Ятим үскән, газиз балаларын югалткан әбинең елаудан күзләре сукырайган

Балтач районының Түнтәр авылында гомер итүче 93 яшьлек Бибимәлүфә әбине авылдашлары Мәрьям дип йөртәләр икән. Балачагында әниле булып та, ятим үскән, газиз балаларын югалткан әбекәйнең елаудан күзләре сукырайган. Мәрьям әби Актаныш районында туып үсә.

“Әтием, мин тугач, беркемгә дә берни әйтмичә өйдән чыгып китә. Аны шуннан күрүче булмаган, язмышын да белмим. Әнием каената белән каенана өендә яшәп кала. Никадәр генә көтсә дә, әтиебез шул киткәннән кире кайтмый. Әби белән бабай әнигә: “Ирең юк килеш бездә торма”, – дип әйтәләр.

Әнә шул сүз генә кирәк була да. Ике яшем дә тулмаган килеш, мине әби белән бабайга калдырып, әни дә чыгып китә. Ә аннары хатыны үлгән ике балалы иргә кияүгә чыга. Чит балаларга әни булса да, ул йортта миңа урын табылмады, – дип искә ала Мәрьям әби. – Абыем һәм җиңги тәрбия­сендә үстем. Тормышым бик читен булды. Тизрәк мәктәпне тә­мам­лап, күрше авылга эшкә киттем. Җәен урак урдым, ә кышка колхоз рәисе мине торф чыгарырга җибәрде. Сугыштан соңгы еллар иде бу. Ике ел эшләгәч, тагын авылга кайттым. Әнине күрәсем килә иде. Беренче тапкыр килгәндә кочак җәеп каршы алса да, икенчесендә, башка килеп йөрмә инде, дип кулыма бер алма тоттырып чыгарып җибәрде. Шул чактагы йөрәк әрнүләрем балачагымдагы ятимлек ачысыннан да көчлерәк иде. Әнине мин шул күрешүдән соң бүтән күрмәдем. Хәтта үлгәч тә, озатырга бара алмадым. Күрәсең, ул йортта үз тормышы да кыен булгандыр. Безнең халык үзе күргәнне тышка чыгармый бит ул”, – ди Мәрьям әби.
 
1949 елда Мәрьямне бер туганы үзе белән Мәскәүгә алып китә. Әнә шунда ул булачак ире белән таныша да инде. Нургали абый белән озак очрашып йөриләр. Өч елдан соң гына өйләнешеп, ире­нең Балтач районында яшәү­че әти-әнисе янына кайталар. Гаи­ләдә бер-бер артлы сабыйлар туа. Нургали абый белән Мәрьям апаның биш баласы була. Олы улларына 26 яшь чагында Нургали абый кинәт авырып китә дә мәңгелеккә күзләрен йома. Бәла ялгыз гына йөрми шул. Күп тә үтми уллары да дөнья куя. “Балам комбайнда эшләгәндә фаҗигале төстә үлеп китте. Аны югалтуны бик авыр кичердем. Көне-төне еладым. Ә иң зур югалтуым кече улым Илһам булды. Алтын баганам иде ул минем.

Тормышы да барып чык­мады үзенең. Гаиләсе­нә ки­рә­ге калмагач, аерылып кайт­ты. Ике ел безнең белән яшәде. Каралты-кураларны карады. Ишегалдына зур итеп теплица ясатып куйды. Яшәү теләге көчле иде аның. Авырып та ятмады бит. Уйламаганда ташлап китте”, – дип өзгәләнә әбекәй. Үләсе көнне Илһам абый дусты белән күл буена бара. Бераз сөйләшеп утыралар. Ир эчендәге моң-зарларын сөйли. Ә аннары икәү су коенып чыгарга уйлыйлар. Ике тапкыр чумгач, яр буенда тагын сөйләшү­ләрен дәвам итәләр. Кайтып китәргә җыенгач, Илһам абый: “Бер генә чумыйм да”, – дип суга кереп китә. Шул ке­рүеннән исән чыкмый инде ул.

Мәрьям апа һәр баласын үзенчә ярата. Үзе әни назына сусап үскәнгәме, газизләренә бар җылысын биргән. Әле дә үзе турында уйламый, сүз саен балаларым дип кенә тора. Бүгенге көне шөкер итәрлек аның. Янында бергә яшәүче улы Нурислам абый да – әнисенә терәк. Аны тәрбияли. Дөрес, 93 яшендә булса да, әбекәй тик утыра торганнардан түгел. Гел хәрәкәттә. “Әнә шул тик тормау яшәтте дә инде мине. Күргән борчуларым, ач­лык-ялангачлык, хәерчелекне сөйләп бетерерлек түгел. Ал­лаһы Тәгалә гомерне бирсә бирә икән. Мөгаен, иртә югалткан балаларым гомерен дә яшимдер”, – ди үзе. Әбинең ике кызы Самирә белән Зөлфиясе үз гаиләләре белән яши. “Кызларым бигрәк кайгырталар үземне. Атна саен кайтып җыештырып китәләр. Мунча кертәләр. Әле менә Зөл­фиям, табибка күрсәтәм, ди. Ник барыйм инде, кызым? Бу яшемдә оялмыйча йөрмим дә”, – ди. Зарлана торган кеше түгел ул – тормыш шулай чыныктырган.

– Колак ишетмәү, күз күрмәү – картлык галәмәте инде ул. Аларына игътибар да итмим. Менә кан басымым бераз уйнап тора әле. Ярый, күршеләрем әйбәт, берсе сөтен кертә, икенчесе даруын алып кайтып бирә. Картайгач, борчу-мәшәкатьләр, күргән авырлыклар онытыла икән ул. Ялгызлык баса. Әнә шунысы иң читене. Аны берничек дәвалап бетереп тә булмый, – ди әби.

Шушы яшьтә булуына карамастан, үз акылында, башы әйбәт эшли. Күзләрем күрми дип тормый, өй эчендә йөрергә дә җай­лашкан. Фотога төшерәм дигәч, тиз генә матур күлмәген дә киеп куйды. “Хәзерге тор­мышның рә­хәтлекләре! Күп итеп пенсия бирәләр. Яшәүдән туеп булмый. Хәтта үлем турында да уйлыйсы килми”, – ди ул.