• 17.06 Премьера "Корт" (12+), Кариев театры, 18.30
  • 18.06 Премьера "Мио,минем Мио" (6+), Кариев театры, 18:00
Бүген кемнәр туган
  • 15 Июнь
  • Абдулла Гомәр (1906-1974) - журналист
  • Зөлфирә Зарипова - актриса
  • Гөлнирә Габдулла - pr-белгеч
  • Зөфәр Дәүләтов - язучы
  • Асия Хәйруллина (1921-2004) - артистка
  • Әле һаман шәҗәрәгез юкмы? Нәсел тамгагызны белмисезме? Бу хәл итәрлек мәсьәлә. Дәүләт архивлары чыганаклары буенча шәҗәрәгезне төзеп бирәм. Шәҗәрәҗәге барлык фактларны архив документының фотокопиясе белән раслыйм. Бу өлкәдә эш тәҗрибәм 7 ел. Тел./Ватсап: 8–917–874–16–40 Tongekuk@gmail.com Дамир Шәйхетдин.
  • Даими эшкә бухгалтер кирәк.Казан.89270386051
  • Казан шәһәре Ибраһимов проспектындагы 37 йортның 2 катында урнашкан 13 кв.м бүлмә сатыла. Телефон:89274000105
  • Услуги ассенизатора. 89172681882. Камаз - 10 кубов. Откачка и вывоз жидких бытовых отходов, из сливных ям, канализации,септиков, автомоек.
  • Сутелгэн ой бурасы сатыла утынга 6 почмаклы таза нарат агачыннан, бэясе10 мен. Балтач районы 89874245531
  • Тэртипле татар кызлары, (эшлибез) озак вакытка торырга квартира эзли. Чисталык, тынычлык хэм вакытында тулэуне гарантируем. Бэясе 16 менгэ хэтле. Риэлторларсыз! 89083499791 (Ватсап)
  • Исэнмесез мин эйбэт тэртипле акыллы семьясын кайгырткан егет бн танышасым килэ, пожалуйста ойлэнгэннэр язмасын иде, арчадан булса, бик эйбэт булыр иде 28-33 хэтле булса иде, мин узем ризаля 25 яшь кияудэн аерылган, балам юк +79393996314
  • Казан шәһәрендә общежитиеда булмә сдавать итәм. Тел. 89178571330
  • Берәр хуҗалыкта КИР 1.5 сакланып калмаганмы или редуктор аңа тел.89033139876
  • Продаю комнату в коммунальной квартире, которая расположена по адресу: Казань, пр-т Ибрагимова, 37. Общ. площадью 13 кв.м.На 2/5эт. Входная дверь в комнату металлическая, пластиковые окна, на полу ламинат.Кухня, туалет, душ в коридоре с отдельным входом. В квартире сделан косметический ремонт.Доброжелательные соседи. Месторасположение комнаты очень удобная , развитая инфраструктура, всё в шаговой доступности(магазины,школы,аптеки). Во дворе детские сады, детская площадка, парковка своя. Отличная транспортная развязка, откуда можно добраться до любой точки Казани. Метро "Яшьлек" в 5 минутах пешим ходом. Автобусная остановка рядом. Парк Победы рядом. ТЦ Парк Хаус, Тандем, ДК Химиков, московский рынок всё в шаговой доступности. 870000р. Тел.89274000105

 

 
 

 
Архив
 

               

24.10.2009 Авыл

БӘРӘКӘТ КЕНӘ КИТМӘСЕН! (ФОТО)

Узган атнада Чувашстанда татар тормышы кайнады. Күрше республикада яшәүче татарлар Чувашстан диния нәзарәтенең оешуына 15 ел тулу уңаеннан бик зур чаралар уздырды. VI “Шыгырдан укулары” фәнни-гамәли конференциясе, Тукайда авыл капкасы ачылу булды, Татар Согытында 10 меңләп агач утыртылган парк тыюлык дип игълан ителде. Моннан тыш Чувашстан татарларының Фәтхи Бурнаш исемендәге премиясе тапшырылды, Урмай авылында һәм Чабаксарда икенче тапкыр “ART MEDHIA” мөнәҗәтләр һәм дини җырлар фестивалендә күңел ачтылар.

Чувашстанда татарлар – 35 мең. Гомум халык саныннан милләттәшләребез 2 %ны тәшкил итә, чувашлар – 67 %, урыслар 27 %. Безнекеләр Батыр, Комсомол, Шомырлы, Ялчык районнарында күпләп яши. Барлыгы 24 татар авылы. Бөтенесе дә диярлек ялт итеп балкып торалар. Шыгырдан, Урмай, Тукай авылларында җимерек йорт күрмәссең, бер-берсен уздырып, ике катлы архитектура һәйкәле итеп төзиләр. Урамда, барлык тыкрыкларда асфальт түшәлгән.

 

– Халык эчми, акчасын туздырмый, шуңа күрә татарлар төп керемен хуҗалыкны ныгыту, аны бизәү, уңайлы шартлар тудыру өчен тота, – дип аңлатты коллегабыз Рафис Җәмдихан якташларының бай яшәү сәбәбен. – Татарлардан чувашлар да калышмый. Аларда да үҗәтлек бар. Татарлардан артта калмас өчен авылларын төзек тотарга тырышалар.

 

Шыгырдан – Чувашстандагы иң зур татар авылларының берсе. Биредә 5600 кеше яши. Башлыча мал асрап, ит сату белән шөгыльләнәләр. Ике урта мәктәпләре бар, берсен ике катлы итеп төзегәннәр. Рекордлы вакыт – 6 ай эчендә күтәрелгән ул. Төзелеш эшләрендә республиканың бюджет акчасы тотылган. Татар авылларында сабыйлар күп туа, балалар бакчасы, мәктәпләр күп төзергә туры килә, ди түрәләр. Әйтергә кирәк, Чувашстанда 156 урыс, 32 чуваш, 18 татар мәктәбе исәпләнә. Саф чуваш телле уку йорты юк, шулай да, дүрт ел дәвамында башлангыч белемне ана телендә алу мөмкинлеге бар. Билгеле, бу биредә яшәүче татарларга да кагыла.

 

– Элек мәктәпләрдә укыту татарча иде, хәзер мәгариф системасында вәзгыять үзгәрде. Шулай да, әлегә башлангыч сыйныфларда туган телне саклап кала алдык, – ди Шыгырдан Диния назәрате аппараты җитәкчесе Фәрит Глухов. – Балалар артык урыслаша алмас, чөнки бездә татар мохите. Барыбыз да үзара ана телендә сөйләшә. Ата-ана, бабайлар сүзеннән чыкмау, аксакаллардан курку бар бездә. Урамда урысча сөйләшеп кара, хәзер шелтә аласың!

 

“Гөлестан” исемле мәдрәсәбез бар. Биредә 24 бала укый, башлыча егетләр. Мәктәптән соң килеп, дин нигезләрен, гарәп телен өйрәнәләр. Остазлары – яшь егетләр. Шушында ук ашыйлар. Балалар уйнап алырга да вакыт таба.

 

Шыгырданда 6 мәчет, җиденчесенә җир алынды. Барысында да биш вакыт намаз укыла. Җомгада исә Аллаһ йорты мөселманнар белән тула, буш урын калмый, олысы-кечесе бер сафка басып гыйбадәт кыла. Бу борынгыдан килгән гадәт, җомгага килми калучылар сирәк.

 

Мәдәният сарае бар, ләкин йөрүче аз, аны төзекләндерергә дә җыенмыйбыз. Шайтан туен хуплау урынына әнә балалар өчен спорт залы ясадык, җиһазлар алдык. Иске бинаны яңарттык, урамда спорт мәйданы булдырдык. Көрәш буенча күнегүләр уздырыла. Авылда бассейн бар. Шуңа күрә күңелгә яраклы шөгыль табып була. Болар барысы да халык акчасына төзелде, “бюджеттан таммас микән” дип кул сузып утырмыйбыз. Эшлибез, Ходай биреп тора, бәрәкәт кенә китмәсен!

 

Шыгырданда бүген Болгар җирендә булган Җәмигъ мәчете планировкасы белән иман йорты төзелеп килә. Ул 1500 кешегә исәпләнгән.

 

Мәчет эчендә бер тарихи экспонат бар. Шиһабетдин хәзрәт Мәрҗәни басып вәгазьләр сөйләгән мөнбәр хәзер Шыгырданда тора. Аның бирегә килеп эләгүе гади. Казанның Мәрҗәни мәчетенә ул кирәкмәгән, урамга чыгарып ыргытканнар, ә Чувашстан татарлары аны үзләренә алып кайтып, реставрация ясаганнар.

 

Мәчетне дә халык акчасына салалар, ләкин чыгымнарны күбрәк “Булат”, “Шыгырдан” ширкәтләре күтәрә.

 

Бу авылда алты ел рәттән “Шыгырдан укулары” төбәкара фәнни-гамәли конференциясе уза. Авыл димәссең, җыелышны зур шәһәрләрдә үткән чаралардан ким булмаслык итеп оештыралар. 13 октябрьдә узган чарага Русиянең 18 төбәгеннән мөфтиләр җыелды. Икенче көнне толерантлык турында “түгәрәк өстәл”гә христиан, яһүди дини лидерлары, галимнәр дә килде. Чувашстан президенты Николай Федоров та сәламен җиткереп, татарларны мактады.

 

Чувашстанда Шыгырданнан калышмыйча яшәүче тагын бер авыл – Тукай. Биредә 500 йорт исәпләнә, бер мәчете бар. Үтә дини авыл, бүген дә урамда яулыксыз кызларны, апаларны күреп булмас. Мәчет каршында мәдрәсә эшли. Биредә балаларның 70 %ы Коръәнне оригиналдан укый. Шушы көннәрдә авыл капкасын ачу тантанасы булды.

 

– Авыл капкасы электән үк гадәти күренеш. Һәр өйнең үз ишеге, капкасы, ихатасы булган кебек, авылның да чикләре билгеләнергә тиеш, – ди Тукайда яшәүче эшмәкәр Әгъзам Шакиров. – Авыл капкасы татарларда гына сакланды. Хәзер Тукайга кунакка килүчеләрне ул ерактан ук каршы алачак. Аны үзебезнең архитектор Мидхәт Шакиров башкарды. 6 баганасы иманның алты шартын, 5 гөмбәзе исламның биш нигезен аңлата. Бер ягына Нух пәйгамбәрнең сүзләре каеп язылды, ул авылдашларга хәерле юл теләп кала. Авыл капкасында Аллаһ, Мөхәммәд пәйгамбәр исемнәре дә бар. Бер ягында авылның исеме кирилл, икенче ягына латин хәрефләре белән язылды. Корылма 100 мең сумга төште, барысын да үзебез башкардык.

 

Тукай һәм Урмайның икесенә бер авыл Советы, ләкин тукайлылар тормышы белән ул гына түгел, ә Иҗтимагый киңәшмә дә идарә итә. Юллар, мәдрәсә, авыл капкасы, парк – барысы да шушы оешма акчасына төзелгән. Бирегә авылдагы эшкуарлар, аксакаллар тупланган. Һәр елны яңа рәис сайлана. Узган ел бу эшне авыл имамы Наил хәзрәт башкарган булса, быел Иҗтимагый киңәшмә эшләре өчен Әгъзам Шакиров җаваплы. Галим Илдус Әмирхан әйтүенчә, әлегә бу Русиядә мәхәллә системасы буенча яшәүче бердәнбер авыл. Иҗтимагый киңәшмә атна саен җыела һәм көнүзәк проблемаларны хәл итә. Бар эш тә бабайлар хәер-фатихасы белән башкарыла, алар нәрсә әйтә, шул була. Бүген тукайлылар элеккеге колхоз җирләрен мәчеткә теркәү эшен башлаган.

 

– Арендаторларның күбесе җирләрен мәчеткә кайтарды, хәзер арендага алынган акча мәчет хисабына килә. Аны киңәшмә вакытында ни рәвешле, кайсы эшкә тоту хакында фикер алышабыз. Татарстанда халык “Вамин”, “Кызыл Шәрык”тан зар елый. Татарларга үз җирләрен кире кайтару турында ныклап уйларга кирәк. Үз җиребезгә үзебез хуҗа булыйк! – ди Әгъзам Шакиров. – Тукай авылы уникаль түгел, без бары тик бабайлар элек ничек яшәгән, бүген дә шундый тормыш алып барырга тырышабыз. Революциягә кадәр дә алар үз көнен үзе күргән.

 

Үземә килгәндә, “Деликат” исемле ит цехым бар. Анда 35 кеше эшли. Мал суеп, хәләл итне зур кибетләргә тапшырабыз. Казан, Мәскәүнең “Метро”, “Перекресток”, “Лента”, “Рамстор” кибетләре сатып ала, үзебезнең челтәр бар. Аена 150 тонна ит җитештерәбез. Кризис безгә дә кагылды, ләкин зарланырлык түгел, эшсез торганыбыз юк. Тирә-яктагы, Татарстан авылларыннан мал сатып алабыз. Бер нәрсә әрәм булмый. Тиресен, эчәге-сөякләрен дә сатып алучылар табыла. Авылда тагын бер цех бар, ләкин без көндәшләр түгел, бергәләп киңәшләшеп эшлибез. Җитә, булганына шөкер!

 

 

 

01

 

 

02

 

 

03

 

 

04

 

 

05

 

 

06

 

 

07

 

 

08

 


Римма БИКМӨХӘММӘТОВА
Ирек мәйданы
№ 17 | 23.10.2009
Ирек мәйданы печать

Фикерләр

Исем:
E-mail:
Текст:
 
№11 (25462) / 30.10.2009 09:27:09

№10 (25201) / 26.10.2009 20:08:11

НАШИМ ВАШИМ, ТАТАРАМ И ЧУВАШАМ......

№9 (25200) / 26.10.2009 19:41:13

Зерә укымагансың, Маякчы туган, вупшым, килешеп була синең сүзләр белән.
Чынлап та шулай бит - "читтә" яшәүче татарлар дәүләт дәрәҗәсендә (кемнедер гаепләп, кемнәндер өмет итеп түгел диюем) түгел, ә аерым бер гаилә,мәхәллә, авыл дәрәҗәсендә саклый татарлыкны - һәм нәтиҗәсе - масштаблы яшиләр.

Кстати, "Шыгырдан укулары"на ЧРның мәгариф министры Чернова Г.П., Благочинный округа, Батыр, Шомыршы районнарының главалары (чуашлар)килгән иде. Әлбир хәзрәт "укулар"ны, кунакларга ихтирам йөзеннән, татар һәм рус телләрендә алып барды. Шомыршы главасы, үз чиратында җыелган халыкка ихтирам йөзеннән, саф татарча чыгыш ясады. Менә шулай - и все довольны, патамушты все друг друга поняли.

Әлбир хәзрәт - маладис!

№8 (25189) / 26.10.2009 13:35:38

Искитмэле... бер авылда - никадәре мәчет. Безнен авылда бер мәчеткә дә йөрмиләр хәтта. Дааа, дингә битараф булмаган кешеләр бар икән дә ул! (Башкортстаннан)

№7 (25187) / 26.10.2009 12:12:35

Шыгырданда ике мэктэп. Берсе ике катлы, 600 бала укый. Икенчесе яна, оч катлы, былтыр элгерде.

№6 (25174) / 25.10.2009 23:25:05

Язманы укымадым. Укыйсы да килми. Но яңалык түгел бит инде читтә яшәүче татарларның "шәп яшәве",и монда(Татарстанда)бөтен татарның бер-берсенең башына басарга омтылуы.

№5 (25173) / 25.10.2009 22:55:31

о Агезам абзи

№4 (25165) / 25.10.2009 14:09:53

Мондый яшәү рәвеше күпләргә үрнәк булыр иде! Булдыклылар икән , Чувашстан татарлары, әфарин!

№3 (25154) / 24.10.2009 22:24:15

Афәрин!Чуашларга да,татарларга да татулык,саулык,уңышлар телим!

№2 (25149) / 24.10.2009 21:15:38

Экият укыган кебек. Ышануы рэхэт тэ, ышанасы да килми. Язма "тэмле", позитив, Татарстанга урнэк. "Борыныгызга чиерттеме чувашлар, без булдырабыз дигэн буласыз" дигэн кебек:) Авторнын яратып, Чувашиягэ тулаем гашыйк булып язылганы куренеп тора. Рэхмэт Римма!

№1 (25148) / 24.10.2009 21:15:38

Экият укыган кебек. Ышануы рэхэт тэ, ышанасы да килми. Язма "тэмле", позитив, Татарстанга урнэк. "Борыныгызга чиерттеме чувашлар, без булдырабыз дигэн буласыз" дигэн кебек:) Авторнын яратып, Чувашиягэ тулаем гашыйк булып язылганы куренеп тора. Рэхмэт Римма!

▲ Өскә

Матбугат-инфо
Матбугат.ру
Ватаным Татарстан
Шәһри Казан
Бердәмлек
Рәшит Ваһапов фестивале
Камал театры
Тинчурин театры
Татар дәүләт филармониясе
Ирек мәйданы
Татарстан яшьләре
Кариев театры
Идел
Өмет
Татарстан китап нәшрияты
Милли Музей
Шаян
Татаркино
Татарстан Диния нәзарәте
ЕлМай
Татар телен саклау һәм үстерү мәсьәләләре комиссиясе
«Элита»
Piter.tatar