Футбол – уен гынамы?

Быелгы җәйнең иң хәтәр вакыйгасын искә төшерергә кушсаң, Татарстан ир-атларының яртысы диярлек “Рубин”нан Семак белән Бухаровның китүен атар, мөген. Шул футбол дип теңкәләр корыды бит инде. Урамда 40 градус эссе булсын, бәрәңге уңмасын, печән кипсен – урыс әйткәндәй, нипачум болары. Авырлыкка түзеп өйрәнгән лә без. Тик “Рубин”гына җиңә бирсен, негр малайлары капкага туп кертүдән генә туктамасын, берүк!

“Рубин” чит илләрдә Татарстанның йөзе буларак билгеле. Казан янәшәсендә шушы футбол клубы исеме йөри. Безне шулар аша гына беләләр. Уйланырлык хәл бу. Никтер әлеге хәл белән килешәсе килми. Ничек инде озын чәчле төрек малайлары, кара чутыр негрлар, ниндидер урыслар татар халкының йөзе булсын да, без шулар белән мактанырга тиеш ди. Күрсәтерлек, мактанырлык башка нәрсәләребез юкмы әллә безнең? Илһам Шакировлар, Хәйдәр Бегичевлар, Әлфия Авзаловалар, Тукайлар, Мөхәммәд Мәһдиевләр, Бакый Урманчелар юкмы әллә бездә? Аларны дөнья сәхнәсенә күтәрер, бөек сәнгать буларак халыкара танытыр өчен шактый акчалар кирәк шул. Ә бездә андый акчалар бары футболга һәм хоккейга гына “табыла”. Үз артистларыбыз җимерек тулай торакларда гомер сөрә, фән эшлеклеләренең конференциягә кияргә костюм алырлык акчасы юк, җырчылар хәер сорашырга мәҗбүр, язучыларның утырып язарга өстәл алырлык та тәңкәсе юк, ә футболчыларга миллиардлар түләргә акча табыла... Мондый илдә нинди мәгърифәт булсын да, фән һәм сәнгать чәчәк атсын соң?  

Юкса, чит ил кинолары карап гаҗәпләнәбез, чил ил әдәбияты укып хозурланабыз, аларның бу өлкәләрне үстерергә ничектер хәлләреннән килә, ләбаса. Бер генә ил дә төп горурлыгы итеп футбол яисә хоккей буенча җиңүләрен атамый. Ә бездә чит илдән сатып алынган футболчылар керткән туплар – төп горурлык. Безне шул уен аркасында гына таныйлар. Хәер, безне түгел, сатлык уенчыларны таныйлар, беләләр. 

Сыра чөмереп, уен судьяларының җиде бабасын искә төшерә-төшерә,  телевизор каршында футбол карап утыру. Рәсәй мужигы бүген әнә шулай күңел ача. Сергей Семак һәм Александар Бухаровның “Зенит”  командасына күчүе исә безнең илдәге ир-ат халкын йөрәк чирле итә язды. Һай, кайгырып та карадылар соң безнекеләр: газет-журналлар шул хакта гәп куертты, матбугат шул турда гына сөйләде. Инде безнең милли герой дәрәҗәсенә күтәрелгән Корбан Бердыев бу вакыйгага бик кызыклы аңлатма биргән. Имештер, бу уенчылар үзләре әлеге командага күчәргә тели, алар өчен да анда шартлар яхшырак, ди. Ә “Рубин” инде, киң күңеллелек күрсәтеп, юлларына ак җәймә җәеп, изге теләкләр теләп, аларны берсүзсез “Зенит”ка озаткан. Футболчының теләгенә ничек каршы киләсең ди инде?! 

Ай-хай, миллардлаган акчалар түләп, сатып алган кыйммәтле уенчыларны алай гына биреп җибәрерләр иде микән? Футбол кыры – хәйрия мәйданы түгел, ләбаса.  Имеш-мимешләргә караганда, эшләр башкачарак булганга охшый. Татарстанның “Газпром”га булган зур гына бурычы хисабына соратып алынган ди Семак белән Бухаров. “Рубин” кебек кыйммәтле команданы “асрау” Татарстанның гына көченнән килми икән, дигән сүзләр дә йөри халыкта. 

Хәер, тел сөяксез бит – ни сөйләмәс. Һәрхәлдә, без – футболдан ерак кешеләр. Аның кагыйдәләре генә түгел, әлеге УЕН хисабына җилгә очкан миллиардлар да таныш түгел ич безнең ише гади халыкка. Без шул чит илдән сатып алынган “милли” уенчыларыбызга кул чабып, ләббәйкә укый гына беләбез...