поиск новостей
  • 26.01-30.01 Әнвәр Нургалиев. Уникс
  • 29.01-30.01 Премьера! "Алтынчәч", 12+, Кариев театры, 18:00
  • 02.02 Премьера!" Сөннәтче бабай", 12+, Кариев театры, 18:30
  • 03.02 "Ак чәчәкләр кебек...", 12+, Кариев театры, 18:30
  • 04.02 "Кәҗүл читек",6+, Кариев театры, 13:00
  • 04.02 Премьера! "Арыну", 12+, Кариев театры, 18:30
  • 05.02 Премьера! "Алтынчәч",12+, Кариев театры,13:00
  • 06.02 "Корт", 12+, Кариев театры, 18:00
  • 12.02-13.02 Татарстан Республикасының атказанган артисты Рәмзия Закирҗанованың юбилее "Матур CITY", 12+, Кариев театры, 18:00
Бүген кемнәр туган
  • 29 Гыйнвар
  • Илья Славутский - актер
  • Илдус Фәиз - дин әһеле
  • Ирек Галиев - җырчы
  • Мансур Гыйләҗев - драматург
  • Ильяс Айдаров - рәссам
  • Зәкия Туфайлова (1907-1977) - язучы
  • Шамил Хаматов - актер
  • Казанда 5млн.тирәсе булган квартира сатып алам.Тел.89172337131
  • КАЗАН ШЭХЭРЕНДЭ ГРУЗЧИК, ГАЗЕЛЬ, КАР КОРЭУ ХЕЗМЭТЕ КУРСЭТЭБЕЗ. 89196271171
  • Үзебезенең умарталыктан бик яхшы сыйфатлы бал сатыла. 3л-1200 сум. Шулай ук крем-бал -450 грамм-250 сум, ПЖВМ да бар. Кирәк кешеләр 89625497103 телефонына шалтырата аласыз.
  • Фураж сатыла. 17 сумнан. 89539999493
  • Шушы коннэрдэ угез суябыз. Кг 360 сумнан. 89539999493.яшь ярымлык.
  • Гиссарский hэм романовский сарыклар, тэкэлэр, саулыклар (бикэчлэр) сатыла. Шулай ук торле поролы 6 айдан 8 айга кадэрле тэкэлэр, саулыклар (бикэчлэр) сатыла. Сарык итенен кг.400 сумнан. 89874245531 (Ватсап). Балтач районы
  • УБОРЩИК ТЕРРИТОРИЯ (ДВОРНИК) ИР КЕШЕ ЭЗЛИБЕЗ ЭШ УРЫНЫ УЛ.ЧУЙКОВА УРНАШКАН, 67 ЯШЬТЭН ОЛЫ БУЛМАСЫН! 5/2 7:00,16:00 БЕР СЭГАТЬ ОБЕД ТЕЛ 89957664503
  • Казан шэхэренен Жилплощадка бистэсендэ бер хужа (50 яшьлек ир)ике булмэле квартирага ике егет кертэм. Тулэу жан башына 4000. Квартира барлык унайлыклары белэн.Хужанын начар гадэтлэре юк.тел.вацап 89027159146
  • Озак вакытка торырга бер бүлмәле фатир бирәбез. Казан шәхәре, Вахитов районы, Хороводная,50 ("Рустәм" мәчете янында). 50 м2,2 лоджия. Яшәр өчен барлык җигазлар бар. Бәясе - аена 23 мен сум + ку. Риэлторларсыз. 89655886519.
  • Сдаю 2 комн.квартиру на Спартаковской 88б, с мебелью,бытовая техника,охраняемый двор,в отличном состоянии.с.89276766077
 
 

 
Архив
 
05.10.2021 Җәмгыять

Эряф, Кяль, Ялгай һәм Кудо - «Матбугат.ру» инстаграмда төрле милләт сүзләре белән таныштыруны дәвам итә

Хәтерләсәгез, «Матбугат.ру» инстаграмда Туган телләр һәм халыклар бердәмлеге елы уңаеннан кызыклы постлар сериясен башлап җибәргән иде. Гади генә сүзләрнең мари, чуваш, башкорт телләрендә аталышын үзенчәлекле инфографика рәвешендә биреп барырга булдык. Укучыларыбыз да яратып кабул итте, постлар зур кызыксыну уятты.

Бүген 2 нче серия. Инстаграмыбызда барлыгы 15 ләп пост эләчәкбез. Безне күзәтеп барыгыз: 

 

 

 

 


---
Матбугат.ру
№ --- | 05.10.2021
Матбугат.ру печать

Фикерләр

Исем:
E-mail:
Текст:
 
№1 (911139) / 05.10.2021 20:37:28

Нигә монда аерым башкорт теле дип язып утырасыз кеше көлдереп?
Ул татар телеенең бер сөйләше бит инде, Урал артыныдагы кувакан сөйләше. Бераз мангуллашкан шул ук татар теле.
Гомумән, башкорт (баҗгард/маҗгард//башгарт\машгарт дип венгрларга (мад/яр/маҗарларга) әйткәннәр ул, алар элек Идел-Уралда яшәгәннәр, болгарлар һәм кимәкләр кысуы аркасында Дунай буена күчеп китәргә мәҗбүр булганнар. Тик аларның зур булмаган бер өлеше Үрге Чулманда торып калган (соңыннан алар хантларга кушылып беткәннәр), Казанны алгач иң беренче шулар Московия янына чыккан да (бу турыда Шуйский, Курбский бик ачык язып калдырганнар бит инде), шуннан соң, кем үз ирке белән Мәскәүне таный, шуларның барысын да башкорт дия башлаганнар. Привилегияләр, зур җир биләмәләре биргәннәр аларга, символик кына салым.
Тарихта рәсми танылган беренче башкорт - чирмеш милләтеннән. Ул Алатыр өязе чирмеше Ямаш Мангушев. Ул Чирмеш восстаниеләрен канга батырып бастыруда зур хезмәт куйган, милләтттәшләрен йөзәрләп суйган, меңәрләп илләреннән куган. Шуның өчен аңа башкорт чины, символик кына салым, бик зур җир биләмәләре (Московиягә каршы көрәшкән чирмешләр җире исәбеннән, ул җирләр тарихта Ямашевский улус буларак билгеле) бүләк иткәннәр.
Менә ни язылган ул чирмеш милләтендәге башкорт турында "Черемисские следы Мензелинского уезда" китабында:
Могушка с сыном Ямашем получил в 1581 г. землю в Чебоксарском уезде. И возле горы основал поселение Ямаш. Ямаш Мангушев, как военноначальник, имел обширное земельное владение и собирал ясак ... В истории Государства Российского имеется запись о вкладе в оборону российских земель от нагайцев мурзы Ямаша сына Мангушева ... Ямаш Мангушев и его потомки играли заметную роль. От Ямаша пошел род башкир Алатырского уезда.
Башкорт - сословие, үз теләге белән Мәскәү ягына күчүчеләр сословиесе, анда чирмешләр дә, удмуртлар да, чувашлар да, татарлар да, хәтта урыс/малоросслар да булган (Рахматуллин).
Беркайчан да, беркайда да булмаган халыкны күпме пиарларга була да, күпме әкият язып утырырга була башкорт дип, башкорт тарихы дип әкият сатып утырырга була. (1552 елга кадәр - мад\ярлар тарихы -(Фазлан, Тәрҗеман, Идриси һ.б.), 1552 елдан соң Мәскәүгә баш оручылар сословиесе).
Татар, татар дип, татар золымы дип барсын да куркытып бетергәннәр дә, менә шуннан инде уйлап чыгаралар төрле башкорт һ.б әкиятләрне.
Көн/як Урал һәм Урал арты "башкортлары" турында бернинди дә рәсми документлар юк чынлыкта (аларның ниндидер мифик "башкорт" булулары турында, аларның Рәсәйгә кушылулары турында һ.б. - З.Вәлиди) ә менә чирмеш Ямаш Мангушевның башкорт сословиесе, башкорт грамотасы алуы, аңа җир биләмәләре бирүләре турындагы документлар архивларда ята. 1581 ел датасы белән.

▲ Өскә
 
Матбугат-инфо
Матбугат.ру
Ватаным Татарстан
Шәһри Казан
Бердәмлек
Рәшит Ваһапов фестивале
Камал театры
Татар дәүләт филармониясе
Ирек мәйданы
Татарстан яшьләре
Кариев театры
Идел
Өмет
Татарстан китап нәшрияты
Милли Музей
Шаян
Татаркино
Татарстан Диния нәзарәте
Татар телен саклау һәм үстерү мәсьәләләре комиссиясе
Piter.tatar