• 05.10-22.10 2021-2022 хоккей сезоны. Татнефть Арена
  • 22.10 Премьера! "Сөннәтче бабай", 12+, Кариев театры, 18:30
  • 23.10 Рөстәм Вәлиевнең тууына 60 ел. Искә алу концерты. Филармония. 17.30
  • 23.10-24.10 Премьера! "Сөннәтче бабай", 12+, Кариев театры, 18:00
  • 27.10 "Мио, минем Мио", 6+, Кариев театры, 18:00
  • 28.10 "Ләйлә вә Мәҗнүн" , 12+, Кариев театры, 18:30
  • 29.10 Микулай, 12+, Кариев театры, 18:30
  • 30.10 Премьера!"Бәхетле көнем", 3+, Кариев театры, 11:00 һәм 13:00
  • 30.10 "Яратып туялмадым", 16+, Кариев театры, 18:00
  • 31.10 Премьера "Бәхетле көнем", 3+, Кариев театры, 11:00
  • 31.10 "Шәй-бу, Шай-бу!", 12+, Кариев театры, 18:00
  • 01.11 Юрий Шатунов. КСК "Уникс". 19:00
  • 02.11 "Хикмәт әкиятләре", 6+, Кариев театыр, 18:00
  • 03.11-07.11 Ришат Төхвәтуллин. Сула. КСК "Уникс"
  • 04.11 "Корт", 12+,Кариев театры, 18:00
  • 05.11 Премьера! "Бәхетле көнем", 3+, Кариев театры, 13:00
  • 05.11 "Мәхәббәт күгәрченнәре", 12+, Кариев театры, 18:00
  • 06.11 "Кәҗүл читек", 6+, Кариев театры, 13:00
  • 06.11 "Шәй-бу, Шәй-бу!", 12+, Кариев театры, 18:00
  • 07.11 "Сәлам, Актәпи",3+, Кариев театры, 13:00
Бүген кемнәр туган
  • 21 Октябрь
  • Илдус Зиннуров - режиссер
  • Рауза Әхмәрова - актриса
  • Раил Шәмсуаров - актер
  • Фәйзи Гаскәров (1912-1984) - хореограф
  • Ноябрь бэйрэмендэ суелачак яшь ярымлык угез итенен ике ал боты сатыла.кг 330 сумнан тел 89027113070
  • Телэче районы Шэтке авылында йорт сатыла.Газ, су кергэн. 89534073195
  • Торле породалы тавыкларны бик арзан бэягэ сатабыз. Кученеп киту сэбэпле 89274897219
  • В Казани семейная пара снимем однокомнатную квартиру, без детей и животных, РИЭЛТОРАМ ПРОСЬБА НЕ БЕСПОКОИТЬ!!! 89046705587(18+КУ)
  • Детскому саду №100 Советскому району требуются воспитатели,ст.медсестра адрес ул.Кирпичная 2а телефон 295-54-15
  • Исэнмесез! Ремонт стиральных и посудомоечных машин,качественно и с гарантией! Частный мастер Казань 89393369585 Радис
  • Үзебезнең умарталыктан бик тәмле, яхшы сыйфатлы бал сатыла. 3л - 1300 сум. Күпләп алучыларга, бәясе килешү буенча. Шулай ук кәрәзле бал да бар. 89625497103
  • В Казани на улице Сахарова ищем девушек (девушку) на подселение в зал в двухкомнатную квартиру 89923389181
  • Актаныш.услуги:жалюзи рулонные шторы рольставни рольворота ,ремонт москитных сеток 89375814252 Айдар
  • Актаныш. Натяжной потолок урнаштырабыз. Килеп улчәү, консультация бушлай, светильниклар да куябыз. Актаныш, Актаныш районы буенча эшлибез 8-937-581-42-52 Айдар
 
 

 
Архив
 
17.07.2021 Җәмгыять

Алдан күреп атлау серләре

Хөрмәтле газета укучыларыбыз «Бердәмлек» татар газетасының шашка һәм шахмат уенына битараф булмавын абайлап алганнардыр инде. Дөресен әйткәндә, беренче редакторыбыз мәрхүм Рәфгать Нәбиулловичтан башланды бу хәл. Ул үзе дә шахмат сөюче, оста уйнаучы булганлыктан, җае чыкканда, Журналистлар йорты оештырган турнирларда катнашырга, җиңүчеләр турында язып чыгарга ярата иде.

“Шахмат уйнаучы кешеләр еракка карап эш итә белә”, - дип әйтә иде ул. Бәлки шуңадыр да танышлары арасында шахмат сөючеләр дә байтак булды.
 
Быелгы шахматчылар көне алдыннан, Шахмат Федерациясе сайтына кереп, татар фамилияләрен барларга керештем. Алар бик сирәк. Шулай да миңа бәхет елмайды, исемлектә Туйкин фамилиясен күреп, ниндидер горурлану хисе белән Рәфгать Нәбиулловичның күптәнге дустына – Көнчыгыш икътисади-юридик һәм гуманитар фәннәр академиясенең Самара филиалы җитәкчесе Рөстәм Булгыр улы Туйкинга шалтыраттым. Чыннан да, алма агачыннан ерак төшми икән, аның 20 яшьлек улы Артем бик оста шахматчы булып танылып килә. Тик ул әлегә шәһәрдә түгел, җәйге каникулларда археолог һәм тарихчы булган әнисе белән бергә кырда археологик казыну эшләре алып бара. Шулай да Рөстәм Булгыр улы миңа очрашу сәгатен билгеләде. Сүз, әлбәттә, шахмат уены турында гына бармады.
 
Туйкә батыр нәселеннән чыккан Рөстәм Булгыр улы 1948 елда Башкортостанның Бөре шәһәрендә туган. Әтисен, укытучылар институтын тәмамлаганнан соң, Татарстанның Балтач районындагы җиде еллык мәктәпкә эшкә җибәрәләр, ә 5 - 6 елдан аны күршедәге Анновка авылы колхозы рәисе итеп сайлыйлар. Шулай итеп, Туйкиннарның дүрт баласына рус мәктәбендә укырга туры килә. Мәктәптән соң Рөстәм Башкорт университетының тарих бүлеген тәмамлый һәм дәүләт университетының гомуми тарих кафедрасында укытучы булып эшли башлый. 1987 елда Самарага күчеп килә, Тимер юл транспорты инженерлары институтында кафедра мөдире, ә 1998 елдан башлап Көнчыгыш икътисад, гуманитар фәннәр, идарә һәм хокук институтының (хәзер ВЭГУ академиясе) Самарадагы филиалы директоры вазифаларын башкара. Хәзерге көндә ул ВЭГУ академиясе юридик институты профессоры.
 
- Икенче сыйныфта укыганда ук миңа шахмат җене кагылган иде. Ул вакытта шахмат уены бик популяр иде бит. Әти белән дә, дусларым белән дә шахмат уйнап, ел саен мәктәптә уздырылып килгән шахмат турнирларына әзерлек йөзеннән күнегүләр ясый, шахмат мисаллары чишә идек. Институтта укыганда команда зачеты буенча күп мәртәбәләр чемпион булган кеше мин. Ләкин шәхси зачетта өченче тактадан уза алмадым, чөнки уен техникам бераз авылчарак иде. Ә менә рус шашкалары буенча 64 шакмаклы тактада шәхси җиңүләргә дә ирешкәнем булды.
 
- Гомер буе шахмат уйныйсыз икән, димәк, ниндидер файдасынмы, матурлыгынмы күрәсездер инде?
 
- Бервакыт, шулай, миңа сукыр кеше белән уйнарга туры килде. Ә сукыр кеше ул бит кулы белән “күрә”, һәр адымнан соң бөтен шахмат тактасын капшап чыга, фигураларның йөрешен фәкать башында гына тота. Мин аңа мат куйгач та, өч минут чамасы бармаклары белән тактаны капшап йөрде һәм соңында: “Нинди матур мат!” - диде. Тренировкалар вакытында шулай мавыгып китеп, матур уен күрсәтергә дә ярый. Ә команда зачеты өчен уйнаганда, бөтен кагыйдәләрне дә үтәп, тиешле рамкалардан чыкмаска туры килә.
 
Үткән гасырның алтмышынчы елларында Михаил Таль һәм Михаил Ботвинник уенын зур кызыксыну белән күзәткәнебез исемдә. “Правда” газетасы комментарийлар белән һәр партияне бастырып чыгара иде, ә без әти белән һәр адымга анализ ясап, алар артыннан уйнап карый идек. Бер елны Таль җиңгән булса, икенче елда Ботвинник аның гаскәрен тар-мар итте. Менә нинди көчле шахматчылар үрнәгендә тәрбияләндек без!
 
Ә шулай да улым Артем мине уздырды. Ул беренче сыйныфтан башлап төрле спорт секцияләренә йөреп карады. Ләкин никтер спортның шахмат төрен сайлап алды. Алтынчы сыйныфта укыганда ук ул мине дә җиңә башлады һәм шуннан соң аңа минем белән уйнауның кызыгы бетте. Бүген улым бик яхшы дәрәҗәгә күтәрелде, төрле турнирларда катнаша, призлы урыннар яулап килә, бүлмәсе грамоталар һәм мәдальләр белән тулган. Хәзер инде тормышыбыз балаларыбыз уңышлары белән горурланудан тора. Улымның шахматчы булуына мин бик шатмын. Алдагы тормыш юллары буйлап та уйлап кына, барысын да алдан күреп атлар, дип ышынам.
 
Эльмира ШӘВӘЛИЕВА сөйләште

---
Бердәмлек
№ --- | 17.07.2021
Бердәмлек печать

Фикерләр

Исем:
E-mail:
Текст:
 
▲ Өскә

Матбугат-инфо
Матбугат.ру
Ватаным Татарстан
Шәһри Казан
Бердәмлек
Рәшит Ваһапов фестивале
Камал театры
Татар дәүләт филармониясе
Ирек мәйданы
Татарстан яшьләре
Кариев театры
Идел
Өмет
Татарстан китап нәшрияты
Милли Музей
Шаян
Татаркино
Татарстан Диния нәзарәте
ЕлМай
Татар телен саклау һәм үстерү мәсьәләләре комиссиясе
«Элита»
Piter.tatar