бюджет учреждениесе «Татмелиорация» траст компаниясе» ААҖ белән берлектә) «Сугарулы җирләрдә авыл хуҗалыгы культураларын үстерү технологиясен эшләп, инновацион сугару системасын проектлау һәм төзү» эше җиңүче дип танылды.

Татарстан Республикасында мелиорация авыл хуҗалыгын үстерүнең өстенлекле юнәлеше булып тора. Әле совет чорында ук төзелгән мелиорация системасы елдан-ел уңышлы үсә, ул төрле милек рәвешендәге 40ка якын предприятиене берләштерә, анда 1,8 меңнән артык квалификацияле белгеч эшли, алар проект-смета документациясен эшләүдән алып мелиорация объектларын төзүгә һәм эксплуатацияләүгә кадәр барлык комплекслы эшләрне башкара. Болар - Россия Федерациясе Авыл хуҗалыгы министрлыгы карамагындагы «Идел буе мелиорация-су хуҗалыгы» ФДБУ идарәсе, «Татмелиорация» траст компаниясе ААҖ филиаллары һәм бүлекчәләре, алар тарафыннан сугару мәйданнарын арттыру һәм авыл хуҗалыгы билгеләнешендәге җирләрне комплекслы мелиорацияләү буенча планлы эш алып барыла.

Соңгы елларда Татарстан мелиорацияне үстерү буенча Россия төбәкләре арасында лидер булып тора, анда мелиорация буенча киң күләмле федераль һәм төбәк программалары гамәлгә ашырыла.

Республика мелиорацияне үстерүнең барлык федераль программаларында катнаша. 2025 елда 8 мең гектардан артык сугарулы җир файдалануга тапшырылган, 67 мең гектар әче туфрак известьланган. Ел саен мелиорация программасы кысаларында 3 мең гектардан артык урман полосалары файдалануга тапшырыла. 10 ел эчендә 30 мең га урман полосасы утыртылган.

Сугарулы җирләр җитештерүнең югары динамикасын тәэмин итәргә мөмкинлек бирә. Сугарулы продукциянең үзкыйммәте су сиптерелми торганга караганда 2 тапкырга һәм аннан да күбрәккә түбәнрәк. Су сиптерүгә турыдан-туры бер сум чыгым тотылганда, бөртеклеләрдән - 12 сумнан артык, яшелчә һәм бәрәңге җитештерүдән 40 сумнан артык өстәмә продукция алырга мөмкинлек бирә. Чәчүлек мәйданының 1,5%ын биләп, үсемлекчелек продукциясенең 18%ы сугарулы җитештерелә, ә сугарудан еллык икътисадый табыш дистәләгән миллиард сумнар белән исәпләнә.

2024 елдан Россия Федерациясендә аналоглары булмаган масштаблы инвестиция проектын этаплап гамәлгә ашыру башланды, шуннан соң 6 мең га сугарулы җирләр файдалануга тапшырылды. "Чистай сугару системасын төзү" объектына проект-смета документациясе эшләнде. Бу - Россиядә шундый масштабтагы яңа мелиорация төзелешендә совет чорыннан соң дистә еллар буена гамәлгә ашырыла торган бердәнбер объект. Барлык насос станцияләре үзебездә җитештерелгән, энергияне сакчыл тота торган, югары нәтиҗәле насос агрегатлары һәм Татарстан мелиораторларының су сибүне инновацион автоматлаштыру системасы белән комплектланган.

Җирләрне мелиорацияләүнең комплекслы проектларын эшләү, шулай ук игенчелекнең агроландшафт системасы нигезендә туфракны агрохимик культуралаштыру максатларында «Фәнни-техник үзәк» эшли, ул гидромелиорация, агроурманмелиорация, культуртехник чаралар буенча фәнни эшләнмәләрне үз эченә ала, җир төзелеше, мелиорация һәм фәнни-техник тәэмин итү өлешендә чараларның бердәмлеген тәэмин итә һәм «Агробиотехнопарк» фәнни-мелиорация мәйданчыгы булып тора. Мелиораторларның һәм Казан дәүләт аграр университетының «Агробиотехнопарк»ының уртак проекты - сугарылган җирләрдә алдынгы технологияләр нигезендә алдынгы һөнәри белем бирү учреждениеләренең, фәнни-тикшеренү оешмаларының, авыл хуҗалыгы товар җитештерүчеләренең һәм агробизнесның фәнни-мәгариф куәтен һәм ресурсларын берләштерү юлы белән АПКны инновацион үстерүнең интеллектуаль һәм технологик платформасы ул.

Әлеге конкурста җиңү - продукциянең һәм хезмәт күрсәтүләрнең югары сыйфатлы булуын объектив раслау, шулай ук мелиораторларның стандартларны үтәү һәм аграрийларның таләпләрен канәгатьләндерү буенча системалы эш нәтиҗәсе. Җиңүчеләрнең уңышы коллективларның югары дәрәҗәдәге профессиональлеген һәм гамәлгә ашырыла торган мелиорация проектларының нәтиҗәлелеген чагылдыра, ә казанышлар Татарстан Республикасының икътисадый куәтен һәм абруен, илнең азык-төлек иминлеген ныгытуга ярдәм итә.