• 26.06-28.08 Театрализованное фольклорное Казан-шоу. Туган авыл.
  • 06.08-15.08 Салават. 31 сезон. Камал театры
  • 18.09 Хәмдүнә Тимергалиева истәлегенә. УНИКС. 17.00
  • 16.10 20ел TATAR RADIOSI. Татнефть Арена. 18.00
  • 14.12-19.12 Илсөя Бәдретдинова. "Фәрештә түгел". УНИКС
Бүген кемнәр туган
  • 28 Июль
  • Айрат Акимов - җырчы
  • Нургали Булатов - журналист
  • Якуб Агишев (1899-1972) - галим
  • Рәшит Ибраһимов - язучы
  • Наил Мәганов - җәмәгать эшлеклесе
  • Рамил Нотфуллин - дәүләт эшлеклесе
  • Розалина Шаһиева - шагыйрә
  • Туй, туган көн, юбилей һәм башка уңайдан якын кешегез белән хәтирәләрне теләкләр аша үреп,оригиналь шигырьләр,проза,рәхмәт сүзләре,бәет,җыр текстлары иҗат итәм.Һәр кешегә индивидуаль караш.Кулай бәяләр.Заказлар алдан алына.89083405794 ватсап.
  • Сдаю 1 комнатную квартиру в Наб. Челнах в 62 ком-се молодой семейной паре или двум девушкам студенткам. 89093132683 вацап
  • 62 яшьлек Ир Яна гына пенсиягэ чыктым казаннан ерак тугел район узэгендэ яшим бакча яратам бераз гына умарталарым бар жыр монга гашыйк узем шикелле ялгызлыктан туйган 55 62 яшьлек хатын кыздан шалтырату кэтэм тел 89270417535
  • Исэнмесез. Метро Аметьева,горьки яки Карбышева,даурский,мавлютова урамнары тирэсеннэн 1 булмэле квартира озак вакытка снимать итэргэ эзли без. 89372982380
  • Исәнмесез. Яңа бал сатам. Умартам урман янында тора. Экологик чиста бал. 3л -1300, кәрәзле бал - 600скм/кг. Казанга китереп тә бирәм. 89600344439 нлмерына шалтыратыгыз.
  • Добрый день! Продаю мёд из своей пасеки. Пасека находится около липового леса, в отдаленном от основных автомобильных дорог. Мёд характеризуются экологической чистотой и повышенными лечебными свойствами. Мёд цветочно-липовой. Цена 3л - 1300. Имеется доставка по городу Казани. В продаже имеется мёд в сотах весом от 1кг 500гр - до 2 кг. (вес тары не входит). Цена - 600 р/кг. Оптовом покупателям (от 10 банок), скидки. Желающие пишите по номеру 89600344439
  • Исэнмесез, кем Балтачта фатир сдавать итэ икэн? +7 939 371-04-19
  • Станок (циркулярка+фуганок)сатыла, кулланышта булган. Актаныш. 89063275274.
  • Корбанга хэм асрарга куп торле нэселдэн сарыклар, тэкэлэр, саулыклар, бэтилэр сатыла. Балтач районы. 89874245531 (ватсап бар)
  • Татарча сөйләшүче хатын-кыз тегүче кирәк. Казан.Тел: 9050216055
 
 

 
Архив
 

               

27.04.2021 Милләт

Татар теленең эзе дә калмады...

Татар теленең бүгенге хәле турында күп сөйләнелә, күп языла. Минем дә аның хакында әйтер сүзләрем шактый.

Оптимистлар татар теле элек тә булган, хәзер дә бар, киләчәктә дә яшәячәк диләр, ә менә пессимистлар патшалар, коммунистлар чорларында да яшәгән телебез бүген бетүгә бара дип белдерәләр. Мин үзем беренчеләренә зур сорау куеп, икенчеләре белән килешә төшәм.
 
Өлкәнрәкләрнең исендәдер: үткән гасырның туксанынчы еллары нинди матур башланган иде. Татар теле дәүләт теле дип игълан ителгәч, республиканың бөтен шәһәр-районнарында татар телле мәктәп, лицей, гимназия, балалар бакчалары ачылды. Яңа газета-журналлар дөнья күрде, булганнарының тиражлары артты. Татарстанның бөтен оешма-предприятиеләрендә түрә-җитәкчелекне татарчага өйрәтү курслары ачылды. Кайбер югары уку йортларында, студентларга татарча белем бирү нисбәтеннән, уку әсбапларын татарчага тәрҗемә итүләр башланды. Җәмәгать транспортында тукталышларны һәм игъланнарны ике телдә әйтү, кибетләрдә товарлар исемнәрен татарча-урысча язу мәҗбүриләнде. Берсендә хуҗалык кибетенә кергәч, электр лампочкасы астына куык дип язылганны күреп башта аңламый тордым. Бераздан гына куыкны элек 5ле-7ле керосин лампаларына кигерткәннәре искә төште. Күрәсең, сатучылар бөтен нәрсәнең исемнәрен татарча язарга дигән күрсәтмә алгач, лампочкага башка исем тапмаганнардыр.
 
Мәктәпләрдә, укучылар нинди милләттән булуга карамастан, мәҗбүриләп татар теле дәресләре укыта башладылар. Шул елларда бер тел белгече “чит милләт балаларын татарчага өйрәткәнче бөтен көч-ресурсларны үзебезнең татарларга юнәлтсәк отышлырак булмасмы?” дигән иде. Әүлия булган икән. Бүген без ярык тагарак янында утырып калдык түгелме?
 
Кайбер мәгълүматларга караганда, Татарстан халкының 53 проценты татарлар, урыслар 39 процент, калганнары башка милләттәгеләр. Шулай булгач, ягъни күпчелекне тәшкил иткәч, татар телен урысныкы белән рәттән дәүләт теле итү дөрес гамәл. Дәүләт теле булгач, татар телен башка милләт вәкилләре дә белергә тиешләр югыйсә. Чуаш, мари, удмуртларны татарчага өйрәтергә була, ә менә үзләрен “бөек һәм кодрәтле” милләт вәкилләре дип санаучыларның моңа каршы чыгып, Мәскәү ярдәмендә, метеорологик тел белән әйткәндә, флюгерны кирегә борачаклары көн кебек ачык иде. Бу шулай булып чыкты да. Берничә ел элек, Мәскәү тарафларыннан әмер килеп төшү белән, прокуратура хезмәткәрләре, республика җитәкчеләрен дә искәртеп тормыйча, мәктәпләргә барып, татар телен укытуны тыеп, укытучыларны куркытып йөрделәр. Татарстан прокуратурасы хезмәткәрләренең күпчелеге татарлар дип беләм һәм андый “ялкынлы татар патриотлары” өчен миңа оят. Шунысы аяныч: Мәскәү алдында Татарстан мәнфәгатьләрен якларга тиешле Дәүләт Думасы депутатлары, Федераль Совет сенаторлары бу гаделсезлекне төзәтүгә омтылыш ясау урынына, аны ишетмәгән-белмәгәнгә сабышып, авызларына су каптылар.
 
Татарстанның үзендә ризасызлык күрсәтү булмады дисәм бик үк дөрескә туры килмәс, чөнки берәү булды. Унбишләп егет-кыз республика парламенты бинасы каршында “Туган тел”не җырлап, протестларын белдерделәр. Мәскәү тарафыннан телебезнең тамырына балта чабу менә шулай тыныч кына үтте дә китте.
 
Прокуратуралылар мәктәпләрдә йөргәннән соң озак та үтмәде, Русия президенты сайлаулары булды. Туган телебездә укытулар чикләнүен һәм меңнән артык татар теле укытучыларының эшсез калуларын искә алып, кара акылым белән, халкыбызның күпчелеге президент сайлуларына бармас, барганнары да бу президентка тавыш бирмәс дип уйлаган идем. Ялгышканмын. Татарстан, Чечнядан гына калышып, иң күп тавыш бирүче төбәк булды.
 
Туксанынчы еллар башында Русия телеяңалыклары һәрчак Татарстандагы вакыйгалар белән башланып, шуның белән тәмамлана иде. Бу татарларның бәйсезлек даулап бөтен илне шаулатып, дер селкетеп торган вакытлар. Шул елны безнең көрәшне үз күзләре белән күрергә теләп читтә яшәүче бер туган кунакка кайтты. Аның белән уннарча мең халыкны җыйган митингларда да йөрдек, ачлык игълан итеп палаткаларда яшәүчеләр белән дә очрашып сөйләштек. Бу бит СССР таркалып, элекке союздаш республикаларның шактыенда бәрелеш-чуалышлар барып, безнекеләрне “Русские в Рязань, татары в Казань!” дип куган чорлар. Бездә дә шул хәлләр кабатланудан куркып, татар булмаганнар артларын кыскан вакытлар. Урам-кибетләрдә урысча сөйләшүләр юк диярлек, бөтен җирдә игълан-белдерүләр, музыка үзебезнең телдә. Туганыбыз киткәндә: “Молодцы, Чаллыны чын татар шәһәре иткәнсез!” – дип аркадан кагып киткән иде. Былтыр шул туганыбыз тагын кайтты. Бу юлы ул: “Шәһәрне танымадым, элекке татарлыкның эзе дә калмаган. Хәзер ул без яшәгән урыс шәһәреннән берничек тә аерылмый”, – диде.
 
Фото: Татар-информ

Абугали ГАЛИМОВ, Чаллы
Татарстан яшьләре
№ --- | 27.04.2021
Татарстан яшьләре печать

Фикерләр

Исем:
E-mail:
Текст:
 
№3 (910356) / 01.05.2021 20:55:05

РФ-ул халыклар төрмәсе, корал көче белән тыелып торучы.
https://youtu.be/zAyDoyWmdZk

№2 (910339) / 27.04.2021 19:32:02

Тәрәләре харап итте татарны ...

№1 (910328) / 27.04.2021 14:04:47

Мин Барнаулдагы чыгарылган ,рәсәй буйлап сатылы торган, товарларның этикеткаларына игътибар иткәнем бар.
Ул этикетларда үз телләрендә язылган. Нинди халык яши - таба алмадым. Язганнарын мин аңладым,шуңа тюркоязыный халык дип аңладым.
Ә Татарыстанда,татар телендә (урыс теле белән) язылган таварлар бик сирәк(хәләл продуктларны исәпләмәгәндә). Ә Барнауылда промышленность товарларына уз телләрендә язалар.
Бездә,Татарстанда,кем беләндер,татар теле өчен көрәшәләр(?!). Баснословный акчалар түгәләр,ә татар теле югала бара.....
Нинди халык бу Татарстан татарлары.
Коръән ашы,никах үткәрәләр, аннан суң җыелышып аракы эчәләр.
Бар өметем читтәге татарларда.

Мәтбугаттә әкеренләп,"глава татарстана" ны кертә башладылар. Тиздән офиссал язып куярлар. Хотя татарстан татарларына ярамаган тагы,им что водка,что пулемёт,лиш с ног сшибал....

Кәнишне, әбиде аднаке. Ышту делать,реальная җизен такава......

Кирәкмәгән Әллә нәрсәләр уйлап табып,тел саклыбыз дип,акча әрәм итмәгез.. Авылларда,Яш парларга күбрәк булышу хәерле,авылларда калсыннар. Авылларга дәүләт(татарстан дәүләте) югарылыгында игтибарны арттырып,колхоз тибындагы предприәтиәләр төзү мәслихәт дип беләм.....
Татар халкы өчен,авылдагы яшләр өчен,бу бик файда булыр иде. КирәкмәгәнгәН, томыштан аерылаган,кәбинитный изобритателләр "уйлап тапканга" караганда отышлырак булыр минемчә....

▲ Өскә

Матбугат-инфо
Матбугат.ру
Ватаным Татарстан
Шәһри Казан
Бердәмлек
Рәшит Ваһапов фестивале
Камал театры
Тинчурин театры
Татар дәүләт филармониясе
Ирек мәйданы
Татарстан яшьләре
Кариев театры
Идел
Өмет
Татарстан китап нәшрияты
Милли Музей
Шаян
Татаркино
Татарстан Диния нәзарәте
ЕлМай
Татар телен саклау һәм үстерү мәсьәләләре комиссиясе
«Элита»
Piter.tatar