поиск новостей
  • 26.01-30.01 Әнвәр Нургалиев. Уникс
  • 29.01-30.01 Премьера! "Алтынчәч", 12+, Кариев театры, 18:00
  • 02.02 Премьера!" Сөннәтче бабай", 12+, Кариев театры, 18:30
  • 03.02 "Ак чәчәкләр кебек...", 12+, Кариев театры, 18:30
  • 04.02 "Кәҗүл читек",6+, Кариев театры, 13:00
  • 04.02 Премьера! "Арыну", 12+, Кариев театры, 18:30
  • 05.02 Премьера! "Алтынчәч",12+, Кариев театры,13:00
  • 06.02 "Корт", 12+, Кариев театры, 18:00
  • 12.02-13.02 Татарстан Республикасының атказанган артисты Рәмзия Закирҗанованың юбилее "Матур CITY", 12+, Кариев театры, 18:00
Бүген кемнәр туган
  • 29 Гыйнвар
  • Илья Славутский - актер
  • Илдус Фәиз - дин әһеле
  • Ирек Галиев - җырчы
  • Мансур Гыйләҗев - драматург
  • Ильяс Айдаров - рәссам
  • Зәкия Туфайлова (1907-1977) - язучы
  • Шамил Хаматов - актер
  • Казанда 5млн.тирәсе булган квартира сатып алам.Тел.89172337131
  • КАЗАН ШЭХЭРЕНДЭ ГРУЗЧИК, ГАЗЕЛЬ, КАР КОРЭУ ХЕЗМЭТЕ КУРСЭТЭБЕЗ. 89196271171
  • Үзебезенең умарталыктан бик яхшы сыйфатлы бал сатыла. 3л-1200 сум. Шулай ук крем-бал -450 грамм-250 сум, ПЖВМ да бар. Кирәк кешеләр 89625497103 телефонына шалтырата аласыз.
  • Фураж сатыла. 17 сумнан. 89539999493
  • Шушы коннэрдэ угез суябыз. Кг 360 сумнан. 89539999493.яшь ярымлык.
  • Гиссарский hэм романовский сарыклар, тэкэлэр, саулыклар (бикэчлэр) сатыла. Шулай ук торле поролы 6 айдан 8 айга кадэрле тэкэлэр, саулыклар (бикэчлэр) сатыла. Сарык итенен кг.400 сумнан. 89874245531 (Ватсап). Балтач районы
  • УБОРЩИК ТЕРРИТОРИЯ (ДВОРНИК) ИР КЕШЕ ЭЗЛИБЕЗ ЭШ УРЫНЫ УЛ.ЧУЙКОВА УРНАШКАН, 67 ЯШЬТЭН ОЛЫ БУЛМАСЫН! 5/2 7:00,16:00 БЕР СЭГАТЬ ОБЕД ТЕЛ 89957664503
  • Казан шэхэренен Жилплощадка бистэсендэ бер хужа (50 яшьлек ир)ике булмэле квартирага ике егет кертэм. Тулэу жан башына 4000. Квартира барлык унайлыклары белэн.Хужанын начар гадэтлэре юк.тел.вацап 89027159146
  • Озак вакытка торырга бер бүлмәле фатир бирәбез. Казан шәхәре, Вахитов районы, Хороводная,50 ("Рустәм" мәчете янында). 50 м2,2 лоджия. Яшәр өчен барлык җигазлар бар. Бәясе - аена 23 мен сум + ку. Риэлторларсыз. 89655886519.
  • Сдаю 2 комн.квартиру на Спартаковской 88б, с мебелью,бытовая техника,охраняемый двор,в отличном состоянии.с.89276766077
 
 

 
Архив
 
05.10.2021 Җәмгыять

Ник без һаман да фәкыйрь?!

Россия Президенты илнең төп дошманы дип фәкыйрьлекне атады. Олы территориягә, андагы хисапсыз байлыкларга ия булып та, ник без һаман да фәкыйрь соң? Ихтимал, Россия артык үзенчәлекле, башкаларга охшамаган ил булгангадыр. ХХI гасырда да көчкә очны очка ялгаучылар күплеге, илнең шундый дәүләтләр сафын тулыландырып тору сәбәпләре, әлбәттә, күп төрле. Алар объектив һәм субъектив, бер-берсенә күпмедер бәйле.

Тарихка барып тоташканнары да юк түгел. Шул сәбәпләрнең үзем электән мыекка чорнап куйган, күргән-белгәннәренә тукталасы, анализлыйсы килә.
 
Беренчедән. Россиянең иксез-чиксез киңлекләре, территориясенең зурлыгы халыкның тормыш дәрәҗәсен, аңын үстерүдә һәрчак кире роль уйнап килде. Территориаль зурлык яхшы юллар, төзек коммуникацияләр сорый. Алар аз. Һаман да Гогольча, һаман да ике бәла – «Дороги и дураки» ук булмаса да, юллар да, булган коммуникацияләр дә ХХI гасыр таләпләренә җавап бирми. Яхшыны төзер, булган тиклесен төзек тотар өчен тотрыклы икътисадка, үсешкә ия булу, эчке каршылыкларсыз яшәү, булдыклылык кирәк. Алары да биредә җитми.
 
Ара ераклыгы идарә итүне дә, аралашуны да начарайта. Элек-электән рус җирләренә цивилизация казанышлары – мәгърифәт, алдынгы фикер, мәдәният, ара ерак, халык таркау, берән-сәрән яшәгәнлектән, багланышлар сыек булганлыктан, эчкә начар үткән. Күп кенә яңарышлар төбәкләргә бөтенләй дә барып җитмәгән. Зурлык димәктән, мәшһүр «шестидесятник» Евгений Евтушенко Россияне озын койрыклы, шул койрыгы, гәүдәсе башыннан ерак, аерым яшәүче галәмәт олы түшкәле, кечкенә башлы динозавр белән чагыштырган иде…
 
Икенчедән. Россиянең чиксез киңлекләренең күпчелек өлеше, климат ягыннан караганда, рациональ хуҗалык алып бару өчен яраксыз. Жиде-сигез ай буе кыш. Кыска җәй. Кышкы салкын 30–40 градуска җитә. Шуның аркасында Россиянең энергетик чыгымнары ифрат та зур. Санап, очына да чыгарлык түгел. Торакларны, предприятиеләрне җиде-сигез ай буена җылыту өчен күпме ягулык кирәк. Күпме котельныйлар, җылылык трассалары төзе, аларны карап, ремонтлап тору зарур. Салкынга каршы тору өчен нигез-фундаментлар тирән, стеналар калын булу мөһим. Бу инде Көнбатыш Европадагы җил-яңгырдан сакланыр өчен генә салынган, күп дигәндә, бер кирпеч калынлыгы диварлар, бер катлы тәрәзәләр түгел. Биредәге салкын безнең көч-энергияне, акчаны, ресурсларны ашап, фәкыйрьлегебезне арттырып тора.
 
Өченчедән.  Тагын бер сәбәп – без материк халкы. Элек-электән алгарыш, цивилизация күбесенчә диңгез яны, диңгез буе илләрендә үскән һәм формалашкан. Флот төзеп, Европага «тәрәзә»не дә Россия ХVIII гасырда гына ачты. Диңгез буе халыклары, башкаларга караганда, чит илләр белән күбрәк аралаша. Сәүдә, кораб төзү, бер-береңдәге яңалыкларны күреп алып, үзеңдә куллану, диңгез һәм сәүдә белән бәйле алдынгы һөнәрчелек – болар барысы да ул илләрдәге халыкларны башны һәм кулларны яхшырак эшләтергә, һушлы булырга өйрәткән. Ә материк эчендәгеләр күп вакыт изоляциядә кала килгән. Аралашу, тәҗрибә уртаклашу, техника, технология җитмәгән. Бу – безнең фәкыйрьлекнең состав өлеше булган караңгылыкның янә дә бер сәбәбе. Изоляция бүген дә дәвам итә: санкция-чикләүләр аркасында безгә технологияләр сатмыйлар, кредитлар бирмиләр, инвестицияләр күтәреп бирегә кермиләр.
 
Дүртенчедән. Россия киңлекләренең табигый ресурсларга, файдалы казылмаларга бик бай булуы. Әйе, әйе, табигый байлыклар да – безнең бәхетсезлек чыганагы. Биредә Аллаһы Тәгалә биргән шул байлыкны уңга-сулга сатып, шулар хисабына, паразитларча димим, хөрәсән ялкауларча көн күрергә өйрәнелгән. Булдыксызлар һәм сансызлар шөгыле бу. Аллаһы биргәнне сатар өчен олы акыл кирәкми. Ә менә шул ук японнар кебек, бернинди ресурсларсыз җитештерүдә дөньякүләм уңышларга ирешү өчен, югары технологияләр уйлап табу һәм эшләтеп җибәрү, аларны сату, фәнне үстерү өчен ярыйсы тирләү, һәрчак тонуста булу мәслихәт. Без биредә аңа өйрәнмәгән. Социализм чоры булсын, хәзер булсын – нефть, газ, руда, урман һ.б. читкә һаман ага тора. Күпме шулай яшәп була?
 
Әгәр дә без табигый ресурсларга ярлы булсак, ачка үлмәс өчен, чарасызлыктан булса да, нидер җитештерергә, уйлап табарга, актив яшәргә өйрәнгән булыр идек. Бүген кая карама – Кытайда эшләнгән товар. Әллә без кытайлар ясаганны ясамаслыкмы? Тик югарыдагылар җитештерү дип артык баш ватмый. Алар дөнья базарында нефтькә бәя төшмәсә ярар иде, дип төн йокыларын йокламый. Күптән шуңа җиттек, нефтькә бәяләр, прогноз рәвешендә, ел саен илнең еллык бюджетына кертелә. Хәлең, көнең базардагы нефть бәясеннән торгач, икътисад хакында гомумән нидер сөйләп була микән ул?
 
Бишенче сәбәп. Россиянең бүгенгә кадәр күпмилләтле, ләкин унитар дәүләт булып калуы. Милләтләрне дәүләтле итүче конфедерация түгел, федерация дигәненең дә исеме генә калып бара. Ил алга китсен, бай яшәсен дигәндә, беренче чиратта төбәкләрне бай итү, аларга икътисади һәм сәяси ирек бирү зарур.
 
Алтынчы. Калган сәбәпләргә тукталмыйча, биредәге бәхетсезлекнең соңгы, ихтимал, ХХ гасырдагы төп сәбәбенә күчәсе килә. ХХ гасырда илне тәмам эштән чыгарган нәрсә – ул да булса большевизм. Большевиклар җитмеш ел буе Россия халкы өстендә моңа кадәр беркайда да күренмәгән глобаль социаль тәҗрибә үткәрде. Зыялы катлауны юк итү,  крестьянның иң булдыклы өлешен бетерү, алдынгы фикергә ирек бирмәү, ашкынып кораллану, сугыш һ.б. – болары да үсешне тоткарлаган, чабудан тартып, безне фәкыйрьлектә калдырган күренешләр бит.
 
Наил Шәрифуллин
 
Фото: pixabay.com

---
Ватаным Татарстан
№ --- | 05.10.2021
Ватаным Татарстан печать

Фикерләр

Исем:
E-mail:
Текст:
 
№1 (911140) / 05.10.2021 20:45:42

Без нигә ярлымы?
Кемнәрдер би-ик бай, чамасыз бай булуы аркасында.

▲ Өскә

Матбугат-инфо
Матбугат.ру
Ватаным Татарстан
Шәһри Казан
Бердәмлек
Рәшит Ваһапов фестивале
Камал театры
Татар дәүләт филармониясе
Ирек мәйданы
Татарстан яшьләре
Кариев театры
Идел
Өмет
Татарстан китап нәшрияты
Милли Музей
Шаян
Татаркино
Татарстан Диния нәзарәте
Татар телен саклау һәм үстерү мәсьәләләре комиссиясе
Piter.tatar