• 01.12 Илнат Фәрхуллин. Ленин клубы. 18:30
  • 01.12 "Хикмәт әкиятләре" спектакле.Кариев театры, 18:30
  • 04.12 "Озын-озак балачак" ПРЕМЬЕРА. Кариев театры, 18:30
  • 09.12-12.12 Данир Сабиров. Уникс. 18:30
  • 12.12 “Болгар радиосы” VIII Милли музыкаль премиясе. ТНВ телеканалы. 18:00
Туган көннәр
  • 01 Декабрь Исламия Мәхмүтова (1943-2019)
    01 Декабрь актриса
  • 01 Декабрь Рәсим Низамов
    01 Декабрь җырчы
  • 01 Декабрь Минвәли Габдуллин
    01 Декабрь актер
  • 01 Декабрь Рәсимә Галиева
    01 Декабрь журналист
  • 01 Декабрь Мөхәммәт Мәһдиев (1930-1995)
    01 Декабрь язучы
  • 01 Декабрь Фәһимә Хисамова (1936-2018)
    01 Декабрь галимә
  • 02 Декабрь Фәнис Мөсәгыйтов
    02 Декабрь мәдәният хезмәткәре
  • 02 Декабрь Әнвәр Хәйри (1947-2014)
    02 Декабрь галим
  • 02 Декабрь Хәй Вахит (1918-1978)
    02 Декабрь язучы
  • 03 Декабрь Николай Юкачев (1956-2009)
    03 Декабрь актер
  • 01.12.20 Яна суйган угезнен эч мае сатыла,50-60кг,чирмешэн районы,керкэле авылы
  • 01.12.20 Юныс Әхмәтҗановның китабы юкмы? Сатып алыр идем. 89196823417 Рөстәм
  • 01.12.20 Братьев Касимовых 22/7 (рынок мавлютова) адресы буенча урнашкан булмэгэ, иптэшкэ бер ир-егет кертэм. 89274433797.
  • 01.12.20 Казанда квартира эзлибез, советский район примерно сибирский тракт,8март,пионерская якларында 15 менгэ хэтлек 89063243260 Ватсапка языгыз, желательно фото белэн Риелторларсыз
  • 29.11.20 Актанышта бер бүлмәле фатир сатыла. 26 кв.м. 8 904 673 59 09
  • 25.11.20 Әле һаман шәҗәрәгез юкмы? Нәсел тамгагызны белмисезме? Бу хәл итәрлек мәсьәлә. Дәүләт архивлары чыганаклары буенча шәҗәрәгезне төзеп бирәм. Шәҗәрәҗәге барлык фактларны архив документының фотокопиясе белән раслыйм. Бу өлкәдә эш тәҗрибәм 7 ел. Тел./Ватсап: 8–917–874–16–40 Tongekuk@gmail.com Дамир Шәйхетдин. Чаллы.
  • 22.11.20 Репетитор. ЕГЭ/ОГЭга әзерлим, математика, физика, информатиканы өегезгә килеп укытам. 15 ел тәҗрибәм бар. 89033884902
  • 22.11.20 Таштан столешницалар ясыйбыз: Кухонный гарнитурга, ванный булмэсенэ, подоконниклар хэм башка мебель.Бесплатный замер.тел:89872747253 Радик
  • 20.11.20 Проспект Победы 206 адресы буенча хэлэл Кафе "Леззет"кэ кассир кирэк, тел: 89274081529 Адель
  • 17.11.20 Казаннын Ибрагимов урамында бер булмэ кызларга арендага бирелэ. Риэлтор тугел. +79179361290 (ватсап)

 
 

 
Архив
 

               

22.06.2016 Язмыш

“Улыгыз Нәҗип минем күз алдымда, янган пароходта һәлак булды”

Бабайның өч улы – Муллагали,КМирзагали (минем әткәй), Нәҗип һәм ике кияве сугышка алына. Сугышка гаиләсеннән 5 кеше озатып, Шәрип бабай белән Гөлчирә әби ул хәсрәтләрне ничек кенә күтәргәннәрдер – шул 5 кешедән бер әткәй генә исән кайта. Әткәй 1941 елда сугышка алынганнан соң, Суслонгердагы әзерләнү лагерена эләгә. Андагы хәлләрне тыңлаганда чәчләрең үрә тора. Урман эчендәге бу лагерьда булачак сугышчыларны ничек кенә интектермиләр.

Иң үзәккә үткәне хәрби өйрәнүләр түгел, ә ачлык була. Ачлыктан кешеләр явызланалар, бер-берсеннән азык тартып ала башлыйлар, урлашалар, сугышалар. Лагерьдан качарга теләүчеләр дәКбула – аларны сакчылар атып кына үтерә.

Берничә айдан әткәй, сугышка алынучылар исемлегенә эләгеп, фронтка китә. Башта Украинада сугыша, аннары Сталинград фронтына җибәрелә. Сугышның башыннан азагына кадәр пехотада хезмәт итеп, туган илебезне җәяүләп, чакрымнан-чакрымга дошманнардан арындырып, исән-имин әйләнеп кайта ул.

Әткәй сугыш турында сөйләргә яратмый иде. Бүләкләренең дә исемнәрен дә белмибез. Кайчандыр кирәге чыгар, моның өчен нәрсә дә булса бирерләр дип уйламагандыр да инде. Чыннан да, түгелгән каннары өчен беркемнән бер тиен файда күрмичә, әткәй 1979 елда, әнкәйнең вафатыннан соң 3 ай үтүгә, беркемне дә борчымыйча, тыныч кына бакыйлыкка күчте.
 
Хәзер әткәйнең энесе Нәҗип абыйны да искә алып үтмәсәм, дөрес булмас, чөнки аның язмышы бигрәк тә аяныч. Башкаларына кара кәгазь килсә дә, кече уллары – әле өйләнергә дә өлгермәгән Нәҗипләре турында бер хәбәр дәКбулмагач, Гөлчирә әбием гомер буе аны көтеп яши. Бары тик сугыш бетеп 15 ел үткәч кенә, әбиемә Пучы авылының бер кешесе сине күрергә тели дигән хәбәр бирәләр. Ул кеше, чыннан да, Нәҗип абый белән бергә утны-суны кичкән кеше булып чыга. Аның сөйләвенчә, Нәҗип абый әсирлеккә эләгеп, соңыннан Америка гаскәрләре азат иткән кешеләр арасында була. Бу Пучы агае белән алар әсирләрне Севастопольгә алып кайта торган корабльдә танышалар. Икесе дә татар, күрше диярлек авыл кешеләре дә булгач, шатланып, өйгә кайту турында планнар коралар. Тик бу корабльне Севастопольдә үк кораллы сакчылар төркеме каршы ала. Стройга тезеп, әйберләрен алып калып, туп-туры салкын душка куып кертәләр. Душтан чыга торган җирдә һәрберсенә тоткыннар кия торган кием кидертеп, кораллы сак астында баракларга алып китәләр.
 
Ә аларны “Кызыл хач” җәмгыяте чагыштырмача яхшы кием, бөтен кирәк-яраклар тутырылган биштәр белән тәэмин иткән була. Биштәрдә сөлге, кырыну приборы, теш пастасы, теш щеткасы, кашык, кружка кебек әйберләргә өстәп, кул сәгате, төрле консервалар, хәтта ручка белән блокнот та була. Киемнәрдән җыеп алынган документларны барлап, һәркемнең шәхесен ачыклап, беренче тикшерү үткәргәннән соң, аларга яңа документлар тутырып бирәләр. Хәзер инде Совет иле тоткыннары булган бу бичара солдатларны Себернең кеше аягы басмаган җирләренә кадәр алып китәләр. Алар анда урман кисә, юл сала. Бик күпләре беренче кышта ук үлеп бетә. Җәйләрнең берсендә, бу участокта эш эшләнеп бетү сәбәпле, Енисеймы, Ангарамы елгасына алып киләләр. Анда пристань булып, тоткыннарны икенче җиргә күчерергә тиеш булалар.
 
Менә пристаньга ике пароход килеп туктый. Нәҗип абый белән Пучы егете икесе ике пароходка туры киләләр. Ике тәүлек баргач, икенче пароходта ыгы-зыгы куба. Кычкырышкан, сүгенгән, атышкан тавышлар ишетелә. Ул да булмый, пароходтан төтен чыкканы күренә. Һәм берничә минуттан, пароход шартлап, янып, кисәкләргә аерылып, су төбенә китә. “Улыгыз Нәҗип минем күз алдымда, янган пароходта һәлак булды”, – дип тәмамлый сүзен Пучы кешесе.
 
Бу язганнарым сугыш корбаннарына дога булып барсын иде.
 

Тәзбирә ЗАҺИДУЛЛИНА, Мөслим районы, Кырынтау авылы
Татарстан яшьләре
№ --- | 22.06.2016
Татарстан яшьләре печать

Фикерләр

Исем:
E-mail:
Текст:
 
▲ Өскә

Матбугат-инфо
Матбугат.ру
Ватаным Татарстан
Шәһри Казан
Бердәмлек
Рәшит Ваһапов фестивале
Камал театры
Тинчурин театры
Татар дәүләт филармониясе
Казан филармониясе
Ирек мәйданы
Татарстан яшьләре
Кариев театры
Идел
Өмет
Татарстан китап нәшрияты
Милли Музей
Шаян
Татаркино
Раяз Фасихов
MINBAR
Татарстан Диния нәзарәте