"Бу көнне 5 студент һәлак була..."

Татарча да яхшы бел,
Русча да яхшы бел.
Икесе дә безнең өчен
Иң кирәкле, затлы тел.
Шайхи Маннур.

2000 елда Берләшкән Милләтләр Оешмасы, ЮНЕСКО инициативасын хуплап, күптеллелекне яклау йөзеннән 21 февральне “Халыкара туган тел көне” итеп үткәрү турында карар кабул итте. Нәкъ 21 февраль көненең сайлап алынуы очраклы түгел. 1952 елда бу көнне ул чагындагы Пакъстанда бенгал теленә дәүләт статусын бирүне яклап көрәшүче 5 студент һәлак була.

Шул уңайдан 21 февраль көнне Лопатино мәктәбендә Халыкара туган тел көненә багышланган класстан тыш чара булып узды. Безнең мәктәптә күбесенчә рус һәм татар балалары укыганга, чара ике телдә алып барылды. Ул укучыларда туган телне, әдәбиятны тирәнтен өйрәнүгә кызыксыну уяту, аларда милли үзаң, милли горурлык хисләре тәрбияләү, халкыбызның бай, рухи мирасын барлауга ихтыяҗ тудыру максаты белән үткәрелде.

Бәйрәмне 9 сыйныф укучысы Марат айсин һәм 8 сыйныф укучысы Рафия Хәсәнова башлап җибәрделәр. Габдулла Тукайның “Туган тел” шигыре, гадәттәгечә, татар һәм рус телендә сөйләнде.

Туган җирен чын күңелдән яраткан, халкының тарихына, гореф-гадәтләренә, әдәбиятына, диненә ихтирам белән караган кеше генә туган телен чиксез кадерли. Аны бөтен күңеле белән яратып өйрәнә, татар икәнен күңеле белән сизеп яши.

Туган тел! Һәркем өчен дә газиз сүз бу. иң кадерле “әти”, “әни”, “әби”, “бабай” сүзләрен туган телдә әйтәбез. Туган телебезнең, торган җиребезнең кадерле булуын без иң элек туган тел аша тоябыз. Безнең телебез – матур, күркәм тел. Әгәр милләтнең теле кулланылмый башласа, ул юкка чыга. Моның өчен сугыш та, кан кою да кирәкми. Телеңне бетерсәң, халыкның әдәбияты да, мәдәнияте дә, гореф-гадәтләре дә бетә. Безнең, киләчәк буынның төп бурычы – телебезне саклау. Тел өчен көрәш – милләт өчен көрәш ул. Менә шул турыда сүз алып бардык.

Вакыт белән бергә үзгәрә бел,
Телләр өйрән, балам, дөнья күр.
Йөз чөермә ләкин үз телеңнән:
Бу – Ватанны сату белән бер.

Син тугач та, ана сөте белән
Иренеңә тамган туган тел.
Туган телең җуйсаң, әнкәеңне
Онытуың булыр, балам, бел!
(С. Әхмәтҗанова.)

Халкыбыз элек-электән тапкыр, зирәк булган. Телебез турында мәкальләр, әйтемнәр, табышмак-лар, мәзәкләр уйлап чыгарган. Балалар белән бергә аларны да искә төшердек.

Бәйрәм барышында балаларга рус язучылары һәм шагыйрьләренең тел турындагы цитаталарыннан торган презентация тәкъдим ителде. А.Пушкин, Л.Толстой, К.Паустовский, Куприн, М.Горький, К.Насыйриның туган тел турында әйткән сүзләренә зур игътибар һәм басым ясадык.

Равилә ОСМАНОВА, Лопатино мәктәбенең татар теле укытучысы.