• 05.10-22.10 2021-2022 хоккей сезоны. Татнефть Арена
  • 17.10 "Корт", 12+, Кариев театры, 18:00
  • 22.10 Премьера! "Сөннәтче бабай", 12+, Кариев театры, 18:30
  • 23.10 Рөстәм Вәлиевнең тууына 60 ел. Искә алу концерты. Филармония. 17.30
  • 23.10-24.10 Премьера! "Сөннәтче бабай", 12+, Кариев театры, 18:00
  • 27.10 "Мио, минем Мио", 6+, Кариев театры, 18:00
  • 28.10 "Ләйлә вә Мәҗнүн" , 12+, Кариев театры, 18:30
  • 01.11 Юрий Шатунов. КСК "Уникс". 19:00
  • 03.11-07.11 Ришат Төхвәтуллин. Сула. КСК "Уникс"
  • 10.11 Валерий Меладзе. Татнефть Арена. 19:00
  • 20.11-24.11 Гүзәл Уразова һәм Илдар Хәкимов. КСК "Уникс"
  • 26.11 Данир Сабиров. Ике юбилей. Моноспектакль. КСК "Уникс". 18:30
  • 14.12-19.12 Илсөя Бәдретдинова. "Фәрештә түгел". УНИКС
  • 14.12-19.12 Илсөя Бәдретдинова. Фәрештә түгел. КСК "Уникс"
  • 18.12 Татар җыры. «Казань Экспо», И.Шакиров ис. концертлар залы. 17:00
Бүген кемнәр туган
  • 17 Октябрь
  • Әхмәт Саттар (1939-2018) - язучы
  • Роза Туфитуллова - журналист
  • Лидия Әхмәтова - җырчы
  • Рәшидә Җиһаншина (1917-2003) - актриса
  • Гали Хуҗи (1912-1966) - шагыйрь
  • Илгиз Гайнуллин - көрәшче
  • Альбина Шаһиморатова - опера җырчысы
  • Үзебезнең умарталыктан бик тәмле, яхшы сыйфатлы бал сатыла. 3л - 1300 сум. Күпләп алучыларга, бәясе килешү буенча. Шулай ук кәрәзле бал да бар. 89625497103
  • В Казани на улице Сахарова ищем девушек (девушку) на подселение в зал в двухкомнатную квартиру 89923389181
  • Актаныш.услуги:жалюзи рулонные шторы рольставни рольворота ,ремонт москитных сеток 89375814252 Айдар
  • Актаныш. Натяжной потолок урнаштырабыз. Килеп улчәү, консультация бушлай, светильниклар да куябыз. Актаныш, Актаныш районы буенча эшлибез 8-937-581-42-52 Айдар
  • Детскому саду N 292 ново-савиновский район, требуется музыкальный руководитель на 1,5 стаки
  • Сниму 1 ком.квартиру в Советском , Вахит.р-не.Со всеми удобствами,платежоспособная, чистоту гарантирую.Сама работаю, татарка 47 лет.Убедительная просьба прошу риелторов не беспокоить, сниму только от собственника.Тел.89870673548 Гульфиза.
  • Сниму квартиру до 18-19 все включено, татарка, работаю, без вп, тишину, чистоту и своевременную оплату гарантирую, писать WhatsApp +79961212519, риелторов прошу не беспокоить.
  • Продаю натуральный цветочный МЕД со своей пасеки 1л-500руб т.89503210410
  • Әле һаман шәҗәрәгез юкмы? Нәсел тамгагызны белмисезме? Бу хәл итәрлек мәсьәлә. Дәүләт архивлары чыганаклары буенча шәҗәрәгезне төзеп бирәм. Шәҗәрәҗәге барлык фактларны архив документының фотокопиясе белән раслыйм. Бу өлкәдә эш тәҗрибәм 8 ел. Тел./Ватсап: 8–917–874–16–40 Tongekuk@gmail.com Дамир Шәйхетдин.
  • диван-книжка сатыла. аксыл-көрән төстә.8 мең. яхшы хәлдә. казан. тулырак мәгълүмат ватсап аша. 89047619147
 
 

 
Архив
 
17.03.2010 Җәмгыять

“ЯШЬЛӘР”НЕ ЯШӘРТИК!

“Татарстан яшьләре”нең туксан еллыгы уңаеннан күңелгә һәм куанычлы, һәм моңсулык катыш үкенечле уйлар килә. Әй, без нинди яшь идек!.. Картаюыбыз үкендерсә дә, гәзитнең әле һаман исән, һаман “яшь” булуы куандыра.

Мин 1964 елда армиядә хезмәт иткән җиремнән кайтып кердем Казан университетының журналистика бүлегенә. “Татарстан яшьләре”нә беренче тапкыр килүем-керүем ничектер төгәл генә истә калмаган. Ләкин шунысы хак: “Матбугат йорты”ның икенче катына күтәрелгәч, сулга борыласың, почмакта Язучылар Берлеген калдырып, дүртенче катка – шундый ук почмакка күтәреләсең һәм – “Тат. яшь.”ләр. Туп-туры – хатлар бүлеге. Бүлек мөдире – калын кара чәчләрен чәчтарашта матур итеп урнаштырган, кара тут битле, тулы гәүдәле, бар килеш-килбәте белән морза хатынын хәтерләткән һәм үзе дә шиксез морзалар нәселеннән булган Суфия апа Әхмәтова. Ул сине җитәкләп башта үзе бик сәер фамилияле, үзе чегән кебек бөдрә, кара чәчле һәм гел бөтерелеп кенә торган Әмин абзый Раков дигән кеше янына алып керә. Раков гәзитнең штаб начальнигы – ягъни, җаваплы сәркатибе икән. Аннан ул сине кибән кебек гәүдәле, итләч битле, шундый ук ямьшек борынлы, беренче карашка җирәнрәк булып күренгән һәм кешеләргә изгелеге атламына чыккан Шәех абзый Зәбиров дигән кеше янына алып керә. Аның синең белән гәпләшеп утырырга вакыты юк – ул Обкомга ашыга. Нигә өстерәп йөри икән инде Суфия апа мондый зур кешеләр янына, дип уйлыйсың. Әмма ул үз эшен белә. Соңыннан, еллар аша гына аңлыйсың: аның сине, чит төбәктән килгән татар җегетен күтәреп алып, татар зыялысы, ә бәлки, шагыйре-язучысы итеп үстерәсе килгән. Ул әле сине тагын әллә кемнәр – Нурихан Фәттах, Роберт Әхмәтҗаннар белән якыннан таныштырачак, син белмәгән-күрмәгән “ниндидер” Шамил Рәкыйпов, Тәүфыйкъ Әйди, Тәүфыйкъ Сәгыйтов кебек яшь татар зыялылары арасына этәреп кертеп җибәрәчәк. Һәм син ай үсәсен көн үсәчәксең. Син Суфия апа кушуы буенча иртәгә үк ул чакта тиражы бәлки унбиш-егерме меңнән узмаган гәзит нөсхәләрен алып, лекцияләрдән соң, стипендия исәбенә (бәлки гәзиттә шигырьләреңне бастырырлар!) Казан читендәге бистәләргә барачаксың, ярымавыл-ярымшәһәр булып яшәгән шәхси хуҗалыкларның берсеннән икенчесенә үтеп, җир йөзендә “Татарстан яшьләре” дигән иң яхшы, иң үткен, иң коммунистик гадел газета барлыгын аңлатачаксың, лекция укыячаксың.

 

Йөрдем мин ул бистәләргә. Сентябрьдән башлап, ноябрь башларына кадәр йөрдем. Кайбер йортларга абунә акчасын юллап унар тапкыр керергә туры килде. Кайбер абзыкайларга дошманга әйләнеп беттем. Минем килгәнемне капка ярыгы аша күреп, абзарларына качалар инде. Каршыма килгәндә, урамның икенче ягына чыгалар. Әмма Суфия апа күрсәтмәсе минем өчен катгый канун иде. Ниһаять, шушы бистәләрдән генә 120 кешене “Тат. яшь.”ләргә яздырып, җиңүче сыйфатында акчасын да китереп тапшырам. Миңа беренче урынны алуымны әйтәләр...

 

Көннәрдән беркөнне “Ленин бакчасы” тукталышында трамвайдан төшеп, химкорпуска лекцияләргә барганда су буе кадәр витриналарга ябештерелгән гәзитләрне караштырган уңайда (Союзда һәм Татарстанда чыккан басмаларны иртән үк укып барабыз – бушка!) дустым Рәшит Әхмәтҗан касыгыма төртә: “Әйтмисең дә!.. Шигырьләрең чыккан бит!” Тактаның “Татарстан яшьләре” өлешендә... чынлап та ... аһ, тыным җитми... ышаныргамы-юкмы... ярты бит диярлек күләмдә минем шигырьләр басылган! Редакциянең баш сүзендә “нинди яхшы кеше” булуым турында ләззәтле җөмләләр кукраеп утыра. Ул кадәр кирәкмәс иде. Әмма шундук бер җөмлә бәгырьне өтереп ала: “Татарстан яшьләре” гәзитен күбрәк таратырга ярдәм итә... “м, имеш. Нигә кирәк инде бу? Ярдәм итмәсәм, шигырьләремне басмаслар иде микәнни! Димәк, мин шагыйрь түгел?! Дәресләрем дәрес булмады. Кешеләр укыйлардыр, шигырьләремне бары гәзит тараткан өчен генә басканнар икән дип уйлыйлардыр!.. Ахыр чиктә, бер лекциямне ташлап китеп, “Ленин бакчасы”на йөгерәм һәм шул җөмләне генә кара белән бетерәм. Менә булды, ичмасам!.. Кичкә таба дусларым тынгымны ала: “Күрдеңме, дошманнарың нишләгән? Сине мактаганны яратмаганнар, көнләшеп каралтканнар! Бел, Казан шундый ул...”

 

Әйе, мин Казанны белми идем әле. Өч көн эленеп торды гәзитнең 1965 елның 4 ноябре – бәйрәм алды саны. Бу өч көндә мин тәмуг газаплары кичердем. Ниһаять, теге “коточкыч” сан өстенә гәзитнең яңа саны ябештерелде. Бу көн минем өчен бәйрәмгә әйләнде. Котылдым!..

 

Әмма, тотылдым!.. Яңа ел алдыннан чыккан саннарның берсендә басылган хисапнамәдә булса кирәк, “Татарстан яшьләре”нә яздыручылар ярышына йомгак ясалган, анда җиңүче булып бөтенләй икенче бер яшь шагыйрь чыгуын һәм фотоаппарат белән бүләкләнүен хәбәр иткәннәр иде. Мин ул чакта фотография белән төзәлә алмас дәрәҗәдә чирләгән, җенләнгән, үзем теләгән нәфис кадрларны кеше фотоаппараты белән төшергән һәм Казан университетында шәхси фотокүргәзмәмне дә оештырырга өлгергән идем – миңа фотоаппарат һава кебек кирәк иде. Әмма бу хакта Суфия апага мин бер сүз дә әйтмәдем. Ул да дәшмәде. Минемчә, монда мәсьәләне икенче кешеләр хәл иткән иде...

 

Иң кызыгы: шушындый ук хәл җиде елдан соң Уфада кабатланды. Анда комсомол өлкә комитеты үткәргән яшь шагыйрьләр телевизион бәйгесендә мин өч турда – “Колмак җыя кызлар”, “Тальян моңы” һәм “Кайсыгызны юатыйм?” дигән шигырьләрем белән җиңеп чыктым, әмма анда да миңа дигән беренче приз – фотоаппаратны (тагын аппарат, шайтан алгыры!) яшь башкорт шагыйре Риф Мифтаховка бирделәр, бәйгедә катнашкан егермеләп кешенең һәркайсына башка бүләкләр, мактау грамоталары тапшырып, бер мине генә күрмәделәр. Мин моңа үпкәләмәдем, гарьләндем генә: телевизордан туганнарым, авылдашларым караган булса, күзләренә ничек күренермен?! Инде мин, кыйналган бөркет, ул чакта нык итеп шуны аңладым: әгәр Казанда татар белән татар арасын бутауга, дошманлаштыруга көнчелек аша ирешсәләр, Уфада мине асаба башкорт булмаганлыгым – татар булганым өчен кимсетәләр. Шунысы кызык, боларның икесен дә үз татарларымыз эшләде һәм әле булса эшлиләр... Озакламый миңа җитмеш яшь тула. Казан белән Уфа арасында бүген дә менә шундый халәттә яшим. Ияләнгәч, бер кыенлыгы да юк.

 

Хөрмәтле укучым, гафу итә күр. Сиңа “Татарстан яшьләре”н яшәртергә чакыруга багышланган фикерләремне әйтер алдыннан уйлар көтмәгәндә менә бит кайларга кереп киттеләр. Минем бу хакта язганым юк иде бугай. Кирәк тә санамый идем. Монда инде тел дигәнең үзеннән-үзе алып керде бу тарих төпкеленә. Ярый, үткән эшкә салават. Теге заманнардан “Тат. яшь”кә мин яздырган абзый һәм апалар бәлки күптән ахирәттәдер. Урыннары җәннәттә була күрсен. Ә менә гәзитнең бүгенге, исән укучылары белән сөйләшәсе-киңәшәсе килә. Яшерен-батырын түгел, хәзер яшьләр гәзит кенә түгел, бернәрсә дә укымый. Кайвакыт аларның томаналыгына, наданлыгына таңнар каласың. Күптән түгел мин Чаллыдан кырык чакрымда яткан Түбән Каманың кайда икәнлеген, Татарстанда нинди гәзитләр чыкканлыгын да белмәгән татар егете белән очраштым. Аптырарга кирәкми, гәзит укымаган кеше Татарстанның егермедән артык шәһәре исемнәрен каян белсен? Аның каравы, ул “день рәждинья”сен яхшы белә. Менә без туган көннәр үткәрүнең нәрсә икәнлеген белмәсәк тә, республикабыз, хәтта илебез районнары, авыллары исемнәрен генә түгел, кайсы колхозның күпме уңыш алганлыгына кадәр белә идек. Чөнки без (яшебезгә карап): сабыйларыбыз – “Яшь ленинчы” (хәзер “Сабантуй”), “Ялкын”, яшьләребез – “Татарстан яшьләре”, хатын-кызларыбыз – “Азат хатын” (хәзер “Сөембикә”), өлкәннәребез “Совет әдәбияты” (хәзер “Казан утлары”) журналларын даими укып бара идек.

 

“Менә шушы гармониягә кабаттан ничек ирешергә?” – дип уйланам мин соңгы чорларда, бу мөмкин дә түгелдер инде. Моның өчен патша заманындагы мәдрәсәләрне, Сталин чорындагы милли укыту системасын кире кайтарырга кирәк. Аннан хәзер партком, комсомол, профсоюз юк. Иң куркынычы – милли үзаң, иман юк. Әмма тормыш бар. Тормыш бара. Гомер уза. Начармы-яхшымы “Татарстан яшьләре” кебек абруйлы вә кызыклы гәзитне утыз биш меңгә якын кеше укый. Димәк, ул утыз биш меңгә якын өйгә, фатирга, конторга, китапханәгә килә. Алар барысы да йөзләгән җепләр аша кешеләр белән бәйләнгәннәр. Халкыбыз газета-журналлар укысын өчен без, өлкәннәр, хәтта әбиләр-бабайлар да, зур эшләр майтара алыр идек. Кайда мөмкин, шунда без үз нәселебез балаларын татар телендәге матбугат диңгезенә чумдырырга тиешбез. Ата-ана, әби-бабай, өлкәннәр сүзе – татар мохитендә канун дәрәҗәсендә йөри һәм йөрергә тиеш: “Син “Татарстан яшьләре”нә язылдыңмы?!”

 

Абунә чоры башланганчы ук кабатлый башларга кирәк бу гыйбарәне. Көн саен! Ай саен! Ел саен!

 

Нибары бер миллионлы эстон халкы совет заманнарында үз матбугатын саклау аркасында гына милләт буларак исән калды. Аларда шундый язылмаган канун бар иде. Һәр эстон эстон гәзит-журналына языла. Бишектәге баласыннан башлап. Хәтта әлегә укый белмәсә дә. Милли теләктәшлек шундый була. Акча җитми, колхоз эше бетми. Милләт кенә бетәргә мөмкин. Шулай итеп, бер йортка бер үк исемдәге биш-алты гәзит килә. Сез татар гаиләсенә алты данә “Татарстан яшьләре” килгәнен күз алдыгызга китерә аласызмы? Китерә алмыйбызмы? Чөнки без – татар. Китерергә кирәк булачак. Әгәр милләтең кадерле икән. Нәрсә, милләт хакына өч йөз сумлык гәзиткә акча табылмыймы? Табыла.

 

Ихтыяр кирәк. Иман кирәк.

 

Менә соңгылары бездә җитешми дә инде.

 

Ә бәлки ялгышамдыр? Әйдәгез, минем ялгышканлыгымны раслыйк. Мин гафу үтенергә әзер.


Айдар ХӘЛИМ
Татарстан яшьләре
№ 31 | 13.03.2010
Татарстан яшьләре печать

Фикерләр

Исем:
E-mail:
Текст:
 
№13 (39472) / 18.03.2010 18:58:10

Айдар әфәнде,
"Уфада мине асаба башкорт булмаганлыгым – татар булганым өчен кимсетәләр". "үз татарларымыз эшләде һәм әле булса эшлиләр"...
Адым саен ике туган (татар белән башкорт) арасына чөй какмасагыз сезне һичкем кимсетмәс, сездәй талантлы язучыга "талкан калагы" булу һич килешми.
Дреслектән язманы җуеп кына качып булмый!(№10)

№12 (39466) / 18.03.2010 18:37:10

Айдар агай, осталык - кыскалыкта! Сезнең кеше башына 300 сумлык йөкләмә биреп, аны да ТЯ файдасына түләргә дигән фикерегез ике җөмләгә сыяр иде. Әмма - бу кеше хокукларын кимсетү дип кенә исәпләнер иде. Яңалык та, прогресс та күрмим.

№11 (39395) / 17.03.2010 23:17:06

Менә инде! бар нәрсә дә чагыштыруда күренә бит, мин мәсәлән, ТЯ дан башка, татар матбугатында кызык дип укырлык газета күргәнем юк әле...1-2не әйтегез әле, бәлки укып карармын...(только ТЯдан кызыграк булсын)

№10 (39385) / 17.03.2010 22:20:24

үтердегез, үзегезне.

№9 (39372) / 17.03.2010 21:32:33

гармониягә кабаттан ничек ирешергә?” ирешмэячэксен! Утте ул заман.

№8 (39370) / 17.03.2010 21:24:20

ябештерелгән.чынлап та шылай языламы?

№7 (39313) / 17.03.2010 09:44:56

Тирәнрәк казысаң, бу мәкаләне бастыру бездәге азиат психологиясен күрсәтә торган әйбер. Мин-минлек чәчәк ату, кешеләрне касталарга бүлеп күзаллау.Мәкаләдә гуманизм, кешелеклелек идеясы бөтенләй юк. Идея шул: түбәндәге каста кешеләре шулай яши.Алар бүтәнчә яши белмиләр, бхтәнне белергә дә тиеш түгел, белә дә алмыйлар, теләкләре дә юк!!!!

№6 (39312) / 17.03.2010 09:33:02

Айдар абый ТЯны сонгы берничэ елда кулына алып карамаган дигэн хис кала. Газетнын бай эчтэлекле вакытларында калган фикерлэве.

№5 (39311) / 17.03.2010 09:30:42

Өстәп әйтим әле, ишетәсенсездер, Финляндиядә бала:" Сукты!" - дип әйткән өчен ата-ана хокукыннан мәхрүм иткәннәр. Бездә....Югары белемле кешеләр бит..."чарасызлык" - кекенә кызны семьяда көчләнүенә гәҗит вердикты!!!!!!Бу бит теләгән калганнарга :"Продолжайте в таком духе безнакказанно!" - дигән сүз!!!Мин шуны язучы гәҗитне укырга тиешме?? Мин әле саташмаган.

№4 (39310) / 17.03.2010 09:27:55

Ярты ел алдырып карадым "Т.Я."ны. Аннан юньле-башлы журналистлар качып беткән булып чыкты. Соңга калганмын язылып укырга. Ташладым, бүтән язылганым юк. Ләкин моңа карап шәһәр,район исемнәрен белмим дип әйтмәс идем. Айдар Хәлимгә өстәп шуны әйтер идем: "Ихтыяр кирәк. Иман кирәк.Яза белүче журналистлар кирәк." Ялгышмыйммы икән?



№3 (39309) / 17.03.2010 09:22:11

Юк, мин дүрт хәрефтән өчкә калдым, озакламый юкка чыгрмын дип уйлыйм, гадәткә кергән матбугатка кереп чыгу...

№2 (39308) / 17.03.2010 09:15:27

Иркә, син ник үз исемең белән язмыйсың ул?

№1 (39306) / 17.03.2010 08:56:26

"Кайбер абзыкайларга дошманга әйләнеп беттем.""Менә шушы гармониягә кабаттан ничек ирешергә?” – дип уйланам мин соңгы чорларда," "Килеп җиттек!!!" - дип атала бу логика, әйе!


"Татарстанда нинди гәзитләр чыкканлыгын да белмәгән татар егете белән очраштым. Аптырарга кирәкми, гәзит укымаган кеше Татарстанның егермедән артык шәһәре исемнәрен каян белсен?" Шәһәр исемнәрен геогафия дәресендә укып беләләр, беренчедән.Икенчесе совет чоры "гармониясен" кулланыгыз алайса. "Ни диярләр?" - икән гәҗитегез турында, качмаслар, турысын әйтеп бирерләр.

Гомумән, Айдар әфәнде, халыкны ни кызыксындырганын өйрәнегез. Агартыгыз! Үги атасы тарафыннан көчләнүче кызчык турында мәкалә:"Чарасызлык" исеме белән чыга. Бу ужас! Мондый мәкалә бастыручы гәҗитне за вредное влияние дип яптырыр идем хәтта. Полная деградация бит бу! Иң аянычы редакция үзе дә шуны аңлый алырлык дәрәҗәдә түгел! Әле шуларга акча бюджеттан акча сорыйлар!!!!! әйе.

▲ Өскә
 
Матбугат-инфо
Матбугат.ру
Ватаным Татарстан
Шәһри Казан
Бердәмлек
Рәшит Ваһапов фестивале
Камал театры
Татар дәүләт филармониясе
Ирек мәйданы
Татарстан яшьләре
Кариев театры
Идел
Өмет
Татарстан китап нәшрияты
Милли Музей
Шаян
Татаркино
Татарстан Диния нәзарәте
ЕлМай
Татар телен саклау һәм үстерү мәсьәләләре комиссиясе
«Элита»
Piter.tatar