• 05.10-22.10 2021-2022 хоккей сезоны. Татнефть Арена
  • 22.10 Премьера! "Сөннәтче бабай", 12+, Кариев театры, 18:30
  • 23.10 Рөстәм Вәлиевнең тууына 60 ел. Искә алу концерты. Филармония. 17.30
  • 23.10-24.10 Премьера! "Сөннәтче бабай", 12+, Кариев театры, 18:00
  • 27.10 "Мио, минем Мио", 6+, Кариев театры, 18:00
  • 28.10 "Ләйлә вә Мәҗнүн" , 12+, Кариев театры, 18:30
  • 29.10 Микулай, 12+, Кариев театры, 18:30
  • 30.10 Премьера!"Бәхетле көнем", 3+, Кариев театры, 11:00 һәм 13:00
  • 30.10 "Яратып туялмадым", 16+, Кариев театры, 18:00
  • 31.10 Премьера "Бәхетле көнем", 3+, Кариев театры, 11:00
  • 31.10 "Шәй-бу, Шай-бу!", 12+, Кариев театры, 18:00
  • 01.11 Юрий Шатунов. КСК "Уникс". 19:00
  • 02.11 "Хикмәт әкиятләре", 6+, Кариев театыр, 18:00
  • 03.11-07.11 Ришат Төхвәтуллин. Сула. КСК "Уникс"
  • 04.11 "Корт", 12+,Кариев театры, 18:00
  • 05.11 Премьера! "Бәхетле көнем", 3+, Кариев театры, 13:00
  • 05.11 "Мәхәббәт күгәрченнәре", 12+, Кариев театры, 18:00
  • 06.11 "Кәҗүл читек", 6+, Кариев театры, 13:00
  • 06.11 "Шәй-бу, Шәй-бу!", 12+, Кариев театры, 18:00
  • 07.11 "Сәлам, Актәпи",3+, Кариев театры, 13:00
Бүген кемнәр туган
  • 19 Октябрь
  • Рәүф Игъламов (1941-2016) - театр белгече
  • Рәсим Хаҗиев - журналист
  • Булат Ибраһим - шагыйрь
  • Заһидә Бурнашева (1895-1977) - шагыйрә
  • Телэче районы Шэтке авылында йорт сатыла.Газ, су кергэн. 89534073195
  • Торле породалы тавыкларны бик арзан бэягэ сатабыз. Кученеп киту сэбэпле 89274897219
  • В Казани семейная пара снимем однокомнатную квартиру, без детей и животных, РИЭЛТОРАМ ПРОСЬБА НЕ БЕСПОКОИТЬ!!! 89046705587(18+КУ)
  • Детскому саду №100 Советскому району требуются воспитатели,ст.медсестра адрес ул.Кирпичная 2а телефон 295-54-15
  • Исэнмесез! Ремонт стиральных и посудомоечных машин,качественно и с гарантией! Частный мастер Казань 89393369585 Радис
  • Үзебезнең умарталыктан бик тәмле, яхшы сыйфатлы бал сатыла. 3л - 1300 сум. Күпләп алучыларга, бәясе килешү буенча. Шулай ук кәрәзле бал да бар. 89625497103
  • В Казани на улице Сахарова ищем девушек (девушку) на подселение в зал в двухкомнатную квартиру 89923389181
  • Актаныш.услуги:жалюзи рулонные шторы рольставни рольворота ,ремонт москитных сеток 89375814252 Айдар
  • Актаныш. Натяжной потолок урнаштырабыз. Килеп улчәү, консультация бушлай, светильниклар да куябыз. Актаныш, Актаныш районы буенча эшлибез 8-937-581-42-52 Айдар
  • Детскому саду N 292 ново-савиновский район, требуется музыкальный руководитель на 1,5 стаки
 
 

 
Архив
 
31.05.2011 Милләт

Мәктәптә татар телен түбәнсетү дәвам итә

24 майда ТР Министрлар Кабинетында узган җыелышта Татарстанда бердәм дәүләт имтиханнарына әзерлек турында сөйләшү булды. Билгеле, татарча белем алу турында да сүз кузгатылды. ТР Мәгариф һәм фән министры Альберт Гыйльметдинов, Татарстан мәктәпләрендә татар теле һәм әдәбияты укыту тукталмаячак, бу фәннәр буенча имтиханнар тапшыру да дәвам итәчәк, дип белдерде. Тик шул ук вакытта, математика, физика, химия кебек төгәл фәннәр урысча укытылырга тиеш, дип әйтте.

Аның сүзләренчә, бу предметларны татарча укып, югары уку йортларына керү авыр, анда алар урыс телендә бара. Альберт әфәнде бу фикерен күпчелек ата-аналарның теләге дигән сүз артына яшерде. “Балаларга яхшылык телибез икән, төгәл фәннәрне урысча укытырга кирәк”, — дип “изге” ниятен җиткерде. Мәгариф өлкәсендә эшләүче зыялыларыбыз бу турыда ни уйлый икән?

 

Камәрия ХӘМИДУЛЛИНА, Казанның Ш.Мәрҗани исемендәге татар гимназиясе директоры:

 

— Министрның бу сүзләре белән килешмим. Тормыш тәҗрибәсе, тарих та шуны күрсәтә: татар телендә югары дәрәҗәдәге милли мәгариф системасы булган, предметларны татарча укып дөньякүләм танылган галимнәр чыккан. Камил Вәлиев, Роальд Сәгъдиев, Рәшит Сюняев һ.б. гап-гади авыл кешеләре, татар мәктәпләрен тәмамлаучы шәхесләр. Математиканы татарча өйрәнгән бу кешеләргә хезмәтләре өчен Нобель премияләре алырга туган телләре комачауламаган.

 

Безнең гимназиядә төгәл фәннәр татарча укытыла. Үзем дә татарча укыдым, аннары Арча педагогия училищесында химия, математика, физиканы бер дигән итеп татарча укыттылар. Югары уку йортында математика факультетында белем алдым, предметларны татарча үзләштергәндә бернинди кыенлык тумады. Төгәл фәннәр — ул формула теле. Аны нинди телдә дә аңлатып биреп була. Язып та, сызып та, кул хәрәкәтләре белән дә аңлатырга мөмкин. Төгәл фәннәрнең милләте юк. Бездә укып чыккан балалар чит илләргә дә укырга китә, “Ник математиканы татарча укыттыгыз, берни аңламыйм” дип зарланганнары юк.

 

БДИ белән дә проблема туганы юк. 20 ел дәвамында эшләгән гимназия укучыларының белемнәре буенча, урыс теле белән проблемалары булса, без бүгенгә кадәр татарча укытмас идек. Ана телендә алынган белемне үтмәс товарга әйләндерергә тырышалар. Ана теленең кеше тормышы өчен булган кыйммәтен түбәнсетү процессы бара. Фәнне татар телендә үстерү — тулы канлы тормыш алып барган җәмгыять күрсәткече. Без моннан баш тартырга тиешме?

 

Илдар МӨХӘММӘТОВ, Казанның 2 нче лицей-интернат директоры:

 

— Бүген БДИны урысча гына тапшырырга дигән фәрман бар, туган телне читкә этәрү шуннан башланды. Әгәр Русиядә дәүләт имтиханын ана телендә тапшырырга шартлар тудырылса, вәзгыять икенче булыр иде. 9 нчы сыйныфны тәмамлаганда да хәзер урысча гына бирергә таләп итә башладылар. Ата-аналар прагматик, алар нинди телдә имтиханны тапшырырга кирәк дигәнне карыйлар, аннары татар теле кирәкме дип уйлап куялар. Бүгенге шартларда татар теленең үсеше турында авыз тутырып сөйләү авыр. Ләкин безгә бу катлаулы хәлдә хәрәкәт итәргә туры килә. Практик буларак әйтә алам, балалар ана телендә белем алсалар да, имтиханнар алдыннан урыс телендә әзерлекне оештырырга кирәк. Алар терминологияне, аның формасын белергә тиеш. Ләкин ана телендә белем алган балалар дәүләт имтиханын бирә алмый дигән сүз ялган. Башың эшләсә, нинди телдә укысаң да, имтиханны тапшырып була. Безнең лицейда укыту билингваль система буенча бара, төгәл фәннәрне урыс һәм инглиз телендә укытырга тырышабыз.

 

Татар телен төгәл фәннәрдән этәрү, билгеле, телнең үсеш киңлекләрен тарайтачак. Болай да югары уку йортларында татар телен куллану елдан-ел кими, ул бетеп бара, хәзер мәктәп системасыннан да кысрыклап чыгаргач, ни була инде? Төгәл фәннәр укытылмаса, балаларның тел байлыгы да кимиячәк.

 

Нурмөхәммәт ХӨСӘЕНОВ, Башкортостанның Бәләбәй татар гимназиясе директоры:

 

— Соңгы елларда бездә татар телен белмәгән балалар саны арта бара, шуңа күрә төгәл фәннәр урысча укытыла. “Табигать белеме”, “Җыр”, “Хезмәт”, “Татар теле һәм әдәбияты”, “Татар халкы тарихы”, “Гомум тарих” дәресләре һәм барлык тәрбияви чаралар татарча уздырыла. Татарстаннан читтәге республикада шәһәр шартларында татарча укытуны оештыру безнең өчен авыр. Татарча уку әсбапларына һәрвакыт кытлык кичерәбез. Рәсми рәвештә заказ бирсәк тә, безгә китаплар кайтартмауга мең киртә табыла. Үзем алсам, акча тапсам — бар, булмаса — юк. Моңа кадәр балалар “Татар халык тарихы”н 1993 елда чыккан дәреслек буенча укыдылар, ул инде күптән юк ителергә тиеш, ә мин һаман укытам, Обрнадзор мине әллә ничә тапкыр кисәтте. Әсбапларсыз утырганда балага үз телендә гыйлем бирү ифрат зур мәсьәләгә әйләнә.

 

Мин үзем физикада “вещество”ны матдә, химиядә “белок”ны аксым дип укыдым. Ләкин мәктәпне тәмамлаган кешеләрнең бу тормышта берсе дә югалмады. Татарлар урыслардан физиканы начаррак белми, ул аны тиз үзләштерә. Дөньяны, фәннәрне кеше туган телендә өйрәнсә, аңласа, җиңел.

 

Марат ЛОТФУЛЛИН, милли мәгариф өлкәсендә күп еллар дәвамында эшләүче шәхес, Тарих институты хезмәткәре:

 

— Альберт Гыйльметдиновның әйткән сүзе шәхси фикере булырга мөмкин, ләкин ТР Мәгариф һәм фән министрының мондый фикердә булуы кызганыч. Әгәр Русия мәгариф министры, иң алдынгы университетлар инглиз телендә эшли, Русия балаларының анда уку мөмкинлекләрен чиклибез, шуңа күрә предметларны урысча укытуны туктатыйк, дисә, иманым камил, ул интервью залыннан министр килеш чыга алмас иде. Бөтен халык алдында министр Гыйльметдиновның туган телдә белем алуны чикләү турында чыгыш ясавы оятсызлык. ТР Мәгариф һәм фән министры вакытында урысча укыган, татар телен, әдәбиятын, мәдәниятен аңламый. Икетеллелекнең көчен, кыйммәтен белми. Мәктәптә татар теле һәм әдәбиятын гына калдырып, татар теле “кухня” теленә әйләнәчәк. Гуманитар өлкә белән генә тормыш бетми. Әле ул очракта да татарча язучыларның барлыкка килүе шикле. Ә безгә татарча фәннең үсеше кирәк. Кеше агач, тирә-яктагы үсемлек исемнәрен дә белергә тиештер бит? Тормыш “яратам” дип җырлап кына бармый, ул катлаулы. Туган телдә терминология булырга тиеш һәм ул бар. Татарлар югалган халык түгел, аның үз телендә югары белем бирерлек потенциалы бар. Киләчәк буынны туган телдә белем биреп, тәрбияләп кенә саклап була.


Римма БИКМӨХӘММӘТОВА
Ирек мәйданы
№ 21 | 27.05.2011
Ирек мәйданы печать

Фикерләр

Исем:
E-mail:
Текст:
 
№51 (806773) / 01.06.2012 11:28:18

Менә шушындый язмаларны укыгач йөрәгем сыкрый минем.Ни өчен татар телен кимсетәләр??????????Еш кына татар телен бетермәскэ, сакларга дигән сүзләрне ишетәбез,укыйбыз, ләкин болар сүзләр генә булып кала бирә, бер нинди алга китеш сизелми, киресенчә вакыт үткән саен хәлләр мөшкелләнә генә бара....Түрәләребезнең бу турыда уйларга вакытлары юктырмы, әллә теләкләре hич кенә дә аңлашылмый.Туган телебезне hәр жирдәдә яклап, аның өчен янып-көеп йөрүче Туфан агабыз бар иде әле, кызганычка каршы ул да юк инде хәзер...

№50 (775870) / 21.07.2011 18:35:04

В.Ющенко ,әгәр украин теле Украина премьер министры кабулханәсендә тәмамланса, Украина шунда тәмамлана, президентныкында бетсә, шунда бетә, дип белдергән иде. Шушы җәһәттән сорау туа: Татарстанда Татарстан кайда башлана, аңа анда гомумән урын бармы? http://rustemzaripov.blogspot.com/

№49 (774372) / 26.06.2011 21:09:21

Принц,татарда бик матур эйтем бар,буласы бугыннан беленэ дилэр.Син хет мордвинча укыт баланны,эгэр дэ анарда интеллект булса ул любой телдэ,даже кытайча да сойлэшэ алачак.Э ин яхшысы ,татар мэктэбенэ бир с английским уклоном.Ускэч ул сина бик рэхмэтле булачак

№48 (774365) / 26.06.2011 19:47:04

 №42! Русчадан башка тел белмичә сыраханә яныннан ерак китә алмаганнар бик күп. Танышларым Малайзиядә эшләп, яшәп яталар. Татар мәктәбен бетерделәр. Хәзерге вакытта 6 тел беләләр.
Һәм кара!!!!!
http://www.youtube.com/watch?v=o_m4LioSWpI

№47 (774362) / 26.06.2011 19:34:31

Оргсинтезы турында да торле сүзләр йөри гүпчем то.

№46 (774361) / 26.06.2011 19:32:50

наныем иркә, КАМАЗ Татарстанныкы түгел күптәннән..Белмим, налог та бездә калмый бугай,эшче куллар гына безнеке.Городообразующий микән ул хәзер.

№45 (774358) / 26.06.2011 19:14:55

Принц, беләсеңме ни өчен кирәк?

Озакламый урыс теле кирәк булмый башлаячак. Шунлыктан.

"зур урында зур эшләр майтарганын."

Россиядә зур урында утыручыларның созидание белән 30ел шөгыльләнгәннәре юк.Шунлыктан бернинди эш майтармыйлар.",я гулят итә башлый,я урлый,я эчә башлый,шулай итеп ярык тагаракка барып төшә." Әлегә барысы диярлек шуның белән генә шыгыльләнәләр. Ул яктан бәлки син хаклыдыр, алар бөтенесе элеккеге хәерчеләр бит. Икенче төрле әйтеп тә була. "Успешный троечниклар". Шулхәтле успешныйлар, шуның аркасында хәзер Россиядә яшәүне, гомерне саклау бары Аллаһы кулында гына калды.

Бу яктан Татарстан чүт кенә алда тора. Татарстан авылларын газлаштырды, һәм бу бер этажлы Татастанга юл ачты. Камазлар әзме-күпме сатыла.Оргсинтезның уңышлары уңышсызлыклар алышынып тора бугай инде. Нефтехимия хәлләрен әйтә алмыйм, белмим.
Әзме -күпме хәрәкәт сизелү татар телен өйрәнүгә сәбәп була да инде.

№44 (774357) / 26.06.2011 19:12:05

Кайда күргәнең бар хәерче баласының зур урында зур эшләр майтарганын.)))
Хәзерге "майтаручылар" кайда үскәннәр,дип уйлыйсын МЕНӘ?

№43 (774349) / 26.06.2011 15:40:52

Шушы принц кебекләр мәктәптә түгел,тормышта түбәнсетә ул татар телен.
Бу принц дигәннәре укуга сәләтле булмаган,ни татарчасын,ни урысчасын яхшылап укый алмаган. Нигә укый алмаган? Аңы җитмәгән,хәзер дә аң кемәгән.. Баласанын урысча укытып аңлы булыр дип өмет итә. Юк принс, чүлмәкчедән чүлмәкче, принцтан принц туа. Принц булырга өметләнмә,тәрбияң ул түгел.
Кайда күргәнең бар хәерче баласының зур урында зур эшләр майтарганын. Зур урынга менеп җитсә дә,я гулят итә башлый,я урлый,я эчә башлый,шулай итеп ярык тагаракка барып төшә.

Каҗдый долҗен знать свой шесток!!!!
Кухаркалар ил белән идәрә итә алмыйлар!!!

№42 (774347) / 26.06.2011 15:02:16

ирташлар ник аптырыйсыз. татар теле кемга кирак ул. мена мин татар мактабен бетердем рус телен татарча укыттылар. узегез карагыз минниханов мухаметшин халиков х.б бэтенесе урысча сэйли. хатта татарнын мили байраме сабан туе дилар. берар шахарда районда сабан туенда тарча алып барганнары бармы.мин узем 2 баламныда садикка урыс группасына бирдем. укырга да урыс клссына бирам алла теласа. вата жимера урысча сэйлашмасеннар.

№41 (773132) / 11.06.2011 12:17:24

№40! Ничә кеше калыр дип уйлыйсың?

№40 (773131) / 11.06.2011 11:56:46

"Ура, татар телен татарлар бетерә.Кем гаепле- без үзебез! Шәһәр урамыннан барган чакта татар хатыны яки ир-аты баласына русча эндәшә."

урысча сөйләшкән татарны автоматически татар түгел диеп санарга тәкъдим итәм.

№39 (772683) / 06.06.2011 16:55:37

Монда сөйләшкән монда калсын, гаеп итеш булмасын... Әгәр президент яки башка вазифалысы укыса файда күреннеп тормый, аларны тетрәндерерлек фикерләр чыкмады
http://rustemzaripov.blogspot.com/

№38 (772414) / 03.06.2011 00:07:38

Ял итмичә имтихан алдык шул!!!!! Ура, татар телен татарлар бетерә.Кем гаепле- без үзебез! Шәһәр урамыннан барган чакта татар хатыны яки ир-аты баласына русча эндәшә. Кем гаепле БЕЗ! Имтиханны бирергә кирәк дип, рус мәктәбенә бала бирәбез кем гаепле -БЕЗ!Татар теленнән БРИ бирүче юк дип уфтаналар. Кем сайласын?! Кайсы уку йорты кабул итә татар теленнән БРИ нәтиҗәсе белән? ЮК! Шулай булгач, тел фәнен бала нишләп сайласын.Мәктәпләрдә татар телен һәм әдәбиятын кыскартмасыннар. КЫСКАРТМАГЫЗ!!!!

№37 (772410) / 02.06.2011 22:22:24

Ха-ха-ха!

№36 (772408) / 02.06.2011 19:20:14

Элегрәк "Кәҗә бистәсе"ндә метрога керү ишекләрендә КЕРУ дип язылган иде. ЧЫГУ сүзе хатасыз язылган иде.
Бүген исә, карасам, хатаны болай төзәткәннәр: КЕРҮ сүзен дөрес итеп язганнар, әмма икенче сүзне ЧЫГҮ дип "төзәткәннәр". Ах-ха-ха-ха-маклар!!!

№35 (772366) / 02.06.2011 10:05:57

нимәгә ул татар теле. без хәнәфиләргә кирәге юк аның.

http://www.darulfikr.ru/story/fiqh/literature_of_non_arabs

№33 (772300) / 01.06.2011 17:46:29

//Монда язганнарны ТАТАРСТАН ПРЕЗИДЕНТЫДА УКЫСЫН ИДЕ.//

Анысы мишәйт итмәс иде итүен. Әмма укучылар күбәйгән саен, президент тыңгысызлана башлар, иншә Аллаһ. Бәлки фикере, мәсләге дә үзгәрер. Үзгәрмәсә, үзенә үпкәли.

№32 (772299) / 01.06.2011 17:41:06

Монда язганнарны ТАТАРСТАН ПРЕЗИДЕНТЫДА УКЫСЫН ИДЕ.

№31 (772294) / 01.06.2011 16:32:02

\\Татар теле сиңа кирәкми дип тора ата-анасы,татар теленнән дәүләт имтиханы юк һәр класста\\

Ил нинди ата-ана шундый.
Бер караганда ата-ананың гаебе дә юк.
Үз илеңдә, үз милләтеңнең исемен йөртүче республикаңда үз ана телеңә хөрмәт булмасын.
Туганнан алып, үлгәнчегә кадәрле ана телеңдә белем алу хакимият тарафыннан тәэмин ителгән булырга тиеш. Ә ул икътисадка да килеп бәйләнә. Бөтен байлыгыңны илтеп бир дә, тезләнеп ялынып соранып ал имеш.

№30 (772293) / 01.06.2011 16:12:47

Мәгариф министрының сүзләре югары дәрәҗәдә эшләүче кеше сүзе түгел.Аның төгәл фәннәрне татарча укыту кирәкми дигән фикерне әйтүе дөрес түгел.Министр буларак укытуга ул шартлар тудырырга тиеш. Теләгән кеше үзенең туган телендә бар фәннән дә белем алырга хокуклы. Менә кайдан башлана ул татар телен бетерү эше.Элеккеге министрлардан- Харисов эшләгән чорда татар теле үсеше өчен бик күп эшләнде бит.Хәзер шул уңышларны җимерү бара түгелме?Ни өчен шәһәрләрдәге татар мәктәпләрендә класстагы бала саны авыл мәктәпләре төсле түгел?Шәһәрләрдәге татар мәктәпләре дә юкка чыгып бара бит! Аларны кем яклар икән? Республикада татар теленең киләчәктә үсешенә ышаныч бетеп бара.Татар теле буенча төрле темаларга багышланган конференцияләр, конкурслар оештырып мактанулар гына күп.Укытучылар үзләре язып биргән эшләрне балалар укый инде фәнни эш башкардык диеп.Ә чынында исә елдан-ел мәктәпләргә татарча начар белгән балалар килә.Татар теле сиңа кирәкми дип тора ата-анасы,татар теленнән дәүләт имтиханы юк һәр класста.Һәр класста имтихан бирсеннәр, шунда телгә икенче караш та булыр бәлки.

№29 (772291) / 01.06.2011 15:50:31

Татар телен безнең үз татарларыбыз бетерә, югарыда утыручылар.Без-вак-төякләр берни эшли алмыйбыз,хәзер башка сугалар.Татарстан өчен хурлык, быел 9 класста татар теленнән имтихан өчен эш көне бирмәгәннәр,якшәмбе көнне имтихан алдык.Хурлык.шушыңа юл куйган мәгариф министрына.Мин 27 ел татар теле укыткан укытучы, үземне түбәнсетелгән итеп хис иттем.Башкалар да битараф калмагандыр дип уйлыйм.Татар теле аша иманыбыз сакланып килгәнен аңлап бетермиләр, ахрысы.хөрмәтле түрәләребез.

№28 (772289) / 01.06.2011 15:13:34

Бу Альберт Гыйлметдинов дигән бәндәгез татар исемендәге җөмһүриятнең мәгариф министры түгелмени соң? Бу бәндәне болай да беткән татарны һәм татар телен бетерер өчен куйганнармыни? Ул Татарстан хакимияте әһеле түгелмени?
Татар балаларына тиешле югарылыкта татар телендә белем биреп, дөньяга чыгару - аның бурычы түгелме әллә?
Ә дөньякүләм танылганда, татарстанлы татар икәнлеген таныту өчен аларның татар телендә камил сөйләшүе мөһим түгелме әллә?

Дөнья халкының 1,5 млрд.-ы гарәп телендә аралаша. Нык таралган телләр - инглиз теле, француз, алман телләре.
Алай гына җитмәсә, икъдисади яктан бөтен дөньяны Кытай басып килә, Кытай сәүдәгәрләре бөтен дөньяга таралган. Нигә шул телләрдә укытмыйбыз алайса?

Шулай итеп, татарны дөнья күләм таныту өчен, аның урыс телендә сөйләшүе һәм укуы мөһиммени?
Дөньяда болай да татарны бар дип тә белмиләр. Ни өчен дисәгез, чөнки татар үз телендә сөйләшми дә. Чөнки хакимияттәгеләр өчен бу мөһим түгел. Алар үз кесәләре мөһимрәк. Әйтегез әле, телне сату анасын сату белән бертигез түгелме? Әллә инде шулай фикер йөртикме?

Татар теленең тәррәкыятен, үсешен тәэмин итү, беренче чиратта, бу бәндәнең эше түгелмени? Бу - аның иң мөһим бурычы.

Ул үзенең начальниклары Халиков һәм Миннеханов белән татарча сөйләшсен һәм министрлыкларда да татарча сөйләшсеннәр, татар теленә өстенлек бирелсен! Ә министрлар хәтта урыс телен камил белсәләр дә, тәрҗемәче аркылы сөйләшсеннәр. Бу - анаң телен хөрмәт итү, татарны татар итү, мөстәкыйльлекне тәэмин итү өчен кирәк. Кәнәфиегез өчен утырасыз икән, халыкны алдап маташмагыз!

Ни өчен әле без аракы эчеп, дуңгыз үрчетүчеләр һәм хатын- кызларыбызның чәчләрен генә түгел, бүксәләрен дә, күтләрен дә шәрәләтеп йөрүне рөхсәт итүчеләр телендә сөйләшергә тиеш?

БӨТЕН ӘШӘКЕЛЕКНЕҢ ЧИШМӘ БАШЫ ШУНДА: аракы эчү, дуңгыз үрчетү, хатын- кызларның чишенеп йөрүенә риза булып тору. Калган әшәкелекләр шуңа нигезләнә.

"144. Әй, иманлылар! Мөэминнәрдән башка кәферләрне дус тотмагыз, дусларыгыз Аллаһка һәм Аның пәйгамбәренә нык ышанган кешеләр булсын! Кәферләрне дус тотсагыз, сез (үзегез өчен) Аллаһка ҡаршы икəнлегегезгə дəлил әзерләрсез." ("Ниса" -"Хатын-кызлар", Ногмани тәфсире)

Нишләп әле без сүгенү сүзләрен дөньяда иң күп кулланучылар телендә сөйләшергә тиеш?

Нишләп әле без халык байлыгын - казна малын урлаучыларны дус тотарга тиеш, аларның һәрбер җөмләсен хупларга тиеш?

"75. Ий мөэминнәр! Ни булды сезгә, Аллаһ юлында сугышмыйсыз? Ни булды сезгә, кәферләр кулында әсир булган загыйфь ирләрне, хатыннар һәм балаларны коткару өчен сугышмыйсыз? Ул загыйфь ирләр: "Ий Раббыбыз, хуҗалары залим булган шәһәрдән безне чыгар", – диләр. Янә ул зәгыйфьләр: "Ий Раббыбыз, безне залимнәр кулыннан коткаручы бер вәли (яклаучы) бир һәм үз хозурыңнан безгә ярдәм дә бир", – диләр." ("Ниса" -"Хатын-кызлар", Ногмани тәфсире)

№27 (772275) / 01.06.2011 11:19:10

Иркә №24

№26 (772274) / 01.06.2011 11:08:19

Бу министрның да ялгыш юлдан китүен күргәч, минем дә "Исеректер ул",-диясем килә, чөнки аның сүзләре- аек кеше сүзләре түгел.---РИФМА сузлэре белэн тулысынча килешэм.(15)

№25 (772273) / 01.06.2011 11:01:58

Суган, монда шәһәр тудырган мөмкинлекләр турында гына сүз бара ала. Элек, алар яшь чакта урыс мәгарифе һичшиксез көчле иде. Алар шәһәр баласы булганга белем алу мөмкинлекләре зуррак булган. Татар телендә уку күпчелек очракта авылларда гына булганга, аның тирән белемгә мөмкинлекләре булмаган.Әтик, олы апам вузга керә алмаганга түгел, мөмкинлек булмаганга кермәде. Тагын 5ел ашатырга мөмкинлеге юк иде әти-әнинең.
Гомумән, күбрәк тел белгән саен, бу яхшы гына.

№24 (772272) / 01.06.2011 10:50:24

Кигәвен, читкә китәрә кирәкми.


//иң кызганычы шунда: \"Тарихта була торган гадәт буенчадыр инде, милләтпәрвәрләребез:Рафис(Рәфис), Фәүзия, Айдар(Хәлим) һ. б. лар уртак юлны таба алмады. Югыйса, бөтенесенең максаты бер - татарның азатлыгы иде\").//Безгә иң авыр һәм безне артка чигерә торган проблеманы хәл итәсе бар. Амбицияләрне килештерә алмау. Сөйләшә, аңлаша белмәү.Фәүзия Бәйрамова сүзләрен гел күзәтәм. Мондагысын да.Ике ел элеккеге стиле белән хәзергене чагыштырып карагыз. Җир белән күк арасы. Без монда сизелерлек әйбер эшләдек, Кигәвен. Фәүзия Бәйрамова нотыклары надан, мескен, ахмак дигән сүзләр белән тулы иде.Дөресен әйткәндә, мин укый да алмый идем. Эшләгән эшләрен, тарихтагы урынын хөрмәт итәсәм дә.

Безгә үзебезгә үзебез бәя бирер алырлык дәрәҗәгә җитеп, һәр кешене хөрмәт итеп сөйләшергә өйрәнергә кирәк.Бу стиль татар гуманитариена хас нәрсә түгел иде. Берничә титанны искә алмаганда.Хәзер дә карагыз язучылар битен. Икенче төрле фикергә каршы фикер куя алмагач, кеше мыскыллау башлана.Ярый админ сөртеп куя. Чын тормышта ансат кына сөртеп куярга админ юк. Шунлыктан фикер алышу, уртаклыклар таба ала белү дә юк.Ике капма-каршы фикер була алырга һәм алар килешә алырга тиешләр.Без менә шуңа өйрәнергә тиешбез.Сәясәтчеләр дә.Шул вакытта татар дәүләте була ала. Урыс империясе ник әле дә яшәвен дәвам итә? Конкрет аерым урыс үзен һәрвакыт объектив бәяли белә. Әз генә өстенлек күрсә, ул хөрмәт белән юл куя гадәттә.Хәтта инородецны да.Урыслашсалар, аңа хезмәт итсәләр, ул аларны үзенеке итеп кабул итә һәм аның өстенрәк булуын аңлый һәм өскәрәк җибәрә.Бездә бу әйберләр бөтенләй юк.

Минем хыялым- барлык амбицияләрне Татарстанга сыйдырып бетерү.Моңа өйрәнергә кирәк.Шул чакта без татарлар көчле булыр идек.

№23 (772271) / 01.06.2011 10:49:36

Хак сүз №3кә өстәп, Kashapovlar jurnalistlar ochen aqcha yanchigi, "bandit", "gopnik" qina ide. 1990-1995 te. Annari alar - nol'!

№22 (772269) / 01.06.2011 10:25:21

Камил Вәлиев, Роальд Сәгъдиев, Рәшит Сюняев һ.б. гап-гади авыл кешеләре tugel, татар мәктәпләрен тәмамлаучы шәхесләр TUGEL.

№21 (772257) / 01.06.2011 01:00:41

Фәйзелхак
Сез, бик әһәмиятле мәсьәләне (иске булса да) яңача кузгатасыз. Әле бүген генә карап утырдым, татарның үлеп бетәргә җыенган ТВ сыннан: " Татарлыкны кайбер чит төбәкләрдә, Татарстандагыга карый яхшырак та саклап яталар икән татарларыбыз",- турында тапшыру булды.
Кайвакыт: "Әллә Татарстанны ташлап, татарлык көчле якка күчеп китәсеме икән" , - дигән уйлар да ми (мозг) не бораулаштыра.

№20 (772252) / 01.06.2011 00:22:30

Татар телен кысу дәвам итә.Балаларга җиңел булыр диеп кайбер ата-аналар татар телендә укытудан баш тарталар.Мин ул балаларны җәллим, теле дә рәтләп ачылмаган килеш мәктәптә \"Мария Владимировна\" диеп яфаланып утыралар.Минем ике улым да татар классларында укыдылар, Һәм чагыштырып әйтә алам, әле 5-6 ел элек тә хәлләр якшырак иде. Бу әлбәттә башлыча БДИ белән бәйле. Башта төгәл фәннәрне русчага күчерделәр, аннан калганнарын. Ә бит чиста татар классларында уку эшдәре дә, тәртип тә башка классларга караганда якшырак булуын укытучылар да әйтеп килделәр.
Ә төгәл фәннәргә килгәндә, аларны татар телендә укытып булмавы чеп-чи ялган. Без бөтен фәннәрне татарча укыдык мәктәптә, институтларга да кердек, укуда да соңгылары түгел идек.
Болай барса тел бетәчәк-нәрсәдер эшләргә кирәк. Бәлки ниндидер рәвештә үзәккә (Мәскәүгә) буйсынмаган уку-укыту структуралары булдырыргадыр? Бит ничә гасырлар татар үз мәгариф системасын тоткан, укыткан.

№19 (772242) / 31.05.2011 23:55:03

Э-э-х, Рифма, географияны үзләштермәдем ныклап, Варвара Петровнаны хәтерлим. Ботаниканы да чит иттем, Ольга Яковлевланага хөрмәтем зур икәнлеген соңрак белдем. Техникумда укый башлагач, картаеп, ботаникадан ике икеле алып башладым(азагы - кызыл диплом).
Бүгенге министрлар(Рәсәй масштабында) һәм башкалар, сәләт буенча сайланмаган: блат(әшнәчелек), акча төртүчелек ... һ.б. миллиончылык буенча *сайланган*.

Ышанам, Рафис (һәм Нәфис) Кашапов, Фәүзия Бәйрәмова, Айдар Хәлим, Зәки Зәйнуллин ..... күпләр, санап бетерә алмыйм, татар тарихында лаеклы урынын алачак. Татарны төп башына утыртучылар(Шахгаличеләр) да *лаеклы* урын алачак, Ходай боерса!
(Иң кызганычы шунда: \"Тарихта була торган гадәт буенчадыр инде, милләтпәрвәрләребез:Рафис(Рәфис), Фәүзия, Айдар(Хәлим) һ. б. лар уртак юлны таба алмады. Югыйса, бөтенесенең максаты бер - татарның азатлыгы иде\").

№18 (772233) / 31.05.2011 23:14:46

Булгач булсын инде, татар баласына төгәл фәннәрне иңглиз, алман, франсә һәм башка шуның ише телләрдә укытуны оештырыйк. Ә алгебра, геометрия, астрономия һәм информатика фәннәрен фәкат гарәп телендә генә укыта башлыйк. Чөнки әлеге фәннәр бөтен дон\"яга да фәкат гарәпләрдән генә кергән ич!..

№17 (772230) / 31.05.2011 23:07:19

//... Кичэ Чаллыда, татар телен \"радикал\" формада яклаганы эчен хэкемгэ тартылган Рафис Кашапов тэржемэче аркылы гына жавап бирде.//

Ә бит милли республиканың миллилеген һәм үзенчәлеген үтемле итеп күрсәтү өчен аның министрлары башка телләрне яхшы белгән сурәттә дә рәсми дәүләти очрашу вакытларында үз ана телләрендә генә сөйләшеп, тәрҗемәче аша эш итәргә тиешләр. Шулай түгелме әллә?

Диннең милләте юк диючеләр ялгышмасын! Дин эчендә милләт бар һәм беркая да китми. Аларга тигез караш.

\"Гарәпнең гарәп түгелдән, гарәп түгелнең гарәптән өстенлеге юк,\" - ди, пәйгамбәребез салла Аллаһу галәйһи вә сәлләм ышанычлы хәдистә.

\"13. Ий кешеләр, Без сезне ир вә хатын итеп халык кылдык, вә сездән тармаклар вә кабиләләр (милләтләр)
кылдык бер-берегезне танып-белсен өчен, тәхкыйк сезнең Аллаһ хозурында хөрмәтлерәгегез Аллаһтан
куркып гөнаһлардан сакланучыгыз, Аллаһ белүче вә һәр эшегездән хәбәрдар.\" (\"Бүлмәләр\")

№16 (772229) / 31.05.2011 22:58:14

Мин татар телендә генә укыту яклы!

№15 (772225) / 31.05.2011 22:49:16

Безнең мәктәптә Варвара Петровна дигән география укытучысы бар иде.(Кигәвен хәтерлидер)Картада ялгыш юлдан киткәнне күрсә, "Исерекме әллә син?"ди торган гадәте бар иде,шуны ишетмәс өчен, картаны ятлап бетерә идек. Бу министрның да ялгыш юлдан китүен күргәч, минем дә "Исеректер ул",-диясем килә, чөнки аның сүзләре- аек кеше сүзләре түгел.

№14 (772223) / 31.05.2011 22:46:00

Ни генә булса да, киләчәк, бүгенге түрәләрдән, яхшы сүз белән, кайсын гына искә алыр икән? Ә Фәүзия Бәйрәмова, Рафис һәм Нәфис Кашаповларга халык хөрмәте, вакытлар үтү белән, артачак кына...

№13 (772222) / 31.05.2011 22:38:33

Меҗду прочим, Кашаповлар читләштерелгәч,Татарстанда бик күп сәяси, мәдәни чаралар сүнде.Кызыклы яңалыклар да күренми.Үрнәк юк. Хәтерләсәгез,Болгарга сәяхәтләрне алар башлаган иде, отыры бу эшкә хөкүмәт алынды, тик ул сәяхәтләрнең программалары күпкә ярлыланды,массовостҗь азайды, инде бу эш,минем аңлавымча, акча яратучылар кулына күчә.Озын толым конкурсын да алар уйлап тапканнар иде. Татар кызы,Татар егете конкурсларын да Кашаповлар башлады. Ә бүген ул бәйгеләрне үткәрүне алар кулыннан тартып алып кына калмадылар,ә шәрә аяк, калын беләк ярышына әйләндерделәр.Татарстан тарихы белән бәйле конкурслар бөтен республика мәктәпләрен уятып җибәргән иде бит - аны да тырышып-тырышып үтерделәр.Ничәмә-ничә министрлык, дистәләгән идарә- оешмалар кулыннан килмәгән күпме милли эчтәлектәге изге эшләр башкарган бу егетләрне алыштырырдай көчләр бүген, кызганыч, күренми.Безнең гомергә шулай бит инде эш кирәк түгел, яшәсен надан амбиция!Телне яклап урамга чыгучыларны да Казан әдипләре түгел,Чаллыда Кашапов җитәкләде.Аннан бүген дошман ясыйлар, суд артыннан судка тарталар,ә без молчим...

№12 (772214) / 31.05.2011 21:52:51

Ул гулмутдинне кумадылар мени әле. ? Китэ дигэннэр иде...
Эй анда кремль тирэсендэ акыллырак кешэ калмадымы элле?!

№11 (772213) / 31.05.2011 21:50:07

Теленең кем кискәнлеген татар үзе сизмәде.
Кисеп-кисеп ташланган тел ... тулмасмы чүп чиләге?!.
Чиләк тулып, кызып китеп, сизеп алып үз мәлен,
Яуга чыкса, шул татарың, ертып атып күлмәген?!.

Татар - бөек,... татар - бердәм икәнлеген, сизеп торам, бу дөньяда күрмәмен.
Бу дөньяда күрмәсәм дә, күреп торам,татар өчен якты көннәр килгәнен.

№10 (772206) / 31.05.2011 20:58:56

...

Тигез булды законда татар,урыс,япон да;
Ак алъяпкыч,зипун да тамь азатлык алдыя.
Инде китте элгәре зынҗырланган телләре,
Милләтнең былбыллары сайрап-сайрап тордыя.
(“Хөррият хакында” Г.Тукай)


Ничә тапкыр: “ Законда татар,урыс,япон да,
тигез инде!”- диделәр,ә башны идерделәр.

Татарның:“Туган тел”-дип, җыр җырланган теле син,
Бүген ярты үле син,зынҗырланган теле син.

Ә бит телгә атмады урысның мылтыклары.
Зынҗыр телгә калдырды ,милләт бытбылтыклары.

№9 (772205) / 31.05.2011 20:57:38

Иркә
Синең фикергә өстәп: 1.Фурсенко очып китеп бара сыман, 2.милли телләргә һөҗүм итүче *каһарман*нар чын урыс түгелләр - һөҗүмчеләр арасында, байтагы татар - *ВеликоРоссияннар*.
(Кигәвен)

№8 (772204) / 31.05.2011 20:42:14

Татар теленең иң җәберләнгән урыны - Татарстанда!
Ышанасызмы, әллә ялганлыйммы?

№7 (772202) / 31.05.2011 20:27:31

Иркә, безнең язмалар берәр нәрсәне үзгәртү көченә ияме соң? Мәктәптә хәзер институт материалы буенча ЕГЭ га әзерлибез. Минем бер укучым: "апа сез чиштергән мәсьәләләрне 4 курска кадәр чиштек,миңа рәхәт булды, яңа мәс. не 4 курста гына чишә башладык" дип куанып сөйләде. Мәктәптә институт материалын өйрәттерү кемгә кирәк микән ул?

№6 (772198) / 31.05.2011 19:11:54

вакыт юк, язасы килә.

Укытучылар, рәхмәт, языгыз шулай.
Урыс мәгарифе бетте. Татарныкын яхшылап торгызырга була. ЕГЭ бирүдән курыккач, в конце концов, ике вариант, ягъни татарча варианттан эшләп, аннары шуны урысча бланкка язып булырлык итеп оештырып була. Төгәл фәннәрдә формулалар һәм хисап кына язасы бит.

Бу теге түләүле урта белем турында сөйлиләр. Ни соң ул? Фурсенко 37 сәгать кала ди, оппонентлар түләүле булачак, ди.Белүчеләр сөйләгез әле?

Ни булса да түләүле инде ул хәзер. Мәктәп программасы белән генә төгәл фәннәрдән ЕГЭ биреп булмый яхшы баллга. Быел информатиканы 50процентын үзгәртеп катлауландырып куйганнар.

№5 (772186) / 31.05.2011 18:27:55

Нур-улы! Син бик каты ачуланасың, ахры?

№4 (772185) / 31.05.2011 18:12:24

***Җеп өстендә бию***

Бии белмәгән кешегә
Теге ни комачаулый.
Эше бармау сәбәбен
Телдән күрә начальник.

Гыйльметдиновның сүзләрен
Башкача әйтеп китик:
"Үз телендә сөйләшмәсен,
Татарның телен кисик!"

Тамагы тук, өсте бөтен!
Аңар ни кирәк тагын?
Мәскәүлеләргә ярыйм дип,
Ялый урыс

№3 (772180) / 31.05.2011 16:21:12

Кичэ Чаллыда, татар телен "радикал" формада яклаганы эчен хэкемгэ тартылган Рафис Кашапов тэржемэче аркылы гына жавап бирде.
(Рафис Кашаповка чираттагы штраф билгелэнде=1000сум)

№2 (772179) / 31.05.2011 16:17:03

Мин дә 31 ел химия-биология фәннәрен татарча укытам. Үз теләкләре буенча, кирәк диеп сайлаганга күрә укучылырымның ЕГЭ нәтиҗәләре яхшы. Шул юнәлештәге уку йортларында укуларын дәвам итәләр. Белемгә омтылган кешегә телнең нинди булуы комачауламый. Үземнең беренче курста укыганда беренче сессияләрдә, русча имтиханнар билгене төшерде. Ләкин икенче курсларда русс мәктәбен бетерүчеләрдән аерлмый идек инде. Димәк, татарча укып,русча имтиханнар бирү дә җиңел эш түгел. Русча укытсак "йомшак"укучыларга тагын да авыррырак була. Яхшы укучылар өчен русча укытуның куркынычы юк.Тирәнтен уйлап эш итәргә кирәк, балалар эксперимент корбаны булмасыннар иде.

№1 (772176) / 31.05.2011 15:19:05

Мин 27 ел мэктэптэ физиканы татарча укыттым.Укытучыларымнын белемнэре русча укыганнарныканнан тубэнрэк димэс идем.Министрнын тогэл фэннэр урысча укытылырга тиеш дигэн сузе белэн килешмим,урысча укытыргада жыенмыйм.К.ХЭМИДУЛЛИНА,И.МОХЭММЭТОВ,Н.ХОСЭЕНОВ,М.ЛОТФУЛЛИННАРнын фикерлэре белэн тулысынча килешэм.

▲ Өскә

Матбугат-инфо
Матбугат.ру
Ватаным Татарстан
Шәһри Казан
Бердәмлек
Рәшит Ваһапов фестивале
Камал театры
Татар дәүләт филармониясе
Ирек мәйданы
Татарстан яшьләре
Кариев театры
Идел
Өмет
Татарстан китап нәшрияты
Милли Музей
Шаян
Татаркино
Татарстан Диния нәзарәте
ЕлМай
Татар телен саклау һәм үстерү мәсьәләләре комиссиясе
«Элита»
Piter.tatar