поиск новостей
  • 21.01 Премьера! "Арыну", Татарстанның халык артисты Нуриәхмәт Сафин юбилее, 12+, Кариев театры, 18:30
  • 22.01 Премьера! "Арыну", Татарстанның халык артисты Нуриәхмәт Сафин юбилее, 12+, Кариев театры, 18:00
  • 26.01-30.01 Әнвәр Нургалиев. Уникс
  • 29.01-30.01 Премьера! "Алтынчәч", 12+, Кариев театры, 18:00
  • 02.02 Премьера!" Сөннәтче бабай", 12+, Кариев театры, 18:30
  • 03.02 "Ак чәчәкләр кебек...", 12+, Кариев театры, 18:30
Бүген кемнәр туган
  • 21 Гыйнвар
  • Фирзәр Мортазин - җырчы
  • Эльнара Нурмөхәммәтова - җырчы
  • Иван Егоров - дәүләт эшлеклесе
  • Наил Мөхәррәмов - галим
  • Кәрим Җаманаклы (1905-1965) - шагыйрь
  • УБОРЩИК ТЕРРИТОРИЯ (ДВОРНИК) ИР КЕШЕ ЭЗЛИБЕЗ ЭШ УРЫНЫ УЛ.ЧУЙКОВА УРНАШКАН, 67 ЯШЬТЭН ОЛЫ БУЛМАСЫН! 5/2 7:00,16:00 БЕР СЭГАТЬ ОБЕД ТЕЛ 89957664503
  • Казан шэхэренен Жилплощадка бистэсендэ бер хужа (50 яшьлек ир)ике булмэле квартирага ике егет кертэм. Тулэу жан башына 4000. Квартира барлык унайлыклары белэн.Хужанын начар гадэтлэре юк.тел.вацап 89027159146
  • Озак вакытка торырга бер бүлмәле фатир бирәбез. Казан шәхәре, Вахитов районы, Хороводная,50 ("Рустәм" мәчете янында). 50 м2,2 лоджия. Яшәр өчен барлык җигазлар бар. Бәясе - аена 23 мен сум + ку. Риэлторларсыз. 89655886519.
  • Сдаю 2 комн.квартиру на Спартаковской 88б, с мебелью,бытовая техника,охраняемый двор,в отличном состоянии.с.89276766077
  • Узем белэн бер булмэле квартирада торырга бер кыз эзлим. квартира фатых амирхан урамында урнашкан, 13 000 все включено. Ватсапка язырга яисэ шалтратырга аласыз элеге номерга 89872711348
  • Набережные Челны! Делаю ручной и вакумно- аппаратный массаж. А так же сухая хиджама.+79520427894 Мунира.
  • КАЗАН ШЭХЭРЕНДЭ ГРУЗЧИК, ГАЗЕЛЬ, КАР КОРЭУ ХЕЗМЭТЕ КУРСЭТЭБЕЗ... 89196271171
  • Ярылган хэм ярылмаган букэнлэнгэн утын сатабыз. 89274194883
  • Төшегезгә ерак бабаларыгыз-әбиләрегез фәрештә булып керсен дисәгез, сез аларга догада булыгыз. Исемнәрен белмисеңме? Шәҗәрәгез юкмы? Нәсел тамгагызны да белмисезме? Бу бит хәл итәрлек мәсьәлә. Дәүләт архивлары чыганаклары буенча шәҗәрәгезне төзеп бирәм. Шәҗәрәҗәге барлык фактларны архив документының фотокопиясе белән раслыйм. Бу өлкәдә эш тәҗрибәм 8 ел. Тел./Ватсап: 8–917–874–16–40 Tongekuk@gmail.com Дамир Шәйхетдин.
  • Актаныш. Натяжной потолок урнаштырабыз. Килеп улчәү, консультация бушлай, светильниклар да куябыз. Актаныш, Актаныш районы буенча эшлибез 8-937-581-42-52 Айдар
 
 

 
Архив
 
11.12.2009 Могҗиза

БҮГЕН – ХЫЯЛ, ИРТӘГӘ – ЧЫНБАРЛЫК

Үлемсезлек өчен бүләк

 

Узып баручы елның иң әһәмиятле фәнни ачышы – ул да булса күзәнәкләрнең картаюы өчен җавап бирүче һәм кешенең "биологик сәгатьләренә", теломерларга (ДНК күзәнәкләренең хромосомалар очында урнашкан өлеше) йогынты ясаучы "P16" дигән генны ачыклау. Теломер дигәне теләсә нинди җан иясенең тормышында аеруча зур роль уйный. Эш шунда: күзәнәк бүленгән саен теломер кыскарганнан-кыскара. Һәм ул кыскаруның соңгы чигенә килеп җиткәч, күзәнәкнең үлеменә китерүче механизм эшкә җигелә дә (күзәнәктә) организм "таркала" башлый. Теломерларның кыскару механизмын ачкан өчен быел хәтта өч галимгә Нобель премиясе дә бирелгән. Менә хәзер белгечләр зарыгып көтелгән "яшьлек эликсиры"н уйлап табуга керешмәкче булып йөри.

 

Галимнәр киләсе 2010 елда нанороботлар ярдәмендә "P16" гены эшенә "киртә куеп", әлеге операциянең күзәнәк гомерен озайту-озайтмавын һәм теломерларның кыскару тизлегенә "аяк чалу-чалмавын" белергә ниятли. Бу эш барып чыккан тәкъдирдә бүгенге буын кешеләренең бик озын гомерлегә әйләнү мөмкинлеге барлыкка киләчәк, ди.

 

Моннан тыш 2010 елда кешенең беренче клоны да пәйда булырга мөмкин әле. Әлеге күренекле вакыйганың Австралиядә булуы көтелә. Биредә экстракорпораль орлыкландыру ("пробирка" балалары) белән шөгыльләнүче бер компаниягә 2008 елда дөньяда беренче тапкыр кеше клоны булдыруга лицензия бирелгән.

 

Боларның, бик зур өметләр баглау мөмкинлеге бирсә дә, барыбер ничектер ышанычсызрак фараз булуы белән килешәсездер, мөгаен. Кешелеккә даһилар яңа елда чынбарлыкка якынрак торучы нәрсәләр бүләк итәчәк? Алар үзләренең фәнни лабораторияләрендә нәрсәләрне үстерәчәк дисезме?

 

Яңа йөрәк

 

Галимнәр ышандыруынча, авыруларның күкрәк читлегенә урнаштырылып, кан­ны йөрәктән тамырларга куучы баш бармак зурлыгындагы ясалма йөрәкнең кирәге бетәчәк. Бу җайланма бик уңайсыз, чөнки зур гына тышкы аккумулятордан, дүрт сәгать узган саен, "зарядка" сорап тора ул.

 

Нинди яңалык пәйда булачак? Франция галимнәре асылда мөстәкыйль эшли торган ясалма йөрәк уйлап тапкан. Әлеге яңа җайланма чын йөрәк кебек үк диярлек тибә, ди. Ясалма йөрәк, авыруның нәрсә эшләвенә бәйле рәвештә йөрәк ритмын һәм кан йөрешен җайга салу өчен, моңа кадәр идарә ителешле ракеталарда кулланылган электрон датчиклардан файдаланачак. Әйтик, авыру йөргән вакытта ритм көчәячәк, утырып яки ятып торганда кимеячәк.

 

Яңа йөрәк дуңгыз кимерчәгеннән эшләнгән тукыма белән капланачак. Бу, галимнәр раславынча, сырхауның иммун системасын тынычлыкта калдыру мөмкинлеге бирәчәк, ә иң мөһиме, тромблар хасил иттермәячәк. Галимнәр озакка сузмыйча гына җайланманың энергия белән "туклану" проблемасын да хәл итәргә җыена икән. Һәрхәлдә яңа йөрәк, искесе кебек, даими рәвештә "зарядка" сорап аптыратмаячак.

 

Аяк-куллар үстереләчәк

 

Галимнәр ышандырып әйтүенчә, ясалма аяк-куллар юкка чыгачак.

 

Нинди яңалык пәйда булачак? Американың Джорджия штаты институты инженерлары травматология өлкәсендә революция вәгъдә итә. Баксаң, алар организмның башка тукымалары – сеңерләр һәм мускулларга кушылып үсүче ясалма сөяк модельләре уйлап табуга ирешкән. Ясалма сөяк үстерүдә ген инженериясе кулланылган: полимер материал тән тиресе күзәнәкләре белән катнаштырылган. Шул рәвешле чыныннан аерып булмый торган бармак, борын-колакларның да пәйда булуы көтелә икән.

 

Эчүдән биздерәчәкләр

 

Галимнәр вәгъдә иткәнчә, эчкечелектән кодлаштыру, тән тиресе астына имплантантлар урнаштыру, эчкечелеккә каршы дарулар эчү ихтыяҗы юкка чыгачак.

 

Нинди яңалык пәйда булачак? Кешенең эчкече булып китү-китмәвен авызына хәмер алганчы ук ачыклаячаклар. Чөнки Нью-Йоркның эчкечелек институты каршындагы медицина мәктәбе галимнәре эчкечелек генын (Grm7 дип атала) тапкан. Баксаң, мондый геннары азрак булган кешеләрнең хәмер белән дуслашып китү куркынычы зуррак икән. Хәзер геннар дәрәҗәсендә шушы начар гадәткә ияләшү ихтималын ачыклау мөмкинлеге бирердәй тестлар эшләнелә. Булачак сәрхушләрне, әйтик, диспансер тикшерүе вакытында ачыклап, ген инженериясе ярдәмендә генетик "ялгышны" төзәтәчәкләр, ди.

 

Силикон күкрәкләр бетә

 

Гәүдәнең "тулып" бетмәгән өлешләренә силикон тутыру, биттәге җыерчыкларны бетерү өчен ботокс уколлары ясау тарихта калачак. Бигрәк тә гүзәл затлар арасында киң таралган мондый яшәрү ысулларының сәламәтлек өчен зыянлы булуы ачыкланган чөнки. Матурлык процедураларының кеше тәнен һәм битен ямьсезләү генә түгел, аллергия, тын кысылу һәм хәтта яман шеш авырулары китереп чыгара алуы да беленгән.

 

Нинди яңалык пәйда булачак? Британия галимнәре хатын-кыз күкрәген ничек кирәк шулай матурайтырдай һәм зурайтырдай өр-яңа технология уйлап тапкан. Аның ярдәмендә хәтта ки операция аркасында "югалтылган"күкрәк урынына яңасын да үстереп була икән.

 

Бу эшкә нибары 8 ай таләп ителә. Табиблар башта пациенттан май тукымалары ала да лабораториядә алардагы кәүсә күзәнәкләр санын арттыра. Шуннан соң пациентның тән тиресе астына кирәкле органның, әйтик, күкрәкнең "өлгесен" урнаштыра. Аннары шуңа кәүсә күзәнәкләр белән "мыжгып" торган май тутыра. Күзәнәкләрнең үрчүе нәтиҗәсендә "өлге" куышлыгы әкренләп тула.

 

Тешләр үсә

 

Озакламый ясалма тешләр һәм коронкаларның да кирәге бетәчәк.

 

Нинди яңалык пәйда булачак? Авыз куышлыгында чын мәгънәсендә яңа тешләр үстерелә башлаячак. Токио университеты галимнәренең тәүге тәҗрибәләре бик уңышлы килеп чыккан да инде. Дөрес, бу яңа технология әле тычканнарда гына кулланып каралган каралуын. Тикшеренүчеләр тычкан яралгыларыннан, яңа тешләр барлыкка китерү өчен, 50 мең кәүсә күзәнәк алган. Шуннан соң аларны берничә атна дәвамында желе рәвешендәге матдәгә салып үстергән. Нәтиҗәдә ярты миллиметр чамасы зурлыгында теш яралгысы үсеп чыккан. Тычканның суырып алынган казык теше урынына күчереп утыртканнан соң 37 көн узгач, теш уртны тишеп чыккан бит! Ә инде 50 көн узганнан соң тычкан яңа теше белән чәйнәп ашый башлаган. Киләсе елда тычкан тәҗрибәсен галимнәр инде кешедә сынап караячак икән.

 

Оча башлыйбыз

 

Транспорт "бөке"сендә" утырганда: "Эх, очып кына китсәң иде шуннан", – дип уйлап куймаган кеше, булса да, бик аздыр, мөгаен. Шушы хыялны да тормышка ашырырга әзер кешеләр табылган бит!

 

Нинди яңалык пәйда булачак? Гадәти автомобильне канатлысы алмаштырачак. Мондый машина, бүгенге гадәттән тыш җиңел самолетларга охшап, бәясе яңа "BMW"ныкыннан артмаячак (50 мең доллар чамасы). Конструкторлар, мини-самолетлардан аермалы буларак, бу аппарат салонында җылыткыч һәм магнитола урнаштырырга да вәгъдә итә. Бер тапкыр "заправка" ясаганнан соң берничә йөз километр юлны уза торган "канатлы" машиналар теләсә кайсы кырдан очып китә алачак. Кирәкле тукталышка килеп җитәрәк, очкыч-машина җиргә төшеп, соңгы чакрымнарын гадәти автомобиль юлыннан үтәчәк ди.



Ватаным Татарстан
№ 247-248 | 11.12.2009
Ватаным Татарстан печать

Фикерләр

Исем:
E-mail:
Текст:
 
№7 (29723) / 13.12.2009 14:03:50

И, мин дә яратам ул фантастиканы! Әйе. Шуңа күрә мондый язмаларны рәхштләнеп укыйм. Тик мәңге яшәмәс идем. Чөнки дөньясы бигрәк пычрак...

№6 (29641) / 11.12.2009 19:17:52

тагын ничә еллар көтәргә соң? Минем бүген матур буласым килә шул..\
Ә Сираҗины туган көне белән котлыйм!

№5 (29640) / 11.12.2009 19:15:20

без оча башлагач кына күктә бөкеләр булмагае.

№4 (29636) / 11.12.2009 16:02:39

Ходаем, Аллаһы Тәгалә бу хәлләргә ничек карап тора икән?

№3 (29634) / 11.12.2009 15:55:04

Вакыт,анда,"Р16" гены эшенә киртә куярга,дигән.Ялгышып,Татарстаныбызны бетереп ташлый күрмә тагын,булыр аннан соң!..

№2 (29631) / 11.12.2009 15:32:42

Бөтен хикмәт, әмма, шунда: үлемсезлеккә ирешү өчен ясалган фәнни ачышлар кешеләрне һәм кешелек дөньясын яңадан-яңа бәлаләргә, танымаслык итеп үзгәрүгә һәм, ахыр чиктә,һәлакәткә генә илтә...

№1 (29620) / 11.12.2009 13:17:23

P16, яисә 16-нчы, безнең регион була бит инде. Алла бирсә озак яшәрбез әле.))

▲ Өскә

Матбугат-инфо
Матбугат.ру
Ватаным Татарстан
Шәһри Казан
Бердәмлек
Рәшит Ваһапов фестивале
Камал театры
Татар дәүләт филармониясе
Ирек мәйданы
Татарстан яшьләре
Кариев театры
Идел
Өмет
Татарстан китап нәшрияты
Милли Музей
Шаян
Татаркино
Татарстан Диния нәзарәте
Татар телен саклау һәм үстерү мәсьәләләре комиссиясе
Piter.tatar