• 21.03 Язгы солянка. УНИКС. 18:30
  • 28.03 Айгөл Сагынбаева. Филармония. 18.30
  • 28.03 "Шәй-бу! Шай-бу! премьера. Кариев тетары. 18.00
  • 30.03 Әнвәр Нургалиев "Бәхет сере". УНИКС. 14:00
  • 01.04-02.04 Зинира һәм Ризат Рамазановлар концерты. Филармония. 18:30
  • 01.04-02.04 Данир Сабиров концерты. УНИКС. 18:30
  • 06.04 Сиринә Зәйнетдинова һәм Рөстәм Насыйбуллин концерты. Филармония. 18.00
  • 11.04 Булат Нигъмәтуллин концерты. Филармония. 18:30
  • 13.04 Дуслык күпере. Пирамида. 17:00
  • 17.04 "Мунча ташы" театры. Филармония. 18:30
Туган көннәр
  • 19 Март Татьяна Водопьянова
  • 19 Март Роман Еременко
  • 20 Март Илгиз Кәлимуллин
  • 20 Март Сәләм Алишев
  • 20 Март Фәридә Сафина
  • 20 Март Марсель Мәхмүтов
  • 20 Март Лилия Заһидуллина
  • 20 Март Рәзинә Исмәгыйлева
  • 21 Март Булат Нигъмәтуллин
  • 21 Март Булат Сәләхов
  • Сдаю 2 комн.квартиру на ул. Спартаковской 88Б,хороший ремонт,мебель,бытовая техника.т.89276766077
  • 1 булмэле фатир Жк Салават Куперендэ тэртипле гаилэгэ арендага бирелэ.собственник. 89509488227
  • Әлмәт шәһәрендә бер бүлмәле квартираны сдавать итәбез, кыйбат түгел 9274897219
  • Казанда Бертуган касыймовлар урамында 6 йортта 12кв м булмэ сатыла. Булмэдэ пластик тэрэзэ, тимер ишек. Барлык жихазларны калдырабыз(холодильник, плита, стенка, остэл, диван)тел 89274283223
  • Молодая пара(20 лет) снимет квартиру до 15вв, своевременную оплату, чистоту и порядок гарантируем. 89961212519
  • Продается деревянный дом (бревно 34 диаметр). 300кв.м. От Казани 6км. Мамадышский тракт.Пестречинской район.Званка. Отличная инфраструктура. 26000000. тел.89534958107
  • Прочные, бесшовные. Морозостойкие. Экологичны и пожаробезопасны. Можно наносить роспись или фотопечать. Вы можете записаться на бесплатный замер по тел 3-25-26, 8-927-489-51-08. 8-950-947-00-40. Наиль.
  • Актаныш болын печэне сатыла тубэ астынды 89874227660
  • Авиатозелеш районында метродан 10-15мин ераклыкта булмэ озак вакытка арендага бирелэ.Бэясе 10 000. булмэдэ душевая кабина,раковина(булмэ итеп буленгэн)кух зона бар,шулай ук телевизор,холодильник,жэелэ торган диван хэм 1 кешелк карават та бар,булмэ якты,ремонт белэн. 89600399621 Рэмзия.
  • 1 булмэле фатир ор яна мебель белэн озак вакытка арендага бирелэ. Адрес Оренбургский тракт 140г.Собственник. 15 мен все включено. 89274095375

 

 
Архив
 

11.05.2015 Мәгариф

Татар теле укытучылары да уяна башлады

Татар теле һәм әдәбиятыннан тестларга әзерләнү өчен укучыларга җыентыклар җитәме? Укытучылар имтиханга өйрәтүнең нечкәлекләрен беләме? Әнә шундый милли мәгариф проб­лемалары хакында “Гыйлем” нәшрияты җитәкчесе Рузилә Галләмова белән әңгәмә корырга булдык.

– Рузилә ханым, республикада бары сезнең нәшрият кына татар теленнән тест җы­ен­тыклары, ярдәмлекләр, кул­ланмалар чыгара. Бу эшкә ничек керештегез?

– Бу юнәлештә эшли башлавыбыз татар теленең үсеш алган елларына барып тоташа. Татар мәктәпләре, татар сыйныфлары арткан, рус мәктәпләрендә дә татар теле укытыла башлаган ул елларда мәктәпләрдә татарча кулланмалар, чыннан да, юк дә­рә­җәсендә иде. Без татар теле һәм әдәбияты укытучыларының их­тыяҗын күздә тотып эшлибез. Теләгебез – булдыра алганча, татар теле һәм әдәбияты укытучыларына ярдәм итү, яңалык тәкъдим итү һәм бигрәк тә рус балаларында татар теленә кызыксыну уяту. Башлангыч сыйныф укучылары өчен дәфтәрләр булдырдык. Тест җыен­тыкларын әле яңа формада имтиханнар турында сүз дә булмаган елларда беренчеләрдән булып әзерлә­дек. Башта тел белеменең төрле бүлекләренә караган, аннан аерым сыйныфлар өчен тест җы­ентыклары чыгардык. 4 нче сыйныфта тест кертелгәндә, безнең җыентыклардан файдаланган укытучылар да, укучылар да бу сынауга әзер иде, әйбәт нәтиҗәләр күр­сәттеләр.
 
Тугызынчы сыйныфтан бер­дәм республика тесты үтү өчен кулланмаларга килгәндә, бу – шушы эшебезнең дәвамы кебек булса да, күпкә катлаулы, җитди эш булып чыкты. Вакытның бик аз булуы да авырлык тудырды. Ул елда яңа форма имтиханның ничек булуын белмәүдән, билге­сезлектән йөдәгән укытучыларга ярдәм итми мөмкин түгел иде. Татар теле өч төркемгә бүленеп өйрәнелгәч, шул кыска гына вакыт эчендә берьюлы өч төрле җыентыкны да әзерләргә туры килде. Безнең өчен бу зур сынау булды. Иң зур рәхмәтләрне дә шул вакытта ишеттек. “Сез булмасагыз, нишләр идек икән?!” – диюче укытучылар күп булды.
 
Министрлыкта, тест үтүне яки белемнәрне тикшереп алуны һәр сыйныфта кертергә кирәк, диләр. Бу җәһәттән безнең инде укытучылар өчен җыентыгыбыз әзер. 5–11 нче сыйныфларда һәр чирек ахырында белемнәрне тикшереп алу өчен “Контроль эшләр һәм диктантлар җыен­тыгы” (авторлары – Хафизова Г.С., Якубова Н.Г.) укытучылар кулына инде барып та иреште.
 
– Сез ничек уйлыйсыз: тестлар белән генә баланы белем тупларга өйрәтеп буламы?
 
– Юк, әлбәттә. Тест бит ул – туп­ланган белемне тикшерү ысулы гына. Димәк, башта белемне ныгытып тупларга, яхшы база булдырырга кирәк. Мәсәлән, “Фонетика“ бүлеген өйрәндек, тестлар яр­дәмендә белемне тикшереп алабыз, аннан “Мор­фология“не узгач шулай ук эшлибез, ягъни һәр бүлекне ныгытып өй­рәнгәч кенә, демоверсия формасына күчәргә мөмкин. Ми­немчә, шушы тәртиптә әзер­лән­гәндә генә нәтиҗә уңай булачак. Бөтен көчен һәм вакытын бары тестлар аша гына укучыларны өйрәтүгә сарыф иткән укытучылар нык ялгыша, минемчә. Бу – белем бирү түгел, ә тикшерү ысулы. Бәлки, тест үтү ысулы укучының белемен ачыклап та бетерә алмыйдыр, тик имтиханда инша өлеше бар. Анда баланың белем дә­рәҗәсе дә, лексик тел байлыгы да, фикерли алу дәрәҗәсе дә ачык­лана.
 
– Татар теленнән имтиханны яңа формада тапшыруны туган тел укытучылары ничек кабул итте?
 
– Төрлечә, әлбәттә. Традицион имтиханнарны сагынучылар да бар. “Яңа форма кертелгәч, уку­чыларның, әти-әниләрнең татар теленә карашлары үзгәрде, кызыксынулары артты”, – дию­челәр дә бар. “Мәктәптә татар теле укытучысының дә­рәҗәсе үсте, әлегә кадәр безнең барлыкны бел­гән кеше дә юк иде”, – диючеләр булды хәтта. Татар теленә, татар теле укытучыларына, чыннан да, игътибар артты. Мин бик күп укытучылар белән аралашам. Алар­ның һәркайсы үз эшенең остасы булуга иманым камил. Шуңа күрә кайбер сайтлардагы: “Безнең татар теле укытучысы дәрес буе йок­лап утыра”, – дигән язмаларга гаҗәпләнә идем.
 
Хәзер күрәм: андый укытучылар да булган икән, алар да “уянды”. Инде дүртенче ел имтихан яңа форматта тапшырылуга карамас­тан, шушы көнгә кадәр демовер­сиянең нәрсә икәнлеген, аның ел саен үзгәреп торуын, һәр ел министрлык сайтына куелуын бел­мәүчеләр, аны сайтта таба алмаучылар булуы да ачыклана. Шунысы сөенечле: кызыксынып шалтыраталар. Тест формасы укы­ту­чының да эш нәтиҗәсен күрсәтә бит. Бәлкем, районнардагы милли мәгариф эше буенча мето­дист­ларның аң­латуы җитеп бетмидер. Гомумән, татар теле һәм әдәбияты укытучылары бе­лән методист­ларның барлык проблемаларны уртага салып хәл итүе кирәк.
 
– Укытучыларны бүген нин­ди проблемалар борчый?
 
– Галимнәребезнең уртак бер фикергә килә алмаулары мәктәп өчен төрле кыенлыклар тудыра, бер үк тема төрле дәреслекләрдә, авторына бәйле рәвештә, төр­лечә аңлатыла. Мәсәлән, аваз ияр­тем­нә­ренә бәйле мөстәкыйль сүз төр­кемнәренең саны төрле дәрес­лектә төрлечә бирелү, анализ ясау тәртибе, транскрип­циядә [а]ның [о]лашу күренеше һ.б. Галимнәр­нең һәркайсының үз фикере булу кирәк, әлбәттә. Ләкин төрле карашларны югары уку йортында филологлар гына өйрәнергә тиеш, минемчә. Ә мәк­тәптә бер төрле генә өйрәнелергә тиештер. Бу мәсьәләне министрлыкта күз уңын­да тотсыннар иде. Шулай ук мәктәпләр өчен расланган орфографик сүзлек булмавы да борчый. Соңгы елларда яңа сүзләр, сүзләрнең язылышына караган төрле фикерләр бик күбәйде. Һәр нәшрият үз сүзлеген чыгара. Йә Ходам, ул сүзлекләр арасында ниндие генә юк, аларда нинди генә сүзләр юк! Расланган сүзлек булмагач, мәк­тәп укучысы барлык сүзлек­ләрдән дә кулланырга хак­лы. Бу олимпиада эшләрен, со­чинение­ләрне бәяләгәндә бигрәк тә мөһим. Расланган орфографик сүзлегебез дә булмау мактанырлык хәл түгел, әлбәттә.
 
Күп проблемаларны чишәргә алынып, кыска гына вакыт эчен­дә инде шактый уңай нәти­җәләргә ирешкән бүгенге минис­трыбызга зур өметләр баглыйбыз. 15-20 еллык, инде чише­лешенә өметебез дә сүнгән әлеге проблемаларны күтәрүем дә шул сәбәптән.

Сәрия САДРИСЛАМОВА
Ватаным Татарстан
№ 64 | 08.05.2015
Ватаным Татарстан печать

comments powered by HyperComments

Фикерләр

▲ Өскә
Матбугат-инфо
Матбугат.ру
ТНВ
Addnt.ru
Ватаным Татарстан
Шәһри Казан
Бердәмлек
Рәшит Ваһапов фестивале
Urazova.ru
Камал театры
Тинчурин театры
Татар дәүләт филармониясе
Барс-Медиа
Ирек мәйданы
Татарстан яшьләре
Кариев театры
Идел
Өмет
Татарстан Язучылар берлеге
Түгәрәк уен
Татарстан китап нәшрияты
RAFINA/D