• 13.12 Айдар Рәкыйпов концерты. УНИКС. 18:30
  • 15.12 Ришат Төхвәтуллин. КСК "Уникс". 17:00
  • 16.12-20.12 Данир Сабиров концерты. КСК "Уникс"
  • 24.12-25.12 "Һәлакәткә бер адым" (Премьера!) Тинчурин театры
  • 02.01-03.01 Нәфкать Нигъмәтуллин концерты. Филармония. 19.00.
  • 14.02-23.02 Мунча ташы. Кырыкта да кызыкта. КСК "Уникс"
  • 29.02-09.03 Фирдус Тямаев. Ялгыз торна. КСК "Уникс"
Туган көннәр
  • 14 Декабрь Әнәс Галиуллин
  • 14 Декабрь Нур Әхмәдиев
  • 14 Декабрь Алсу Әбелханова
  • 14 Декабрь Алмаз Сабирҗанов
  • 14 Декабрь Сәет Шәкүров (1917-1989)
  • 15 Декабрь Кави Нәҗми (1901-1957)
  • 15 Декабрь Фәридә Кудашева (1920-2010)
  • 15 Декабрь Данил Гыйниятов
  • 15 Декабрь Габделбарый Болгарский (1884-1927)
  • 15 Декабрь Диләрә Илалтдинова
  • Срочно дворник кирэк 89377734777
  • Туалет, ваннага плитка жаям теплыи пол уткарам, стенага плитка куям, тел.89600325048
  • Казаннын узэгендэ, Назарбаев урамында кызлар очен ботен унайлыклары тудырылган 1 булмэле фатир тэкъдим итэм. тел.89178887888.
  • Казанда.Карбышев 60 адресында 13 кв.м.булмэ сатыла.7 эт.Булмэдэ ремонт ясалган.Куршелэр бик эйбэт.Бэясе 800000.Т 89274084073.
  • Продаётся однокомнатная квартира в центре Актаныша с площадью 26 кв.м.8 904 673 59 09
  • Татар телендә дипломнар, курс эшләре язуда студентларга ярдәм. Тиз арада оригиналь эшләр. 917-885-45-12
  • Туалет булмэсе ясыйм и унитаз урнаштырам. Тел.89196484445 Актаныш
  • Ремонтируем бойлеры водонагреватели 8-960-060-77-38 Актаныш
  • Сборка и ремонт мебели!Тел.89196484445 Актаныш
  • Бергэ квартира снимать итергэ иптэш егет эзлим квартира Габишево ягында) 895066660021

 

 
Архив
 

               

11.11.2009 Милләт

ТӨРКИЯДӘ – ТАТАР АВАЗЫ

Анталия шәһәрендә төрки телле журналистлар өчен оештырылган уку-укыту семинарында Төркия дәүләт телевидение һәм радио компанияләренең (ТРТ) танылган мөгаллимнәреннән дәрес алу безгә бер яктан тәҗрибә тупларга ярдәм итсә, шул ук вакытта егерме алты илдән килгән хезмәттәшләребез белән үзара аралашу, әңгәмә кору да әлеге зур чараның төп максатларыннан берсе булып торды. Безгә, татарстанлыларга исә, Әнкарага барып, ТРТнең "Төркия авазы" радиосы белән танышу бәхете дә елмайды. 31 телдә тапшыру әзерләүче әлеге радиостанциядә татар телендә дә тапшырулар чыгып килә. Һәр халыкның үз студиясе, төрекләр әйтмешли, ирекле өстәлләре бар. "Төркия авазы"ның татар бүлегендә өч татар эшли. Бүлекне радио ачылганнан, ягъни 1998 елдан бирле Сәгыйть Хәйри җитәкли.

– Сәгыйть әфәнде, сезне "Төркия авазы" радиосында "карт бүре" дисәң дә, дөрес булыр. Дистә елдан артык биредә эшләү җиңел димәс идем. Иң әүвәл Татарстан егетенең нәкъ менә Төркияне сайлавын аңлатып китсәгез иде.

 

– 1991 елда Советлар Союзы таркалгач, төрки халыклар белән үзара аралашу мөмкинлеге туды. Казан дәүләт университетының журналистика бүлеген тәмамлаган егетне, ягъни мине дә Төркиягә чакырдылар. Ул вакытта төрек телен белми идем, биредә өйрәндем. Аннан 1998 елның май аенда Әнкарада "Төркия авазы" радиосында татарча тапшыру ачтылар. Радио тәүге адымнарын атлаган вакыттан бирле мин биредә инде. Әйтергә кирәк, безнең татар бүлеге беренчеләрдән булып эшли башлады. Бары тик ноябрь аенда гына башка төрки телләрдә сөйләүче бүлекләр ачылды. Баштарак тапшырулар ярты сәгать иде, аннан соң бер сәгатькә күчте. Бик күп еллар шулай эшләдек әле. Бүген исә яңадан ярты сәгатьлек тапшыруга әйләнеп кайттык.

 

– Бер сәгатькә яңадан кайту мөмкинлеге юкмыни инде?

 

– Элек бүлектә күбрәк кеше эшли идек. Шәхси радио булса, әлеге мәсьәләне җиңелрәк хәл итәр идек. Әмма дәүләт радиостанцияләренең кануннары икенчерәк шул. Эшкә килгән журналистны кырык иләк аша уздыралар. Бу четерекле эш айлар буе дәвам итә. Әйтик, Татарстаннан үзебезгә хезмәткәр ала башласак, аның документлары Мәскәүгә җибәрелә. Аннан айлар буе җавап көтәргә, Төркия халыкара оешмаларының тикшерүе аша да узарга кирәк.

 

– Сезнең тыңлаучыларыгыз аз дип татар бүлеген ябу куркынычы юкмы?

 

– Минемчә, бу сорауга җавап бирү авыррак. Алда ни буласын беркем дә төгәл генә белми. Шуны әйтә алам: "Төркия авазы" радиостанциясендә телләр бүлеге зурая гына бара. Тиздән 31 телдә чыгып килүче радиога тагын ике – гагауз һәм япон телләрендә эшләүче тапшырулар өстәләчәк. "Төркия авазы" "Би-би-си" радиосы кебек эшләүне үзмаксат итеп куйган. Төрки телләр радиосының теләге үз йөзен булдыру, ә тыңлаучысы юк дип башка милләт халыкларының тапшыруларын ябып кую түгел.

 

– Димәк, "Татар авазы"ның гомере озын булачак...

 

– Тора-бара кыска дулкынны бетерергә мөмкин­нәр. Чөнки ул бик күп акча таләп итә. Хәер, бүген кыска дулкын заманы узып бара. Авылларда кызыксынучылар калгандыр, бәлки. Әмма аларның саны елдан-ел кими. Бүген Европа илләре күптән инде моны искелек калдыгы буларак кабул итә. Алар интернет һәм иярчен каналы аша радио тыңлауны хуп күрә. Урта Азиядәге кебек үсеш алмаган һәм һәрвакыт сугыш булган илләр исә кыска дулкында эшли.

 

– Тапшыруга хәбәрләр ничек сайлана? Татарча барыбер белмиләр дип, теләсә ни сөйләргә буламы? Әллә инде дәүләт карамагында булу үзеңне ниндидер бер кысада тотуны таләп итәме?

 

– Элек эшләү бик авыр иде. Сайлау мөмкинлеге юк. Көндәлек хәбәр килә. Яңалыкларның хәтта тәртибен дә үзгәртергә ярамый иде. Дәүләт җитәкчелегенә "Ак партия" килгәч, радио кануннары баштанаяк үзгәрде. Журналистларга ирек бирелде.Үзегез хәбәрне эзләп табучы, үзегез тапшыру өчен җаваплы, диделәр. Җаваплылык дигәннәре, син әйткән фикерең өчен имтихан тотачаксың дигән сүз инде ул. Биредә эшләүче журналистның һәрберсе моны яхшы белергә тиеш.

 

– Димәк, дәүләтнең ныклы күзәтүе астында түгелсез...

 

– Бер мисал китерәм. Күптән түгел ТРТ Израиль турында сериал күрсәтә башлады. Фильмның эчтәлеге яһүд хәрбиләренең Фәләстыйн балаларын үтерүләре хакында. Кино экранда күрсәтелә башлагач, Израиль җитәкчелеге Төркиянең Тышкы эшләр министрлыгына шелтә белдерде. Төркия җитәкчеләре исә, ТРТ үзидарәле матбугат оешмасы, без аңа каршы килә алмыйбыз, дип җавап кайтарган.

 

– Татар телле тапшырулар нинди юнәлешкә карап үсә? Белүемчә, хәбәр программалары белән генә чикләнеп калмыйсыз.

 

– Ярты сәгатьлек хәбәрләр тапшыруы һәр көн саен чыга. Һәрбер төрки халыкның үз җирле төбәгенә генә хас яңалыклары була. Бу хәбәрләрне үзебез сайлап алырга тырышабыз. Дөрес, Төркиядәге яңалыкларны да тапшырабыз. Ике атнага бер якшәмбе көнне "Татар дөньясы" дигән тапшыруыбыз эфирга чыга. Киләсе елдан һәр атна саен тапшырыла башлаячак. Җитәкчелеккә бу хакта хәбәр иттек инде.

 

– Әлеге тапшыру фәкать Төркиядә яшәүче татарлар хакында гына булачакмы?

 

– Юк, әлбәттә. Әңгәмәләр татар дөньясында танылган шәхесләр турында булачак. Биредә сүз әдәбиятта һәм сәнгать өлкәсендәге атаклы кешеләр хакында гына бармаячак. Әңгәмәдәш табиб та, татар җәмгыятендә әйдәп баручы, милләттәшләребез өчен көчен кызганмаган фидакарь зат та булырга мөмкин.

 

– Әнкара янында урнашкан татар авыллары белән элемтәгез бармы? Татар җәмгыятьләренең эшчәнлеге ни хәлдә?

 

– Бүген Искешәһәрдә татар җәмгыяте гөрләп тора. Аларның хәтта җыелышлар үткәрергә үз биналары да юк, арендага алганнар. Шуңа да карамастан, Төркиядә алардан да актив халык юк. Татарлар тормышына багышланган нинди чара үтсә, иң беренчеләрдән булып алар йөгереп килә. Искешәһәр татарларының үз сайты бар, Казан белән дә даими элемтәдә торалар. Үз көчләре белән мәктәпләрен төзекләндергәннәр, татарлар тормышына багышланган музей төзеп куйганнар. Җәмгыятьнең башлыгы Абдул Вахит кебек чая, эшчән кеше булса, татар диаспорасы татарлар яшәгән башка төбәкләрдә дә җанланып китәр иде. Дөрес, Истанбулда да Идел-Урал җәмгыяте, Тукай үзәкләре эшләп килә. Әмма Истанбул бик зур шәһәр, андагы татарларны бергә туплау бик тә кыен. Шуңа да карамастан, алар үз эшчәнлекләрен дәвам иттерәләр. Иң кыены – Әнкарада. Бер ка­расаң, рәсмиләштерелгән татар җәмгыяте дә, үз биналары да бар. Ә татарларны кузгатып җибәрерлек лидер юк. Яшь буын бик кызыксынмый. Алар инде татар мәдәниятеннән читләшә башлаган. Югыйсә Әнкарада милләттәшләребез шактый күп. Аларны уятасы иде бераз.

Алсу ХӘСӘНОВА
Ватаным Татарстан
№ 227 | 11.11.2009
Ватаным Татарстан печать

Фикерләр

Исем:
E-mail:
Текст:
 
№15 (26922) / 15.11.2009 00:42:10

Качырга дип языла шул кагыйдэ буенча, инфинитив ничек ясалса, шул сузыкка -рга, - ргэ кушымчалары ялгана. Качып - качырга, улеп-улергэ, яшэп-яшэргэ, торып-торырга, жуеп-жуерга...

№14 (26914) / 14.11.2009 22:52:24

татарин, сине яратта башладым еле мин. Ейе.

№13 (26852) / 14.11.2009 13:28:41

татарин.
Оригиналы кемнеке?(кемчэ).
КYН авылын, Конь дип язылган кайсы,оригенал?????

№12 (26847) / 14.11.2009 12:04:04

fenis, качырга тугел, качарга дип языла

№11 (26846) / 14.11.2009 12:02:32

fenis, Якташ, бу синме эллэ? Адвокат?
минем доводлар:
Австрия
Амстердам
Анталья
Англия
Армавир х.б.- барысы да оригналдагыча языла, э нигэ Анкара гына Энкара дип язылсын ди? тем более оригиналда да А белэн языла.
Шулай ук радиода озак еллар эшлэуче Райнур Шакиров хэм Алсу Камалова да Сэгыйт Хэйри очен эйтелгэн мактауларга лаек элбэттэ.

№10 (26845) / 14.11.2009 11:45:05

Чек-чек мин югалмадым бит, хервакыт монда, тик аз-маз (Хемзин Алмаз) гына язгалыйм:).
ярар "татарин", синенче булсын. хатамны тозетем егер татарчада да "Әнкара " язылган булса. Ну егер минем ейткен дорес булса, хезерден ук качырга урын эзле, мине белесендер. ;)

Тырманучыларга унышлар телим, ейе, аз тугел!:)

№9 (26844) / 14.11.2009 11:43:58

Чек-чек мин югалмадым бит, хервакыт монда, тик аз-маз (Хемзин Алмаз) гына язгалыйм:).
ярар "татарин", синенче булсын. хатамны тозетем егер татарчада да " " язылган булса. Ну егер минем ейткен дорес булса, хезерден ук качырга урын эзле, мине белесендер. ;)

Тырманучыларга унышлар телим, ейе, аз тугел!:)

№8 (26673) / 13.11.2009 09:22:55

fenis, Анкара хэрвакыт Анкара дип языла, оригиналда да Анкара дип янгырый.
Тырмашучылар Сэгыйт кенэ тугел анда, калганнары да бар. Алар кубрэк тэ тырмашалар эле кайчак:)

№7 (26666) / 13.11.2009 02:43:51

Sagit Hayri Kart Büre tügel ul, ul bezneñ ütken cigetebez.

№6 (26655) / 12.11.2009 23:18:31

Бэйрэм буген, бэйрэм буген! Фэнис объявился! Ура! Алкышлар! Ура! Ура!

№5 (26652) / 12.11.2009 23:08:03

Беренчеден: Анкаранын татарчасы "Әнкара" дорес язылган.
Икенчеден: Беркемнен де берер шехеске ренжетуле суз язырга хаккы юк.
Сегыйть Хейринен эшченлеген хуплыйм, тырыша, тырмаша!!! Эшлеренде унышлар телим.

№4 (26617) / 12.11.2009 16:56:27

Мансур. Оренбур., ТРТ Анкара шэхэрендэ, Истанбулда тугел. Надан журналист Энкара дип язса да Анкара урынына.

№3 (26542) / 12.11.2009 05:01:45

Истанбулда эшләр нәкъ бездәгечә икән дияргә уйлаган идем дә, келт итеп исемә төште: бездә бит әле аның җыелырга бүлмәсе генә дә юк шул...

№2 (26483) / 11.11.2009 20:41:16

фото - супер!

№1 (26481) / 11.11.2009 20:20:51

Татар авазын тыңлым,бары бер кимчелек,"бас" бик көчле.Өч приемниктан(икесе-профиссионал)тыңлап карадым,так җе.

▲ Өскә

www.work-zilla.com

Матбугат-инфо
Матбугат.ру
Ватаным Татарстан
Шәһри Казан
Бердәмлек
Рәшит Ваһапов фестивале
Камал театры
Тинчурин театры
Татар дәүләт филармониясе
Барс-Медиа
Ирек мәйданы
Татарстан яшьләре
Кариев театры
Идел
Өмет
Татарстан Язучылар берлеге
Татарстан китап нәшрияты
RAFINA/D
Милли Музей
Фирдүс Тямаев
Шаян
Татаркино
Ханский дом
Балмай
Раяз Фасихов