• 26.06-28.08 Театрализованное фольклорное Казан-шоу. Туган авыл.
  • 24.07 Ришат Тухватуллин. Жэйге очрашулар. Майдан Сабантуй. 19.00
  • 06.08-15.08 Салават. 31 сезон. Камал театры
  • 18.09 Хәмдүнә Тимергалиева истәлегенә. УНИКС. 17.00
  • 16.10 20ел TATAR RADIOSI. Татнефть Арена. 18.00
  • 14.12-19.12 Илсөя Бәдретдинова. "Фәрештә түгел". УНИКС
Бүген кемнәр туган
  • 24 Июль
  • Айрат Ильясов - шоумен
  • Чулпан Закирова - биюче
  • Гали Ильясов - җырчы
  • Исэнмесез, кем Балтачта фатир сдавать итэ икэн? +7 939 371-04-19
  • Станок (циркулярка+фуганок)сатыла, кулланышта булган. Актаныш. 89063275274.
  • Корбанга хэм асрарга куп торле нэселдэн сарыклар, тэкэлэр, саулыклар, бэтилэр сатыла. Балтач районы. 89874245531 (ватсап бар)
  • Татарча сөйләшүче хатын-кыз тегүче кирәк. Казан.Тел: 9050216055
  • Чия сатыла,120 сум, 89033131910.
  • Хәләл үрдәк түшкәсе, 3кг900г, кг 350 сумнан. Казан, 8 927 40 592 02
  • "С" һәм "Д" категорияле машина йөртүчеләр кирәк. Эш шартлары, түләү яхшы. Шалтыратыгыз! 8-953-484-04-46
  • Үзебезнең умарталыктан яхшы сыйфатлы яңа бал сатыла. Казан буенча китереп бирү дә каралган. 3л - 1600сум. Теләүчеләр булса, 89625497103 телефонына шалтыратыгыз.
  • КАЗАНДА ГРУЗЧИК, ГАЗЕЛЬ ХЕЗМЭТЕ. 89196271171
  • Балык Бистәсе районының Балыклы Чүкәй авылында йорт сатыла.Кыйммәт түгел. 89393718109
 
 

 
Архив
 

               

08.10.2011 Ир белән хатын

Көчсез җәмгыять һәм көчле хатын-кызларыбыз

Гүзәл затның бар булган көче аның көчсезлегендә, диләр. Кайдадыр бәлки шулайдыр ул. Тик менә көчсез булып кара син ошбу илдә. Ни килеп чыгар икән?

Шаулы туксанынчы елларда безне – ирләрне генә түгел, илне дә хатын-кызлар коткарды бугай. Юк, теге Римны коткарган казлар кебек шау-шу куптарып түгел. Киресенчә, тыныч кына, ипле булганлык белән, эш, хә­рәкәт белән. Ябылган заводлар, вакытында түләнмәгән хезмәт хаклары, төшенкелек. Ул елларны бит миллионлаган гаиләләр акчасыз, эшсез, өметсез калган иде. Без, ир-атлар, аты-юлы белән хакимиятне сүккәндә, аракы белән юанып башны комга тыгып ятканда, хатын-кызлар вак сәүдәгә, кырыктартмачылыкка, "челноклыкка", нинди эш бар шунысына тотындылар. Җыештыручы эшеме ул, малярлык, штукатурлык эшеме, башкасымы – сайланып тормадылар. Шулай итеп алар безгә – пошаманга төшкән ирләргә дә батарга ирек бирмәделәр, якаларыбыздан сөйрәп, ярга чыгарып аякка бастырдылар, балаларның да өс-башларын чагыштырмача бөтен, тамакларын тук иттеләр.

 

Заводта кайчандыр мастер булып эшләгән танышым Нәфи­сә бүген дә базарда трикотаж сата. Тиздән монда басканга юбилей – 20 ел була инде, дип кө­лә. Күнеккән инде. Ә бит башлаган чорларда барганда-кайтканда гына елаган җитмәгән, төннәрен дә мендәр чылатып чыга идем, дип сөйли. Салкында көннәр буе торып берни сата алмыйча кайткан вакытлар... Шулай берүзе эшләп, яшәп, ул ике баласын аякка бастырды. Кеше итте. Бер Нәфисә генә тү­гел, аның кебек йөзәрләгән, ме­ңәрләгән татар, рус хатын-кызлары шундый ипле батырлык кылдылар. Үзләрен генә түгел, гаиләләрен дә саклап калдылар. Чын мәгънәсендә һәйкәл куярлык көчле "көчсез затлар" булды алар.

 

Тик бүгенге кырыс җәмгыять ул батырлыкны да, башкаларын да онытты инде. Ул һаман да хатын-кызга битарафлык күр­сәтүдә. Ул аларны бәяли белми. Телевизорны ачсаң, элек тә, хә­зер дә нәрсә күрәсең: шул ук хатын-кызларны. Тик безне коткаручыларны түгел, ә куллану объектларын: шәрә ботлар, ярымшәрә күкрәкләр, ымсындыргыч арт саннар.

 

Ә ирләр... Аякка бераз басып, яхшы акча кулларына керә башлагач, алар ни эшләде? Аларның күпмесе "карт" хатыннарын яшь бичәләргә алыштырды? Ә ил буенча 10 миллионлап аерылган адәми затлар – ир дип атарга ярап бетмәгән ир аламалары алиментлардан качып йөри. Качмаганнары тиешле органнарга, аена 5 меңгә эшлим, дип белешмә китерә.

 

Хатын-кызларыбызның якланмаганлыгы, язмыш кочагында яшәве Россияне аборт буенча да рекордларга илтеп җиткерде. Газеталар илдә ел саен 2 миллион рәсми, шуңа өстәп тагын 4 миллион рәсми булмаган бала төшертү күзәтелә дип язалар. Күз алдына китерү дә кыен: 6 миллион тумаган, төгәлрәге, үтерелгән балалар. Шул абортларны 10 процентка гына киметкәндә дә ил өстәмә ярты миллион нәни гражданлы булыр иде бит.

 

Булыр иде... Гаилә бәхетенең, иминлегенең төп локомотивы – ул да булса торак. Аны булдыруда күпме киртәләр, тозаклар торганын артыннан йөргән, алган кеше үзе генә беләдер. Яшьләр тораксыз бала табып, почмактан-почмакка йөрергә риза түгел. Һәм бу табигый да. Куышсызлык, эшсезлек, ир­тәгесе көнгә ышаныч булмау, чеметеп кенә бирелүче бала пособиеләре, бар нәрсәгә үсеп торучы бәяләр – болар, барысы бергә кушылып, хатын-кызларыбызны ана булу теләгеннән чит­ләштерүче сәбәпләр. Гүзәл затлар шуларның барысына карый-карый да күпчелек очракта: "Хәерчеләрне нигә арттырырга?" – дигән сорауны куя.

 

Ә бит тирә-якка, бигрәк тә цивилизацияле дөньяга күз салсак, аларда чын-чынлап хатын -кыз революциясе бара. Хатын-кыз президентлар, премьерлар, парламент рәисләре, министрлар. Европарламентны гына алыгыз. Андагы урыннарның яртысын хатын-кызлар били. Анда ничек хатын-кыз мәнфә­гатьләре якланмасын? Татарстан Дәүләт Советында гүзәл затларыбыз 12-13 процент тәш­кил итсә, Россия масштабында күзгә чалынган хатын-кызлар кемнәр – һаман да шул Матвиенко белән Слиска, Нәбиуллина белән Голикова, һәм шуның белән шул, бетте дә.

 

Илдә хатын-кызга карашны тамырдан карап чыгарга кирәктер. Чөнки хатын-кыз ул – ана. Бала анасы. Ә балалар – илебезнең киләчәге. Шунлыктан ана булган зат җәмгыятебездә социаль, икътисадый, сәяси, башка якларда да арткы планда торырга тиеш түгел. Киресенчә, аның урыны түрдә булырга тиеш.

 

Тормыш йөге кем җилкәсендә?

 

Светлана Демина, атказанган спорт остасы:

 

– Тормыш йөген күбрәк хатын-кызлар тартып бара. Чөнки барысын да безнең өскә өйделәр. Җа­ваплылык һаман ирләр өс­тен­дә, әмма алар аннан ничек тә булса котылырга тырыша. Миңа калса, көчле дип саналган затлар хәйләкәр генә түгел, ә ялкаурак та була башлады. Хатын-кызлар бит тормышта үз дигәннәренә тизрәк ирешә. Ирләр менә шуны сизеп алды да артыгын тырышмый башлады. Нәр­сәгә үз-үзләрен бетереп торсын әле алар?

 

Татьяна Кулагина, "АвтЭль" хатын-кыз автомобильчеләр клубы рәисе:

 

– Бу мәсьәләдә барысын да гомумиләштереп, хатын-кызлар тегенди, ир-атлар мондый дип әйтәсем килми. Һәр очракта төрлечә була. Кем булдыра, тормыш йөген шул тартып бара. Монысы кешенең акылы һәм тәҗрибәсенә дә бәйле. Һәр гаиләнең үз шартлары, кануннары, традицияләре бар. Һәрхәлдә, бездә шулай. Дөрес, соңгы вакытта хатын-кызлар тормыш авырлыгының аларга күбрәк төшүеннән зарлана башлады. Ә бит, игътибар итсәгез, ирләр дә гүзәл затлардан зарлана: йә хатын-кыз ашарга әзерләми, йә тегесен эшләми, йә монысын.

 

Мансур Мортазин, "Шәхри Казан" газетасының баш мөхәррире:

 

– Барысын да бергә карасак, тормыш йөген бүген күбрәк хатын-кызлар тарта. Алар иртә таңнан кичкә кадәр эшендә хезмәт итә, аннары көне буе, шимбә бе­лән якшәмбе дә, өйдә эшли, машинасын да йөртә, башка вазыйфаны да башкара. Моннан 20-30 еллар элек хатын-кыз һәм ир-атның аерым эше бар иде. Ә хәзер вазыйфаларның күбесе гүзәл затлар кулына күчеп бетеп бара. Бәлки хатын-кызлар үз өсләренә күбрәк җаваплылык алырга телидер. Бу үзгәрешләр аларның байлыкка кызыгуы, җитеш тормышта яшәргә хыяллануы белән дә бәйледер. Ир-атка бит бик күп кирәкми. Ул күп очракта юктан да канәгать була. Ә хатын-кыз йорт-җире матур булсын өчен, бала тәрбияләр өчен, тормыш җитеш булсын өчен күбрәк кайгырта.

 

Рөстәм Ганиев, булачак юрист:

 

– Кайда ничек бит. Күп гаиләләрдә хәтта ире һәм хатыны бер-берсенең күпме хезмәт хакы алганын да белми. Барысы да җитеш, гаиләләрендә дә тәртип, бер-берсе өстенә вазыйфа да өймиләр. Ә менә кереме азрак булган гаиләләрдә чыннан да тормыш йөге күбрәк хатын-кыз җилкәсендә. Берсенең ялкау, икенчесенең тырыш булганына гына бәйле түгел бу. Ир-атларны көчле зат дип йөртсәләр дә, чынлыкта алар күңелләре һәм характерлары белән хатын-кызлардан йомшаграк. Ә хатын-кыз нәрсә генә булса да бирешми, ахырга кадәр бара. Гүзәл затларда үзен генә түгел, балаларын да яклау һәм саклау инстинкты көчлерәк.


Наил ШӘРИФУЛЛИН
Ватаным Татарстан
№ 189-188 | 07.10.2011
Ватаным Татарстан печать

Фикерләр

Исем:
E-mail:
Текст:
 
№17 (782505) / 09.10.2011 19:44:44

))) Бәхәсләшү өчен түгел, болай гына: эшче кортлар хатын-кыз җенесеннән, күкәй салу органы укка әйләнгән. Ана корт, алмаш калдырмый юкка чыкса, бер эшче корт "самозванка" га әйләнеп, соры корт кына чыга торган күкәй сала башлый. Табигать, геннар югалмасын өчен шулай эшли, соры корт күп булгач, берсе булса да, күч генын башка күчкә бирер дип.
"Анда бит ана корт бик көчле. Күп ирлелек тәлап ителә" Ана корт бик көчле булса да, үз гөмерендә бер генә тапкыр аталана, аталанган вакытта, соры кортның органы өзелеп ана кортта кала һәм кирәк кадәр ата корт генын эшләп чыгара (ана корт көнгә 5000 кадәр күкәй сала). Ана кортны аталандырган соры корт үлә. Ана корт үзе ашый да белми, аны махсус 20-30 эшче корт ашата.
"Ә балаларны шул кастрированыйлар карый бугай" балаларны, канатлары ныгып, табышка оча башлаганчы эшче кортлар карый. (беркнче 8көнне бала карый, аннан 5 көн умарта җилләтә, соңыннан табышка оча башлый. Табыш яхшы булганда, курчактан чыгып, 3 көн үтүгә оча башлыйлар).

№16 (782500) / 09.10.2011 19:18:19

Биологияне оныттым инде. Эшче кортлар җенессез бугай бит, бәхәс тотарга әзер түгел.))) Анда бит ана корт бик көчле. Күп ирлелек тәлап ителә))))Ә балаларны шул кастрированыйлар карый бугай.Юк мин постоянство турында язмадым.Балаларны очырганчы бергә булсаң, шәп бит инде. Кошларда ул процесс бик тиз. Ун көн эчендә ояларына сыймый башлап башта коелдылар, аннары очтылар.Иркә

№15 (782496) / 09.10.2011 18:57:48

Иркә
)))Әйееей, бөгештермә, Иркә. Имезүчеләр классында гына түгел, бөҗәкләр арасында да күп. Әйтик, умартадагы соры кортлар... Эшче кортлар хатын-кыз җенесеннән бит. Кырмыскалар һәм термитлар арасында да әөл ук хәлләр. Һәттә солдат-кырмыскалар да хатын-кыз җенесеннән...))) Кошлар да бер сезонга гына парлаша. (Орнитологлар аккошлар турындагы әкиятне күптән кире какты). )))

№14 (782495) / 09.10.2011 18:47:14

Беренчедән имезүчеләр классында гына бу хәл.Тик сыерның да, атның да баласы тууга аякка басалар. Ә кеше баласын аякка бастырганчы........

Ә менш кошлар чынлап та сокландыргыч! Елга бер кайта торган өй кура җиләклегендә гел кычыткан чыпчыклары оялап куйган була. Бер туктаусыз икәүләп ташыйлар ашарларына.Мин сез элеккеге татарлар кебек инде күзәтеп-карап торам. Хәзергегеләре арасында төрлесе бар инде.Тик имезуче хайваннар күбәйде кызганычка каршы. Балалар гына тууга йөгереп китмиләр...Иркә

№13 (782490) / 09.10.2011 17:25:19

Кайт оенэ Соры корт,эле сон тугел!

№12 (782489) / 09.10.2011 17:24:22

"бар арысланнарда да шулай, оерне лвицалар туендыра, алар охотиться итэ, э лев эзергэ-бэзер ятып тора да ашарга кайткач, ин беренче ул ашый калганын гына балалар, аннары лвицалар ашый." Кара әле, башка терлекләрне карасаң да шулай бит, ана җануарлар төп эшне тарта. "Ир-атлар гаиләне туендырып, җиткелектә тотарга тиеш,"-диеп, тәбигать законнарына каршы килеп маташабыз икән бит.)))

№11 (782483) / 09.10.2011 15:31:46

Мәкаләгә өстәп әйтми кала алмадым.
Йортымны үзем төзеп (биргәндер бит инде, Ходай тәгаләм, туган туфрагымда чак-чак урын) яшәп ятырга да ирек юк: законлаштыр, налог түлә... - хыть үл!
Дөнья бит бу! Туганмын (үземнән түгел, КЕШЕ исеменнән әйтүем) үземә шалаш корганмын. Ни өчен, шуның (шалаш) өчен кемгәдер (как обычно - криминальное управление , как у нас) налог түләргә тиешмен?!. Сатып алган, ата-бабаларыннан калган җирләреме әллә ( налог суыручыларның) ?!.
Гадел гарәп илләрендә, яңа туган нарасыйның исәбенә (\"кертем\" безнеңчә - акча) салып куя дәүләте.

Светлана Дёмина яшәгән шәһәрдә өч ярым елдан күбрәк яшәдем. Дөнья батырлары арасындагы Энҗе Хәмидуллина булган шәһәрдә гөмер итеп ятам. Хатын-кызларга ихтирамым чиксеэ!

Ә, безнең Фәүзиябез?!... Әлбәттә, лаек, ИХТИРАМга, һич шиксез!!!

№10 (782482) / 09.10.2011 15:00:09

Х., 

№9 (782480) / 09.10.2011 14:10:18

Татарларда гына тугел, табигатьтэ шулай корылган, Ата мэче асраганчы ана мэче асрау файдалырак, чонки ата мэче кон буе йоклый да тонгэ чыгып китэ, аны тэмле ашатырга кирэк, шулай булмаса кычкырып, мияулап тенкэнэ тиеп бетэ. Э ана песи бэлэкэй гэудэле булуга карамастан, тычкан тота, кумак тота, баларын ашатырга кирэк бит.
Телевизордан кургэн бар арысланнарда да шулай, оерне лвицалар туендыра, алар охотиться итэ, э лев эзергэ-бэзер ятып тора да ашарга кайткач, ин беренче ул ашый калганын гына балалар, аннары лвицалар ашый.
Вобщем, дармоедлар инде ир заты.

№8 (782447) / 08.10.2011 23:55:59

Безнен, татарларнын, кызык (аяныч) хэле чагыла бу мэкалэдэ.
Наил ШӘРИФУЛЛИНнын "тирә-якка, бигрәк тә цивилизацияле дөньяга күз салсак, аларда чын-чынлап хатын - кыз революциясе бара" дигэн сузлэре татарларнын чынлыкта Европача уйлауларын - яшэулэрен курсэтэ, суздэ мэселманнар дип аталсалар да.
Бэлкем чыннан да татарларга кыйблаларын узгэртергэдер (мэселман цивилизациясеннэн китергэдер)? (Билгеле ич - мэселманнарда патриархат,э Европада - практически уже матриархат).

№7 (782434) / 08.10.2011 21:56:46

Ымсындыргыч арт матуррак,бу хатынга караганда!

№6 (782425) / 08.10.2011 21:25:02

Показуха түгел,килешмим.Төрмә Африкада да төрмә ул,Ходорковский җан талаша аннан чыгар өчен.

№5 (782420) / 08.10.2011 21:08:51

Ул курица тугел,бик умный хатын,купме Украина байлыгын уз счетына кучерде.Ул утырмый,показуха дидем бит,Купме газ гына анын кулында,медицина х.бх.б,Ул дэулэтне житэкли торган ханым.

№4 (782419) / 08.10.2011 21:02:22

Түрәләр өчен хатын кыз, әнә шул курица сыйфатында булганга күрә кетәклектә утырамы))))))

№3 (782418) / 08.10.2011 20:56:55

Яратам да инде шул Юлия Тимошенконы,кочле хатын булганга утыра инде,(анын утыруы да башкача бит,йомшак караватта йоклый,тэмле ашый,ни тели шуны китерэлэр анда,ул тормэ байлар тормэсе),утырмый ул анда показуха гына.Презедент кэнэфиен булешэ алмадылар бит.Шуна курэ кетэклектэ утыра.

№2 (782417) / 08.10.2011 20:47:59

Украинада Тимошенко ник төрмәдә утыра соң,"көчле" булгангамы?

№1 (782388) / 08.10.2011 18:52:10

хатын-кызларыбызне "ышкыйлар"(имееют)!!!!
шушы да булдымы тигезлек??
бала тудыра аламы бу хатын???
рекордлар куймый башлагач ни булачак бу хатын белән??

биик кызганыч алар миңа.

▲ Өскә

Матбугат-инфо
Матбугат.ру
Ватаным Татарстан
Шәһри Казан
Бердәмлек
Рәшит Ваһапов фестивале
Камал театры
Тинчурин театры
Татар дәүләт филармониясе
Ирек мәйданы
Татарстан яшьләре
Кариев театры
Идел
Өмет
Татарстан китап нәшрияты
Милли Музей
Шаян
Татаркино
Татарстан Диния нәзарәте
ЕлМай
Татар телен саклау һәм үстерү мәсьәләләре комиссиясе
«Элита»
Piter.tatar