• 25.03 Нәҗибә Сафинага 70 яшь. Иҗат кичәсе. Тукай клубы. 17.00
  • 28.03 Айгөл Сагынбаева. Филармония. 18.30
  • 28.03 "Шәй-бу! Шай-бу! премьера. Кариев тетары. 18.00
  • 29.03 "Шәй-бу! Шай-бу! премьера. Кариев театры. 18.30
  • 30.03 Әнвәр Нургалиев "Бәхет сере". УНИКС. 14:00
  • 01.04-02.04 Зинира һәм Ризат Рамазановлар концерты. Филармония. 18:30
  • 01.04-02.04 Данир Сабиров концерты. УНИКС. 18:30
  • 06.04 Сиринә Зәйнетдинова һәм Рөстәм Насыйбуллин концерты. Филармония. 18.00
  • 11.04 Булат Нигъмәтуллин концерты. Филармония. 18:30
  • 13.04 Дуслык күпере. Пирамида. 17:00
  • 17.04 "Мунча ташы" театры. Филармония. 18:30
  • 26.04 "Зур концерт" тамашасы. УНИКС. 18:30
Туган көннәр
  • 25 Март Мөнир Якупов
  • 25 Март Гөлсем Камская (1901-1975)
  • 25 Март Динә Гарипова
  • 25 Март Илһам Шәриф
  • 25 Март Әхмәт Рәшит
  • 26 Март Вадим Лигай
  • 26 Март Светлана Говорунова
  • 26 Март Марсель Әхмәтҗанов
  • 26 Март Рабит Батулла
  • 26 Март Данис Зарипов
  • Бик эйбэт юа торган Гринвей салфеткаларына заказ жыям. Барлык сорауларыгызга жавап бирэм. Ерак ара киртэ була алмый. 89274242952 ватсап
  • 2.0×1.6 размерлы яхшы хэлдэге кровать сатам,матрасы белэн бергэ. Бэясе 5.500.ДК.Химиков куршесендэ.89272469637
  • Яхшы хэлдэге МТЗ тракторы сатыла. 2008 елгы. Яна КУН 10 ( сэнэк хэм чумеч белэн) Бэясе 760000 89600386415
  • Актаныш. Челтэрлэр сатыла. 89625646471
  • Массаж ясыйм, кыйбат түгел. Казан, 89053155740
  • Казанда электроплитэ идель сатам бэясе сейлэшу буенча 89173931425
  • Арча районы асрар өчен 2 бозаулаган сыер сатып алабыз, ак төстә 89196882154
  • Две работающие девушки татарки с маленькой собачкой весом до 4кг Срочно снимем 1комнатную кв,гостинку.своевременную оплату,порядок и чистоту гарантируем.тел.89520483824; 89274622846.город Казань,районы все рассматриваем кроме Авиастроительного района.
  • Сдаю посуточно 2 комнатную квартиру в Центре (2 тыс.) 89276766077
  • Массажистка эзлим мед образование белэн ойгэ килеп ясарга татар хатын кызы булсын тел.89178840723

 

 

 
Архив
 

01.03.2016 Сәясәт

Империя шәүләсе

Без һаман да булса котыла алмаган чирләр, комплекслар арасында коллык аңыннан кала тагын да бер бәла – җитәкчеләребезнең, халыкның билгеле бер өлешенең күңеленнән һаман китә белмәгән империя синдромын да искәртеп үтәргә кирәктер. Империя. Бер караганда, яңгы­рашлы, кәттә сүз. Рим империясе, Византия империясе, Госманлы империясе, Британ империясе...

Россия империясен безгә “бүләккә” Петр I төзеп калдырганлыгын беләбез. Империяләр модада булган гасырлар бүген – тарих инде. Кешелек технологик революцияләр чорында – ХХI йөздә яши. География картасыннан күпме генә тырышып эзләсәң дә, импе­рияләрне таба алмыйсың. “Дөнья жан­дармы” дигәннәр бар, ә менә импе­рияләр юк. Россия дә де-юро һич кенә дә империя түгел. Без үзебезне бик тә күркәм сүз белән федерация дип атыйбыз. Алай гынамы, ватаныбызны хәтта ки алдынгы илләрдән торган Беренче дөньяга керткән, санаган чаклар да юк түгел. Тик менә де-факто... Без яшәгән ил, биредәге болай да күптин-күп “чирләр” өстенә, бүген дә империя стан­дартларын, аңын, алымнарын исен­нән җуярга теләмәгән бердәнбер дип әйтерлек дәүләт булып калмый микән? 

Болай дип әйтергә җирлек бар. Без алып барган эчке һәм тышкы сәясәткә, бюджет чыгымнарына, төбәкләрнең хокукларына игътибар белән карап барган кеше биредә империячел аңның гына түгел, гамәлләрнең дә әле җитәрлек булуын билгеләми кала алмый. Прог­рессив дөнья кеше, халыклар, мил­ләтләр, алар­ның мәнфәгатьләрен ныг­рак кайгыртып, аны беренче урынга куеп килгән шушы заманда, ни хикмәт, империя шәүләсе Россия өстендә үзен яхшы хис итә.
 
Шулай булмаганда тагын кайсы илдә, бюджетның, кризис чорында тиенләп җыелган керемнәрең яртысы армия, эчке эшләр, куркынычсызлык хезмәте, разведка, прокуратура, суд, ФСИН, МЧС кебек көч структураларына китеп барыр иде? Оборона чыгымнары елның елына 20-25 процентка артыр иде? Болары бер яктан булса, икенче яктан – Советлар Союзы заманнарында авызыбызны пешереп тә безне әле дә акылга өйрәтмәгән гадәт – чит-ят җирләрдә безне яраткан, үз иткән булып кыланучы шикле дуслар тоту, ягъни аларга күрсәтелеп килгән берьяклы ярдәм. Башкача әйткәндә, без “ирекле” иткән Абхазиядән башлап аны бәйсез дәүләт дип таныган бердәнбер ил – Никарагуага хәтле бүләк ителгән һәм ите-ләчәк, беркайчан да кире кайтмаячак, гади кеше күз алдына да китерә алмаган алагаем суммалар.
 
Боларны бары үз йогынтысын, мин-минлеген һаман саен ераккарак сузарга омтылган империя яки шул хастадан һаман да булса терелә алмаган ил генә эшли ала. Шаккатмалы хәл: 2001 елдан башлап исәпләгәндә Россия дистәдән артык илнең җәмгысы 140 млрд долларга җыелган бурычын, сумнарга күчергәндә 10,5 триллионны “гафу иткән”. Бу санга әле Белоруссия кебек “туган-тумача”га җибәрелеп торган газ һәм нефтькә булган зур ташламалар нәтиҗәсендә 75 млрд долларга җиткән мәңге кире кайтмаячак булышлыклар-ның, башка шуның ишенең кермәвен искәртик. Үзеннән-үзе туган сорау: хезмәт хаклары, пенсияләр очны-очка ялгарга гына җиткәндә акчаны шул дәрәҗәдә чәчү-тарату өчен нинди ил булу кирәк? 41 миллион пенсионер алган уртача 10 мең сум пенсияне кушып сана-саң, теге саннардан кимрәк – елына 62 миллиард доллар тирәсе чыга. Дәүләт пенсияне бүгенге 4 процентка түгел, мәсәлән, 24 процентка да арттыра алыр иде. Читтәге “дуслар” кадерлерәк булмаса.
 
Акланмаган, мантыйкка буйсынмаган чыгымнар барысы да – империя өчен, бөеклек өчен, амбицияләр өчен без түләгән хак. Тик шундый әйтем бар: амбицияләр өчен башта тиешле амуниция кирәк. Мәсәлән, шул ук АКШныкына тиң икътисад. Бездә ул юк. Кирәкмәгән якка адымнарыбызны чиктән тыш зур итеп атлап, чалбар төбебез ертылмагае диясе килә. Бюджеты безнекеннән 8-9 тапкыр зур, шуның 16 процентын көч структураларына сарыф иткән сугыш чукмары – АКШ дусларына да ярдәм итәр, геосәя­сәт белән дә шөгыльләнер, “жандарм” да саналыр. Ләкин тауга карап кайчан тау булып булганы бар?
 
Заманга яраклашкан империя – һәрчак мәктәпләр, хастаханәләр, пенсионерлар өлешендә. Ул кеше затының мәнфәгатьләрен күрми, милләтләр белән исәпләшми. Империя – кайбе-рәүләрнең мактанычы, горурлыгы, уены һәм чире. Тик ул – илнең, халыкның бәхетсезлеге.
 
...Тарихның төп сабагы – аннан сабак ала белмәү, диләр. СССРны юкка чыгарган сәбәпләр арасында күтәрә алмаслык итеп төялгән империя йөгенең беренче урында булуы хәзер сер түгел: сәясәттәге мин-минлек, кораллануда чик-чаманы белмәү, чит-ятларны даими “ашату”, үз халкының фәкыйрьлеге һәм хокуксызлыгы. Бер үк тырмага ничә кат басарга була икән соң?
 

Наил ШӘРИФУЛЛИН
Ватаным Татарстан
№ --- | 01.03.2016
Ватаным Татарстан печать

comments powered by HyperComments

Фикерләр

▲ Өскә
 
Матбугат-инфо
Матбугат.ру
ТНВ
Addnt.ru
Ватаным Татарстан
Шәһри Казан
Бердәмлек
Рәшит Ваһапов фестивале
Urazova.ru
Камал театры
Тинчурин театры
Татар дәүләт филармониясе
Барс-Медиа
Ирек мәйданы
Татарстан яшьләре
Кариев театры
Идел
Өмет
Татарстан Язучылар берлеге
Түгәрәк уен
Татарстан китап нәшрияты
RAFINA/D