• 27.01 "Балалы солянка". Уникс. 17.00
  • 27.01-28.01 Медицинская игра "Лечебное дело" от проекта "Умная Казань". Казань, ул. Мартына Межлаука, 1. (7+)
  • 28.01-29.01 Салават Фәтхетдинов концертлары. Казан. Филармония. 18.00.
  • 03.02-04.02 Медицинская игра "Лечебное дело" от проекта "Умная Казань". Казань, ул. Мартына Межлаука, 1. (7+)
  • 15.02-16.02 Әлфия Авзалованың тууына 85 ел тулуга багышланган концерт. Филармония.
  • 18.02 Премьера. «Разговор с душой. За гранью» (реж. Марат Башаров). Мәскәү. Crocus City Hall.
Туган көннәр
  • 23 Гыйнвар Ркаил Зәйдулла
  • 23 Гыйнвар Алсу Исмәгыйлева
  • 23 Гыйнвар Равил Галиев
  • 24 Гыйнвар Раушан Ситдиков
  • 25 Гыйнвар Дамир Гыйсметдин
  • 25 Гыйнвар Инсаф Абдулла
  • 25 Гыйнвар Борис Вайнер
  • 25 Гыйнвар Эльмира Кәлимуллина
  • 25 Гыйнвар Нәҗибә Ихсанова
  • 27 Гыйнвар Марат Сафин
  • Казанда кулланышта булмаган электрический Идель плитәсе сатыла. Бәясе 10 мең. 89047608361
  • Казанда Совет районында ремонт ясалган зур балконлы булмә сатыла 18 кв м. Кыйбат тугел документлар әзер 89274412220
  • Угез ите сатыла, ботлап, китереп бирү мөмкинлеге бар. Тел.:89270409370
  • Казанда 170 см яңа ванна сатыла 2500 сум. тел. 89872219128
  • Сдается комната в общежитии блочного типа в Казани на улице Сафиуллина дом 8. Желательно молодой паре без детей или двум девушкам. До метро Пр. Победы, 10 минут пешком. телефон 89179322790.
  • Минская урамында бер булмәле фатир арендага бирелә. Барлык унайлыклары да бар 89503242217
  • Казанд, Парк Петрова тирәсендә (Димитрова,8) малосемейкада бүлмә сатыла. Зурлыгы - 18 кв.м. Ремонт ясалган. Тел. 8-9375-222-001
  • Актанышта ике булмәле фатир сатыла. тел.8-987-414-88-75
  • Барлык төр төзелеш эшләрен башкарабыз. Тел. 89375834440. Актаныш
  • Хәерле көннәр, барчагызга да! Бик яхшы сыйфатлы, узебез ашатып-тәрбияләгән ат ите сатабыз. 4 февральдә әзер булачак. Теләүчеләр булса, шалтыратыгыз. 89613338062 Язилә

 

 

 

 
Архив
 

               

26.12.2017 Матбугат

“Татар газеталарын укырга тәрҗемәче кирәк”

Киенүдә миллилекне саклаган әбиләр торган саен сирәк очрый. Кайчак урамда яулыгын дүртпочмаклап япкан татар карчыгын күрсәм, артыннан озаклап карап калам. Әйтерсең, янымнан тарих үзе китеп бара. Күпләре ныклы белем алу мөмкинлегеннән мәхрүм калган булсалар да, зиһенле, тирән фикерләүче затлар иде мәрхүмәләр.

Русчадан алынган кайбер сүзләрне бозып әйтүләре безгә кызык тоела иде. Әйтик, пушты (почта), липутат (депутат), фамидур, фимидур (помидор), кәпитәнсә (квитанция), пинсә (пенсия) дип сөйләшәләр иде алар. Наданлыкка чутлаганбыз моны. Хәзерге күзлектән карасак, русча сүзләрнең барысын да бозмаганнар, үзебезчәгә үзгәртеп сөйләшкәннәр икән бит.

Бүгенге көндә рус телендәге -ция, -ще иҗекле сүзләрне шулай татарчалаштырып язуны кертү турында фикер белдерүчеләр барлыкка килде. Әйтик, станцияне “ыстанса”, редакцияне “редәксә” дип. Үткәннәргә, әбиләр заманына кайту юк бит инде. Әгәр сүзләрне шул рәвешле язу кабул ителсә дә, халык шунда ук эләктереп алыр дип уйлау хата булыр. Матбугатта ничәмә-ничә еллар буе табиб, сырхауханә, даруханә, икътисад, сәнәгать, дивар дип язылып килсә дә, сөйләм теленә кермәде бит. Элеккечә врач, больница (больнис дип әйтүчеләр дә бар), аптека, экономика, промышленность, стена дибез. Сүзләрне артык татарчалаштырырга тырышу халыкны телебездән читләштерүгә генә китерергә мөмкин. Мисал өчен: милли мәктәпне тәмамлаган чеп-чи татар танышым өенә русча газеталар алдыра. Татар газеталарын уку өчен тәрҗемәче кирәк – алар аңлаешсыз төрки, гарәп сүзләре белән тулган, ди.

Мин тел белгече дә, галиме дә түгел, бары тик үз фикеремне белдерүем. Без, олыгаеп килгән буын вәкилләре, элеккеге әбиләр кебек, алга таба заманча яки алынма сүзләрне бозып әйтеп, яшьләрне көлдермәбез микән, дим.
 
Барысын исәпкә алып, туган телебезгә әллә нинди яңалыклар, үзгәрешләр кертергә омтылмыйча, булганын саклап калырга иде. Соңгы вакытта туган телебез тирәсендә куерган хәлләр болай да борчу тудыра бит. Кайбер рус телле милләттәшләребезнең мәктәпләрдә татар телен укытуга аяк терәп, зәһәрлек белән каршы торулары бигрәк тә аяныч. Сүзләрне үзгәртү белән «вакланып» яту вакыты түгел, дип әйтүем.
 

Галиябану ХУҖИЕВА, Казан
Татарстан яшьләре
№ --- | 25.12.2017
Татарстан яшьләре печать

 
comments powered by HyperComments

Фикерләр

▲ Өскә

Матбугат-инфо
Матбугат.ру
ТНВ
Addnt.ru
Ватаным Татарстан
Шәһри Казан
Бердәмлек
Рәшит Ваһапов фестивале
Туган як
Камал театры
Тинчурин театры
Татар дәүләт филармониясе
Яңарыш
Барс-Медиа
Ирек мәйданы
Татарстан яшьләре
Идел
Gong-TV
Бөтендөнья татар яшьләре форумы
Себерке
Өмет
Диләфрүз
Татарстан Язучылар берлеге
comments powered by HyperComments