• 05.10-22.10 2021-2022 хоккей сезоны. Татнефть Арена
  • 22.10 Премьера! "Сөннәтче бабай", 12+, Кариев театры, 18:30
  • 23.10 Рөстәм Вәлиевнең тууына 60 ел. Искә алу концерты. Филармония. 17.30
  • 23.10-24.10 Премьера! "Сөннәтче бабай", 12+, Кариев театры, 18:00
  • 27.10 "Мио, минем Мио", 6+, Кариев театры, 18:00
  • 28.10 "Ләйлә вә Мәҗнүн" , 12+, Кариев театры, 18:30
  • 29.10 Микулай, 12+, Кариев театры, 18:30
  • 30.10 Премьера!"Бәхетле көнем", 3+, Кариев театры, 11:00 һәм 13:00
  • 30.10 "Яратып туялмадым", 16+, Кариев театры, 18:00
  • 31.10 Премьера "Бәхетле көнем", 3+, Кариев театры, 11:00
  • 31.10 "Шәй-бу, Шай-бу!", 12+, Кариев театры, 18:00
  • 01.11 Юрий Шатунов. КСК "Уникс". 19:00
  • 02.11 "Хикмәт әкиятләре", 6+, Кариев театыр, 18:00
  • 03.11-07.11 Ришат Төхвәтуллин. Сула. КСК "Уникс"
  • 04.11 "Корт", 12+,Кариев театры, 18:00
  • 05.11 Премьера! "Бәхетле көнем", 3+, Кариев театры, 13:00
  • 05.11 "Мәхәббәт күгәрченнәре", 12+, Кариев театры, 18:00
  • 06.11 "Кәҗүл читек", 6+, Кариев театры, 13:00
  • 06.11 "Шәй-бу, Шәй-бу!", 12+, Кариев театры, 18:00
  • 07.11 "Сәлам, Актәпи",3+, Кариев театры, 13:00
Бүген кемнәр туган
  • 19 Октябрь
  • Рәүф Игъламов (1941-2016) - театр белгече
  • Рәсим Хаҗиев - журналист
  • Булат Ибраһим - шагыйрь
  • Заһидә Бурнашева (1895-1977) - шагыйрә
  • Телэче районы Шэтке авылында йорт сатыла.Газ, су кергэн. 89534073195
  • Торле породалы тавыкларны бик арзан бэягэ сатабыз. Кученеп киту сэбэпле 89274897219
  • В Казани семейная пара снимем однокомнатную квартиру, без детей и животных, РИЭЛТОРАМ ПРОСЬБА НЕ БЕСПОКОИТЬ!!! 89046705587(18+КУ)
  • Детскому саду №100 Советскому району требуются воспитатели,ст.медсестра адрес ул.Кирпичная 2а телефон 295-54-15
  • Исэнмесез! Ремонт стиральных и посудомоечных машин,качественно и с гарантией! Частный мастер Казань 89393369585 Радис
  • Үзебезнең умарталыктан бик тәмле, яхшы сыйфатлы бал сатыла. 3л - 1300 сум. Күпләп алучыларга, бәясе килешү буенча. Шулай ук кәрәзле бал да бар. 89625497103
  • В Казани на улице Сахарова ищем девушек (девушку) на подселение в зал в двухкомнатную квартиру 89923389181
  • Актаныш.услуги:жалюзи рулонные шторы рольставни рольворота ,ремонт москитных сеток 89375814252 Айдар
  • Актаныш. Натяжной потолок урнаштырабыз. Килеп улчәү, консультация бушлай, светильниклар да куябыз. Актаныш, Актаныш районы буенча эшлибез 8-937-581-42-52 Айдар
  • Детскому саду N 292 ново-савиновский район, требуется музыкальный руководитель на 1,5 стаки
 
 

 
Архив
 
28.06.2021 Җәмгыять

Гали һәм Ногай авылларында сәяси репрессия корбаннары рухына ике стела ачылды

16 июньдә Похвистнево районының Гали һәм Ногай авылларында сәяси репрессия корбаннары рухына ике стела ачылды. Дулкынландыргыч бу чарага Самара, Сызрань, Похвистнево шәһәрләреннән, тирә-як авыллардан күпсанлы кунаклар килгән иде. Тантаналы чараны Гали авылы Мәдәният йортының үзешчән сәнгать артистлары музыкаль композиция белән ачып җибәрделәр.

Авылдагы дүрт мәчет имамнары, Корьән хафиз Абдувахит хәзрәт Хусейнов, Госман хәзрәт Латыйпов һәм Самараның Зубчаниновка бистәсендәге “Болгар мирасы” мәчете имамы Рәсих хәзрәт Вакказов сәяси репрессия корбаннарына багышлап дога уку белән дәвам иттеләр.
 
Әйе, Россия тарихында тыныч тормышлар революция, гражданнар сугышы, репрессияләр, ачлык еллары белән аралашып барган. Бер юкка нахак ягылып, гаиләләре рәнҗетелеп, таркатылып, мал - мөлкәтеннән, йорт-җиреннән мәхрүм ителеп Себер киткән корбаннар саны миллионнар белән исәпләнә. Аларның төгәл сан-исәбе әлегәчә билгеле түгел.
 
Әлбәттә, Самара өлкәсен дә бу бәла урап узмаган. Үткән гасырның егерменче елларыннан башлап, Бөек Ватан сугышына кадәр, кан елап сөргенгә китүчеләрнең обозлары белән юллар тулы була. Похвистнево районының Гали һәм Ногай авылларында ул чорны хәтерләүчеләр әле дә бар. Әлеге чарада Әминә Гыйсмәтуллина, Сәгыйдә Вәлиева, Мәҗит Маннанов һәм башка авылдашлар да авыр хатирәләре белән уртаклаштылар. Чынында, җәзага тартылучыларның күпчелеге колхозга керергә теләмәгән, яисә хөкүмәтнең теге яки бу карары белән риза булмаган өчен туган җирләреннән, йортларыннан куып чыгарылган. Шулар арасында дин әһелләре дә байтак. Ногай авылы мәчетендә имам булып хезмәт Гыйзаметдин хәзрәт Манашев та шундый ук язмышка дучар була.
 
1882 елда Ногай авылында туган Гыйзаметдин Гыймаметдин улы динле бала булып үсә, мәдрәсәне тәмамлагач, мәчеттә, бер чыганакларга караганда - мулла, икенчеләренә караганда мөәзин булып хезмәт итә. Алар хатыны Фәриха белән 12 бала табып үстерәләр. Революциядән соң муллаларны кысрыклау башлангач, шушы зур гаиләне өйләреннән урамга куып чыгаралар, хәтта умарта кортларын да тартып алалар.
 
Муллага землянка казып гаиләсен урнаштырырга туры килә. Соңрак, кече ике кызларын алып, балигъ булганнарын авылда калдырып, Урта Азиядәге туганнары янына барып урнашалар. Тик җылы якларда Фәриханың башы бик нык авырта башлый. Кызу ярамады дип, кабат туган якларына кайталар, кечкенә генә өй салып керәләр. Тик хатынының авыруы азган була инде, ике елдан соң Фәриха вафат була. Ә 1937 елда Гыйзаметдинны кабат кулга алалар һәм атып үтерәләр. Кече ике кызын олы улы Кыяметдин үзенә алып үстерә.
 
Менә шушы, кемгә дә зыян китермәгән, Ногай авылы халкына хезмәттә булган кеше бер юкка шаһит китә. Ләкин Гыйзаметдин мулланың күпсанлы нәселе бабаларын беркайчан да онытмыйлар. Оныкларының берсе - Гали авылының фермеры, җәмәгать эшлеклесе һәм хәйрияче Камил Бәкер улы Исхаков бабасы яшәгән йорт урынын сатып ала һәм 2016 елда Ногай авылында мәчет төзеп куя, аны “Гыйзаметдин мәчете” дип атарга рөхсәт ала.
 
Бу елның 16 июнендә Гали авылында ачылган стеланы да Камил Исхаков үз инициативасы белән хәләл акчасына эшләткән. Дөресен әйткәндә, Гали авылында андый стела бар иде инде. Тик ул кечкенә булып күренгәнлектән, Камил әфәнде аны яңасына алыштырды, ә кечкенәсен Ногай авылына илтеп куйды. Шулай итеп, хәзер инде ике авылда да репрессия корбаннарына һәйкәл куелды.
 
Стеланы тантаналы төстә ачу гамәле Камил Исхаковка, Похвистнево районы башлыгы Юрий Рябовка һәм җирлек үзидарәсе башлыгы Идрис Муллабаевка тапшырылды. Шуны да әйтеп үтәргә кирәк, тарихны барлауда югарыда аталган җитәкчеләрнең дә өлешләре зурдан.
 
Нахакка гаепләнеп шаһит киткән якташларыбыз турында Самара өлкәсенең региональ Диния нәзарәте рәисе, мөфти Талип хәзрәт Яруллин да ачынып сөйләде. Хәзрәт репрессияләнгән кешеләрнең, каты җәзалануларына карамастан, динебездән аерылмаулары, азаккы сулышларына кадәр мөселман булып калуларына басым ясады.
 
Юрий Федорович Рябовның сүзләре дә күңелебезгә үтеп керерлек иде:
 
- Хөкүмәтебез кайчандыр хаталар ясаган, билгеле. Ләкин ул хаталар танылган, репрессия корбаннарының күпчелеге реабилитацияләнгән, хәзерге тормышыбыз төзек, күк йөзе аяз. Бу стела олы буын кешеләренә хөрмәт күрсәтү үрнәге, ә киләчәк буын кешеләре өчен гыйбрәтле истәлек булсын иде, - диде.
 
- Кем ата-бабаларының үткәнен, тарихын белми, шуның киләчәге юк, - дип башлады сүзен “Туган тел” оешмасы президенты Ильяс әфәнде Шакуров. - Бу стеланың асылы шунда - яшьләргә ата-бабаларын искә төшереп дога кылу, киләчәк буыннарга тәрбия бирү урыны булсын иде.
 
Гали һәм Ногай авылларында стелалар ачу тантанасында чыгыш ясаган кунаклар һәм авыл халкы арасында Самара губерна Думасы депутаты Владимир Субботинның ярдәмчесе Дмитрий Тремасов, Сызран Җәмигъ мәчетенең баш имамы Илгизәр хәзрәт Сәгъдиев тә бар иде. Алар да стелаларны ясатучыларга һәм чараны оештыручыларга рәхмәтләрен белдерделәр.
 
Бу дулкынландыргыч чара авылның уңган хуҗабикәләре әзерләгән мул чәй өстәле артында дәвам итте. Барысы да үзенең хаксызга рәнҗетелгән әби-бабалары турында истәлекләре белән уртаклаштылар. Шунысы куандыра - халык хәтерендә шаһит киткән туганнары истәлеге саклана һәм мондый чараларда хәтер орлыгы яшь буын кешеләре күңеленә дә салына.
 
Фәния КӘРИМОВА.
 
Ильяс ШӘКҮРОВ фотосурәте.

---
Бердәмлек
№ --- | 28.06.2021
Бердәмлек печать

Фикерләр

Исем:
E-mail:
Текст:
 
№2 (910656) / 28.06.2021 23:24:04

СЧтелла - татарча битекташ була. Яки бенгуташ.

№1 (910650) / 28.06.2021 14:47:02

Узган гасырдагыларны күрә белүче аксакаллар бүген борын төбендәгесен дә күрсеннәр иде дә бит, юк, бүгенге түрәләргә тәлинкә тотсаң, яшәргә җайлырак шул, оныкларны да җылы урыннарга урнаштырасы бар бит әле...

▲ Өскә

Матбугат-инфо
Матбугат.ру
Ватаным Татарстан
Шәһри Казан
Бердәмлек
Рәшит Ваһапов фестивале
Камал театры
Татар дәүләт филармониясе
Ирек мәйданы
Татарстан яшьләре
Кариев театры
Идел
Өмет
Татарстан китап нәшрияты
Милли Музей
Шаян
Татаркино
Татарстан Диния нәзарәте
ЕлМай
Татар телен саклау һәм үстерү мәсьәләләре комиссиясе
«Элита»
Piter.tatar