• 10.12 Татарстанның халык артисты Резеда Галимованың юбилей концерты. Филармония. 18.00
  • 17.12 Татарстанның халык артисты Зөhрә Шәрифуллинаның юбилей концерты. Филармония.
  • 19.12 Актаныш районы "Агыйдел"дәүләт җыр hәм бию ансамбле концерты.
  • 20.12 Татарстанның халык артисты Зөhрә Шәрифуллинаның юбилей концерты. Филармония.
Туган көннәр
  • 03 Декабрь Салих Сәйдәшев (1900-1954)
  • 03 Декабрь Әхмәт Ерикәй (1902-1967)
  • 03 Декабрь Николай Юкачев (1956-2009)
  • 03 Декабрь Алсу Хисамиева
  • 03 Декабрь Муса Акъегет (1864-1923)
  • 04 Декабрь Фәиз Зөлкәрнәй (1951-1997)
  • 04 Декабрь Сибгат Хәким (1911-1986)
  • 04 Декабрь Владимир Алекно
  • 05 Декабрь Фәүзия Бәйрәмова
  • 05 Декабрь Җәвит Шакиров
  • 18 гасыр чулпысы сатам. 89656013783
  • Реновацияләнгән ике КАМАЗ стартеры сатам. телефон 89178524804 Вагыйз ага
  • Ат арбасы һәм дугалар сатабыз. телефон 9178524804 Вагыйз ага
  • Карбышев урамы 62 йорттан булмэ сатыла. Мебель, техника кала. Булмэ чиста, якты, жылы, 17 кв. м. Бэясе 1100000 сум. 89053104269
  • Тәртипле татар кызы булмә эзли РКБ яклары булса яхшы булыр иде. 89397449638 Казан
  • Зурлар өчен пампреслар, 2нче размер 1шт - 30 сум. Үгез ите кг - 280 сум. 89393320505
  • Каз ите белән эч башларын сатам. Яңа ел табынына кыздырырга әзер булган каз да сатам. Казан тел.89372834097
  • 4 умарта оясы сатам. Яхшы хәлдә. Тел:89656013783
  • Актаныш р-ны Урьяды авылында угез ите сатыла, ботлап яки бөтен килеш. 89179142894
  • Актанышта 4 бүлмәле фатир сатыла. 8-906-117-25-24

 

 
 
Архив
 

31.08.2009 Җәмгыять

РАВИЛ ҺАДИ: "ӘБИМЕ", "ДӘҮ ӘНИМЕ"?

ИСӘНМЕ-САУМЫ?

 

Соңгы чорда чит телләр белән мавыгып татар үз телен бозып куллана...

 

Гадәттә татар сөйләшкәндә эшне тулысынча ничек эшләгәнен әйтеп бирә, я сораша: "Барып кайттыңмы?", "Килеп китте", "Ашап алды", "Эшләп куйды", "Сугып екты", дип әйтә. Очрашып аерылышканда элек: "Исән-саумы?", "Исән-сау бул!" - дип сөйләшәләр иде. Урыс бу аралашуны бер сүз белән генә әйтә: "Здравствуй!", йә "До свидания!". Урыс теле йогынтысы белән татар да: "Исәнме", йә "Сәлам" белән "Сау бул" диеп, кыскартып куллана башлады.

 

Татар телендәге "исәнме" сүзен үзгәртеп урыс теленә "жив ли" дип тәрҗемә итәләр. Татар телен өйрәнүчеләр кайвакыт бу төгәл булмаган тәрҗемәгә игътибар итеп мыскыллап: "Что, татарам и так не видно что ли?" дип әйтәләр. Бу гаделсезлекне ачыклап алыйк.

 

"Исән саумы?" дигән сорауда кеше арадашчыдан нинди хәлендә булуын сораша.

 

"Исән" сүзе "жив" дигән сүз түгел. Кешенең үлгән-үлмәгәнлеге болай да күренә. Монда "исән" сүзе истәлек турында сорашуга туры килә. Әгәр дә кешенең хәтере булмаса, сөйләшүнең мәгънәсе юк. Бу кешенең хәтере булмаса, аңа теләкләр генә әйтергә була, сорашуның мәгънәсе юк. Кеше авыру булса, монда хәлен белешеп киңәшләр бирергә, йә бу авырудан сакланып дәвалану буенча тәҗрибә җыерга була. Ә инде исән-сау булса үзара уртаклашып, киңәшләшеп, килешеп була... Татар арасында аралашу соңгы чорда чикләнгәнгә бу бозыклык килеп керде дә...

 

"Сәлам" сүзенә дә игътибар итик. "Исән-саумы?" дигәнне "Исән саулымы?" дип тә әйтергә була. "Исән" сүзе гарәп теленә ятышлы булмаганга бу әйтемдә кулланып булмый. "Саулымы" яңгырашы буенча гарәп теленә якын. Гарәп теленә төрки сүзләр сөйләм теленнән күчкәнгә күрә гарәп теленең орфоэпиясе нигезендә үзгәрә. Шулай итеп, татар сүзе "саулымы" гарәп теленә "сәлам" булып килеп кергән. Ә хәзер без ислам диненә бик мавыгып, гарәп телен татар теленнән өстен күреп, үз сүзләребезне бозып гарәпчә әйтәбез.

 

"ӘБИМЕ", "ДӘҮ ӘНИМЕ"?

 

Кечкенә чакта төрле якта, авылларда кунакта булырга туры килде: Казан артында, Чаллы ягында, Пермь өлкәсендә. Анда яшьләр өлкән яшьтәге апаларга һәм ата-аналарының әниләренә "әби" дип кенә дәшәләр иде. Ләкин 70 еллардан алып татар теленә "әби" мәгънәсендә "дәү әни" сүзе керә башлады.

 

XX гасыр башында әбигә "дәү әни" дип дәшкән булсак, аны мыскыл итү булыр иде. Чөнки төрки дөньясында ир-ат саны азрак булган. Шуңа күрә еш кына бер ир-ат үлгәч, аның гаиләсе якын туганының гаиләсенә кушылган. Безнең төбәктә таралып җитмәсә дә, Ислам дине йогынтысында бай татарлар берничә хатынга өйләнгән. Икенче, өченче хатыннар беренче хатынның ризалыгы белән яки аннан соралмыйча тормышка алынган. Андый күпхатынлы гаиләдә балалар өчен беренче хатын иң хөрмәтлесе булган. Шуңа күрә әтисенең иң хөрмәтле булган беренче хатынына балалар "дәү әни" дип дәшкәннәр.

 

Совет чорында алып барылган интернациональ сәясәт татарның динен бетергән. Шул дингә бәйләп татар урыс мохитенә туры китереп, гаиләдә бер генә хатын тота башлаган. Хәзер кызлар күп булгач, ир-ат икеләнеп, кызлар сайлап өйләнмичә дә вакыт уздыра. Шуның белән татарның гомере мәгънәсезгә узып та бара.

 

30 елларда татар телендәге «дәү әни» сүзенең куллану даирәсе юкка чыккач, милләттәшләребез өч тапкыр алфавит алмаштырып, үз тарихын онытып, «дәү әни» сүзенә алман, француз һәм инглиз телләрендәге әби сүзенә тиңдәш булган grand mother, gross muter (дәү әни) сүзләренең мәгънәсен күчерә башлаган.

 

Кечкенә чактан безнең әби-бабаларыбыз үз әбисенә «әби» дип дәшкән, шулай ук урыслардан «бабуля» дигән сүзне ишетеп йөргән. Кайбер әбиләр «дәү әни» сүзен кабул итә алмыйча, татарча начар сөйләшкән оныкларының урыс телендәге «бабуля»ны кулланып сөйләшүләренә күнегә баралар. Әмма болай дәшү алар күңеленә ятмый, кыенсыну тудыра.

 

Ахырда шуңа ияреп татар телендә куллануда булмаган бабай сүзен кимсетеп, «дәү әти» сүзе дә килеп чыккан... (Монда әнинең беренче ире турында сүз барамы әллә?..)

 

"СИНМЕ, СЕЗМЕ?"

 

Әле XX гасыр уртасында гына Аллага татар "син" дип дәшкән... Бүген каладагы татар халкы, хөрмәтләп, олы йә дәрәҗәле кешегә "Сез" дип дәшеп йөри. Нигә хәзер "син" дигән сүзнең куллану даирәсе кимеде соң?

 

Элек аерым бер шәхескә "Сез" дип дәшмәгәннәр. Татар телендә гамәлдә булган рун-гарәп әлифбасында баш хәреф дигән төшенчә булмаган. Шуңа күрә "Сез" «сез»дән бер ягы белән дә аерылмаган... Татар дөньясында ыругларны берләштереп түрәлектә берничә бәк утыруы мөмкин булган. Түрә белән аралашканда инде татар "сез" дип дәшкән. Ә урыс дөньясында бер генә кеше идарә итә. Әле ХVI-ХVIII гасырларда урыс дәүләтендә татар теле дәүләт теле дәрәҗәсендә сакланган. Шуннан чыгып түрәгә мөрәҗәгать иткәндә, урыс түрәсендә булган аерым кешегә генә татар телендәге "сез/Сез" дип дәшелгән.

 

ХVIII-ХIX гасырларда алман-француз телләре дәүләт теле булгач, күп кенә алман-француз сүзләре урыс теленә килеп кергән. Соңыннан XIX гасыр уртасында, урыс теле дәүләт теле булгач, сөйләмдәге "сез" сүзе урынына француз теленнән алынган "вы" кулланыла башлаган. Түрә булган кешегә мөрәҗәгать итү төшенчәсендә йөргән «Сез-Вы» дигән сүз язуда зур хәреф белән күплек мәгънәсендә булган «вы» сүзеннән аерып языла башлаган. Шулай итеп хөрмәт итү йөзеннән урыс телендә кешегә "Вы" дип мөрәҗәгать итә башлаганнар.

 

Урыс дөньяви карашында шәхесне җәмгыятьтән аеру һәм аның күңелен күрер өчен түрәлеккә күтәрүләр гадәткә кергән. Хәтта алар үз ата-аналарына да "Иван Иваныч", "Анна Ивановна" дип дәшәләр.

 

Татар фәлсәфәсендә исә кешегә акыл иясе буларак бөтен сыйфатларына һәм җәмгыятьтәге урынына бергә игътибар ителә. Мәсәлән, "көтүчесез хан була алмый", - ягъни, алар үзенчә бер дәрәҗәдә бер-берсен тулыландырган. Шуңа күрә алмашлыклар аша үзара аерманы билгеләп булмый. Татар дөньясында "Сез" дигән сүзнең мәгънәсе юк. Ләкин калада урыс теле аңы басымы белән урыс мәгърифәте аша "Сез" дигән сүз "Вы" төшенчәсе булып керә бара. Нәтиҗәдә, татар дөньясында булган шәхес һәм җәмгыять (гаилә) әгъзалары арасындагы җылы мөнәсәбәт зәгыйфьләнә бара.

 

Татар дөньясын саклау өчен монда сүзләр мәгънәсен истә тотып эш итәргә күбрәк татарча аралашырга кирәк!

Равил ҺАДИ
Интертат.ру
№ --- | 28.08.2009
Интертат.ру печать

Фикерләр

№204 (67653) / 15.01.2011 13:49:57

Олыласалар - икесе дә бик матур!

№203 (56253) / 04.10.2010 17:16:29

Бик кызыклы

№202 (56249) / 04.10.2010 17:12:38

Шәәәп!

№201 (56220) / 04.10.2010 16:42:38

әти белән әниенең дәүе кечкенәсе булмый ип саныйм. татар гаиләсендә әби белән бабай гына бар.

№200 (56016) / 02.10.2010 21:12:41

"Исәнме" сүзе сорауны белдерә...
Без "Исәнме" дип әйтәбездә җавабын тыңламыйча тиз генә юлыбызны дәвам итәбез...
Шул урыс телендәге "здрасте"га туры китереп. Ләкин урыс телендә осрашканда теләк кенә белдерәдәр, сорашмыйлар, китеп барса да була...
Ә без үз телебезгә игътибар итмибез. Татарча сөйләшкән булабыз...

№199 (39737) / 23.03.2010 03:44:28

Min Türkiyä\'dän, Muhacirlär turını.
Ä bezde 1890 yılınnan başlap bu köngä hätlek bu turıda niçek söyläştek; A.Ziganşinneñ yazganına yartısı ohşagan:
А Зиганшин,
кияү дә хатынының әтисе белән әнисенә \"әби\" һәм \"бабай\" дип эндәшә.
Däv äni- Däv äti berdä işetmädem.
Ä ätineñ ya ki änineñ ätilärenä Zur äti, Zur eni dip endäştek.
Çit yat ülkän yäştäge abilarga, balalar \"Babay\" ülkän yäştäge apalarga da \"Äbi\" dip endäşe.
Ber bala \"babay\" süzün yat ülkän keşegä äytä
Zur keşe \"babay\" süze äytä ikän, ul katınınıñ ätise bola. \"Ebi süze dä şulayuk.
\"babay\",\"äbi\" süze äytkän keşegä kari, bala başka magnada zur keşe başka magnada kullana.
\"İsänmesez\" süze bezdä isänläşü-sälamlaşu magnasında kullanılmadı, bar ide dä onıtıldı mı belmim, läkin bu süz tormışta, saulık-sälamätlek turında kullanıldı.
-Sin isän me? (Saulıgız niçek?)
-İsän, isän. (Min isen sau)
Ber başka keşene tikşergändä;
-Safibabay isänme? (Ul ülde me,yäşi me?)
-Ul isän tügel inde.(Ul ülde)
Bu süz Türek telenä 1930-40 lı yıllarda \"Äsän\", äsänlik\" dip (bezdän) kergän.
-Äsänlik diliyorum.(Saulık telim)
SİN-SEZ
Bezdä tugantel belän söyläşkände ber kayçan \"sez\" süze ber keşe öçen kullanılmagan, \"sin\" dip endäşäbez. Ben niçe keşegä \"sez\" äytelä.
Ä Türek telende üzendän keçkenä bolgannarga \"Sin\" zur bolgannarga \"sez\", tanımagan belmägän ber keşegä üzeñden yäş bolsa da \"sez\", eş urnında üsten (naçalnik)lärge de \"sez\" äytelä.

№198 (32188) / 14.01.2010 14:45:30

Сезнең бәхәс һаман урыс теленнән сүзләрне тәрҗемә итүгә кайтып кала.Татарның үз теле,гарәп графикасында үз язуы булган(аларны "казып"чыгарырга"гына кирәк.1000еллык язмабыз бар.Урыста юк старый папа,старая мама(большой отец,большая мама)-шуңа аларда дедушка-бабушка.Сез дә татарга шулардан өстрәп,әби-бабайны кертмәкче буласыз.Кайбер татарның әби-бабай дип йөри башлауына 80еллар тирәсе.
Татарча ДӘҮӘТИ-ДӘҮӘНИ тиеш.
(гроссфатер,гроссмуттер).

№197 (32185) / 14.01.2010 13:52:52

Сезнен фикер белэн элбэтта килешмичэ булмый, тик олкэн кешегэ СЕЗ диеп щйтергэ кунеккэч, син диеп эйтуе эллэничегерэк...

№196 (32040) / 12.01.2010 15:20:12

Миңа дәү эни сүзе якынрак.

№195 (32038) / 12.01.2010 15:09:59

Сезнең фикерегез белән тулысынча килешәбез,Равил абый!!!.

№194 (29225) / 07.12.2009 11:11:08

Кызык, ишеткәнем юк иде әле!

№193 (29148) / 06.12.2009 19:26:06

Равиль абый фикерегезне хөрмәт итәм, тик әбиләргә "дәү әни" дип эндәшүне сәеррәк дип саныйм. Танышларым арасында әбиләренә "әнкәй" дип эндәшүчеләр дә бар.Бала өчен әни берәү генә була, ә әби әби инде ул.
Сез сүзенә килгәндә, чыннан да без татарлар гади итеп татарчалатып өлкән кешеләргә , руслар исем һәм әтиләренең исемнәре белән эндәшкәндә абый яки апа дип дәшәбез. Бу гадилегебезгә хәтта урыслар да көнләшә))))

№192 (29144) / 06.12.2009 18:03:18

Равил абый бик кызыклы һәм кирәкле тема бу!Чынлап без бит үз телебезне бозы бетердек. Динар белән килешәм, безгә бер аерым лекция укысагыз бик рәхмәтле булабыз сезгә.

ӘЙ молодис та инде Равил абый! Аның турныда аерым лекция сөйләсәгез бик тә кызыграк булыр иде!

№190 (28936) / 04.12.2009 11:08:53

Равил абый безгә бу турыда узенең бер лекциясе вакытында сөйләп үткән иде. Беренче лекция. Үзем бу турыда бер дә уйламаганмын, һәм хәзер мин аның белән тулысынча килешәм.

№189 (28934) / 04.12.2009 10:52:47

авиль абый без сезнен белэн горурланабы!

№188 (28560) / 01.12.2009 00:22:02

Исәнмесез!әби-бабай һәм сез дигән сүзләрне тикшерәбез дип Нәби Дәүли әйтмешли дилбегә буе язгансыз ич...безнең якларда әбекәй-бабыкай дип эндэшэлэр,әни ягыннан булса ерак әбекәй ,ерак бабыкай була...тещага әби диләр,чөнки әни бер генә була ул... хаталары булса иркенләп төзәтерсез инде

№187 (28551) / 30.11.2009 23:33:07

юк әлбәттә үзеңнән олы кешегә күрәләтә Син! дию... аеруча белмәгән яисә начар таныш булган кешегә ...әдәпсез диячәкләр,тәрбиясез дип сүгәчәкләр!
әйе, безнең очен иң кулае урталык инде,толерант булу турында көн саен искә төшерәләр.

№186 (28549) / 30.11.2009 23:24:28

Элмира,әллә сез,әллә бүтән, каты итеп орышты,син,дип дәшкән өчен берәүне.
Зөлфәт Хәким әйткәнчә:урталыкта чайкалабыз,әлегә.

№185 (28542) / 30.11.2009 23:05:25

Татар дөньясында "Сез" дигән сүзнең мәгънәсе юк. Ләкин калада урыс теле аңы басымы белән урыс мәгърифәте аша "Сез" дигән сүз "Вы" төшенчәсе булып керә бара.
Кызык фикер. мин дә Сез!-дип безелдәүне яратмыйм. Ләкин началь нигыңа син дип эндәшсәң!... Кайвакытта үземә дә олы яштәге кеше килеп әндәшә шулай , ләкин бик уңайсыз булып китә. Бу мәгъ нәсезлек татарга кереп утырган инде,аннан котылып булмастыр,яңадан урыслаша барабыз бит. Шулай да,сеңелем.җаным дигән сүзләргә җитми инде!

№184 (28535) / 30.11.2009 22:43:20

Безнең якта,ата-ананың ата-анасына бала:әби-бабай;кияү тормыш иптәшенең ата-анасына,әби-бабай(дөресме,юкмы,анысы-башка мәсэлә),дип,дәшә.
Үзбәкләрдә ата-анага Сез,дип мөрәҗагәть итәләр иде(хәзер ничектер,белмим).

№183 (28524) / 30.11.2009 22:02:34

Равиль абый, сезненфикерләвегез бн килешәм. Безнен якта мәсьәлән, яшерә күренгән әбиләргә оныклары дәү әни дип дәшә. Ә болай мин ул сузгә күнегә алмыйм, кабул телгән "Әби" сүзе ин кулае дип саныйм.

№182 (28109) / 25.11.2009 14:19:41

безенң якта ӘБЕКӘЙ! мин башка якларны белмим. алтын урталыкта калам мин.

№181 (28103) / 25.11.2009 13:59:23

молодцы равиль абый))))нэрсэ дисэгез дэ дорес инде....)

№180 (24915) / 20.10.2009 23:46:55

Бүген (20.10.2009) Мустай Карим турында BCT каналында Уфадан кина күрсәттеләр.
Аның әнисе гаиләгә икенче яшь хатын булып килгән. Балалар беренче хатынын гаиләдә \"карт әнәй - дәү әни дип атаганнар.

№179 (24636) / 16.10.2009 12:22:27

татарча сөйләшүне без балага аның туган көненнән үк башларга тиешбез,ләкин никтер шәһәргә килгәч үзебезнең телне оныталар. моны күп тапкырлар күзәткәнем бар.Алар белән күп тапкырлар бу темага әңгәмә дә корганыбыз бар.Югыйсә мәктәпләрдә ана телебезне укыталар,ләкин дэрес саннары бик аз.\"Син\" һәм \"сез\"сүзләренә килсәк без бик олы яштәге кешеләргә генә \"сез\"дип дәшәбез.Минем дә татар телен үстерү үземнең өлешемне кертәсем килә.

№178 (22984) / 15.09.2009 20:38:37

туган тел, "Хэреф танырга ойрэнсэлэр ученый,оч суз белсэ чит телдэ, носитель.Бэхэс шуннан чыкты минем очен."

в обшем, бэхэсне мин чыгармадым, сез чыгардыгыз.

имеш, носитель телне ойренэ алмый. филолог - телне ойренуче икенне никак анларга телэмисез бит. Хотя ботенлей юк нерсе инде, студент кеше белен сойлешкенменме мин, галим беленме, Иранда яшэуче фарсы беленме, Иранда яшэуче гарэп яки азэрбайжан беленме - нинди аермасы бар иде сон монын бехеснен башлангыч темасы "чохоршамбага"? Хэзер инде нэрсэ очен бэхэслэшэ башлаганыгызны да онытып, буталып беттегез, разный черт ерунда очен бейленеп утырасыз. Э бэхэснен башлангыч темасы турында бутен суз юк, димэк, минем белен килештегез.



"Иранлы фарсы булмаска да момкин!Анда башкалар да яши. География олкэсндэбелеменне кинэйт"
Белмэгэн идем, рэхмэт инде, яме! Мин эле Россиядэ дэ урыслар гына, Кытайда да кытайлар гына яши дип уйлый идем. Кочле географ та икэнсен эле!



фывыга, "Казанда Иранлы фарсыны тиз генэ табып булуга ышнасы килми, шунлыктан"

1. Казан турында бик аз белэсез икен, "фывыга". Загска кереп белешеп карый аласыз казанда купме фарсы яшэгэнен. Яки иренмичэ берэр мэчеткэ кереп карагыз.
2. Доньяда интернет хэм чит теллэр диген эйберлэр дэ бар. Матбугат.ру дан тыш та сайтлар бар, вообшем то. Аларда да аралашырга, узенэ кирекле кешелерне табарга була.

№177 (22981) / 15.09.2009 18:43:11

Ил яптык теманы.Туйдырды тэмам.Синен белэн сойлэшмим, синен бик оста икенче якка алып кереп китеп, теманы ябып куя торган))))ФЫВЫлар кубэйде хэзер.Хэреф танырга ойрэнсэлэр ученый,оч суз белсэ чит телдэ, носитель.Бэхэс шуннан чыкты минем очен. Син инде Ил, белэбез хэзер - матбугатнын тел буенча главный белгече хэм Тукаеведы.

№176 (22977) / 15.09.2009 17:21:49

//Фарсы телен ойрэнуче студент чыганак була алмый!//
//носитель дэ//
ойой.

ну сколько можно.
башта "өйрәнүче" белән "носитель"не бутыйсыз.
хәзер инде какой-то "чыганак"...

менә мин инглиз теле "носителе" түгел. "өйрәнүче" дә түгел.
но, вот мин сезгә

определённый артикль - the
неопределённый артикль - a

сез миңа ышанмыйсыз инде?
чо, мин чыганак була алмыйм???

бәхәс чыннан да мәгънәсез.
спор о понятиях.
башта ук дефиницияләрне билгеләп чыгу кирәк иде. мин сезгә сүзләрнең "обычный" мәгънәсе турында язам, ә сез үзегез аңлаганча гына такылдыйсыз.

№175 (22975) / 15.09.2009 16:46:24

Фарсы телен ойрэнуче студент чыганак була алмый!носитель дэ

Казанда Иранлы фарсыны тиз генэ табып булуга ышнасы килми, шунлыктан.Монда телэсэ кемэйткэнгэ ышынучылар утырмый.Шунын белэн анлатыла. Источник достоверный булырга тиеш.Верно гына тугел.Достоверно.

№174 (22974) / 15.09.2009 16:33:22

ФЫВЫ
Иранлы фарсы булмаска да момкин!Анда башкалар да яши. География олкэсндэбелеменне кинэйт.

Ил, синен белэн дэ килешеп бетеп булмый. Хэзер Казанда купме носитель русского языка татар бар! Яхудлэр, ваще, кайсы илдэ тусалар, шуны носят)))))))))

Тэжрибэле дипломлы (белгече -фарсы теле дип язылган) тэржемэчене инде носитель дип була.

№173 (22969) / 15.09.2009 15:01:15

ил, 
ешшо раз -
Иранлы (фарсы), филолог.

пысы. э бу шулкадэр ук мохимме, анламыйм шуны?)

№172 (22961) / 15.09.2009 12:48:41

гадәттә:
"носитель персидского языка" = перс.
"носитель татарского языка" = татарин.

махсус "гадәттә" дип яздым. ягъни күпчелек кеше аңлавынча. сезнең фикер йөртүегезнең сикәлтәле юлларын һәр кеше аңлап бетермәскә дә мөмкин.

ә сез кемнән сорадыгыз? иранлы бер кешедәнме? фарсы телен "өйрәнүче" берәр студенттанмы?

№171 (22958) / 15.09.2009 11:15:35

фывы, 
куренэ,куренэ.Носитель -ойрэнуче була ала, ойрэнуче генэ юк. Ничэнче тапкыр шуны ачыкларга телилэр синнэн. Син монда Казанда фарсыны бернимичэ ел гына ойрэнеп ятучы булса, ул носитель булмый. Бездэге татар щэхэр балаларын носители русского языка дисэн була.Уф, кая тэгэрибез. Чит илгэ белем алырга акча жыя башларга кирэк хэзер баларны мондый темплар белэн деградация барса

№170 (22957) / 15.09.2009 11:04:45

филолог,
очепатка

№169 (22956) / 15.09.2009 11:03:25

туган тел, бик кыйммэткэ алдым, синен ул кадэр акчан юк.

Ну, кочле белгеч син конечно, юк кына эйберде де хочешь поймать.

ну син дипломны укып алгансындыр дип уйлыйм, кочле укыгансын. Но шулай да \"Шарлатан\"нын нэрсэ анлатканын сузлектен кара яме. Алайса, \"Оят элементар эйберлэр белмэу.\"

\"Ойренуче - носитель булмый\"
Хмммм. Мощщщно.

Флера Сафиуллина - татар. Узе татар телен ойрене. Эллэ ойренмиме? Бер мисал житэме? шул ук рэвешчэ фарсы галиме - филолон та уз телен ойрэнэ ала. Синен ише белгечлерден аермалы буларак.

№168 (22955) / 15.09.2009 10:00:54

фывы, 
Ил мин дэ синнэн сораганны кабатлаган!!!!Татар теленен носителе - татар, фарсыныкы - фарсы,иранец!!!Ойрэнуче -носитель булмый!Шарлатан дэрэжэсендэ бэхэслэшеп утырасын белгечлэр белэн.белгеч булсан дипломынны ничэ сумга кайда сатып алдын!Оят элементар эйберлэр белмэу. Инициативалы ....... шул була инде

№167 (22954) / 15.09.2009 09:31:24

ил, логика каграз таки синдэ юк. Хотя.... или башкаларны укымыйсын, или сузенне бирмэс очен суз корэштерэсен. мин сина жавап биргэн идем инде. тагы бер язам:

менэ моны син яздын:
"эй, кем фарсыча белә? как там чоһоршамба будет"
Ызначит, син фарсыны белмисен. Бу очракта, син = белмэуче)))
Мин фарсы телен ойрэнуче филологтан сорадым.
Ул - белуче)))
Шылаймы?

Э син "безгэ" чо - историкмы, филологмы - пофигггг. Бу мунча кебек, синен эш урынын, кем булуын язылмаган.
Тарихка кагылышлы отзывларын буенча, историктыр. Бэлки.
может даже ботаниктыр да, анысын белмим.

№166 (22947) / 15.09.2009 00:00:45

//ул филолог, шуна курэ телне ойрэнуче.//
хммм...
1. логика где?
2. а мин сезгә чо? историк штоль???

№165 (22941) / 14.09.2009 20:40:44

Ил, ул филолог, шуна курэ телне ойрэнуче. Э монда синен фарсыны белмэвенне эйттем.

№164 (22928) / 14.09.2009 16:51:56

фывы, 

//Бу синен догадкалар гына иде, э мин носитель языкадан сорадым, и не просто носитель, а \"чохоршамба\" телен ойренучеден.//

аңламадым.

ул нинди телне носить итә? фарсы? т.е. ул - иранец.

дык. нигә соң алайса ул //а \"чохоршамба\" телен ойренуче//?

//мин чо сезгә, белүче түгел штоль??? - юк, бу очракта белуче тугел//

нишләп соң әле мин үз телемне белүче түгел?

№163 (22925) / 14.09.2009 15:11:57

фывы, 
син артык кызгансын! хислэрсез генэ сойлэшсэн, бэлки сорауларына жавап бирер идем дэ......болай энгэмэне дэвам итэргэ телэгем бер дэ юк!

№162 (22922) / 14.09.2009 13:39:22

туган тел, 

"носитель языка - кайсылар, татарлармы, фарсылармы!?"

сон, душэмбе, сишембе татар сузлереме сон? Сорау бирер алдыннан бераз уйлап кара инде, бер дэ булмаса, иренмичэ, аскарак тошеп, укып кара, анда бу соравына жавап бар.


"Бездэ русча сузлэрне чын татарча кулланучылар бар сойлэм телдэ."
"русча сузлэрне?!", "чын татарча кулланучылар?" Э ялган татарча да кулланып буламы "русча сузлэрне?"

"Гэжит дип язу мина хэзер бик рэхэт"
Яз рэхэтлэнеп.


"Урыслар язмача ничек языла, шулай кучерэлэр, гадэттэ. Клуб - club"
татарчасы да "кылуп" дип язылмый дип белэм.

"Урысларга нэфрэттэн котылыгыз инде, зинхар,филологлар."

кайда курден син монда урысларга нэфрэтне?

"Язучы буларак куплэрнен кумиры Гомэр Бэширов"
огласите весь список пожалуйста

"Элек рус сузлэрен хичничек узгэрешсез кертэсе булса, хэзер берничек тэ булмасын."
э рус теле аркылы инглиз, итальян хб сузлэрен узгереш белен кертесеме, узгерешсезме? Э нигэ инглиз теленнэн сузне узгереш белен кертесе, э фарсы теленнэн - узгэрешсез? Гэрчэ фарсы теленнэн узгэрешсез кертсэк, чэршэмбе дип тугел, чохоршэмбе дип сойлэшэсе була.

№161 (22915) / 14.09.2009 13:01:28

Белмәмеш, минем шәхси форум йук әле, тел мәсьәләләрен forum.belem.ru да сөйләшергә була, төрле мәсьәләләрне шул исәптән тел турында tmf.org.ru да - анысының админы мин, тагын бер "туган телне сөйүчеләр форумы" бар: duslar.forum24.ru .

№160 (22912) / 14.09.2009 12:42:09

сэхибжамал апа,  менэ монысы кирэк иде.Торек лицейлары тээсиреме сон ул!?

№159 (22911) / 14.09.2009 12:37:41

сэхибжамал,  

№158 (22910) / 14.09.2009 12:32:50

фывы, 
носитель языка - ?!кайсылар, татарлармы, фарсылармы!?Бездэ русча сузлэрне чын татарча кулланучылар бар сойлэм телдэ.Язмага татарчалаштырып керту элек идеологик яктан ярамый иде. Гэжит дип язу мина хэзер бик рэхэт.Урыслар язмача ничек языла, шулай кучерэлэр, гадэттэ. Клуб - club Хэзер генэ инглиз телен белеп, сойлэм телендэ кулланучылар булгач, кдаб барлыкка килде.Компьютр дилэр иде алар элек, хэзер компьютер диючелэр дэ бар.Версаче дип язалар, эйтэлэр. Мин анын итальян икэнен белгэнгэ берничек алай эйтэсем килми. Инглиз телендэ дэ, итальянча да Версачи янгырый.Душэмбелэр белэн кызыклы ситуация. Мина калса сонгы вакытта барлыкка килде ул душЭмбе дэ басым. Ул сузне эйткэндэ, чынлап та шэмгэ куясы килэ. Э менэ "душэмбе кон" дигэндэ хичшиксез сонгы ижеккэ куясы килэ. Татарча килеп чыга алай. душЭмбе кон ботенлэй ятышсыз янгырый. Бу урыс теле тээсире ахрысы. Урыста куп ул андый вариантлар. Гомумэн, маятник кебек без урыс сузлэренэ килсэк.Эллэ кайчан кулланабыз. Язмага да эллэ кайчан татарчалаштырып кертэсе бар.Урысларга нэфрэттэн котылыгыз инде, зинхар,филологлар. Язучы буларак куплэрнен кумиры Гомэр Бэширов эйтеп биргэн сезгэ урыснын нинди икэнен.Элек рус сузлэрен хичничек узгэрешсез кертэсе булса, хэзер берничек тэ булмасын. Беркем белмэгэн гарэп ,фарсы сузлэрен остерэп чыгарасы!!! Бик гыйлемле кыяфэт белэн.Ркаил Зэйдулла китабында бернинди кирэксезгэ наив сузе очрый еш кына. Ркаил эфэнде, анын татарча топ-тогэл тэржемэсе бар - беркатлылык!Мин аны туган телне яратучы буларак яхшы белэм.

№157 (22909) / 14.09.2009 12:31:56

Ииии,жанашкайларым,ислэрем китэ бу татар теле белгечлэренэ.Нинди генэ анлашылмаучылык килеп чыкса,я урыс теленэ,я фарси теленэ тотыналар.Сон сез татар теле гэлимнэре.Вэйт,теге телдэ тегелэй бу телдэ болай дип утрасыз.Сезнен очен татар(торки) теле,урнэк тугелмени?Шунадыр да телегез ни урысча,ни татарча тугел.Хотя бы 50-60 елларда чыккан татар гэлимнэренен дэреслеклэрен,алардан куп файдалы мэглумат алырсыз.Сэхибжамал апагыз.

№156 (22906) / 14.09.2009 11:42:43

ил

мин чо сезгә, белүче түгел штоль??? - юк, бу очракта белуче тугел

пчему патамушты

"ил 09.09.2009 22:28:12
фывы,
//ил, сишӘмбе, чәршӘмбе) дөрес дәюб сөйләүчеләр дә бар)))//
ну, әйдәгез, мантыйкка бәйләп карыйк (с) (или как там это говорилось заманында Курайда:)

сишәмбЕ, чәршәмбЕ.
пащиму патамушты

1.бездә басымның урыны - гадәттә соңгы иҗек.
2. әгәренки сишӘмбе икән, димәк шИмбә дип әйтергә кирәк була бит. ул бит бер үк сүз :)
3. ну и оригиналында да шулай. бугай. надобно уточнить однако.
эй, кем фарсыча белә? как там чоһоршамба будет? "


Бу синен догадкалар гына иде, э мин носитель языкадан сорадым, и не просто носитель, а "чохоршамба" телен ойренучеден.
так что продолжай оскорбляться)))))

№155 (22905) / 14.09.2009 11:12:48

фывы, 
//ил, белучелерден тикшереп карадым.//
прям оскорбительно.
мин чо сезгә, белүче түгел штоль???

№154 (22902) / 14.09.2009 10:26:49

ил, белучелерден тикшереп карадым.

басым сонгы ижеккэ тошэ икен
ДушэмбЕ
СишэмбЕ
ЧэршэмбЕ

и тд

№153 (22885) / 13.09.2009 23:53:00

Наконецто, ил созрел. Улайса монда сүз күп йазылган дип керәм беренче сүзләрен генә укый итәм дә, чыгам итәм. Нинди сүз җыйылмалары дип аптрый итәм. Динарның үзенекенен сайт-форумы бар кебек, Улны шундан ултырып тултырып булмастыр мы икән! Динар, йаз әле форумдындын адрысын. кереп ултырып йазыйк сүздәр җыйылмаларын

№152 (22870) / 13.09.2009 17:45:08

прекращаю спор.
пащиму патамушты собеседник весьма альтернативно воспринимает действительность.

бесполезно.

№151 (22865) / 13.09.2009 16:36:43

ил, "Татар телен урыс теленә яраклаштыручы тагын бер үзгәреш бар" - алай "не то" шул, ниндәй үзгәреш ул, кеше аңнарындагы үзгәрешме...
сүгенмә әле...
"динар филолог!" - син дә бәлки мин сөйләшкән бер форумны укыгансыңдыр...

№150 (22859) / 13.09.2009 14:18:40

/\"тагын нинди вариант бар?\" - буш, нәрсәне, нәрсәгә, кайда, ничек һәм башкалар һәм аларның җыйылмалары.//

пипец, динар филолог!

күрдегезме анда, махсус сезнең кебекләр өчен язылган иде
\"управление\"
кайда,ничек ... - управлениегә катнашлары юк.

//кайвакытта шунсыз булмый да,//

а если подумать 2-3 секунды?!

Татар телендә тагын бер урыс теленә яраклаштыручы үзгәреш бар -

Татар телен урыс теленә яраклаштыручы тагын бер үзгәреш бар

№149 (22857) / 13.09.2009 13:16:23

ил, андый нәрсәләр телдә гел чыгып тора, кайвакытта шунсыз булмый да, йә туры китереп йазсаң җөмләнең зур өлешене кабатлыйсы була.
монда бары тик "яраклаштыручы"ның "нәрсәне" икәне генә билгеләнмәгән булып кала.
"тагын нинди вариант бар?" - буш, нәрсәне, нәрсәгә, кайда, ничек һәм башкалар һәм аларның җыйылмалары.

№148 (22856) / 13.09.2009 12:53:24

так.
динар становится предсказуемым в своей алогичности...

Динар,
//\"тагын бер\" \"урыс теле\"не ачыклап килмәй, ә тулысынча \"урыс теленә яраклаштыручы үзгәреш\" не. синтаксик анализда хаталар дигәнем дә шушының белән бәйле.//
и чо? сез миңа авторның нәрсә әйтергә теләгәнен аңлатып маташасыз.
типа, мин чо, аны үзем аңламыйм штоль???
үзегезне акыллырак санамагыз инде. прям неудобно за вас.

җөмлә аңлашыла әлбәттә. ләкин хата бар. сезнеңчә юк штоль?

//1. нәрсәне нәрсәгә - бердәнбер вариант түгел.//
и чо? тагын нинди вариант бар?

сезнеңчә, Равил Һади дөрес язганмы?

№147 (22853) / 13.09.2009 12:39:22

ил,
1. нәрсәне нәрсәгә - бердәнбер вариант түгел.
2. "тагын бер" "урыс теле"не ачыклап килмәй, ә тулысынча "урыс теленә яраклаштыручы үзгәреш" не. синтаксик анализда хаталар дигәнем дә шушының белән бәйле.

№146 (22852) / 13.09.2009 11:16:29

Равил Һади, 
//Татар телендә тагын бер урыс теленә яраклаштыручы үзгәреш бар//

значит так.
1.
//яраклаштыручы//
управление:
нәрсәне нәрсәгә.
т.е. татар телеН рус телеНӘ.
ә сездә ниндидер несуразность.

2.
//тагын бер урыс теленә яраклаштыручы //
хммм.. аннан \"алда\" тагын ниндидер башка рус теле бар штоль?
в смысле:
\"бер урыс\" теленә яраклаштыручы - фәлән, ә \"тагын бер\" рус теленә яракалаштыручы - тегән.

т.о.
бер җөмләдә менә шундый нәмәстәләр.

далее.

//урнына//
а чо? яңа кагыйдәләр, да? \"ы\" кая китте?

//\\\"алдый\\\" урнына \\\"алдалый\\\"//
бу хата түгел.

Алдалау - ф. /фигыль/ сөйл. /сөйләү телендә/ к. /кара/ алдау.
Сөеклем, бәгърем син минем, син мине гафу кичер, гафу ит, мин сине алдаладым, мин син күргән егет түгел, мин бөтенләй икенче кеше. А.Шамов.


\"и эти люди запрещают нам ковыряться в носу\"(С)

№145 (22851) / 13.09.2009 10:40:29

Белмәмеш,

№144 (22850) / 13.09.2009 10:38:26

"Алдагы язуда хәреф хатасы бар аны төзәтеп кабат язам."
Равил Һади, Сез әйтергә теләгәнсез "үткән язуда" диптер. Чөнки алдагы язуда китәсе хатаны үткәндә тикшереп утырмыйлар. Галим кешегә вакыт төшенчәсен журналистларга ияреп бутап утырырга килешми. Алдагы киләчәкне белдерә. Ә үткән, бу очракта астагы, узганны аңлата. Югыйсә, бүген журналистлар өчен алдагы сүзе универсалә: киләчәк өчен дә, үткән өчен дә. ТВны, радионы бөтенләй тыңлап булмый шуның аркасында.
Бәлкем Динар улның мәгенясын тирәнләтеп анлытап йазар. -)))))

№143 (22849) / 13.09.2009 10:19:46

Алдагы язуда хәреф хатасы бар аны төзәтеп кабат язам.
Бу мәкалә буенча язылган фикерләрегез өчен рәхмәт!
Татар телендә тагын бер урыс теленә яраклаштыручы үзгәреш бар - сүзләрне озынайтып әйтү йә шул максаттан урыс сүзләрен кыстыру.
Мәсәлән:
1. \"Син анда барасың чтоли?\";
2. \"Авырый\" урнына \"авырта\", \"алдый\" урнына \"алдалый\"...
Бу мәсәләне дә ачыклап чыгырга кирәк.

№142 (22848) / 13.09.2009 10:14:40

Бу мәкалә буенча язылган фикерләрегеч өчен рәхмәт!
Татар телендә тагын бер урыс теленә яралаштыручы үзгәреш бар - сүзләрне озынайтып әйтү йә шул максаттан урыс сүзләрен кыстыру.
Мәсәлән:
1. "Син анда барасың чтоли?";
2. "Авырый" урнына "авырта", "алдый" урнына "алдалый"...

№141 (22798) / 11.09.2009 13:54:03

№140 (22796) / 11.09.2009 12:19:47

ил, "писать не буду. не хочу." - киреләнмәш инде ;) .

если вам надо пояснять, что такое "изъявительное наклонение", "имперфект", то разговор бесполезен. - интернеттан карармын кирәк булса, әмма барыбер конкрет мисаллар килдерсәң иде, тәрҗемә белән.

такая форма "просьбы" - это наглость или незнание вежливых форм обращения? -
1. "в смысле? давай, быстренько научи меня арабскому языку??" га җавап, аңлатма.
2. әй... "зинһар өчен" инде... бер вакыт татарча түгел ул да дип аңа каршы уйлаган идем, шуның тәэсиредер.

№139 (22787) / 11.09.2009 08:50:14

Бөтен нәрсә үзебездән тора.Үзебене,үземне,гаеплә.Сәүит заманындагыдай,кемдер безгә тиеш.Тиеш түгел.Балаларыңны тәрбияләү,укыту,гаиләңне байлыкта йәшәтү,бай булу,ислам динен тоту-барысы да,ҮЗЕҢНӘН!!!!!

№138 (22784) / 11.09.2009 08:05:36

Зиганшин: \"...И такие интернациналы забывают родной язык , превращаяются в \\\"русских\\\" !

И по русски начинают заниматься \\\"свободной любовью\\\" со школьной скамьи , а последующем внебрачных детей начинают выкидывать в мусорные ящики !

И за гнилой \\\"Москвич\\\" , по заказу , убивают своих КАРТ ЭТЭЙлэрен , а также ,за возражение своих родителей , против женитьбы на русских проститутках !...\"

Мине гел бер нәрсә коробит: ник соң татарлар урыска ияреп, аларның иң начар сыйфатларын алганнар????

Нишләп соң ул урыслар татарларга ияреп мунчалар ясап, и.т.д. яшәмиләр?

Бәлки, җәмгыятьнең деградациясенә сәбәпчене башка җирдән эзләргә кирәктер (милләтара низагка өндәми генә), иптәш(господин) Зиганшин?

№137 (22781) / 11.09.2009 05:53:31

пипецпипецпипец.

с такими братьями-татарами нам блин никакие враги-русские не нужны.

вот интересно, скажите пожалуйста, кто знает и много на татфорумах общается, "зиганшин" хотя бы летом/зимой утихает?

хотя. закономерно.
башка халыкларда төрледән-төрле тилелек бар икән, нишләп әле үзебездә дә булмаска.

Зиганшин, вы там в соседних палатах штоль, с ещё одним героем?
муфтия таджуддина ждёте?

№136 (22780) / 11.09.2009 04:49:53

(Комментарий сөртелде)

№135 (22746) / 10.09.2009 21:47:32

Динар, син урыс теленнен гене терҗемә иттерә идең түгелме соң, гарәп теленә дә күчтеңмени? Шабашкалармы соң бу синең, йаз әле

№134 (22745) / 10.09.2009 21:44:43

пиэс.

//һәрберсенгә берәр гарәпчә сүз йаз, хәрәкәләре белән, кириллица белән йазсаң да була, һәм улның татарчага тәрҗемәсен, кыскартырга тырышып түгел, тулырагын, берничә сүз белән тәрҗемә итсәң, аңлатсаң да була//

такая форма "просьбы" - это наглость или незнание вежливых форм обращения?

№133 (22744) / 10.09.2009 21:43:28

//1. котобу - китаплаша, хәзерге заман 5енче(йырактагы кеше) һәм 6ынчы зат(бик йырактагы кеше) 3лек сан
2. кетоби - китаплашыр, киләчәк йә хәзерге заман, 1,2,3 зат 1лек сан
3. кетаба - китаплашсын иде - 4енче зат(читтәрәк тора торган кеше), барлык саннар.)//
хмм. мин мондай телне белмәйем.

писать не буду. не хочу.
если вам надо пояснять, что такое "изъявительное наклонение", "имперфект", то разговор бесполезен.

№132 (22743) / 10.09.2009 21:25:21

ил, менә боларның һәрберсенгә берәр гарәпчә сүз йаз, хәрәкәләре белән, кириллица белән йазсаң да була, һәм улның татарчага тәрҗемәсен, кыскартырга тырышып түгел, тулырагын, берничә сүз белән тәрҗемә итсәң, аңлатсаң да була:
1. "изъявительное наклонение имперфекта"
2. //"нулевое окончание" глагола усеченного наклонения//
3. "сослагательное наклонение глагола"
(мәсьәлән, болайрак:
1. котобу - китаплаша, хәзерге заман 5енче(йырактагы кеше) һәм 6ынчы зат(бик йырактагы кеше) 3лек сан
2. кетоби - китаплашыр, киләчәк йә хәзерге заман, 1,2,3 зат 1лек сан
3. кетаба - китаплашсын иде - 4енче зат(читтәрәк тора торган кеше), барлык саннар.)

"в ответ на ваши глубокомысленности я могу писать только бред." - син йазганнарның бер өлеше "бред" булдымы соң?

базлар булмаган дийүеңә ышанмыйм. баз ул бик гади әйбер.

№131 (22739) / 10.09.2009 20:13:08

Динар,
//мин синга сорау бирдем бит, 09.09.2009 10:38:31 да.//

//мин фигылләрне белмейм, аңлатыбрак, мәгънәләрене татарчага тәрҗемә итеп йазсаң иде. ул фигыль белән ул кушымчалар булганда шул баш килеш, ийәлек килеш, төшем килешкә охшаган мәгънә аламы әллә? ниндәй формадагы фигыльләр соң ул, кайсы затта-санда-вакытта? бәлки анда у,и,а кулланыладыр, әмма исем килешләре мәгънәләренгә охшамагандыр.//

в смысле? давай, быстренько научи меня арабскому языку??

№130 (22738) / 10.09.2009 20:10:34

А Зиганшин , 

так.
санитары!!

вот вы чо-то про мой русский/татарский там пытаетесь написать.
ну да. вы - словесник!
//искә килеп тоште ,//
килеп төште. китеп менде...

у вас ко мне какие претензии?
вы видели, книга издана 120 лет назад?
вы знаете, как там было?
комплексы надо изживать. и унижение других народов - это не самый лучший способ.
спорить с девиантом бесполезно. но пару слов скажу. просто чисто кеше укысын өчен.
//татары снабжали железными изделиями , до захвата Явыз Иваном Казанского ханства , этих самых москалей , а в древности даже КИТАЙЦЕВ !//
\\\"древние татары\\\". известный старый бред. китайскую стену они построили? ой, а может и того... пирамиды?..

ладно. в ответ на ваши глубокомысленности я могу писать только бред. \\\"туган тел\\\"не тагын да аптырашта калдырмыйм инде.

последнее //во время колхозов был общий овощной участок //
1. в 1893 г. не было колхозов.
2. элек заманда базлар булмаган.
3. күп кенә җирдә памидур-кыярны да сугыштан соң гына үстерә башлаганнар.

в общем. давайте, самобытный вы наш. оставайтесь в обнимку со своими иллюзиями и комплексами (ооо! да мы когда-то этих русских!!!), только не надо всех туда тянуть. обниматься.

пиэс.
вот мин дурак инде ә. тилегә дәшмә дип өйрәткәннәр иде бит инде үземне...

пипиэс.
бертуган Фәезхановлар кем дә, \\\"Зиганшин\\\" кем??!!

№129 (22735) / 10.09.2009 15:38:57

ил, 
//Чонки исемне фигыльгэ бэйлэми. //
ойойой.
при чём монда фигыль???

"Илге пысы" килеш кушымчалары исемне хэбэрге бейли дип эйтерге телэгэн булса кирек
(ю.к. = урманга бара
т.к. = агачны ега
ч.к. - ишектен чыга
у-в. к. - ойде яши)


ну это не показатель, пчему птамушта, иялек килеше "фигыльге бейлеми", ну ул килеш санала

жилекнен асылы)))

ин куп килеш кушымчалары венгр теленде, элле инде егермеден артык дип ишеткен бар

переплюнем мадьярларны!

барлык килеше - кемле нерселе - телевизорлы булме
юклык килеше - кемсез, нерсесез - михербансыз бала
тартым килеше - кемнеке, нерсенеке - ойдэге кеше

тагын купме килеш табабыз? мене пачти очеу табылды. ну шул ук вакытта иялек килеше пачти кулланылмый((( жалко

№128 (22729) / 10.09.2009 12:11:12

ил, "Динар съел и всё. больше не будет, надеюсь, необоснованно писать." - ничек инде ул? мин синга сорау бирдем бит, 09.09.2009 10:38:31 да.

№127 (22725) / 10.09.2009 11:22:28

А Зиганшин , 
сине беренче тапкыр укыдым ахырга хэтле. Син дэ бик хикмэтле кеше Ил кебек.Илне хаман тошенеп житэ алганым юк эле)))))))Кайчак аны жулэр дип уйлыйм, кайчак уземне)))))Хэркемдэ прилив хэм отлив ахрысы))))))))))

№126 (22723) / 10.09.2009 11:01:04

"ил", cинең комментларны укыгач бер анекдот искә килеп тоште ,-
Что получется, если скрестить ЕЖА с ГАДЮКОЙ ?...

Синен, ссылка ачып караган идем дэ , аптырадым аны укыгач :
===================================
Мухаррик аль-афкар /Г.Ф. Фаизханов/
Мухаррик аль-афкар

Двигатель мыслей

Исследование состояния знания, образования, ремесла и предпринимательства у татар России.

Цензурою дозволено. Казань, февраля 13 дня 1893 г.

"Наши татарские мусульмане в понимании и мышлении не отстают от других народов России, однако в земледелии остались позади не только русского народа, ни и таких слабых соседних народов, как чуваши и марийцы. Например, если вы будете проезжать мимо засеянных полей, то увидите, что у нас они хуже, чем у других народов."

"Например, домашняя утварь, ложки, корыта, посуда, ведра, бочки — из дерева; топоры, ножи, серпы, косы — из металла; самовары, тазы и кувшины — из латуни и меди. Также и различная керамическая и фаянсовая, фарфоровая посуда, всё это делается в РУССКИХ МАСТЕРСКИХ (? прим. А.З) и фабриках.

"Хорошие городские повозки и городские сани, даже простые телеги и сани, а также упряжь производят русские мастера."

"Каменные мечети, каменные медресе и каменные дворцы, а в городах и многие деревянные здания построены русскими мастерами."

"Также необходимо, чтобы у каждого дома, в высоком неподтапливаемом месте был сделан погреб для хранения летом мяса, катыка, молока, кваса, соленых огурцов. В наших мусульманских деревнях до сих пор очень МАЛО ПОГРЕБОВ , даже есть деревни, в которых их всего два–три."
===================================

Следовало знать этому Г.Ф. Фаизханову о том , что татары снабжали железными изделиями , до захвата Явыз Иваном Казанского ханства , этих самых москалей , а в древности даже КИТАЙЦЕВ !

После захвата Казанского ханства Явыз Иваном , им был издан указ о том , разрушить все татарские мечети , запретить заниматься производством железных изделии , не разрешать поселяться в городах , отобрать их земли , которые находились вблизи рек и водоемов , и т . д .

То есть началось уничтожение татарского народа , который помог этим москалям создать их Московское княжество , а они в благодарность нанесли удар в спину , во главе попов - сектантов .
C которых мои предки даже не брали налоги !

Даже у дореволюционных учебниках России было отмечено , что построили "русские" , то они , как правило , разрушались .
Что набдюдается до сих пор .

В этом плане выделяются Чернобыльская АЭС , Саяно-Шушенская ГЭС , не считая других объектов , что разрушаются чуть ли не каждый день .

А это связано с тем , что у "русских" крепостных рабов никогда не было своей собственности !
А под палкой не заставишь построить для "дяди" НА Совесть !

Объекты "Золотого кольца" были построены татарскими мастерами ,а также европейцами , что даже отмечено табличками на воротах этих сооружении .

А сейчас посмотрите русские поля и здания КРС . Поля в большинстве местах заросли бурьяном , а все здания КРС (крупный рогатый скот) разрушены !

А татарские земли более или менее ухожены , а здания КРС сохранились.

По этому вопросу я советую заглянуть по адресу :
Нефедов С. А. @А БЫЛО ЛИ ИГО?@
hist1.narod.ru/Science/Russia/Mongol.htm
---------------------------------
Владимир Белинский "Страна Моксель" :
http://ukrlife.org/main/evshan/moxel.htm ·
----------------------------------
Чынгыз хан -татарин ? :
http://www.mtss.ru/forum/viewtopic.php?t=1796
==================================
Такие глупости мог написать только "кабинетный" писатель !

Почему в нашей татарской деревне погреб был и есть у каждого .
И называется "КАР БАЗЫ" .
Стенки которого обложены камнем , что бы от влаги не обвалились стенки ! И этот погреб зимой заполнялся льдом , что б хранить там молочные и мясные продукты .

И овощи выращивают в каждом хозяйстве , а во время колхозов был общий овощной участок .
----------------------------------
Пишу специально по русски , что б мог понять "ИЛ" .

№125 (22696) / 09.09.2009 22:57:37

илгэ P.S., 

//Чонки исемне фигыльгэ бэйлэми. //
ойойой.
при чём монда фигыль???
хәзер аңлата башласам, Белмәмеш тагын бәйләнә башлар инде.
шуңа күрә кыскача гына

Егет кешегә җитмеш төрле һөнәр дә аз.

Агыйделнең киң болыннар, зур таулар арасыннан боргаланып-боргаланып аккан җирендә үзенең зурлыгы, йортларының төзеклеге белән кечерәк шәһәрләргә охшашлы бер авыл бар. (Г.Ибраһимов)

кстати, ул вообще килешләр юк дип санаган. кушымча дип кенә атаган.
ну или җамал вәлиди. анысы вообще \"тагылмалар\" дигән.
ну и что делать?
хәзерге килешләр системасына илле-алтмыш кына яшь.
габделгалләм фәезханов \"фәлән белән\"не дә килеш дип санаган (анысын карап чыгасы бар әле как-нидь. аның филологик хезмәтләрен укыганым юк. Мөхәррик әл-әфкәрен генә караган идем. кстати, рекомендую, карагыз, анда кызык нәрсәләр бар
http://www.idmedina.ru/books/school-book/?1378)

Белмәмеш, 
//Син минем күпме, никадәр эшләгәнемне беләсеңме соң? //
ну, во первых, миңа как бы пофиг.
икенчедән, ну и что? сез дә минем күпме эшләгәнемне белмисез. и чо теперь, будем ***ками мериться?

//мин матубгаттагы, радио-ТВдагы типик хаталарны тотып күрсәтик дигән идем. //
ну әйдәгез инде, башлагыз. чыдайт не могу бит инде, көтә-көтә.

//Ә сез монда татар теле структурасын тикшерәсез.//
хм. карагыз әле тагын бер кат. мин анда гарәп теле турында яздым ич :)
анысы да асуым чыкканга. белмәгән кешеләр язалар а то. белмисең икән, не суйся. типа, \"а вот гарәп телендә...\" ну вот. Динар съел и всё. больше не будет, надеюсь, необоснованно писать.

//Аны галимнәр, яманмы-начармы, салган инде калыпка. Әдәби тел нормалары шулар тарафыннан булдырылган.//
вот и проблема. бертөрле карашлы кешеләребез - олуг галимнәр булып санала. ну алларның фикерләре дәреслекләрдә чагыла.
икенче төрле карашлыларны просто расстреляли...

//Галимнәр күбәйде чөнки. Аз гына чамалаган кеше үзен бөек галим дип саный.//
мин менә точно аз гына чамаламыйм. күбрәк чамалыйм :) әмма галим санамыйм үземне. гади бәндәмен.

вакыты шулдыр, 
//хьискэ женем чыга.укырга ойрэнгэннэр, ничек язылган , шулай укыйлар(((((ХЪИС югыйсэ.//
ну, вообще, по уму если, \"и\" \"х\"ны как бы \"йомшартырга\" тиеш инде ул.

№124 (22693) / 09.09.2009 22:28:12

фывы, 
//ил, сишӘмбе, чәршӘмбе) дөрес дәюб сөйләүчеләр дә бар)))//
ну, әйдәгез, мантыйкка бәйләп карыйк (с) (или как там это говорилось заманында Курайда:)

сишәмбЕ, чәршәмбЕ.
пащиму патамушты

1.бездә басымның урыны - гадәттә соңгы иҗек.
2. әгәренки сишӘмбе икән, димәк шИмбә дип әйтергә кирәк була бит. ул бит бер үк сүз :)
3. ну и оригиналында да шулай. бугай. надобно уточнить однако.
эй, кем фарсыча белә? как там чоһоршамба будет?

№123 (22692) / 09.09.2009 22:27:58

ил, җыйнаулашып барырбыз син барырга теләгән җирләргә яме!
Син минем күпме, никадәр эшләгәнемне беләсеңме соң? Мин аны үлчәп утырмыйм. Мине сезгә эш кушып утручы дип аңлый күрмәгез, Алла сакласын... Андый вәкаләтем юк. Хәер, барыбер эшләмәссез сез аны
Телебез язмышы турында сөйләшергә генә түгел, һәркем булдыра алганча эшләргә тиеш.
Ә җитдирәк килгәндә, үпкәләмәгез, мин матубгаттагы, радио-ТВдагы типик хаталарны тотып күрсәтик дигән идем. Дәреслекләрдәге (кемнәр таныш) төгәлсезлекләргә төртеп күрсәтик. Моннан ни гаеп? Хаталарын күреп, анда эшләүчеләр аны төзәтер.
Ә сез монда татар теле структурасын тикшерәсез. Аны галимнәр, яманмы-начармы, салган инде калыпка. Әдәби тел нормалары шулар тарафыннан булдырылган. Ә бүген тел бик чуарлана. Галимнәр күбәйде чөнки. Аз гына чамалаган кеше үзен бөек галим дип саный. Әнә Анурбик әфәнде, гафу итсен, аның тәкъдимнәрен мин бөтенләй аңламадым.

№122 (22691) / 09.09.2009 22:11:46

@фывы,
//
телевизорЛЫ (бүлмә)
миһербанСЫЗ (бәндә)

килешкэ керми бит)
//

ник керми соң? основания?@


Чонки исемне фигыльгэ бэйлэми.

№121 (22690) / 09.09.2009 22:00:17

ачуны китерэ торган эйберлэр куп ул хэзер))))Мине хьискэ женем чыга.укырга ойрэнгэннэр, ничек язылган , шулай укыйлар(((((ХЪИС югыйсэ.элеккеге радиода да бар иде 80нче елларда андый галэмэт.бер хатын-кыз диктор хава торышын да тигез тавыш белэн генэ эйтми: тырышуы булгандыр инде, ниндидер кутэренке эмоциялэр белэн эйтэ башласа, мин ни булган дип уйлый башласам, ул котелэсе температура эйтэ икэн!хэзер фм радиоларда шулай сойлэшэлэр.Гап-гади эйберлэрне кочэнэ-кочэнэ кычкыралар. чыннан да шобхэлэнеп нэрсэ булды икэн дип уйлыйсын башта, буш куык булып чыга.

№120 (22688) / 09.09.2009 21:48:22

ил, сишӘмбе, чәршӘмбе) дөрес дәюб сөйләүчеләр дә бар)))
ә дөресе ничек, ул бит безнең сүзләр түгел?
а уапше татарның атналары восточный, айлары европейский, үзенең ни атнасы, ни ае юк.

№119 (22686) / 09.09.2009 21:42:05

ил,
белмэмеш = шопшэ, алар яраталар шундый башка кешене эшкэ ондэргэ)))прэме лилин бабай диярсен.шопшэ узенен услугасын гына 500менгэ тинли

№118 (22685) / 09.09.2009 21:38:36

фывы, 
//нинди? кайсы? сораулары килеш белэн торленуге керми, шунын очен. Тел галимнере шулай кабул иткэн очен.//
хе. әмма формаль рәвештә килешкә бик охшаганнар бит.
вот.

//маймай" дип, "тә'сир"не "тәйсир"//
о. это знатный дебилизм.

әле тагын сишӘмбе, чәршӘмбе...

№117 (22684) / 09.09.2009 21:35:50

Белмәмеш, 
//Сез матбугаттагы, дәреслекләрдәге массовый хаталарын тотып алып тикшерегез. //
а вот давайте вы не будете говорить, что мне делать.
тогда я не скажу, куда вам идти...

тотыгыз да, тикшерегез үзегез, в чём проблема-то?

№116 (22683) / 09.09.2009 21:35:33

ил, 
телевизорЛЫ (бүлмә)
миһербанСЫЗ (бәндә

нинди? кайсы? сораулары килеш белэн торленуге керми, шунын очен. Тел галимнере шулай кабул иткэн очен. Инде кабул ителгән закуннарга үзгәреш кертергә кирәкмидер. Бәлки кирәктер. Бәлки кирәкмидер. Башка юнәлештә камилләштерергәдер бәлки?

нигэ алайса кәгазь дип языла, къәгъәз дип түгел? хотя шулай кабул ителгән булса, дөресрәк булыр иде. Ә "һәмзә" авазын язуда күрсәтү өчен хәреф дөрес сайланмау нәтиҗәсендә "Татар" радиосы гына түгел, яңа гасыр да көчек баласын "маймай" дип, "тә'сир"не "тәйсир" дип сөйли.

№115 (22676) / 09.09.2009 17:18:50

Белмәмеш, кайдадыр кемнәрдер "сабантуй" дөрес түгел, чын татарчасы "сабан туйы" була дигәннәр иде.
"Татар телендә төп кулланылыштагы сүзләр 15мең тирәсе диләр. Так что, дерзайте. АДМИН, моның өчен аерым почмак та булдыдыр бәлкем."
аның өчен йараклы форумнар күп инде ул. андый нәрсә кирәк түгел ул безгә.

№114 (22675) / 09.09.2009 17:14:07

 Динар, мин үземне татар телен, аз гына булса да, белүчеләрдән дип саныйм, ләкин синең язганнарыңны аңлап бетерүе бик кыен. Син укучыга фантазияләр өчен урын калдырасыңмы ул? Менә тагын аңлап бетермәдем. Сабантуйның нәрсәсе дөрес түгел? Әйе, син язганча дөрес түгел. Ул кушылып языла - \"сабантуй (-га)(-дан)\". Ә \"сабан туе(-на)(–дан) булганда аерым. Әгәр син моны күздә тоткан булсаң, диалектларның язма теле бармыни ул. Чөнки язма тел ул бары тик рәсми тел генә дип белә идем. Чөнки мишәр диалектын кәгазьгә күчерсәң, ул кызыл каләм белән кызарып бетәр иде. Мишәрләргә шуңа читен дә, язма тел белән сөйләм теле аерыла...
гомумән, әллә ниләр майтарып утырасыз шунда. кычытмаган җирне кашып. Әгәр мәкаләдәге хаталарга игътибар итсәгез, монысы башка. Ә монда ул юк. Мәкаләдәге теманы да онытасыз. Башыгызга килгән әллә нинди сүзләр тикшереп утырасыз. Татар телендә төп кулланылыштагы сүзләр 15мең тирәсе диләр. Так что, дерзайте. АДМИН, моның өчен аерым почмак та булдыдыр бәлкем.

№113 (22668) / 09.09.2009 16:20:46

Белмәмеш, без өтер актарып утырмадык бит. ә кушымчалар диалектларда тагын да күбрәк кыскара, кирәклесе генә кала, шул исәптән, "сабан туй" дигән сүз дә татарча, дөрес булып чыга, әмма әдәби диалектта гына алай түгел. ә аны "сабан туй" дөрес түгел дип йазалар бит, шунга әйтәм.

№112 (22656) / 09.09.2009 11:31:46

Бер гыйбрәтле фикер бар: "МИн акыллы, мин беләм, дигән акыллы түгел. Ул надан һәм ахмак." Белем дәрәҗәсе буенча шәп ярышасыз, әмма кызык түгел. Диагноз "Близорукость"... Югыйсә, игътибарны җитди темаларга юнәлтергә омтылып карадым. Ә сез һаман өтер хаталары эзлисез.Өтер галимнәр!!!! Кулланылыштан төшеп баручы телдә өтер кайгысы калмый инде ул. Аннан сезнең теоретик грамматикагыз ул филфакта гына кирәк. Мәктәптә дөрес белем алган бала, үскәч дөрес сөйләшә, әмма грамматиканы инде оныткан була. Аның башында автомат эшли. Сезнең килешләрегез, өтерләрегезнең ни икәнен белми кеше, ә дөрес сөйләшә.
Сез матбугаттагы, дәреслекләрдәге массовый хаталарын тотып алып тикшерегез. Әйтик, татар телендәге "эконмия" принцибын, ягъни кушымчаларның кайчан кыскартылу ихтималын. Бу бит телнең аһаңен боза. Әйтик, -лар, -ләр..не кирәксә, кирәкмәсә куллану. Кайчак шушы "лар"ләр аркасында гына да эт өргән кебек тоела башлый телдә. Ә дәреслекләр бу яктан бөтенләй надан. Ә матбугатны бөтенләй укып булмый. Кайчак кирәкмәгәндә языла, кайчак урынсыз кыскартыла... Югыйсә, укытучымның өйрәткәне хәтердә, укып кара җөмләне, кушымчасыз мәгънә үзгәрмәсә, ул төшеп кала, дия иде.

№111 (22655) / 09.09.2009 11:26:39

Җәмәгать, һаман юкны бушка аударасыз икән әле. Разнобразие булсын, хәзер үзгәрегез: бушны юкка түнтәрегез инде.

Менә шушы җөмләмне анлализлап, дессертация язарлык, аны урысча якларлык хезмәт әзерләгез.

№110 (22654) / 09.09.2009 11:26:27

Җәмәгать, һаман юкны бушка аударасыз икән әле. Разнобразие булсын, хәзер үзгәрегез: бушны юкка түнтәрегез инде.

Менә шушы җөмләмне анлализлап, дессертация язарлык, аны урысча якларлык хезмәт әзерләгез.

№109 (22643) / 09.09.2009 10:38:31

мин фигылләрне белмейм, аңлатыбрак, мәгънәләрене татарчага тәрҗемә итеп йазсаң иде. ул фигыль белән ул кушымчалар булганда шул баш килеш, ийәлек килеш, төшем килешкә охшаган мәгънә аламы әллә? ниндәй формадагы фигыльләр соң ул, кайсы затта-санда-вакытта? бәлки анда у,и,а кулланыладыр, әмма исем килешләре мәгънәләренгә охшамагандыр.

урыс телендә нормаль килешләр инде. кайвакыт "нулевое" окончание очрый, шул "именительный" белән "винительный"дадыр, әмма аларның да елек флексийәләре булган бугай, берсе ѣ бугай, хәтерләвемчә, алар әйтелмәй башлаганнар да йазылыштан төшеп калган.

№108 (22633) / 09.09.2009 08:28:26

А безне мактапта 5нче класста, татар теле укытучысы \"Ассаламагалайкум - Вагалайкум ассалам\" дип исанлашерга ойратте.

№107 (22618) / 08.09.2009 22:53:56

пиэс.
и ещё.

//әмма \"кәфер\" - \"кире\" дигән сүздән чыккан йә шуны аңлата да,//
монда хата.
надо либо
((әмма \"кәфер\" - \"кире\" дигән сүздән чыккан ҺӘМ шуны аңлата да,))

либо

((әмма \"кәфер\" - \"кире\" дигән сүздән чыккан йә шуны аңлата))

ну и наконец.

глагол "кафара" = 1) покрывать, скрывать; 2) быть неверующим, не веровать (напр. "не верить в Аллаха"); 3) быть неблагодарным.

соответственно, "кафир" = причастие действительного залога от этого глагола.
ну, или если по словарю
Кафир (мн. куффар, кафара) = 1. 1) неблагодарный; 2) неверующий, нечестивый, неверный; 2. безбожник.

вроде всё.

№106 (22617) / 08.09.2009 22:46:28

ох ты, просветитель.

ладно.
русның им.п. - вин.п. турында әйтеп тормам.

ә менә гарәпнең килешләре кызыграк.
вот вы умничаете, әмма минем сүзләрне игътибар илә укымыйсыз.
"өчесе өч төрле нәрсә"
ну да, гарәптә им.п. - "у", род.п. - "и", вин.п. - "а".
әмма бу көнбатыш традициясеннән чыгып әйтелгән сүз.
типа, үзгәрә икән, +мәгънәсен үзгәртә икән - о! нашли падеж!
ә фигыльләрнең үзгәрүләрен ничек аңлатырга? ну да, типа "изъявительное/индикатив, сослагательное/конъюнктив, усеченное наклонение"
ләкин асылда бит шул ук 3 "как бы килеш".

т.е. окончания:
"у" = им.падеж имени (раф‘ - رفع ) / изъявительное наклонение имперфекта.

"и" = род.п. имени (джарр - جر) / или "нулевое окончание" глагола (джазм - جزم ) усеченного наклонения.

"а" = вин.п. имени (насб - نصب) / сослагательное наклонение глагола.

т.о. сезнеңчә, гарәп телендә фигыльләр дә килеш б/н төрләнергә тиеш? штоль?

№105 (22612) / 08.09.2009 22:08:36

\"мне что, элементарным просвещением тут заниматься???\"
бу иң гади, төп, баларга, мәктәптә өйрәтелә торган \"элементарное просвещение\"га кермәй, һәм университет дәрәҗәсендә дә әле кем шулай дип саный икән, алдалама. һәм мин дә чын күңелдән шулай дип әйтә алам. шуның өчен килеш дип атала да инде ул. мәгънәсен аңлатып тормыйммы икән әллә, мин дә киреләнимме икән әллә, \"элементарное просвещение\" аңлатып утырырга тийеш түгел мин, әмма \"кәфер\" - \"кире\" дигән сүздән чыккан йә шуны аңлата да, шуңа күрә мин киреләнмейм әле, аңлатам: ул телләрдә килеш ул флексия, аның башка төр кушымчалардан конкрет чикләре бар, ә татар телендә флексия йук, сүз йасалышында гына күплек санны аңлатучы шуның шикелле нәрсә бар: мин - без, син-сез. конкрет чикләр дигәне шул: флексия \"баш килеш\" дигән төп, гади хәлдә дә дә була, ә татар телендә исә ул хәлдә бер ниндәй кушымча да булмай. иңглиз телендә флексия я айрым төрле үгәрү алмашлыкларда ачык бар: i-me-mine, we-us. гарәп телендә баш килештә флексия ү-үн, башка килешләрдә ул и-ин, ә-ән гә алышына. ә татар телендә \"баш килеш\"тә - \"мин\", башкаларында шуңа кушымча өстәлә.

№104 (22603) / 08.09.2009 19:50:49

фывы,
//
телевизорЛЫ (бүлмә)
миһербанСЫЗ (бәндә)

килешкэ керми бит)
//

ник керми соң? основания?

Динар,
//әйе. нишләп "хохо"лдайсын. дәлилләрне әйт, дөрес булмаса.//

мне что, элементарным просвещением тут заниматься???
рус инглиз гарәп телләрендәге килешләр - өчесе өч нәрсә.

№103 (22589) / 08.09.2009 14:25:32

ил, 

монысы:

телевизорЛЫ (бүлмә)
миһербанСЫЗ (бәндә)

килешкэ керми бит) алайга китсе, урысларнын да эйтик \"оловянный солдатик\"ны килешке кертеп карап булыр иде.

алайга китсе, зат-сан белен торленешне де килешке кертерге була тугелме сон?

№102 (22584) / 08.09.2009 13:42:36

әйе. нишләп "хохо"лдайсын. дәлилләрне әйт, дөрес булмаса.

№101 (22581) / 08.09.2009 13:04:13

Динар, 
ой.
сез чыннан да //урыс, иңглиз, гарәп телләрендәгечә килеш//ләрне - бер күренеш дип уйлыйсызмы??
хохо.


фывы, 
ещё вариант
Ил Родил Девчёнку, Велел Тащить Пелёнку.

//Баш
Иялек
Юнэлеш

Тошем
Чыгыш
Урын-Вакыт//

телевизорЛЫ (бүлмә)
миһербанСЫЗ (бәндә)

№100 (22569) / 08.09.2009 11:00:14

ДАМА, DONNA һәм ТАНА сүзләре бер сүздән килеп чыканнармы?

№99 (22562) / 08.09.2009 10:37:10

ил,  килешлерне истэ калдырунын бик жайлы ысулы:

урысча
Иван Рубит Дрова, Ваня Топит Печь
(именительный, родительный, дательный, винительный, творительный, предложный)

э монысы фальклор,
День был Именительный, я виноват, что она Родительный? Она же мне Дательный, Разве я Винительный, Вечер был Творительный, поэтому Я ей Предложительный...

Татарчасы болай:

Баш
Иялек
Юнэлеш

Тошем
Чыгыш
Урын-Вакыт

Истэ калдыру очен -
БИЮ,
ТЧУ

безне шулай ойреттелер пидуниверситетта

№98 (22556) / 08.09.2009 10:07:17

бу да "(с)", моны мин кемнеңдер сүзене укып йә ишетеп әйтмәйм, үзем уйлап чыгарган, авторлык хокукы өчен хәзерге заманда улның иң беренче әйтелүе дә кирәк санала, анысы да бар, миннән иртәрәк болай ук матур итеп әйтмәгәннәрдер дә матбугат-фәнни еш-мазарда, минем белүемчә, йук, ә мин җитәрлек беләм... бер гади дәлил: мәктәп дәреслекләрендә ул йук.
әмма килеш саныны төрле галимнәр әллә кайчан инде төрлесә санаган, кайберсе йук дип тә әйткән. әмма нишләптер ул мәгълүматны дәреслекләргә кертмәйләр. урыс теле тәэсире һәм акылсызлыктыр инде ул.

№97 (22554) / 08.09.2009 09:57:19

сәләм. урыс, иңглиз, гарәп телләрендәгечә килеш татар телендә - 0 . башкача бер ничә төрле ысул белән "килеш" дигән сүзгә мәгънә билгеләп була йә исә аларны "килеш1", "килеш2" һәм башкача атарга, аларның һәркайсы буйынча санаганда саны төрлечә була.

№96 (22546) / 08.09.2009 05:58:15

 Динар, 
ну, әйдә, әйтеп бирегез/санап чыгыгыз килешләре, зинһар.

№95 (22544) / 08.09.2009 01:00:48

"дөресен сез беләсездер инде? :)
" - әйе, мин аны беләм, йә шактый күп беләм.
"татар телендә ничә килеш барын беркем белми" - килеш санын белмейм дип әйтмәс идем үземне..

"Синтаксиста сорау кую алымы юк! (С)" - ничек ул?

№94 (22537) / 07.09.2009 20:28:16

Динар, 
//татар теле дәреслекләрендә килешләр турындагы мәгълүмат һәм синтаксик анализлар дөрес үк түгел..//

дөресен сез беләсездер инде? :)

вообще, татар телендә ничә килеш барын беркем белми...

пиэс.

ах! ну и ещё.
Синтаксиста сорау кую алымы юк! (С)

№93 (22533) / 07.09.2009 17:49:53

комментаторларга: "исәнме" дип әйтеү хәзерге заманда да мәгънәле, актуаль, дин буйынча, кеше бит чынлыкта һәр вакыт йугалып куйырга, һәлак булырга, үзгәртелеп куйырга мөмкин, аллаһы теләге белән генә секундтан-секундка, мизгелдән-мизгелгә исән-имин сакланып кала.

сез дип бер кешегә әйтеүнең башка мәгънәләре дә була ала: ул кеше нәрсә ешләргә икәнене кабул иткәндә үзенең киңәшчеләренең фикерләрене исәпкә алганда.

№92 (22532) / 07.09.2009 17:43:25

сәләм.
дин буйынча әни, әти дип чын әни белән әтигә генә әйтәсе...

комментаторларга: "дәү әни" ул дөрес түгелдер, ул бит әле генә шәһәр кешеләрендә генә чыккан нәрсә, аны татар әдәби диалектына кабул итәсе түгелдер!

тагын йаңа шәһәр татарлары "татарча" дигәндә басымны йалгыш әйтә.

алар бит татар телене табигый рәвештә өйрәнмәгәннәр.

виндуста татар телен өстәгәндә "тел" түгел, ә урыс теленә тагын бер "раскладка" өстәгәч җайлы була.

ил, әйе, дәреслекләр дөрес түгел. татар теле дәреслекләрендә килешләр турындагы мәгълүмат һәм синтаксик анализлар дөрес үк түгел... кайберләрен галимнәр үзләре дә белә, алар андый шикләнгәннәр нәрсәләре белән балалар башын катырмасыннарн иде, "тем более" чит халык балаларының.
шунысы ачуны чыгара, мәктәптә 5ле алыр өчен белә торып "туфта" йазып утырырга туры килә.

№91 (22530) / 07.09.2009 16:39:02

ил 06.09.2009 18:29:20,
уң Alt + ә -> щ

№90 (22504) / 07.09.2009 04:23:03

Ә элек заводта җитештерелгән татар телле печатьный машинкалар булган. Димәк, татар теленә дә игътибар булган. Анда татар шрифтлары да үз урынында. Минем абыемда шундый кара машинька әле дә саклана. Шалтыр-шолтыр арба кебек булса да, үзебезнеке булгач хөрмәт бар аңа. Ләкин мондый дәрәҗә сугышка кадәр генә булган. Аннан соң кеше аракы эчәргә өйрәнгән кебек үк, татар теле дә гаять зур тизлектә икенче чүп телгә әйләнә барган. Һәм моның бер күрсәткече: татар шрифтларына да урын калмаган. Аларны стандарт машинькаларга кустарь мастерскойларда гына ниндидер знакны алыштырып тыгып куйганнар.
Патшалы Россиядә дә, аннан соңгы Ленинлысында да татар теле хәтта Мәскәүдә дә кирәк булган. Менә галимнәребезгә тема: өйрәнсеннәр, язсыннар шул хакта. Ник элек шулай булган да, хәзер шулай???? Шуны урысчага тәрҗемә итеп главарьларыбызга тоттырсыннар... менә булыр файда, бәлкем акыл керер. Тел үсеше проблемаларын Сталин кебек Мәскәүдә хәл итмәскә икәнен аңларлар. Татарга нинди язуда язарга икәнен Сталин хәл иткән заманында, хәзер исә кем хәл итте? ни өчен?
Элеккеге союздаш республикалар халыклары өчен, клавиатурада үз хәрефләрен каядыр буш урынга тыгып кую, хурлык буларак кабул ителер иде. Ә без аңа хурланмыйбыз.
Ә бу мәсьәләне без хәл итә алабыз, югыйсә. Главныйларыбызда теләк кенә кирәк. Ә теләк үзеннән үзе барлыкка килми урысча уйлаучы кешедә, галимнәр, журналистлар ярдәмендә барлыкка килә.

№89 (22503) / 07.09.2009 00:10:22

Шэпшэ, 

ааа, бред.
беру все свои слова обратно.
программисты наши - супер.
п.ч. изобрели в мильон раз лучший путь, чем предложенный шепшой.

//Microsoft Wordны «кампитрга» батырасыз.//
бу нинди телдә?

№88 (22501) / 06.09.2009 22:11:38

Татар хәрефләрен «кампитрга» болай урнаштырырга мөмкин:
1) Microsoft Wordны «кампитрга» батырасыз.
2) Вставка дигән менюга «төртәсез».
3) Аның «Символ» дигән подменюсына «төртәсез».
4) Килеп чыга «Символ» дигән тәрәзә, шунда хәрефләр күплеге бар
5) Сайлагыз татарча хәреф, әйтик, Һ , курсорны Һ «өстенә» куегыз
6) Шуннан соң «Сочетание клавиш» вкладкасына «төртеп алыгыз»
7) Ачылып китәр «настройка клавиатуры» дигән тәрәзәчек
8) Шунда «новое сочетание клавиш» ка курсорны куегыз, ә инде Һ хәрефе булып берьюлы басылучы Ctrl, 1 кнопкаларын билгеләгез.(Элек Ctrl га, аннан 1 гә басып куегыз, шуннан соң «новое сочетание клавиш» тәрәзәчегендә мондый язу пәйда була Ctrl+1 ). Икенче төрле әйткәндә, сезнең кампитрда татарча хәреф - Һ билгеләнде, ул хәреф Ctrl, 1 беръюлы баскач килеп чыгар.
9) Шуннан соң басыгыз «назначить», аннан «закрыть» вкладкаларына.
Шул ук юл белән һ хәрефен билгеләгез.
Киңәш бирәм мондый билгеләмәләр кулланырга:
Һ,һ өчен Ctrl+1, Alt+1
Ә,ә өчен Ctrl+2, Alt+2
Ө,ө өчен Ctrl+3, Alt+3
Җ,җ өчен Ctrl+4, Alt+4
Ң, ң өчен Ctrl+5, Alt+5
Ү, ү өчен Ctrl+6, Alt+6

Дөрес, бу форум тәрәзәчегенә әлеге ысулда куелган татар хәрефләре үтми, элек wordта татарча язып, аннан тәрәзәчеккә копиясен төшереп, хәлдән чыгарга мөмкин.

№87 (22500) / 06.09.2009 21:18:26

//соң син рустан латинга күчәсең бит,нәк шулай күчәсен.//

хмм..
или глупость.
или я не понял.
күчмим. татарча язам.
мәсәлән мәсЬәлә.

ну, уңайрагы - иске варианты. татахәрефләр - өстә, сифрларда.

вообще, аның рус раскладкасы да дурдом. программистларның альтернатив акыллары наепле...

№86 (22499) / 06.09.2009 18:47:04

ил.соң син рустан латинга күчәсең бит,нәк шулай күчәсен.Йахшы, нинди ткъдим бар? На безрыбье,и рак рыба....Җүнлерәк ни бар,әйт алайса.

№85 (22498) / 06.09.2009 18:29:20

//Ә-О/Щ,Ө-W/Ц, Ң-:/Ж,и т.д.//
руки оторвать.
ну и ещё что-нидь тем, кто так сделал.
ага.

ну ладно, если Щ,Ц - татар сүзләрендә юк бит инде как бы.
а вот Ь - ааааааа!!!

№84 (22495) / 06.09.2009 14:39:18

Равил Хади туган минем кампитерда уз хэрефлэребез бар дип "Эгерже хэбэрлэренэ"..язган идем:"кытайча язуыгыз шаярумы " дип шелтэлэделэр
Баксан минем бер татар хэрефе аларда ЖИДЕ билге булып чыга икэн
Гаеп кемдэ ?...

№83 (22494) / 06.09.2009 14:35:57


Рауил Һади.төзәтмә:Ә-О/Щ,Ө-W/Ц, Ң-:/Ж,и т.д.

№82 (22493) / 06.09.2009 12:40:25

Кайберәүләрегездә атар хәрефләре күренми.
ХР, Vista да татар хәрефләре бар.
Аларны кирәк булса "кораллар тартмасына-панель задач"та "EN/RU" өстендә тычкан белән уң төймәгә басып "параметры" боерыгын сайлып, "Добавить" аша татар телен сайларга кирәк.
Аннары татар хәрефләре "Ә-O/ ,Ө-W/Щ , Ү-]/Ъ , Җ-M/Ь , Ң-;/Ъ , Һ-~/Ё" төймәләрендә була.

№81 (22488) / 06.09.2009 06:43:02

хәерле иртә.Белмәмеш.

№80 (22487) / 06.09.2009 01:23:44

ил, давай не "чо"кой инде-))). Хәзер "Әй, син" дип дәшәсе, татарча булсын өчен.
Тел, культура үзгәрергә тиеш түгел икән. Әйтик, президентка хат язабыз: "Хөрмәтле яраткан Президент Путин абый. СИН нишләп 309нчы номерлы закун белән безнең татар телен кысаСЫҢ. Бер дә әйбәт түгел инде синең дәрәҗәдәге кешегә...."
Барын да укып чыктым да, бер эшебез юк икән чүп өчен бәхәсләшеп утырабыз дидем.
Исәнмесез, дип дәшелә рәсми чакта. Монда сүз сасылык дәрәҗәсе дә, уш-ис, память, сознание, акыл... һ.б. төсмерләр дә искә алынып тормый. Просто исәнләшәбез. Иван Грозный мөртәт тә искә төшми. Шулай кабул ителгән, культурага кергән. Мин моны татар телен санга сукмаган балаларга аңлатып башларын бутап ятыйм инде, нәтиҗә нинди булыр...
Сез дип дәшү шулай ук мәҗбүри.
Әби-бабаймы, ДӘҮ ФӘЛӘННӘРМЕ, анысы һәркемнең үз эше. Мондый гына аралашу әдәбен анализларга галим булырга кирәк түгел. Бу сүзләрне кулланасыңмы, башкасын әйтәсеңме, ул телне артка сөйрәми.
Минем аңлатасым килгән иде бүген галимнәр өчен мөһимрәк эшләр бар, дип. Менә шулар турында сөйләшәсе иде. Әйтик, миңа шартларгамы, балалар татар телен укырга теләмиләр, ата-аналарга кадәр аны кирәксез предмет (фән дип кабул ителми инде ул) дип саный. Балаларда кызыксыну юк, дигәч, нигә кирәк ул. Ипилек тозлык белә, сөйләшә ала, шул җиткән, дип мине томалыйлар. Рус теле кирәк, инглиз кирәк, математика кирәк... Тик татар теле түгел. Класста берничә кызыксынучы бала өчен, шуның белән эшләргә туры килә. Менә проблема кайда. Дәреслекләр дә камил димәс идем. Грамматикада бер төрле кагыйдәләр җитенкерәми. Хәтта кайбер кагыйдләр русчадан калька рәвешендә күчерелгән. Ул безнең телгә туры килми бит... Равил әфәндедән мин шулар хакында җитди мәкаләләр көтеп калам. Анализлагыз мәктәп дәреслекләрен. Ә "Исәнме", дәү әни кебек нәрсәләр татарга хас түгел дип Мәскәүгә барып 1-каналдан көн-төн сөйләп утыр, үзгәрмәс. Ул каубл ителгән. Сөйләнә.
Биредә алып барылган белдеклелек дәрәҗәсен күрсәтү буенча ярыш оештырыр вакыт түгел.

№79 (22485) / 05.09.2009 18:36:41

фв, 
ну да.
правда, яшел полушрек-шүрәлегә җитми инде.


Сылу, 
"сез" б/н килешәм.
фәлән апа, хәлләрең ничек?
фәлән абый, кая барышың?
ну и т.п.

әмма это всё бесполезно.

әгәр кулланышка кергән икән инде - "сез" дип дәшәбез. а чо.

№78 (22483) / 05.09.2009 15:37:59

Сылу, "эй, син" дип морэжэгать итуче тэрбиясезне телдэге матур сузлер генэ коткарып кала алмый.

Э син дип морэжэгать итэсен килсэ, "Абый", "апа", "туташ" кебек матур сузлер де бар татар теленде.

№77 (22482) / 05.09.2009 14:33:11

Равил эфэнде! Урысларга тагын бер токеру очен генэ язгансыз ахыры. Берни анламадым. Бигрэк буталчык. Житэр инде рус бн татарны сугыштырырга. Нэрсэ бэйлэнэсез?"Сез"гэ килгэндэ, хэзерге вакытта бик куркэм мэгънэдэ, ихтирам бн дэшу ич бу! Урамдагы берэу "эй, син",-дип дэшсен эле. Кемгэ ошасын ди?

№76 (22479) / 05.09.2009 13:58:23

ил, 
"су анасы" мультигындагы су анасыннан да куркынычракмы?

№75 (22478) / 05.09.2009 13:47:20

ил, 
Күренә пииииппец икәне. Минем үзем дә шунда бугай... Бәрәңге алырга китәсем, китәргә йөрәгем житми.

№74 (22477) / 05.09.2009 13:37:32

туган тел, 
кстати,
горур = достоинство

очень спорно.

вот у меня щас трамва мозга. и удар по психике.
Волшебные приключения Барсика в стране легенд
дигән бер нәмәстә карадым.
ойойой.
төп геройлар - Барсик, Вырущалощка, Банкомаш.
Кырлай, Казан, Урман, Су анасы, Шүрәле... полный набор.
пииипец!

№73 (22476) / 05.09.2009 13:16:25

туган тел,
ипи ит су эни эти ат ут

дип кенэ сойлешеп булмый бит эле. алай дип яна сойлешерге ойрене башлаган сабыйлар гына сойлеше. синен гомеренде бер тапкыр да татар теленнэн башка теллэргэ (хотя бы урыс теленэ)текст тержеме итеп караганын юк ахыры. татар теленде сузлер кыска, дэкин жомлэ озынрак килеп чыга, чонки ил эйткэнчэ

\"ипи-тоздан башка да сүзләр күп бит дөньяда.
ну, төшенчәләр.\"

Сузлер турындагы фикер тоже спорно, меселен:

ашау eat
эшлэу work
ял иту relax
ярату love

ничек укылганын белэсездер

вапше ин кыска тел кытай теле дип эйтэлэр кытайча белучелер.

и вапше, бу эйбергэ горурланырга да/борчылырга да кирекми. телнен озынлыгы/кыскалыгы белен мактанудан нинди файда, эгэр ул телнен ареалы елдан ел тарая икен

№72 (22475) / 05.09.2009 12:44:45

туган тел, 
хохо

//горур (достоинство) булырга кирэк хормэтле татарларым!//

ну да.
вообще, килешәм.
әмма үзегезне укып карасаң -

//ин кыска сузлэр татар телендэ.
ипи
ит
су
эни
эти
ат
ут
х.б.
Табигатьтэ ин экономияле форма шар (тамчы шунлыктан шар) кеше дэ экономиягэ омтыла.Шул исэптэн тел дэ.//

урра! татар милләте - нация Эллочек-людоедок!

ипи-тоздан башка да сүзләр күп бит дөньяда.
ну, төшенчәләр.

а вообще, айда, килешәм сезнең б/н.
чо мучаемся??

ну, в общем, ход мыслей понятен.
горур халкым!
матай, сәпит,...

№71 (22474) / 05.09.2009 10:11:15

ил, болай үзең ничава кеше бугай, кайчак аңламымыйм язуыңны, мәгънәсен тотарга мием эшләми. Икебезнең беребез я салмыш, я аек...

№70 (22473) / 05.09.2009 09:19:56

ил, 
син филолог тугелме сон!? Эгэр татар сузлэрен анализлап карасан, кин кулланыштагы ин кыска сузлэр татар телендэ.
ипи
ит
су
эни
эти
ат
ут
х.б.
Табигатьтэ ин экономияле форма шар (тамчы шунлыктан шар) кеше дэ экономиягэ омтыла.Шул исэптэн тел дэ. Купме генэ язсагыз да, сойлэм телендэ дарухэнэ дип, шифахэнэ дип сойлэуче юк! Ничек кенэ телэсэгез дэ, алай дип сойлэмэячэклэр. Эптик, булнис диячэклэр! 500 ел урыс влияниясында яшэгэнебезне танырга хэм кабул итэргэ вакыт язмача да. Куптэн урыс сузлэрен кулланабыз! Ник аларны тарчалаштырмаска?Ник гэжит кенэ татарчалаша.Фэйзерахманов гэжитче булган очен генэме!? Гэжитне газета дип эйтегез дип 4ел токереген чэчте беренче укытучым! Хаман гэжит дибез, хэзер язабыз да!Жинелэ дэ белергэ кирэк.Ялгышларны эзли белергэ! Монын очен жимерелгэн мин-минлекле тугел, э горур (достоинство) булырга кирэк хормэтле татарларым!

№69 (22472) / 05.09.2009 00:34:38

//Татар дөньясы меңләгән ел яши.//
ойойой
мифотворцы, вперёд!

Белмәмеш, 
//\"Даруханә\", \"Шифаханә\"... дип тезеп киткәч, минем мәсәлән, туалетны да саф татарчалаштырасым килә \"Т...мханә\"
АБСУРД эшләр бик күбәйде, шуңа \"раздаржаться\" ителәм...//

үзегезнең абсурдыгызга ник соң раздражаться \"ителәсез\"?

нинди сүзләр кулланырга соң?
сезгә бульнис, әптик уңайракмы?

/газеталарны халык аңламый торган телдә яза башладык. //
кем башлады? сезме? дык. башламагыз.
халык аңламый ди башласаң.
ваще все отупеют.
өйрәнсен халкыгыз. аңласын.

№68 (22467) / 04.09.2009 18:32:48

Тагын бер кабатлыйм: галимнәребез тамыр эзләп гомер үткәрмәсеннәр иде, гәрчә анысы да кирәк, кирәген. Тик әнә татар телен өйрәнү программалырын эшләсеннәр, сүзлекләр булдырсыннар. Әдәби телне калыпка салсыннар. Эш җитәрлек. Әнә берүк сүз бер газетта бер төрле языла, икенчесендә аны танымыйсың да. Телебезне гарәб-фарсы сүзләре белән чуарлап, газеталарны халык аңламый торган телдә яза башладык. Халык бер телдә сөйләшә, ә язма тел икенче. Нәкъ Каюм Насыйри чорына кайтабыз төсле. "Даруханә", "Шифаханә"... дип тезеп киткәч, минем мәсәлән, туалетны да саф татарчалаштырасым килә "Т...мханә"
АБСУРД эшләр бик күбәйде, шуңа "раздаржаться" ителәм...
Мәктәп дәреслекләре рус телендәгеләр белән чагыштыргыанда кондициягә җиткерелмәгән... Менә проблемалар кайда.
Бу мәкаләне газета баскан дип торам, урын җәлләмәгәннәр, димәкче идем. Интерентта урын күп, анда ярар.

№67 (22466) / 04.09.2009 18:27:44

Бүген күп галимнәр юкны бушка аудару белән мәшгуль. Әнә "ИС"тән дә чыгып буласы икән. Алайса исән дә (живой) шул "ИС"тән ясалган булып чыга инде. Чөнки кеше әле сасымаган, димәк исән. Алайса хөрмәтле Равил Һади әфәнде аңлатып китсә иде, "ИСӘНМЕ" дип исәнләшү тагын кайсы төрки телдә бар икән, гомумән нинди телләрдә бар? Ул сүз "ИС"тән ясалган очракта да, Иваннан соң кулланылышка кереп китәргә мөмкин түгелмени? Сез аның аңарчы кулланылганын ишеттегезме? Күргәнегез бармы?

№66 (22465) / 04.09.2009 16:33:32

э белки \"исэнме?\" \"ис\"нен бутен мэгънэсе белэн бэйледер?

\"Исэнме?\" - ягъни, ис килмиме эле синнен?
\"Исэн\" - ис килми, мунчага кереп чыктым эле генэ
бу татар халкынын элек электен чиста халык булуын раслый.

№65 (22464) / 04.09.2009 16:18:22

Әйе, килешәм, бу фикердә дә дөреслек бар.
ИСЕҢДӘМЕ СИН? ЮКМЫ? дип сорау бар. Ә бу СИН ХУШЫҢДАМЫ? ЮКМЫ? дигән сорауга ошаш. Икенче төрле итеп әйтсәк СИН АҢЫҢНЫ ЮГАЛТМАДЫҢМЫ? булып чыга.

№64 (22463) / 04.09.2009 15:23:01

"Исәнме" сүзенең тамыры "ис".
Шуннан чыгып "Исәнме-саумы?" дигәне "хәтерең бармы, саумы?" дигәнне сорашу була.
"Исән" дигән сүз "җив"дигән булмый. Ул "В разуме ли? дигән була.
Татар дөньясы меңләгән ел яши.
Монда "исәнме - җив ли?" Иван IV кә бәйләп куюның бер ни мәгънәсе юк. Безнең халык 1552 ел белән әле бетмәде.

№63 (22438) / 03.09.2009 12:30:28

Саба, Азнакай якларында тагын "Арумысез" дип тә дәшәләр әле. Белүемчә, Зәй керәшеннәре дә.

№62 (22424) / 02.09.2009 23:10:10

Саулармысез, дуслар! мин сезнен фикерлэрегезне укыдым да, узем дэ берничэ суз язарга кыйдым. Эти-Эни мэсэлэсендэ. мин уземнекелэргэ гомер-гомергэ эти-эни дидем. иремнекелэр -эткэй хэм энкэй. чонки уз энием этинекелэргэ шулай диеп эндэшэ
иде. ирем дэ минекелэргэ эткэй -энкэй ди (хэрхэлдэ безнен якта эби-бабай диелсэ дэ) беркем дэ турсаймый, хэркемгэ бу ошый. жэмэгать, чын йорэктэн эйтелсэ, эниме, энкэй, аермасы юктыр дип уйлыйм. улым иремнен эти-энисенэ Дэу эни, дэу эти ди. э минекелэр жайлы хэм пафослы тугел: эби хэм бабай.

№61 (22422) / 02.09.2009 20:10:02

Тамыр, 

пиши ещё.
миңа сездәгедәйләр ошый.
мин көләм.
мине белүче/дусларым да.

№60 (22418) / 02.09.2009 18:36:24

Очрашканда сәламләшү өчен \"Исәнмесез\" ошамый икән, \"Сау-сәламәтмесез\" диюнең бернинди гайре табигыйлеген тапмыйм. Шул ук хәл-әхвәлне белешүне аңлата бит инде һәр икесе. Каршыңда басып торган кешенең сәламәтлеге турында сорау нишләп начар гадәт булсын икән?
Татарның соңгы елларда таралган тиешлегә дә, тиешсезгә дә кочаклашып, чуп-чуп үбешүенә игътибарны юнәлтсәк урынлырак булмасмы?
Очрашканда кочаклашуның гына мәгънәсе үзе үк кешене дошманыңа әйләндерегә тиеш тә бит...(борынгы заманнарда кочаклашу - каршыңда торган кешенең киеме астында коралы булмавын тикшереп карау өчен капшау үткәрү булган бит!)

№59 (22413) / 02.09.2009 12:37:53

\"Исэнме\" диеп эндэшу миндэ дэ \"Эллэ хаман улмэденме\" кебек ассоциация тудыра. Безнен якта \"Саулармы сез\" дип я \"Саулармы\" дип эйтэлэр. Э \"исэнмесез\" дип мэктэптэ укытучыларга, я булмаса башка официаль жирлэрдэ кулланалар, хэм халык моны эдэби телдэ сойлэшу дип саный. Бездэге мишэрлэр эдэби тел дип казан татарлары сойлэшуен атыйлар, кубесенчэ. Кайвакыт \"Ни хэллэр\" дип кенэ дэ жибэрэлэр.

№58 (22409) / 02.09.2009 11:21:23

ил, син татарчаны кәкере дә бөкере язасың. Урысчаңда әллә ни түгел...

№57 (22405) / 02.09.2009 09:50:24

"Риза казыйга язылган хаттан тыш башка чыганакларда расланамы бу?"
буранбай, мин эле бу сорауга остэп, кайсы елда язылган бу дип тэ сорыйсым килгэн иде.

№56 (22402) / 02.09.2009 09:13:31

ил,
күзлек/ыштан
тәлинкә/тавык
каләм/мунча

дип тә дәшеп буламы? а чо! татарча ич

анлашылмады монысы. кузлек/ыштан дип тэ дэшеп була, кушаматын шундый булса. Кузлек Равил, Ыштан Хади мэсэлэн. Ты об этом? Эдэби тел нормаларына туры киле. Татар классикасында ике язучынын берсе кешене кушаматлары белен атап яза.

и аннары)

минем анлавымча, син (сез) хорметле (олкен) кешеге \"сез\" дип хорметлеп язу булган диген фикерде? Риза казыйга язылган хаттан тыш башка чыганакларда расланамы бу?

№55 (22400) / 02.09.2009 07:46:54

Белмәмеш,йазганнарың белән барыбыз да килешер дип беләм.Акыллы фикер.Бар бит әле татар теле белгечләре!!!Инде мин кулны селкегән идем.

№54 (22399) / 01.09.2009 23:36:42

ил, 
жанкисэгем, эдэби тел турында сойлэгэч, аны кулланырга да кирэкмимени?! Кулланмагач, нэрсэгэ сон ул кагыйдэ, я, эйт инде!? Уле латинмыни татар теле!? Ачо дип чокаешь!? Кыска итэк кигэн кеше шундый ук кыска итэкле кызны тэнкыйтлэгэн кебек була синен авыздан эдэби тел турында сойлэшу. Шул да анлашылмыймы!?

№53 (22398) / 01.09.2009 23:28:38

и туган тел, 
ой.
менә сүз башы
//ил,
синамы инде татар эдэби теле турында сойлэшеп утырырга???//

ну а калган өлеше - тулысынча минем фикерне яклай.

а чо, сначала наехать хотели, да?
и вообще, нишләп әле миңа әдәбител турында сөйләшеп утырмаска?

№52 (22397) / 01.09.2009 23:28:30

МИнем аралашу даирәләремдә тупаслар юк. Матубгатны укып карагыз. Гаилә турында сүз чыкса беренче малаем шунда, икенче малаем шунда...
Ирләр дә улым дип дәшәргә тиеш.

№51 (22396) / 01.09.2009 23:26:02

и туган тел, син хаклы. Бүген радиода да, Твда да әдәби тел юк дәрәҗәсендә. Һәркем үз авылы сөйләмен алып килеп сибә анда... Норма-эталонның ни икәнен дә белмиләр ул хезмәткәрләр. Норма ул әдәби тел.
Ләкин әдәби телдә шулай дип,әби-бабай, әти-әни дип кемгә дәшәсен минем авылыма кайтып мәҗбүр итеп булмый. Диалект шуның өчен диалект. Татарның татар әдәби телен генә түгел, үз диалектын да саклау изге бурычы. Чөнки аның туган диалекты үз авылының гына гореф гадәтләре белән бәйле. Ни өчен мишәр мишәрчәсен оынтырыга тиеш?! Әгәр Казан Чистайда, Дрожанойда булса әдәби тел мишәрнеке "пыцак"лы булган булыр иде.
Мин ата- анага ничек эндәшүнең калыбын булдырып вакыт сарыф итәсе юк, башка проблемалар да җитәрлек, дидем. Папа-мама гына булмасын.
Ә минем үземә ДӘҮ ӘНИ, ДӘҮ ӘТи ошамый. Үзем дә дәшмәячәкмен, дәштермәячәкмен дә. Чөнки беләм, чынлап та ул татарныкы түгел. Ләкин ул татар телен артка сөйри торган исемнәр дә түгел.

№50 (22395) / 01.09.2009 23:23:23

Белмәмеш,
кит аннан ни сойлисен, улым, кызым димэгэн аналарны белмим хэтта. Ирлэр дорестэн дэ сирэк эйтэ бугай. Карт бабайлардан чыккалый бугай андый суз! Ирлэргэ сентиментальлек килешми санала бит, шунлыктандыр, могаен.Синен аралашу даирэндэ шундый тупаслармы эллэ?! 

№49 (22394) / 01.09.2009 23:22:28

Белмәмеш,
"Бу юлы вакытым кысан булды, кыска язарга, озын чыкты. Икенче юлы иркенләбрәк кыска итеп язармын, дигән".

Иркой запахло...

№48 (22393) / 01.09.2009 23:15:01

Ә иң яхшысы балаларны әтием, әнием дип өйрәтү. шулай сөйләшүче балаларны күргәч ничек сокланмыйсың.
Аннан телне үзебез үк грубыйландырабыз. Кайчак эт өргән кебек килеп чыга. Әтйик, бүген бик сирәк журналист "фәләннең улы" дип яза. гадәттә, фәләннең малае дип язалар, сөйләшәләр. нинди матур ягымлы булыр иде,юыгысә, улым, кызым... Өлкән әбиләр телендә генә ул ягымлы сүзләр. Бүген УЛЫМ, КЫЗЫМ, дип дәшүче ата-аналар күп түгел. Малай, кызый, әле "актыгы" приставкасы да өстәлә.
Тел җырлап торырга тиеш. Кайберәүләрне тыңлаган саен тыңлыйсы килә. Аның моңы бар. Ә моң ул душа белән бәйле.

№47 (22392) / 01.09.2009 23:14:53

ил, 
синамы инде татар эдэби теле турында сойлэшеп утырырга???

"дип тә дәшеп буламы? а чо! татарча ич" - бу эдэби тел нормасы урнэгеме?! бу син китергэн урнэк. Тел узгэреп, янарып тора торган эйбер, бу очракта Белмэмеш белэн килешэм.Лэкин эдэби тел нормалары хэм кагыйдэлэре булырга тиеш. Хичшиксез анысы да дорес. Алайса хэрбер диалект узен норма дип саный, шулай сойли хэм яза башлады. Эдэби норма булып гадэттэ куп кеше укырлык хэм укыган эдэби эсэрлэр теле тора.Пыцак дип бер мишэр дэ дахи эсэр язмаган икэн, яисэ кыдыл юодау дип бутэн, туктап торыгыз инде бераз ичмаса, шундый дахи эсэрлэр язганчы.20нче гасырда эдэби телне Казан арты формалащтырды, телисезме, телэмисезме. Телэсегез бутэнгэ узгэртергэ берэр гениаль эсэр язып жибэрегез ботен кеше йотлыгып укырлык, пыцак дип, кыдыл бодау дип.

№46 (22391) / 01.09.2009 23:07:36

ил, ишеткәнем бар, тотып та караганым бар әдәби телне.


әби-бабай урынына әти-әни димидер инде беркем дә. Теща белән тест кына әби-бабай була ала. Менә мин үзем бу законны боздым. Хатынның әтисенә әти дидем. Чөнки үз әтием мин кечкенә чакта ук үлгән.
Һәр очракта никах укучы сорый яшьләрдән, кем кем була хәзер сезнең өчен дип. Шунда бу мәсьәлә хәл ителә. Берәүләрнең, чынлап та әби-бабай буласы килмидер. Шулай яшь булып калмакчылар... Минемчә, бу телне бозучы җинаять түгел.
Ә бу мәкаләдә төгәлсезлекләр, кирәкмәгән җирдә берәр нәрсә чыкмасмы дип казыну ярылып ята. Яртысын кисеп, яңадан язып чыксаң шәп чыгасы булган ул. Берәү әйткән ди бит: бу юлы вакытым кысан булды, кыска язарга, озын чыкты. Икенче юлы иркенләбрәк кыска итеп язармын, дигән.

№45 (22389) / 01.09.2009 22:50:00

Белмәмеш, 
//Һәр әйтелеш аерым диалектларга бәйле. кайда ничек әйтәләр. Әни-әти, Әнкәй-әткәйме... Барыбер түгелме? Татарча гына булсын ул.//
хмм..
ну да.
әби/бабай урынына

күзлек/ыштан
тәлинкә/тавык
каләм/мунча

дип тә дәшеп буламы? а чо! татарча ич.

сез әдәби тел турында ишеткәнегез бармы?
нормалар, всё такое...

№44 (22388) / 01.09.2009 22:22:51

Мәкалә дә баш әйләндергеч, комментарийлар аннан да катырак болганчык.
Һәр әйтелеш аерым диалектларга бәйле. кайда ничек әйтәләр. Әни-әти, Әнкәй-әткәйме... Барыбер түгелме? Татарча гына булсын ул. Әти-әниләребезне папа-мамаларга әйләндергән заманда. Хәзер әни димә, әнкәй дип әйт, дип баш катырып утырмагыз инде, зинһар. Иренең ата-анасына да кайда ничек әйтәләр, киленнәр дә кайда ничек...
Ә бу галим "Исәнмесез"нең каян чыкканын, мондый исәнләшүнең ни өчен татарда гына булуын белергә һәм әйтергә тиеш иде. Аны нәкъ менә авыз ерган урысларга аңлатырга кирәк. Ул явыз Иван басып кергәч, башкисәрләр бар халыкны суеп чыккач, михнәттле заманнарда кереп киткән: иртән кеше шулай бер-берсен барлый торган булган. Аның мәгънәсе чынлап та "әле син исәнме?" дигәнне аңлата.
Бүген аңлы кешеләргә акрынлап аннан бизү хәерле. "Әссәлмәгаләйкүм"нәр бик читенләтсә, "нихәлләрегез бар?" кебек хәл белешүләр бар. Мин шулай исәнләшәм. Нихәл? Хәл-әһвәлләр ничек? Исән-саулармы? һ.б. телгә нәрсә килә. Тик минем авыздан "Исәнмесез?" бик сирәк чыга.

№43 (22387) / 01.09.2009 22:17:49

Прадед, дип язылган. сезгә карап. правнук, дигәнем.
Прадед карт абабй, карт әби, диелә.

№42 (22386) / 01.09.2009 22:14:41

Мансур. Оренбур., Прадед ТУРУН була. Оныкчык түгел. алайса бүген матбугат шулай дип сасыта.

№41 (22385) / 01.09.2009 21:53:15

Мансур. Оренбур., 
прадед - карт бабай, прапрадед - карт бабайның атасы, прадеды (предки) - ата-бабалар

№40 (22384) / 01.09.2009 21:39:46

Мансур. Оренбур., 
ваще не понял.

№39 (22383) / 01.09.2009 21:15:06

Ил, хөрмәтләп-олылап әйтелгән \"Сез\" ул баш хәзрефтән языла. Ә \"сез\" - монысы \"син\"нең күплек саны. Бер кешегә берркайчан да \"сез\" дип язма мөрәҗәгать ясамыйлар, бу наданлык билгесе итеп кенә кабул ителәчәк.
Монда татардагы туганлык дәрәҗәсе терминнары турында фәнни материаллар күп дип оран салдылар. Әйтегез әле, хөрмәтлеләр, \"прадед\", \"прапрадед\"...ларны татарлар ничек атый?(формат кушма сүздән узмаска тиеш, узса, кулланышка керә алмый ул!)

№38 (22382) / 01.09.2009 20:45:53

хохо!
чо бы ещё покомментировать, чтоб
Соңгы фикерләрдә
минем язмалар гына булсын өчен?

(админ, монысын боз инде:)

№37 (22381) / 01.09.2009 20:43:42

+

монда әле тагын вот нәрсә буталган.
1. сез/Сез (т.е. баш хәрефтән язу)
2. сез (бер кешегә хөрмәт илә дәшү)

моны карага кирәк.

но вот. навскидку.
Риза казый. Асар.

Бер кемсә безгә: “Мөхиддин хәзрәтнең язган китаплары да күп, ләкин сәяхәтнамәсе бармы юкмы, белә алмадым. Әмма үз кулы белән язган шәҗәрә вә иҗазәтнамәләре бар, берсе улында вә берсе кызында. Ләкин алар һичкемгә бирмиләр, хәтта сезгә күчереп җибәрү хакында тырышып карасам да, бу ниятемә ирешә алмадым, гафу итәрсез!..” — дип язды.

ул кеше Риза казыйга "сез" дип дәшә бит.
или чо, ул сразу заодно Фатих Кәрими, борадәр Рәмиевләрне дә күздә тотамы?

№36 (22380) / 01.09.2009 20:38:26

ну вот. какова статья - таково обсуждение.

несистемно. бредово.

ладно. начнём.

\"әби\". в общем, дөрес.
үзеңнекенә шулай дип дәшәсең. чужой старушкаларга - фәлән әби.
\"дәү-әни\" - яңа күренеш. ләкин хәзер кулланышта бит инде.

//Татар телендә гамәлдә булган рун-гарәп әлифбасында //
ааа, что это? \"рун-гарәп әлифбасында\"???

//баш хәреф дигән төшенчә булмаган. //
ә ник соң Равил Һади \"син-сез\" турында гына яза? или уж тогда
равил һади? хммм... казан, идел...

//Татар фәлсәфәсендә//
ааа, что это???

ну и напоследок. недологика.

//Гадәттә татар сөйләшкәндә эшне тулысынча ничек эшләгәнен әйтеп бирә, я сораша: \"Барып кайттыңмы?\", \"Килеп китте\", \"Ашап алды\", \"Эшләп куйды\", \"Сугып екты\", дип әйтә. ... татар да ... кыскартып куллана башлады.//

ой. что значит \"тулысынча эшләгәне\"?
барып та, кайтмаса? ә суккач та, егылмаган булса?

№35 (22374) / 01.09.2009 19:16:18

А Зиганшин, 
безнең якларда әтинең әтисе белән әнисенә "картәти" һәм "картәни" диләр, ә әнинең әнисе белән әтисенә "әби" һәм "бабай" дип дәшәләр оныклары. Хәтта кияү дә хатынының әтисе белән әнисенә "әби" һәм "бабай" дип эндәшә.
Белмичә, ашыгыч нәтиҗә ясарга ярамый дип уйлыйм.

№34 (22371) / 01.09.2009 17:13:58

Аз утыргансын шул китапхэнэлэрдэ,анда да урыс китапларын укыгансын.Бар андый китаплар, татарларда да.КГУ галимнэре язган китаплар.Сина алар китабын уку,тубэнлектер шул.Андый-мондый китап чыгарсан,соавтор итеп,исемемне язарга хэм гонарарыннан да олеш чыгарырсын,ометлэнэм.Сэхибжамал апагын.

№33 (22368) / 01.09.2009 16:02:00

сэхибжамал, әйе чынлап та безнең туганлык җепләрендәге сүзләрне җыеп бер китап язып була. Ул сүзләр бик күп. Безнең туганлыктагы һәр бер кешегә аерым сүз туры килә (баҗай, кода, килен, ир, кайн туган, карн туган, үгәй ана, агай-эне... һәм башкалар). Мондый китап татарларда әле юк. Ә сүзләрне күпләр инде белми.
Русларның туганлыгын һәр-бер энцеклопедиядән табып була. Ә без нигә калышабыз?

№32 (22366) / 01.09.2009 15:39:53

сэхибжамал, рәхмәт, мин инде галим, тик нинди фән буенча икәнемне генә әйтмәскә булдым... Алайса сораулар күбәеп китәргә мөмкин.

№31 (22365) / 01.09.2009 15:28:35

пингвин, монда бераз башкача.
Азнакай һәм Баулы якларында хатыныңның әти-әнисенә БАБАЙ, ӘБИ дип дәшәләр. Андагылыр ӘТИ һәм ӘНИ дип әйтүне бик өнәмиләр. Кияү кеше башка кеше белән сөйләшкәндә дә хатынының әти-әниләре турында сөйләгәндә БАБАЙ, ӘБИ дип сөйли.
Ә Биектау һәм Арча якларында хатыныңның әти-әнисенә ӘТИ, ӘНИ дип эндәшү кабул ителгән. Мондагылар БАБАЙ һәм ӘБИ дип әйтүне өнәмиләр. Шунлыктан хатыныңның әти-әнисенә ничек итеп эндәшүне турында өйләнүнең беренче көнендә үк сөйләшергә кирәк. ӘТИ- ӘНИме яисә, БАБАЙ- ӘБИме!
пингвин, 

№30 (22363) / 01.09.2009 15:10:52

Пингвин.Безнен якларда,КАЙНАТАЙ КАЙНАНАЙ дилэр иде.Хэзергелэр ЭБИ БАБАЙ дилэр!?

№29 (22362) / 01.09.2009 15:04:53

Эйй,акыллы да инде син узен,вакыт.Кайда тудын,кайда устен,кайда укыдын,йозек кашым.ЭТКЭЙ ЭНКЭЙ тугел,а.агае эйткэнчэ,ЭТЕКИ ЭНЕКИ була.Менэ сина тема,диссертациягэ,галим булырсын!!!Ну баш синдэ...

№28 (22361) / 01.09.2009 15:02:50

Ә мин әтием, әнием дип әйтәм үземнекеләргә.

Ә менә ир кеше хатынының әти-әнисенә кем дип эндәшергә тиеш.
Хәзер әти-әни дип йөртү модада.

№27 (22360) / 01.09.2009 14:53:10

Үз әти һәм әниеңә әйткәндә бу сүзләрне төрләндерергә дә була. Сиңа ничек ошый, яисә кечкенәдән ничек өйрәткәннәр...
Әти, әни.
Әтекей, әнекәй.
Әткәй, Әнкәй, Һәм башкалар.

Әгәрдә хатын кыз Әти-әнисен - ӘТИ, ӘНИ дип өйрәнгән икән, иренең әти- әнисен ӘТКӘЙ, ӘНКӘЙ дип йөртә ала, боталыш булмасын өчен.

№26 (22359) / 01.09.2009 14:33:42

Бездэ ирнен этисе белэн энисенэ "энкэй-эткэй" дип дэшэлэр. Зурлап, хормэт белэн. Э эти белэн эни берэу генэ.

№25 (22357) / 01.09.2009 13:55:15

ауыл агае, ӘТЕКИ, ӘНЕКИ-дип үз әти, әниеңә дәшергә була. Хатын-кыз иренең әтисе белән әнисенә ӘТИ һәм ӘНИ дип дәшә. Әгәрдә чит кешегә иренең әтесе һәм әнисе турында сөйли икән, КАЙНАТА һәм КЙНАНА дип сөйли..

№24 (22356) / 01.09.2009 13:39:46

Эллэ глючет инде бу сэхибжамал-НЫ...доза принялмы сон.АХМАК. 

№23 (22355) / 01.09.2009 13:32:50

Килешәм Т.Ш.яратучы.Урыслар белән сөйләшкәндә,папа мама ,диләр.Һич аңлап булмый.кайсысы үзенеке,кайсы иренең ата анасы.Ә безнең татар телендә(безнеке дә бик бай тел) ӘТЕКИ ӘНЕКИ дип әйтәләр,ирнең ата анасына.Яш килен мин шулай уйлыйм,йалгышсам төзәтегез,мөхтәрәм дуслар.

№22 (22354) / 01.09.2009 13:23:21

точка зрениянын синен кузлектэн караганда икэне искэ тоште менэ, бутэн синен ишелэр белэн буш суз корэштереп утырырга исэбем юк Вакыт. сэхибжамал, 

сэхибжамал, 

№21 (22353) / 01.09.2009 13:20:43

Эллэ глючет инде бу вакытны...доза принялмы сон.АХМАК.

№20 (22352) / 01.09.2009 13:17:50

ауыл агае, 

Безнен татфак бетергэннэр шулай инде алар, алар белмэгэн-уйламаганны сойли башласан, ангыра, ахмак, кысылма. Точка зренияны да тэржемэ итэ алмаган бит энэ. Сонгылары алар стилендэге бэхэс!

№19 (22351) / 01.09.2009 13:13:04

Вакыт, 
эйтер суз юк диген ичмасам. Доресрэк булыр.

№18 (22350) / 01.09.2009 13:06:56

ауыл агае, ...мужики сомлеваюся, однако....Галим булмагач,ник үзең белмәгәнне кешегә өйрәтәсең?

№17 (22349) / 01.09.2009 13:02:30

вакыт....мужики сомлеваюся, однако....Галим булмагач,ник үзең белмәгәнне кешегә өйрәтәсең?

№16 (22348) / 01.09.2009 13:01:53

сэхибжамал, мин җавап яздым инде, укыган булсаң, ә син менә белмәсәңдә сүз куертасың. Ә андыйларга \"быкылдама әле\" дигән әйтем кулланалар.

№15 (22347) / 01.09.2009 12:54:03

Ул эйтем синда кагыла,вакыт.Ат дагалаганда,бака ботын кыстырмый.дигэне дэ бар анын.Белмисен икэн,бутама кешене.

№14 (22346) / 01.09.2009 12:52:44

ауыл агае, татарча белү өчен галим булу кирәкми, татарча белү өчен татар телле татар булуда җитә!

№13 (22345) / 01.09.2009 12:45:24

Без млай чакта,безнең ауылда ,ӘССӘЛӘМУГАЛӘЙКУМ дип исәнләшәләр, иде агайлар.Татар хәзер нинди генә сорау чыкса да,урысча сүзлекне актара башлай.Соң, Сәхибҗамал әйткәнчә 18-19 гасыр әсәрләрен дә уку кирәк.Хәзерге вакытта татфакта ул әсәрләне укытмыйлар ахрысы.Галим булып,диплом алгансың икән,"мы уҗе сдали этот предмет"-дип йөреп булмый бит,җегетләр!Яш килен сездән,укыган кешеләрдән,йәрдәм көтә.Нигезле,акыллы җауабыгызны бирегез,белсәгез.

№12 (22344) / 01.09.2009 12:42:12

сэхибжамал, белмәсең кысылма-дигән әйтем дә бар.

№11 (22343) / 01.09.2009 12:39:19

Тукай шигырьлэрен яратучы, менә бу "точка зрениянны" дигән тезмәңне татар телендә яза алмаганлыгыңны күргәч сиңа ныклап аңлатып торуның файдасы булмас дип уйлыйм.

№10 (22342) / 01.09.2009 12:14:36

Вакыт
син уз точка зрениянны (тэ-э-к, татарча уз карашындыр инде, эмма точка зрения белэн тогэл тэнгэл килэ дип эйтеп булмый, уйланып-сайланып утырырга вакыт юк)топ-тогэл дорес дип нэрсэгэ нигезлэнэсен сон!? Нинди формула яисэ фикер йортеш!? Равилдэ хэйран ышындырырлык фикер йорту бар. Элек безнен авылда, исэнмесез дип исэнлэшу юк иде. Ни хэллэрен бар, яисэ ни хэллэрегез бар?!How are you? Are you OK? нын топ-тогэл тэржемэсе.How do you do? нын топ-тогэл тэржемэсе:"Ни эшлэр бетерэсез?"
Исэнмесезне беренче класска кергэч матур сарыны оранжевый дип эйтергэ ойрэткэн беренче укытучыдан гына ишеттем. Сезне дэ. Бигрэк тэ кыза-кыза нэни аристократ балаларына хезмэтчелэрнен дэ сез дип эндэшергэ тиеш булуларын возмущение белэн анлатуы истэ калган. возмущение сузенен тогэл мэгънэсен эзлэргэ вакыт юк.Гафу итегез.исэнмесезне мин дэ хэзер Хади мэгънэсендэ кабул итэ алам.Сабантуйны свадьба плуга дип -юк. Исэнмесезне -жив ли ты? дип юк. Сезгэ килсэк, урыс влияниесендэ яшибез, шунлыктан анысы экренлэп сенэ инде. Чын татар жирлегендэ сез дип берничэ кешегэ генэ эйтэлэр.Бер кешенен сез дип кенэ эчке хэм тышкы кыйммэте артмый.Минем туган телем татар теле аны анлаган курэсен!

№9 (22341) / 01.09.2009 12:14:12

qaynӘTI,
qaynӘNI.

№8 (22340) / 01.09.2009 12:14:07

сездэн-тел белгечлэреннэн сорый ул.Тел белгече янында-теленне,оста барында-кулынны тый,дигэннэр...

№7 (22338) / 01.09.2009 12:04:45

сэхибжамал, алайса үзең әйтеп кара әле...:)

№6 (22337) / 01.09.2009 12:02:54

вакыт,19гасыр язучыларын укыр иден...ышанма яш килен,дорес эйтми.

№5 (22336) / 01.09.2009 11:48:49

яш килен, гә!!!

ӘТИ һәм ӘНИ була!!!!!!!!!!!

№4 (22335) / 01.09.2009 11:43:55

Абзыкайлар,эйтегез эле,иремнен эти энисенэ ничек эндэшергэ?эти эни дисэм,минем уз эти энием бар.Буталып беттем инде,рус телендэ ике якны папа мамадилэр .Татарча ничек була?

№3 (22332) / 01.09.2009 11:21:12

1. \"Исән\" сүзенең килеп чыгышы бер ничек тә алай була алмый.
2. \"Сәләм\" сүзенең килеп чыгышы турындагы фикере кызыклы, монда дөреслек бардыр.
3. \"Дәү әни\" белән \"әби\" сүзләре турындагы фикерләрен яртылаш кына кабул итеп була.

Сүз артаннан сүз: Равил Һадиның, сүзләрнең килеп чыгышы турындагы, хезмәтләре белән бераз таныш. Кызыклы фикерләр, күзәтүләр һәм ачышлар яза. Шуларның арасында төрлесе бар, дересләре һәм ялгышлары да.

№2 (22330) / 01.09.2009 05:43:54

Миндә иптәш Равиль әфәндене аңлап бетерә алмадым.

Белмим , ул кай яктандыр узе , ә безнен, якта "әби" диләр чит әбиләргә генә .

Ә инде әтәйнең hәм инәйнең атасы белән анасына "КАРТәтәй" ,"КАРТинәй" дип дәшәләр .

Ничек инде уз туган КАРТИНӘЙгә "әби" диеп дәшәсең ! ?

Ә инде "сез" дигәндә , ул дорос уйлый.
Мөсөльманнар Алла беләндә "син" дип кенә сөйләшәләр .

Ә инде мөсөльман булмаган татарлар сөйләшсеннәр "Сез" , диеп .

Алар бит "европейцлар" ,
Тукай бит шунда чакыра иде .

№1 (22326) / 31.08.2009 23:23:48

Равил әфәнде, килешәм:
"Татар дөньясын саклау өчен монда сүзләр мәгънәсен истә тотып эш итәргә күбрәк татарча аралашырга кирәк!"
Әмма мин үзем татарча шактый яхшы аралашучы кешегә исәпләнсәм дә, Сез боргалап-сыргалап язган текстыгыздан байтак нәрсәләрне аңлап бетермәдем. Мәсәлән менә бу өзекне:
"Әле ХVI-ХVIII гасырларда урыс дәүләтендә татар теле дәүләт теле дәрәҗәсендә сакланган. Шуннан чыгып түрәгә мөрәҗәгать иткәндә, урыс түрәсендә булган аерым кешегә генә татар телендәге "сез/Сез" дип дәшелгән."

▲ Өскә

Матбугат-инфо
Матбугат.ру
Addnt.ru
Ватаным Татарстан
Шәһри Казан
Интертат.ру
Бердәмлек
Рәшит Ваһапов фестивале
Туган як
Камал театры
Тинчурин театры
Татар дәүләт филармониясе
Яңарыш
Ирек мәйданы
Татар-информ
Татарстан яшьләре
Gong-TV