• 26.04-09.06 "Тукай карашы" И. Майоров күргәзмәсе (Санкт-Петербург). Г. Тукай әдәби музее
  • 23.05-24.05 "Тапшырыл...ган хатлар" спектакле премьерасы. Кариев театры. 18.30
  • 08.06-09.06 "Лето Балета" фестивале. УНИКС
Туган көннәр
  • 24 Май Кафил Әмиров
  • 24 Май Хәмдүнә Тимергалиева
  • 24 Май Алмаз Миргаязов
  • 24 Май Индус Таһиров
  • 24 Май Фидаил Мәҗитов
  • 25 Май Мәсгут Гайнетдинов
  • 25 Май Миргазыян Юныс (1927-2014)
  • 25 Май Госман Исхакый
  • 25 Май Әлфия Айдарская
  • 25 Май Илфир Якупов
  • Арча. Васильев Бужада 12 сутый җир сатыла. 89370045793
  • Татар телендә төрле дәрәҗә катлаулылыкта чыгышлар, докладлар язып бирәм яки тәрҗемә итәм. 89869257507
  • Казан шәһәре, Константиновка поселогында дача сатыла, 6 сот. 89370037412
  • 14R дисклы җәйге көпчәкләр сатыла. Яхшы хәлдә. 8мең.8655823885
  • Редакция тирәсендә эш эзлим. Белемем буенча югары белемле журналист. Журналист, текст басучы, корректор вазифаларын карыйм. Телефон: 89991574961
  • 1 июньнэн озакка Казанда Азино тирэсендэ бер булмэле квартир яисэ гостинка снимать итэбез. Ике татар кызы. Собственниктан кирэк, риелторлар борчымагыз. 89047183922(ватсапка языгыз,шалтыратуга жавап бирмим)
  • Актаныш районы Иске балтач авылында тана сатыла.89393844139
  • 2 булмэле квартирны эйбэт хэм тэртипле гаилэгэ арендага бирэбез. 15 мен+ коммуналка. Собственник. 8-98-69-17-51-15.
  • Общежитияда бер булмэле сатыла. 18 кв.м. 4 4 этажда .Ботаническая -20. Казань.89586235290 Бэясе килешу.
  • Маникюр Советский район (комбинированный маникюр+срез ножницами+однотонное покрытие гелем с выравниванием ногтевой пластины)-400сум Шалтыратыгыз,языгыз 89872344246

 

 

 
Архив
 

               

06.02.2015 Милләт

Рафаил Хәкимов: “Татар японны кылыч ясарга өйрәткән”

Япон белән татар арасында уртаклык була аламы? Бер карасаң, ике арада меңнәрчә чакрым ара, диңгез бар. Ә уртак якларыбыз бар икән шул. Күптән түгел Ш.Мәрҗани исемендәге Тарих институты директоры Рафаил ХӘКИМОВ Токиога барып кайтты. Без аннан ике арадагы элемтәләр турында сораштык.

– Татар белән японнарның уртаклыгы нидә? Бер уйласаң, безне меңәр чакрым ара, диң­гез аерып тора.

–Татарстан Хөкүмәте вәкил­лә­ре Япониянең Симанэ префектурасында булды. Бу – япон­нар­ның борынгы урыны, биредә япон мә­дәнияте барлыкка килә. Биредә самурайларның кылычлары элек тә ясалган, әле дә җитештерелә. Иң кызыгы шунда: кылычка дигән тимерне бүген дә борынгы технология белән коялар һәм ул “татара” дип атала. Атамасы татарга якын бит! Япон тарихчылары фаразлаганча, мон­дый технологияне алар татарлардан өйрәнгән. Бу чама бе­лән VII гасырга карый.
 
Элеккеге кешеләргә аралашырга киртәләр булмаган. Мин болай дип уйлыйм: татарларның бабалары – һуннар, төркиләр ул вакытта ук тимер коя белүче халык буларак дан тоткан. Ул вакытта бу зур көч, акыл дигәнне аңлаткан. Төрки каһанлыгы юкка гына иң көч­ле дәүләт булып саналмаган, аларның армиясе дә иң көчлеләр­дән була. Японнарга тимер кою технологиясе Амур, Маньчжурия, Корея ярымутравы аша барып җи­тәргә мөмкин. Кем белә, бәлки, японнар Амур буенда яшәгән утыз татар кабилә­сеннән тимер коярга өйрәнгән­дер дә.
 
Аннары музыкадагы уртак­лык­ны әйтми мөмкин түгел. Безнең көйләр биш нотага нигез­ләнгән, японнарның музыкасы да безне­кенә охшаш. Композитор Рәшит Кәлимуллин Япониядә чыгыш ясый, оркестр татар көй­ләрен уйный. Тамашадан соң композиторга: “Рәхмәт, бик матур итеп япон көйләрен уйнадыгыз”, – дип мактау сүзләрен җит­кергәннәр. Әкият­ләрдәге персонажлар, сюжетларда да охшашлыклар шактый. Ур­так­лык күп.
 
– Японнарга Татарстан нәрсә белән кызыклы?
 
– Японнар – тарих белән кызыксынучы милләт, алар тарихларын өйрәнә, саклый, популярлаштыра. Әлбәттә, икътисадый кызыксыну да бар. Гомумән, ике якта да кызыксыну бар. Мин үземнең эш юнәлешем өчен җа­вап бирә алам. Безнең Тарих институты Симанэ университеты белән килешү төзе­де. Без моңа кадәр дә аралаша идек, конференция уздырдык, әм­ма инде рәсми килешү имзалангач, эш тагын да кызурак барыр дип өмет­ләнәм.
 
Мәсәлән, Япониядә татар тарихы, шәхесләре белән бәйле урыннар, вакыйгалар шактый. То­кио­дагы мәчетне татарлар тө­зегән, милләттәшләребез зур җәмгыять буларак яшәгән. Татарча белем бирә торган мәктәп оештырганнар, татар телендә газеталар нә­шер иткәннәр. Биредә галим Габдрәшит Ибраһимов, язучы, җә­мәгать эшлеклесе Гаяз Исхакый, Муса Бигиевлар булган, эшләгән. Мөһаҗирлектәге татарлар тормышы турында архивларда да, шәхси коллекция­ләрдә дә документлар шактый. Безгә аларны өйрәнергә кирәк. Дәүләт архивларындагы ке­ше­ләр, галимнәр белән элемтә бар. Ә шәхси архивларда сакланган документлар белән авыррак. Аларны безгә бирергә куркалар. Бу аңлашыла да, Россиягә кайтса, югалыр дип шикләнәләр. Шуңа да аларны бер урынга туплап, фонд оештырырга кирәк дигән фикер бар. Токиода моның өчен аерым бүлмә бирү турында да сүз булды. Барлык тарихи документларны электрон форматка күчерергә кирәк.
 
Япониядә архивларда борынгы татар тарихына кагылышлы документлар да бар. Татар-монгол чирүеннән японнар да курыккан. Хубилай хан аларга һөҗүм итәр өчен әзерләнгән, ике тапкыр гаскәр җыелган. Ялгышмасам, бу 1271 елда була. Японнарны бары тик тайфун гына коткарып кала. Аларның бә­хетенә давыл чыгып, Хубилай ханның кораблары җи­мерелә. Аннары инде өчен­че тапкыр яуга чыгарга теләмәгән, Япониягә кул селтәгән. Шул рә­вешле утрау яуланмый кала. Японнар да сугышка әзерләнгән булган.
 
Икенче эш – Япониядә яшәү­челәрне Татарстан белән таныштыру, аларга республиканы таныту. Тарих, мәдәният, бүгенге яшә­еш, сәяси һәм икътисадый тор­мышны чагылдырган чаралар уз­дыру мөһим.
 
– Дөньялар үзгәрә, Рос­сия­нең Көнбатыш белән мөнәсә­бәтләре киеренке. Хә­зер Көн­чы­гышка авышу кү­зәтелә. Татарстанга Япония нәрсәсе белән файдалы?
 
– Россия зур, әмма Татарстан бер утрау буларак яши, биредә тормыш тотрыклы, икътисадый үсеш тә күзәтелә. Инвестиция өчен тынычлык кирәк. Чит илләр моны күзәтә бит. Моңа кадәр дә бездә компьютерлар җитеште­рүче Япония ширкәте уңышлы эшләде. Моның белән генә чик­ләнмәс дип ышанам. Кызыксыну булганда мө­нәсәбәтләрне көчәй­тергә кирәк. Япония белән аралашу безгә файдалы, алар – бик ышанычлы халык. Икътисадын карагыз: алар техно­логияләре алдан бара, тырыш милләт. Татарны хөрмәт итәләр. Мин Токио һәм Симанэ префектурасында татар мәдәнияте көн­нәрен уздыру кирәк дип уйлыйм. Бу зур адым булыр иде. 

Римма БИКМӨХӘММӘТОВА
Ватаным Татарстан
№ 16 | 06.02.2015
Ватаным Татарстан печать

comments powered by HyperComments

Фикерләр

№3 (902614) / 15.02.2015 18:32:53

Бу Рафаэльне аңламассың - йә татарны угро-финн итәргә маташа ул, йә япон хәтле японны татардан кылыч ясарга өйрәнгән ди. "Евроислам" дигән нәрсәне дә уйлап чыгарган иде ул, кабул итүче генә булмады. Суверинетет Татарстана он есть дип соңгы елларга кадәр кабатлап килде... Нәрсәгә тотынырга, ни сөйләргә белми аптырый ахрысы ул.

№2 (901169) / 07.02.2015 14:43:48

Татар японны кылыч ясарга ойрэткэн!Эйбэт юмор бу!

№1 (901168) / 07.02.2015 14:24:23

Әле кичә улымның дусты, урыс егете белән бәхәсләштек.Яшь кеше, артык бәйләнергә кирәкми. Сүз без, татарлар, күбрәк японнарга охшаганбыз, дигәннән китте.
- Абый Япониядә булды. Технология бик югары, ресторанга керәсең, электрон заказ, робот-официант китереп бирә.Әмма рухи яктан проблемалар бар.
- Нинди?
- Они очень замкнутые.
-Дорогой мой, русская душа открыта нараспашку, посмотришь, а там ничего и нету.Скрывать нечего, пусто в душе, пустота в Российских просторах, кроме газовых факелов и нефтяных вышек ничего нет. А японец оберегает от чужих душу, который может сотворить официант-робот.
- Проблема рождаемости.
- Это проблема современной техногенной цивилизации, не только Японии.Вот Китай, страна био-роботов, и проблем с рождаемостью нету... Пока...

Бәхәсләштек, бәхәсләштек. Русский патриотизм элементлары бар инде. Аңлап була.
- Минем Россиядә Татарстанда гына яшисем килә, ди.
- Әйе))) син, Тимофей, үзебезнеке, русский татарин, - дип көлдем))))

Әйбәт егет.

▲ Өскә
 
Матбугат-инфо
Матбугат.ру
ТНВ
Addnt.ru
Ватаным Татарстан
Шәһри Казан
Бердәмлек
Рәшит Ваһапов фестивале
Urazova.ru
Камал театры
Тинчурин театры
Татар дәүләт филармониясе
Барс-Медиа
Ирек мәйданы
Татарстан яшьләре
Кариев театры
Идел
Өмет
Татарстан Язучылар берлеге
Түгәрәк уен
Татарстан китап нәшрияты
RAFINA/D
Милли Музей
Шаян
Ханский дом