• 05.10-22.10 2021-2022 хоккей сезоны. Татнефть Арена
  • 22.10 Премьера! "Сөннәтче бабай", 12+, Кариев театры, 18:30
  • 23.10 Рөстәм Вәлиевнең тууына 60 ел. Искә алу концерты. Филармония. 17.30
  • 23.10-24.10 Премьера! "Сөннәтче бабай", 12+, Кариев театры, 18:00
  • 27.10 "Мио, минем Мио", 6+, Кариев театры, 18:00
  • 28.10 "Ләйлә вә Мәҗнүн" , 12+, Кариев театры, 18:30
  • 29.10 Микулай, 12+, Кариев театры, 18:30
  • 30.10 Премьера!"Бәхетле көнем", 3+, Кариев театры, 11:00 һәм 13:00
  • 30.10 "Яратып туялмадым", 16+, Кариев театры, 18:00
  • 31.10 Премьера "Бәхетле көнем", 3+, Кариев театры, 11:00
  • 31.10 "Шәй-бу, Шай-бу!", 12+, Кариев театры, 18:00
  • 01.11 Юрий Шатунов. КСК "Уникс". 19:00
  • 02.11 "Хикмәт әкиятләре", 6+, Кариев театыр, 18:00
  • 03.11-07.11 Ришат Төхвәтуллин. Сула. КСК "Уникс"
  • 04.11 "Корт", 12+,Кариев театры, 18:00
  • 05.11 Премьера! "Бәхетле көнем", 3+, Кариев театры, 13:00
  • 05.11 "Мәхәббәт күгәрченнәре", 12+, Кариев театры, 18:00
  • 06.11 "Кәҗүл читек", 6+, Кариев театры, 13:00
  • 06.11 "Шәй-бу, Шәй-бу!", 12+, Кариев театры, 18:00
  • 07.11 "Сәлам, Актәпи",3+, Кариев театры, 13:00
Бүген кемнәр туган
  • 19 Октябрь
  • Рәүф Игъламов (1941-2016) - театр белгече
  • Рәсим Хаҗиев - журналист
  • Булат Ибраһим - шагыйрь
  • Заһидә Бурнашева (1895-1977) - шагыйрә
  • Телэче районы Шэтке авылында йорт сатыла.Газ, су кергэн. 89534073195
  • Торле породалы тавыкларны бик арзан бэягэ сатабыз. Кученеп киту сэбэпле 89274897219
  • В Казани семейная пара снимем однокомнатную квартиру, без детей и животных, РИЭЛТОРАМ ПРОСЬБА НЕ БЕСПОКОИТЬ!!! 89046705587(18+КУ)
  • Детскому саду №100 Советскому району требуются воспитатели,ст.медсестра адрес ул.Кирпичная 2а телефон 295-54-15
  • Исэнмесез! Ремонт стиральных и посудомоечных машин,качественно и с гарантией! Частный мастер Казань 89393369585 Радис
  • Үзебезнең умарталыктан бик тәмле, яхшы сыйфатлы бал сатыла. 3л - 1300 сум. Күпләп алучыларга, бәясе килешү буенча. Шулай ук кәрәзле бал да бар. 89625497103
  • В Казани на улице Сахарова ищем девушек (девушку) на подселение в зал в двухкомнатную квартиру 89923389181
  • Актаныш.услуги:жалюзи рулонные шторы рольставни рольворота ,ремонт москитных сеток 89375814252 Айдар
  • Актаныш. Натяжной потолок урнаштырабыз. Килеп улчәү, консультация бушлай, светильниклар да куябыз. Актаныш, Актаныш районы буенча эшлибез 8-937-581-42-52 Айдар
  • Детскому саду N 292 ново-савиновский район, требуется музыкальный руководитель на 1,5 стаки
 
 

 
Архив
 
Виртуаль дөнья

Виртуаль дөнья

«Виртуаль дөнья». «Малайларга-кызларга» сериясе. Д.Н. Сәфәров, Л. Р. Хафизова.— Казан: Мәгариф, 2006.

Компьютер һәм югары технологияләр дөньясы тиз алга бара. Китапта компьютер һәм аның җиһазлары, интернет, виртуаль аралашу турында җентекләп язылган. Югары технологияләр һәрвакыт үсештә булу сәбәпле, китапта бирелгән кайбер саннарның, фактларның заман белән бергә атлап үзгәргән булуы ихтимал.

Китап балалар өчен аңлаешлы телдә язылган.

КИБЕРМӘЙДАН

Нәрсә соң ул виртуаль дөнья һәм киберпространство? Әле 10—15 ел элек кенә бу сорауга махсус белгечләрдән кала беркем дә җавап бирә алмаган булыр иде, бүген исә бу төшенчәләр һәркемгә диярлек билгеле. Узган гасырның 80 нче еллары ахырында барлыкка килгән компьютер уеннары турында да теләсә кемнең ишеткәне бар инде.

«Тетрис» кебек гади программалардан башланган бу өлкәдә шактый нык үзгәрешләр булды: хәзер күп дәрәҗәле «буталчык юллар» (бродилки) да, тарихи стратегияләр дә, спорт ярышларын кабатлаучы симуляторлар да бар. Уеннар бик кыска вакыт эчендә барлыкка килсәләр дә, алар гади кешеләргә космик герой, зур оешмада җитәкче, «Формула-1» пилоты, хәтта куркыныч юлбасар булып карарга да мөмкинлек бирде.

Компьютер уеннарының шулай киң таралуы — кеше организмының һәм психикасының тумыштан килгән табигый ихтыяҗлары нәтиҗәсе. Инде 1990 ел башында ук, кешенең психологик ихтыяҗларын файдаланып, табыш алучы бик күп вак-төяк компанияләр белән бергә, зур оешмалар да барлыкка килде.

Ни өчен гади тинейджер, кибеткә барып, компьютер уены язылган диск сатып ала соң? Психологлар моңа күптән җавап тапканнар инде. Кеше чынлыкта тормышка ашыра алмаган барлык теләкләрен үти, үзен бөтенләй башка кеше сыйфатында тоеп карау мөмкинлегенә ирешә. Мәсәлән, «Формула-1» пилотын кумиры дип йөрткән малайга, үзен Шумахер итеп тою өчен менә дигән мөмкинлек! Уен икенче бер шәхес булып карарга ярдәм итә. Тормышта бик тыйнакмы син, оялчанмы, бәлки сине сыйныфташларың да бик үк өнәп бетермидер — бу мөһим түгел; уенда син башка кеше: син — көчле, җитез, уенда синең супер-герой булуыңа шикләнүче берәү дә юк, син беркемгә дә, бернәрсә дә исбатламыйсың. Чынбарлыктагы тормыштан аермалы буларак, виртуаль дөньяда үзең теләгән сыйфатларга ия булу өчен, артык күп көч түгәсе юк: көндәлек тормышта гадәти бер малай яки кыз булсаң да, ясалма дөньяда син патша да, кол да булып карый аласың.

Хәзер Бөтендөнья кибер-уеннары да үткәрелә башлады инде. 2002 елгы уеннарда «Unkid» исеме белән билгеле булган 17 яшьлек Алексей Смаев — тормышта бик гади һәм яшьтәшләреннән берни белән дә аерылып тормаган малай, ә виртуаль дөньяда аннан да куркынычрак һәм көчлерәк уенчы юк.

Виртуаль дөнья көндәлек тормышта бик зур урын ала башлады. Күп кенә малайлар һәм кызлар вакытларын уйлап чыгарылган геройлар белән үткәрәләр, чынбарлыктан читләшә башладылар. Бу, әлбәттә, бер дә яхшы күренеш түгел. Безнең чын тормыштагы мәсьәләләрне «Reset» төймәсенә басып кына хәл итеп булмый бит. Компьютер уены берничә тапкыр яшәп карарга мөмкинлек бирсә дә, хәтта үлемсезлек алып булса да, бу чынбарлык тормышка туры килми бит. Уен белән тәмам мавыгып киткән кешенең чынбарлыкны тою хисе бозыла. Яшь җинаятьчеләрнең тормышын тикшереп караганнан соң, аларның күбесенең уен салоннарында вакыт үткәрүе ачыкланган, алар тормышта да берничә мөмкинлек (шанс) алып булуына тәмам ышанып беткәннәр. Ә мондый кешеләр үзләренең ун тормышы бар дип уйлыйлар, эшләгән эшләре өчен җавап бирәсен оныталар. Уенда сине үтерсәләр, син моны тоймыйсың да. Шулай итеп, кешенең үз-үзен саклау хисе югала.

Компьютер уеннарының төп максаты — иллюзия барлыкка китерү, ирреаль дөньяга күчү. Әлбәттә, әдәбият турында да шулай ук әйтергә була. Китап укыганда да кеше икенче тормыш белән яши бит! Шулай булгач, нигә соң кешенең психикасына уеннарның зарарлы тәэсире турында чаң сугалар, ә китап турында түгел? Чөнки китап укыганда, башта төрледән-төрле образлар барлыкка килә, күзаллау, фантазия, хисләр эшкә җигелә. Ә компьютер уеннары фикер азыгы бирми. Китап белән һәрвакыт уйларга, фикер йөртергә була, ә уен кагыйдәләрне үзе тага. Китаптагы герой бик җентекләп тасвирланган булса да, һәркем аны үзенчә күз алдына китерә.

Уеннарның барысы да начар түгел инде, әлбәттә! Нәрсә дә булса төзергә яки яуларга кирәк булган стратегияләр уйларга мөмкинлек бирә, алдан уйлап эш итәргә өйрәтә. Фикерләүне үстерүгә юнәлтелгән уеннар да бик күп, андый уеннар исә кешенең баш миендә уңай яңарышлар китереп чыгара. Бары тик яхшыларын сайлап ала белергә генә кирәк!

▲ Өскә

Матбугат-инфо
Матбугат.ру
Ватаным Татарстан
Шәһри Казан
Бердәмлек
Рәшит Ваһапов фестивале
Камал театры
Татар дәүләт филармониясе
Ирек мәйданы
Татарстан яшьләре
Кариев театры
Идел
Өмет
Татарстан китап нәшрияты
Милли Музей
Шаян
Татаркино
Татарстан Диния нәзарәте
ЕлМай
Татар телен саклау һәм үстерү мәсьәләләре комиссиясе
«Элита»
Piter.tatar