• 26.04-09.06 "Тукай карашы" И. Майоров күргәзмәсе (Санкт-Петербург). Г. Тукай әдәби музее
  • 20.05-23.05 Элвин Грей. Пирамида. 19:00
  • 23.05-24.05 "Тапшырыл...ган хатлар" спектакле премьерасы. Кариев театры. 18.30
  • 08.06-09.06 "Лето Балета" фестивале. УНИКС
Туган көннәр
  • 22 Май Лилия Мингулова
  • 22 Май Фәридә Ишморатова
  • 22 Май Фәрит Мөхәммәтшин
  • 22 Май Разил Камалов
  • 22 Май Ринат Шәмсетдинов
  • 22 Май Нәзифә Кәримова
  • 23 Май Айзат Шәймәрданов
  • 23 Май Хәбил Бикташев
  • 23 Май Илгиз Зәйниев
  • 23 Май Гамил Афзал (1921-2003)
  • Арча. Васильев Бужада 12 сутый җир сатыла. 89370045793
  • Татар телендә төрле дәрәҗә катлаулылыкта чыгышлар, докладлар язып бирәм яки тәрҗемә итәм. 89869257507
  • Казан шәһәре, Константиновка поселогында дача сатыла, 6 сот. 89370037412
  • 14R дисклы җәйге көпчәкләр сатыла. Яхшы хәлдә. 8мең.8655823885
  • Редакция тирәсендә эш эзлим. Белемем буенча югары белемле журналист. Журналист, текст басучы, корректор вазифаларын карыйм. Телефон: 89991574961
  • 1 июньнэн озакка Казанда Азино тирэсендэ бер булмэле квартир яисэ гостинка снимать итэбез. Ике татар кызы. Собственниктан кирэк, риелторлар борчымагыз. 89047183922(ватсапка языгыз,шалтыратуга жавап бирмим)
  • Актаныш районы Иске балтач авылында тана сатыла.89393844139
  • 2 булмэле квартирны эйбэт хэм тэртипле гаилэгэ арендага бирэбез. 15 мен+ коммуналка. Собственник. 8-98-69-17-51-15.
  • Общежитияда бер булмэле сатыла. 18 кв.м. 4 4 этажда .Ботаническая -20. Казань.89586235290 Бэясе килешу.
  • Маникюр Советский район (комбинированный маникюр+срез ножницами+однотонное покрытие гелем с выравниванием ногтевой пластины)-400сум Шалтыратыгыз,языгыз 89872344246

 

 

 
Архив
 

               

15.09.2009 Авыл

ӘЛЕ ЯРЫЙ БӘРӘҢГЕ БАР!

Бәрәңге алабыз. Көн матур. Без генә түгел, бөтен күрше-тирә бакчада. Күңелле. Үзара сөйләшүдән бакчалар гөрләп тора. Уңыш көткән кадәр үк чыкмаса да, канәгатьләнерлек. Сирәк булса да, йодрык кадәрле бүлбеләр тәгәрәп китә. Мин үзем бәрәңге чүпләргә яратмыйм. Гомерем буе көрәк белән казыйм гына. Быел балалар, паровоз кадәр ат була торып, кул белән казымыйбыз, сука белән алабыз диләр. Ничек каршы киләсең инде аларга?! Чүплибез. Капчыклар тулып тора. Әле дә бу дөньяда бәрәңге бар дип уйлап куясың. Булмаса нишләр идең.

Колумб Американы ачканчы белмәгәннәр бит бәрәңгене. Без тарихны укыганда бу ризыкны Европага Колумб алып кайткан дип өйрәнгән идек. Юк икән. Колумб Америкага барып кайтканнан соң 85 ел узгач кына кайта ул Европага. Башта аны чәчәге өчен генә үстерәләр. Ул елларда бәрәңгене орлыгыннан үрчетәләр. Беренче булып бәрәңге үсемлеген бельгияле Филипп де Саври тасвирлый: ул акварель буяу белән аның рәсемен ясый һәм аңа тартуфель дип исем куша. Бәрәңгенең культуралашуына Пруссия короле Фридрих Вильгелм I зур өлеш кертә. Ул, 30 еллык сугыштан соң (1651 ел), бәрәңге игү нимесләрнең милли бурычы булырга тиеш дип белдерә. Ләкин ул Европада азык культурасы буларак 18 нче гасыр ахырында гына үрчетелә башлый. Бәрәңге Европадан Русиягә Балтыйк һәм Ак диңгезләр портлары, яисә Польша аша үтеп кергән булса кирәк. Аның Русиягә керүен Петр Iнең чит илләргә сәяхәте (1697 ел) белән дә бәйләп әйтәләр. Патша Роттердамнан Шерементьевка бер капчык бәрәңге җибәртә һәм аны илнең төрле төбәкләренә таратырга куша. Ләкин бу омтылулар әллә ни нәтиҗә бирми. Бары Екатерина II вакытында гына (1765 ел) барлык губерналарга җир алмасы һәм аны үрчетү турындагы аңлатмаларны таратырга дигән фәрман игълан ителә. Һәм шуннан бәрәңге игү тарала башлап, Себергә кадәр барып җитә. Ә 1890 елгы ачлыктан соң, ул инде чынлап торып игелергә тотына. Менә бит, җәмәгать, 200-300 еллар элек безнең бабаларыбыз бәрәңгене бөтенләй белмәгәннәр дә. Алар аның урынына шалкан кулланганнар.

 

... Бәрәңге алабыз. Алда әйткәнемчә, бакчалар гөрләп тора. Ләкин шунда күңелгә борчулы уйлар да килә. Безнең якта шәхси хуҗалыкларда бәрәңге утырту мәйданы елдан-ел кими бара. Ялгыз карчыкларны аңлап була, анысы. Җәй буе азапланганчы пенсия акчасына көзен берничә капчык бәрәңге сатып алу отышлырак. Ни кызганыч, яшь гаиләләр дә үзләренә ашарга җитәрлек кенә утырта башладылар. Бакчаның калган өлешендә печән үстерәләр. Бәрәңге игүнең мәшәкате күп шул. Сатам дисәң дә бик арзан. Шәхси хуҗалыкларда бәрәңге үстерүгә игътибарны бәлки дәүләт дәрәҗәсенә күтәрергә кирәктер. Җитештерелгән бәрәңгенең күпчелек өлеше шәхси секторга туры килә бит. Авыл кешесе колорадо коңгызына каршы берни дә эшли алмый. Кибетләрдә агулы препаратлар күп анысы, тик коңгызны гына бетереп булмый, ә кесәгә суга. Агу җитештерүче монополистлар товарларын күп сату өчен әллә махсус шундый үтерми торган агу чыгаралар, әллә көрәшнең нәтиҗәле алымнарын уйлап табарга аларга юл бирмиләр? Колорадо коңгызының туган ягы, бәрәңге кебек үк, Көньяк Америка икән. Аларда бу корткычка карата нинди чаралар күргәннәрен беләсе иде. Безнекеләр чит илләргә күп йөриләр бит. Файдасы күренмәсә дә. Бер елны каз үстерергә өйрәнәбез дип Венгриягә күпме кеше барды. Ә казлар һаман шул. Сыерларны ничек тәрбияләргә өйрәнү өчен Канадага барумы, җир читендәге Австралиядән самолет белән таналар ташумы.... Чит илләрдә андый алдынгы алымнар нигә табылып тора да, ә безнең авыл хуҗалыгы буенча галимнәребезнең бер генә нәтиҗәле хезмәтләре дә күренми? Бармак башы кадәр коңгызны җиңә алмыйлар, киресенчә, коңгыз һаман җиңүче булып кала бирә. Фитофтора дигән гөмбә авыруы да уңышны күп киметә. Бәрәңгенең яңа сортларының да әһәмияте зур. Безнең белән күрше Чуваш республикасында совет чорында бәрәңгенең яңа сортларын сынау һәм үрчетү белән шөгыльләнүче аерым колхозлар бар иде. Ул вакыттагы безнең колхоз рәисе Гафаров Мөнир шулар янына барып, сөйләшеп, фуражга алмаштырып, “Невский” сортлы элита орлыклы бәрәңге кайтартты. Әй уңды да инде ул елны бәрәңге! Казып чыгаргач җир бөтенләй күренми, ап-ак бәрәңге генә. Кая куеп бетерерлек түгел иде. Хәзер инде ул сорт картайды, үзенең сыйфатын югалтты. Чуваш дусларда да колхозлар, сорт сынау участоклары күптән таркалып бетте.

 

... Башка шундый уйлар килсә дә, бәрәге алу барыбер күңелле. Көзге муллык. Сизелми дә калынган – бәрәңгене алып та бетергәнбез.

Фәһим САЛАВАТУЛЛИН, Апас, Кызыл Тау
Татарстан яшьләре
№ 31 | 12.09.2009
Татарстан яшьләре печать

comments powered by HyperComments

Фикерләр

№11 (42054) / 20.04.2010 12:45:05

Ой,Динар! нәрсә сойлисез сез! ничек инде бәрәнгеге орлыктан утыртып булсын ди. ярый, башына китереп типте дә чәчеп карадын ди. 1нче елны бармак башы кадәр бәрәнге алырсын инде, киләсе елга яшелле-мошелле, кыек-мыек, кәкре бокре, ачы, житмәсә торле сәер бәрәнгеләр алырсын. ашау турында сүз бармый, гомердә авызына кабырга батыглык житмиячәк. яраклы булса аны кеше күптән шулай чәчер иде инде. яна торледән торле сортлар китереп чыгарырсыз инде. корт түгел бетләп бетәчәк бит бәрәнгеләрегез. аны бит специальный пробиркаларда, даими температураларда гына үрчетәләр.
Динар киләнер иде бугай борчак чәчкән кебек кенә сибеп жибәрер иде. бар да алай жинел тугел шул.

№10 (23117) / 17.09.2009 10:16:35

:)
фв, кура орлыктан да үсәдер ул бездә, кыргый кура бигрәк тә.

№9 (23043) / 16.09.2009 12:12:11

Динар, син бик корочный шэхес!)) Эйдэ очрашыйк эле бер?))
сине укып кэеф кутэрелэ малай. Андый да кеше була икэн дип шаккатам!))

Ил белэн Бэлмэмеш тэ килсэ, син безгэ ничеклэр ойдэ чебеннэр, черкилэрне утермичэ, аларга илтифат курсэтеп, бергэ-бергэ яшэргэ ойрэтерсен.
И язу стилен буенча курслар оештырыргакирэк. Яшь татарларга анлатырсын барсын да. Эйдэ жыеммы халыкны? НКЦда фэнни конференцияне оештыру эшлэрен уз остемэ алам)

№8 (23031) / 16.09.2009 10:45:04

Бу Динар үзе бүлбедән чыгып үстерелгән ахыры. Ә без барыбыз да орылктан. Ниндәйрәк адәм икән ул тормышта. Бик кызык экземпляр булып китте әле ул. йазганнарын укысан, өйдә, тормышта та йазганча бутап бетерп сөйләшәме. Аңа ничекләр түзәләр?
Динар, миңа бәрәңге орлыгы кирәк иде. табып бир әле.

№7 (23020) / 16.09.2009 10:18:56

\"орлыктан үстермәйчә гел бүлбедән генә үстереү аллаһ йасаганны үзгәртеү бит инде\"

гыгыгыгы.

алайса, кура жилеген орлыктан устермичэ, урентелерден устеру де \"аллаһ йасаганны үзгәртеү\" була бит! Ё кошмар!
Мине туры жехеннем икен, бакчада маташып килген идем, срочно йолкып атып, кура жилеге орлыкларын табарга кирек.

пысы. Сон ул беренгене булбеден усэ торган итеп \"аллаһ йасамаганмы?\"

№6 (23019) / 16.09.2009 09:59:54

аз түгел, әз: "... йәшел төстә була, әз була."

№5 (22992) / 15.09.2009 21:37:19

Динар! Син моны яза-яза узен дэ нихэтле азапланып утырдын бит инде, ачу чыгаргыч....

№4 (22991) / 15.09.2009 21:29:07

Аллага шокер! Бэрэнгелэр бетте!

№3 (22982) / 15.09.2009 19:00:18

һәм бәрәңгене башка нормаль, сәләмәт, үз җирендә үсә торган, "кыргый" үсемлекләр шикелле, орлыктан үстерергә кирәктер, шунлай иткәч бәлки кортларга каршы тора ала башлар, орлыктан үстермәйчә гел бүлбедән генә үстереү аллаһ йасаганны үзгәртеү бит инде, үз җире америкада бәрәңгене бездәге шикелле корт басмай икән.
әйтергә кирәктер, безнең йакта бәрәңгенең орлыгы өлгермәй, йәшел төстә була, аз була.

№2 (22979) / 15.09.2009 18:00:24

Динар! Адэм тосле итеп языгыз, пажалысты! Укып чыкканчы нерваларнын бер бортеге дэ калмый бит, чурту-матыр!

№1 (22965) / 15.09.2009 13:47:37

http://qdb.narod.ru/yazmatxt/din.htm#uzgartuw :
ham barangini basqa normal, salamat, uz cirinda usa
torgan, "qirgiy" usumluklar sikilli, orloqtan ustururga
kiraktir, sonlay iytkac balki qortlarga qarso tora ala
baslar, orloqtan usturmay ca gil bulbudan gina usturuw
allah yasaganno uzgartow bit indi, uz ciri amerikada
barangini bizdagi sikilli qort basmay iykan.
aytirga kiraktir, biznin yaqta baranginin orlogo olgormay,
yasil tosta bula, az bula.

(әмма монны мин хәзер башкача йазыр идем, мәсьәлән, ustururga дип түгел ә ustororga дийеп йә ustirirga дийеп.)

▲ Өскә

www.work-zilla.com

Матбугат-инфо
Матбугат.ру
ТНВ
Addnt.ru
Ватаным Татарстан
Шәһри Казан
Бердәмлек
Рәшит Ваһапов фестивале
Urazova.ru
Камал театры
Тинчурин театры
Татар дәүләт филармониясе
Барс-Медиа
Ирек мәйданы
Татарстан яшьләре
Кариев театры
Идел
Өмет
Татарстан Язучылар берлеге
Түгәрәк уен
Татарстан китап нәшрияты
RAFINA/D
Милли Музей
Шаян
Ханский дом