• 14.02-23.02 Мунча ташы. Кырыкта да кызыкта. КСК "Уникс"
  • 25.02 Алия Карачурина "Тәүге тапкыр". Филармония. 18:30
  • 25.02 Гөлсирин Абдуллина , Азат Абитов . " Туйның 5 нче көне". ДК Ленина.
  • 29.02-09.03 Фирдус Тямаев. Ялгыз торна. КСК "Уникс"
  • 02.03-03.03 "Казан" бию ансамбле концерты. Г.Камал театры. 19.00
  • 03.03 Айдар Габдиновның юбилей концерты. Филармония. 18.30
  • 05.03 "Микулай" спектакле. Кариев театры 18.30
  • 12.03-13.03 "Карурман" спектакле премьерасы. Тинчурин театры
  • 18.03 Рузия Мотыйгуллинаның иҗат кичәсе. Камал театры. 19.00
  • 26.03 Казан шәһәр филармония концерты. 18:30
  • 09.04 Казан шәһәр филармониясе артистлары концерты – "Поющие сердца"(Р.Асаев, Н.Коновалов, Г.Имамиева, А.Шәрипҗанова) Филармония. 18.30
  • 14.04 "Безнең җыр". Филармония. 18.30
  • 15.04 Казан шәһәр филармониясе артистлары концерты – "Без танышбыз сезгә җыр аша" (Рөстәм Закиров, Эльвира Хәйруллина, Вәис Бәйрәмов)
  • 15.04 Казан шәһәр филармониясе артистлары концерты – "Без танышбыз сезгә җыр аша" (Р.Закиров, Э.Хәйруллина, В.Бәйрәмов, А.Вәлиуллина, А.Хәсән
  • 20.04 Вәис Бәйрәмовның иҗат кичәсе.Филармония. 18.30
  • 29.04 Фердинанд Фәтхинең юбилей концерты. Филармония. 18.30
Туган көннәр
  • 21 Февраль Аммар Аль-Анси
  • 22 Февраль Эльза Хамматова
  • 22 Февраль Илназ Кадыйров
  • 22 Февраль Әзһәр Шакиров
  • 23 Февраль Алсу Фазлыева
  • 23 Февраль Эмиль Айзатулла
  • 23 Февраль Әнгам Атнабаев (1928-1999)
  • 23 Февраль Айдар Галимов
  • 23 Февраль Флүн Мусин (1939-2009)
  • 23 Февраль Госман Садә (1949-2014)
  • Казан шәһәре Портовая урамында 2 бүлмәле квартира 49 кв.м. озак вакытка сдавать ителә. Туалет, душевая кабина үзендә. 4 квартирага бер кухня. Речной порт тукталышыннан 2 км ераклыкта. Бәясе 13000 квартплата белән бергә. 89272439077.
  • Арча районы Татар Кәдрәге авылында 2 катлы йорт сатыла.170 кв.м, 20 сутый җир.Йортта газ, су, санузел, пластик тәрәзләр, биметалл радиаторлар.Яхшы мунча, гараж, хуҗалык корылмалары бер түбә астында.Аерым гараж да бар. Җиләк-җимеш агачлары, куаклары, чәчәкләр утыртылган бакча, бетонланган бакча юллары,су сибү өчен зур бак бар.Шәһәр ыгы- зыгысынган туйган, өлкән яшьтә табигать кочагында яшәргә хыялланган пенсионерларга да, яшь гаиләгә дә менә дигән вариант. 2км да мәктәп, балалар бакчасы бар, 8км Арча шәһәренә, 800 м тимер юлга.Казанга бик якын, автобус йөреп тора.Ашыгыгыз.Тел.89600832277.
  • Авыл кукэе сатам. Казанга алып килу момкинлегебез бар. Тел: +7 937 525-51-46
  • Сдаю комнату девушкам в 2-х комн.кв по улице Гарифьянова на длительный срок. В шаговой доступности находятся остановки общественного транспорта, Медучилище через дорогу. В квартире имеется всё для проживания - холодильник, стиральная машина, микроволновка. Санузел раздельный. Недорого. 7 тысяч рублей. Не риэлтор. 89178738213 (ватсап)
  • Бер булмэле квартира 1млн.800ка кадэр сатып алырга телим. Тел. 89093621287
  • Казань. Продается трехкомнатная квартира в кирпичном доме в 7 мин ходьбы от ст метро Яшлек. 2/10, 95кв м, кухня 16кв.м, дом 2003 года. Чистая продажа. Тел. 8(950)321-73-45
  • Казанда Братьев Касивых 22/7 урамында урнашкан общижитиядэн булмэгэ яшэргэ кеше кертэм. Булмэдэ холодильник, микроволновая печь, мультиварка, чэйник, диван, кресло бар. Куршелэр эйбэт. Метрога, остановка якын 89274031912
  • Дербышки да булмэ озак вакытка арендага бирелэ.Бэягэ коммуналка кергэн. Тел:89534010031
  • Лаеш районынын,Усады бн Столбищедан яхшы тулэуле эш эзлим,ярдэм итэ алмассызмы икэн бик рэхмэтле булыр идем,буш калдырмам Аллах Боерса)Егет кеше,89506660021
  • Казанда бер булмэле фатир озак вакытка арендага бирелэ,ботен унайлыклары бар.Идел буе районы. Сукно бистәсе метро странциясе янында.Хужа 89378747872(WhatsApp)

 

 
Архив
 

               

01.09.2019 Дин

Барыбызга да шунда кайтасы. Зират эченә трактор белән керергә ярыймы?

Ташландык хәлдә дә яхшы түгел, чистартсалар да, сүз чыкмыйча калмый. Зиратлар мәсьәләсендә урталык кайда? Чистартырга алынганнар икән, анда техника белән керергә ярыймы, әллә юкмы? Нинди агачларны кисәргә, кайсылары калса да ярый? Киләчәктә зират чатырманлыкка әйләнмәсен өчен, халык нинди кагыйдәләрне истә тотарга тиеш? “ВТ” хәбәрчесе әнә шул сорауларга ачыклык кертте.

Кырык елдан кабер булудан туктый
 
Кулга каләм алырга Саба районы Сабабаш авылы зиратында төшерелгән видео сәбәпче булды. Анда бер ир кеше, бу хәлләрдән безнең күңел елый, дип, сүтелгән чардуганнарны, җирдә аунап яткан кабер ташларын күрсәтеп йөри. Зират эчендә авыр техника йөргәнлектән, җир изелгән… Мәңгелек йортта чистарту эшләрен шулай тупас алып бару ярыймы икән? Без авыл кешеләре белән элемтәгә кердек.
 
Сабабаш авылыннан исемен атамауны үтенгән кеше зиратның чытырманлыкка әйләнгәне, авыр техника кертмичә мөмкин булму турында сөйләде. “Халык чардуганнарны үзе сүтте, ташларны үзе читкә куйды. Ләкин караучысыз каберләр дә бар. Алар зыян күргән, ахрысы”, – диде ул.
 
Шушы ук авылдан Рәфисә Шәйдуллина исә видео авторы белән килешеп бетми:
 
– Алдан ук агачларны кисәбез дип хәбәр иттеләр, шуңа күрә һәр кеше әти-әнисенең, туганнарының каберен барларга тиеш иде. Ул зур агачлар череп, сынып, кабер өсләренә төште. Җыештырырга баргач, өскә төшмәсә ярар иде, дип уйлый идек. Ауган агачларны җилкәгә салып ташып булмый. Кисеп бетергәч, өмә ясап чистартырбыз. Чардуганны күчергәндә урынын билгеләп,  чөй кагып куйдык. Кемнәрдер, пластмасс шешә эченә язып, билге ясадык, диделәр.
 
Сабабашта халык ни өчен икегә бүленгән соң? Сабабаш – Лесхоз авыл җирлегенә керә. Аның башлыгы Айрат Әюпов әйтүенчә, бүген авылда яшәүчеләр бу эшкә каршы төшмәгән:
 
– Бу эш үзара салым акчасына башкарылды. Күмәк акчага нинди эш башкарыйк, дип киңәшләшкәч, авыл халкы зиратны чистарту эшен сайлады. Сабабашлыларга техника керәчәген әйттек, агач кискәндә зыян килмәсен өчен, чардуганны, кабер ташларын алып куярга тәкъдим иттек. Эш беткәч, ташларның барысын да үз урыннарына урнаштырып барабыз. Ризасызлык белдерүче шәһәрдә яшәүче кешедер дип уйлыйм мин. Чөнки эш башлар алдыннан үзара килешкәндә, беркем дә каршы төшмәде.
 
Татарстан казые Җәлил хәзрәт Фазлыевтан зират өстенә техника кертергә ярыймы, дип белештек. Ул болай җавап бирде:
 
– Бу мисалга килгәндә, үз күзең белән күрмәгәч, төгәл фикер әйтү кыен, ләкин чистарту эшләре алып барганда, техникасыз да булмый. Каберләрен үк актармаганнардыр, дип уйлыйм. Кабер өстеннән тракторның үтүе дә мөмкин. Аннан килеп, кабер кырык елдан соң кабер булудан туктый бит.
 
 
Сакчыл хуҗа альпинист чакыра
 
Татарстанда 3600 зират бар. Шуның 2800е – мөселман зираты. Бүген зиратларның 2300е тәртипкә китерелгән икән инде. Бу хакта Татарстан Диния нәзарәтенең аксакаллар шурасы рәисе Айрат Әюпов сөйләде:
 
– Зиратларны чистарту эшләре күптәннән бара. Без район җитәкчеләре, авыл башлыклары, мәчет картлары белән берлектә эшлибез. Бу эш бик карап кына, сакчыл башкарыла. Яшел Үзән районының Карашәм авылында, мәсәлән, карт агачларны кисәргә альпинистларны чакырдылар хәтта. Алар агачларны тотам-тотам өстән кисеп, астагыларга биреп тордылар. Кабер ташлары ватылмасын өчен, шулкадәр сак эшләделәр. Бер тәүлек эчендә кара урман шикелле каберстанны чистартып кайттык. Ә инде кемнәрнең чардуганнары ватыла, авыл советы, халык бергәләп төзәтәләр. Зиратка трактор кертмичә булмый. Юан агачларны башкача төпләү мөмкин түгел. Күмәкләп эшләп, 2300 зират чистартылды, коймалары тотылды, сулары кертелеп, юллар салынды. Чистарту барышында XII – XV гасырларга караган кабер ташлары табылды. Чытырманлыкта нинди тарихи ядкәрләр яшеренеп яткан бит! Моннан тыш 25 районда укулар оештырдык. Зиратларны тәртипкә китерү –  бик зур эш. Мәсәлән, 1 чакрым юлны салырга 12 млн сум акча кирәк. 1 км юлга таш түшәр өчен, 4 млн сум таләп ителә. Уйлап карагыз, шушы изге эшкә Татарстан хөкүмәте, муниципаль берәмлекләр, авыл халкы күпме акча бүлеп бирде?! Ризасызлыкны исә күпчелек җирдә шәһәрдән кайтучылар белдерә. Соңыннан кайтып үпкә белдергәнче, күмәк эштә катнашсалар иде алар.
 
Айрат хәзрәт: “Зиратлар элек-электән тәртиптә торган, безнең бабайлар үрчи торган куаклар, зур булып үсә торган агачлар бик утыртмаган”, – ди. Каплап алып үсә торган Америка өрәңгесе – совет заманы күчтәнәче, ди хәзрәт. Зиратлар ташландык хәлгә килмәсен өчен, үзеңне тоту кагыйдәләрен булдырганнар. Анда кабер өстенә нинди агачлар утыртырга ярый, кайсылары ярамаганы да язылган. Җәлил хәзрәт иң отышлысының туя агачы булуын әйтә:
 
– Кечкенә, таралмый торган агачлар утыртырга киңәш итәбез. Туя куагы бик отышлы. Казанның мөселман зиратында исә бөтенләй дә агач утыртмыйлар. Анда чәчәк кенә утыртырга ярый. Агач картая, ава бит ул.
 
Буа районының кайбер авылларында чәчәк тә утыртмаска киңәш итәләр. Җәлил хәзрәт бусы белән килешмәде. “Кешенең күңелендә бар икән, утыртсын, бары тик ясалма чәчәкләр китермәсеннәр. Анысы инде – безгә ят күренеш”, – диде ул.
 
Зират мәсьәләсендә Айрат хәзрәт, күп нәрсә җирле башлыкка бәйле, дигән фикердә. Сүзен куәтләп, мисалга Ютазы районындагы Әпсәләм авылын китерде:
 
– Андагы шикелле төзек каберлекне мин, мәсәлән, чит илләрдә генә күргәнем бар. Юлы ясалган, коймалары тотылган, яңгыр яуса, каплавычы, җеназа урыны бар. Чистайда, Мамадышта, Кукмарада, Актанышта, Мөслимдә, Әлмәттә, Зәйдә дә эш күмәк төстә башкарылды. Мамадышта керәшеннәр татар зиратларын чистартты. Зиратларда 260 тарихи таш табылды, – дип сөйләде ул.
 
Сүз уңаеннан, Мамадыш районының Түбән Яке авылы мулласы Нәкыйп хәзрәт Сәгыйров, авыр булса да, кабер өсләренә техника кертмибез, ди.
 
– Ава торган агачларны ир-атлар җыелышып кисәбез. Билгеле инде, мондый эшкә керешкәндә, чардуганны сүтеп алмыйча булмый. Агачын кискәч, чардуганны кире урынына корабыз. Элек-электән техника кертмәдек. Атлар керткән бар, трактор юк. Сабабаш мисалына килгәндә, ризасызлыкның сәбәбе – белем җитмәүлектәндер дип уйлыйм. Барыбызның да Аллаһ йортына кире кайтасыбыз бар. Чиста, пөхтә булсын, дип уйлаган кеше ризасызлык белдермәс иде инде. Гадәттә авыл тормышын оныткан кеше була алар. Бу очракта ике якка да бер-берсе белән аңлашу кирәк дип уйлыйм, – диде ул.
 

Унсигезен кордык, унтугызынчысына да көч җитәр
 
Язмага нокта куярга җыенганда, редакциягә 93 яшьлек Наилә Фәйзуллина шалтыратты. Ул Сабаның иске зиратыннан бик борчылып кайткан.
 
– Зиратны чистарттылар дигәч, туганнарым ярдәме белән иске зиратка барып кайттым. Мин үзем Казанда торам, яшем олы булгач, еш кайтып йөри дә алмыйм, ләкин зиратка берничә ел элек кайтып, чардуганнарын буяп килгән идек әле. Анда минем әтием, Гайфулла абыем ята. Шушы абый сугыштан кайткач, әти кабере өстенә каен агачы утыртты, үз куллары белән кабер ташы ясап, аны да урнаштырган иде. Шул каенны кискәннәр икән инде. Ул да булмагач, каберне таба алмам дип курыккан идем, таптык, Аллага шөкер. Ләкин чардуганы әллә кая юкка чыккан. Читтә бер өем чардуганнар ята иде, ләкин безнеке ул өемдә табылмады. Мин инде хәзер нишләргә дә белмим. Хәллерәк чагым булса, башлыкка кереп, гозеремне үз авызларым белән әйтер идем, хәзер дәрманым калмады шул. Минем гозеремне газета аша ишетеп, әтием белән абыем каберләре таралып ятмасын өчен, чардуган куелмас микән?
 
Наилә әби гозерен Саба шәһәр җирлеге башлыгы урынбасары Расих Хәсәновка җиткердек. Ул әлеге зиратның 1972 елда ук ябык булуы турында әйтте. Әбинең гозерен тыңлагач, караучысыз калган 18 кабергә чардуган корганнарын хәбәр итте. “Үзе кайтып йөри алмаса, туганнары мөрәҗәгать итсен, ярдәм итәргә тырышырбыз. 18 кабергә чардуган куйдык, 19нчысына да көчебез җитәр”, – диде ул. Ахирәт йортын тәртипкә китергәндә, аңлашу – иң саваплысыдыр.

Гөлинә ГЫЙМАДОВА
Ватаным Татарстан
№ --- | 01.09.2019
Ватаным Татарстан печать

Фикерләр

Исем:
E-mail:
Текст:
 
▲ Өскә

Матбугат-инфо
Матбугат.ру
Ватаным Татарстан
Шәһри Казан
Бердәмлек
Рәшит Ваһапов фестивале
Камал театры
Тинчурин театры
Татар дәүләт филармониясе
Барс-Медиа
Ирек мәйданы
Татарстан яшьләре
Кариев театры
Идел
Өмет
Татарстан Язучылар берлеге
Татарстан китап нәшрияты
Милли Музей
Фирдүс Тямаев
Шаян
Татаркино
Ханский дом
Балмай
Раяз Фасихов
MINBAR